Devri

Recherche 'pard...' : 27 mots trouvés

Page 1 : de pard (1) à pardonus (27) :
  • pard
    pard

    m. –ed (zoologie) Léopard.

    ●(1499) Ca 153a. Pard. idem cest vne beste. ●(1575) M 1851-1854. Garuhoch euyt Leon, ouz con na leones, / Nac euyt Pard, nac Ours, da comours nac Ourses : / Ho quelyn mar be quet, rauisset ne cretes, / Nep quentel ho guelet, tr. «Plus dur qu'un lion aux chiens, ou une lionne / Ou qu'une panthère, ou un ours dans ses rapports (?), ou une ourse / Quand leurs petits ont été enlevés, tu n'oserais / Jamais les regarder.»

  • pardaevezh
    pardaevezh

    m. –ioù Soirée.

    ●(1867) FHB 113/65a. Eur pardaezvez, ar c'huec'h a vis c'huevrer, en doa laeret eun ilis. ●(1872) ROU 103a. Un soir d'été, tr. «ur pardaevez anv.» ●(1872) FHB 394/231a. a ioa ive er pardaesvez-ze kel laouen ha pephini. ●(1878) EKG II 174. bep sul da bardavez. ●(18--) SAQ II 330. Var eur pardavez, eun den a zeue euz he di.

  • pardaez
    pardaez

    m. & adv. –ioù

    I. M.

    (1) Soir.

    ●(1710) IN I 11. ar mintiniou hac ar pardaeziou. ●(1732) GReg 871b. Soir, la vêprée, depuis les trois heures jusqu'au soleil couché, tr. «Par-daëz. ar pardaëz.»

    ●(1859) MMN 1. pere (…) a ia bep pardaez, edouc Mis Mae, d'an Ilisou. ●(1860) BAL 5. coulz lavaret bep pardaez e clever cloc'h an anaoun. ●158. azalec ar Iaou da bardaez, betec ar gVener da bardaez. ●(1876) TDE.BF 442b. Ar pardaez a zeuas. ●(1894) BUZmornik 144. Ear ar pardaez a reaz d'ezhi dizempla.

    ●(1907) PERS 80. hag ar pardaez a dremen e ti ar beorien.

    (2) Le soir.

    ●(1904) KANngalon Du 254. Gedal a reaz pardaez araok mont er meaz. ●(1929) FHAB Mae 190. Eun deiz, pardaez anezi, eur marc'hadour saout a vro Gemre, hag a deue bep an amzer da foar Barnett, a oa o tremen war bont Londrez.

    II. Adv.

    A. Adv. Tard.

    ●(1890) ARK 39. hag a chom re zivezat, re bardaez, ennho ! ●(1894) BUZmornik 653. pardaez eo dija, ha bremaik ema noz.

    B. Loc. adv.

    (1) Diouzh ar pardaez : le soir.

    ●(1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «Diouc'h ar pardaëz.»

    ●(1894) BUZmornik 105. Skolastik a lavaraz d'he breur dioc'h ar pardaez : (…).

    ●(1905) KANngalon Here 511. goude ar pred, pe diouz ar pardaez. ●(1911) SKRS II 161. Dioc'h ar pardaez, ez eas dre ruiou kear. ●(1916) KANNlandunvez 64/465. Dioc’h ar pardaez, ar famill abez en em asamblo evit ober a-unan ar beden vraz.

    (2) War ar pardaez : le soir.

    ●(1860) BAL 8. mes var ar pardaez. ●168. var ar pardaez etro cuz eol. ●(1868) KMM 159. Ar Gvener oa, var ar pardaez. ●(1868) FHB 177/164a. var ar pardaez, o c'hedal an noz.

    ●(1906) BOBL 17 novembre 112/3b. tro eun heur var ar pardaëz.

    (3) D'ar pardaez : le soir.

    ●(1732) GReg 871b. Sur le soir, du soir, tr. «d'ar pardaëz.»

  • pardaez-kloz
    pardaez-kloz

    m. Tard dans la soirée.

    ●(1909) BROU 201. (Eusa) pardaez clos, tr. «tard dans la soirée.»

  • pardaez-noz
    pardaez-noz

    m. Nuit close, tombée.

    ●(1868) KMM 256. an aotrou Riou (…) a oa, var ar pardaez noz, o tont var varc'h diouz ur pennad beach. ●(1876) TDE.BF 432a. War benn ar pevare dervez, dioc'h ar pardaez-noz. ●(1880) SAB 230-231. ha d'ar pardaez noz. ●(1882) BAR 68-69. da pardae noz, caer ho devoe clask ho Mab. ●(1894) BUZmornik 546. Bemdez e iune betek ar pardaez-noz. ●(18--) SAQ II 225. Edo o vont : var ar pardaes noz, skanv a droad, tiz varnan.

    ●(1928) BFSA 186. diouz ar pardaez-noz.

  • pardaeziad
    pardaeziad

    m. –où =

    ●(1995) BRYV III 10. (Milizag) d'ar pardaeziad du.

  • pardaeziñ
    pardaeziñ

    v. impers. Se faire tard.

    ●(1872) ROU 103a. Le soir se fait, tr. «pardaezi a ra.» ●105a. Il se fait tard, tr. «Pardaezi a ra.»

    ●(1905) HFBI 44. pardaesi â réa déjà.

  • pardandienn
    pardandienn

    interj. juron. Parbleu, pardieu.

    ●(1919) MVRO 14/1d. Pardandien ! va zad, ne gav ket d'eoc'h ez eus peadra d'ar bolc'h da vont divar al lin, pa ranker gouzanv kementse a c'hlao da goueza var va c'hein epad peder heur horoloach. ●(1920) MVRO 18/1c. Pardandien ! eme Berig, gouzout a ra evit piou eman oc'h ober ivez.

  • pardaoniñ
    pardaoniñ

    v. intr. Ken a bardaon : tant que faire se peut.

    ●(1920) MVRO 19/4c. Setu int o daou e toull dor Job, ha da lopa mar gouient, ken a bardaone !

  • pardefi
    pardefi

    adv. Bezañ pardefi da : être à qui mieux-mieux.

    ●(1937) DIHU 310/253. É mant pardefi de ouiet più anehè e hrei er muian a safar.

  • pardiac'h
    pardiac'h

    interj. ; juron. Parbleu, pardi !

    ●(17--) BMa 181. Pardiach chede un affer coant, tr. «Pardieu ! voilà une belle affaire.»

  • pardidreuz
    pardidreuz

    adv. De part en part.

    ●(1872) ROU 94a. De part en part, tr. «par-didreuz.»

  • pardien
    pardien

    interj. ; juron. Parbleu.

    ●(1839) BESquil 176. hemb prononcein guet-hai unan benac ag er guirieu-men, pardien, mordien, me fé, hac er sorte-cé.

  • pardinac'h
    pardinac'h

    interj. ; juron. Parbleu.

    ●(1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardinac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardinac'h.»

  • pardistac'h
    pardistac'h

    interj. ; juron. Parbleu !

    ●(1732) GReg 694a. Par-goi, ou pardi, sorte de serment burlesque, tr. «pardistac'h.» ●(1738) GGreg 168. Oh ! tr. «pardistac'h.»

  • pardistak
    pardistak

    interj. Pardi. Voir pardistac'h.

    ●(17--) FG II 45. Ah ! pardistak. ●66. pardistack ne ouson mui petra da jonc'h var ho coust.

  • pardon
    pardon

    m. –ioù

    I. Pardon, rémission.

    ●(1499) Ca 153a. Pardon. g. idem / ou indulgence.

    ●(1659) SCger 88a. pardon, tr. «pardon.» ●(c.1680) NG 379. Ha ma ray dim pardon. ●(1732) GReg 692b. Pardon, tr. «Pardoun. van[netois] pardon.» ●693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «Rei e bardoun da ur re.»

    ●(1829) CNG 104. O Croéz, mamèn a espérance (...) Én hou sol é clasquan pardon. ●(1888) LTU 46. ann distaol pe ar pardon euz ar boan temporel.

    ●(1907) PERS 51. da c'houlen pardon digantha. ●(1915) HBPR 150. en eur c'houlen pardon. ●(1936) DIHU 296/30. Brema deulinet ha goulennet pardon get Doué.

    II.

    A. (religion)

    (1) Pardon, fête religieuse.

    ●(1732) GReg 693a. Pardon, assemblée d'une Eglise où il y a Indulgence, tr. «Pardoun. p. pardounyou.» ●Courir les Pardons, y aller pour se divertir, & non par dévotion, tr. «Redecq ar pardounyou.»

    ●(1849) LLB 162. dé kaër er pardon. ●1985. Piw e zei bremen d'où pardonieu. ●2057-2058. arlané dehuehan, / É pardon bras Kergrist. ●(1867) FHB 138/269a. pardon ar Zalet, a lavaran, a zo eur pardon dister, eur pardon netra. ●(1883) MIL 186. Pardon Sant-Herbot a bad e doug miz mae.

    ●(1903) MBJJ 252. Dilost ar pardon. ●(1908) PIGO II 31. Haddeut eo gant an hanv reuz ar pardoniou. ●(1928) FHAB Mezheven 209. da zeiz ar pardon. ●(1933) MMPA 172. Breiz eo bro ar pardoniou. ●(1966) YDERrien 5cd. O klevet anezhañ gant e akordeon / Hennezh a deuio du-mañ pa vo graet ar pardon.

    (2) Indulgence.

    ●(1913) FHAB Genver 13. ar Pab Sixt IV a roas 100 dervez pardon da c'hounid da gement hini a yaje d'ar Folgoad.

    (3) Lod ar pardon : cadeau que l'on offre lors d'un pardon ou au retour du pardon.

    ●(1905) BOBL 03 juin 37/3a. e komans an dud iaouank distrei d'ar yêr, mez paz heb boud paëet o «lod ar pardon» d'ar ganfantennou. ●(1939) WDAP 3/192. Flutet eo bet e holl arc'hant o paea lod ar pardon d'ar merc'hed yaouank.

    ●(2005) SEBEJ 109. (Ar Yeuc'h) Il était d'usage qu'ont leur donnât quelques friandises, et cela se disait lod ar pardon (la part du pardon).

    B. sens fig.

    (1) Fin d'ar pardon ! : fini de rire !

    ●(1909) TOJA 49. Paouezet breman ! A-walc'h eo ! Fin d'ar pardon ! ●(1957) AMAH 45. D'ar gêr, emzo, d'ar gêr raktal, ha fin d'ar pardon !

    (2) Kenavo d'ar pardon =

    ●(1955) VBRU 129. Ha ma c'hoarveze ganto koll o gwreg, kenavo d'ar pardon, rak n'helle ket an intañv kaezh eildimeziñ.

    (3) N'eo ket ur pardon : ce n'est pas une partie de plaisir.

    ●(1929) EMPA 12. n'eo ket eur pardon beza o veskla dindan eun amzer evel ma ra.

    (4) Krampouezh pardon : femmes trop recherchées dans leur toilette.

    ●(1888) SBI II 180. Crampous pardon, liboudenno ; / Da c'houec'h miz goude vent dimêt, / Eur vez ve d'ann hol ho gwelet ! tr. «Les crêpes de pardon, les traînées : / Six mois après leurs noces, / C'est une honte pour tous de les voir !»

    ●(1982) TKRH 91. Eus ur plac'h yaouank re stipet e lavare : ur grampouezhenn bardon.

    (5) Droch ar pardon : inocent du village.

    ●(1972) SKVT I 28. Tad ar vosenn, penn-bombard, penn-peul, marc'h-loar, boc'h bidi Botigao, genoù gwelien, torc'h togn hoc'h-gouez Plovan, ampoezon, droch ar pardon, leue geot, mab Kain, muzelloù kig-sall, chug biz, jañ-blev diforlinket !...

    III. Bezañ an ton hag ar pardon gant : voir ton.

  • pardonadeg
    pardonadeg

    f. –où Pardon religieux.

    ●(1870) FHB 297/287b. Ar seiz var'n ugent zo eta assinet vit ar bardonadec. ●288a. ho fardonadek e Kerdevot.

  • pardonañ .2
    pardonañ .2

    voir pardoniñ .2

  • pardonañ / pardonat / pardoniñ .1
    pardonañ / pardonat / pardoniñ .1

    v. intr. Péleriner, aller en pèlerinage.

    ●(1505) Vc 23-26. Cenpenet gant Yvo Caervoyec / enn henor dan Ytroun An(na) / hon ducgez rouanez o pardony / er Foll()coet, tr. «Arrangé par Yves Kervoyec / en l'honneur de Madame Anne / notre duchesse-reine en pèlerinage / au Folgoët.»

    ●(1732) GReg 693a. Aller gagner les Pardons en quelque lieu, tr. «Moñnet èn ul lac'h da bardouna.»

    ●(1829) CNG 48. Atou, me yeï de Bardonna / De Guelhen pe Santés Anna. ●(1889) ISV 40. mont da bardona da Rumengol.

    ●(1903) MBJJ ix. ar re a vez bet o pardona. ●(1905) BREH 6. oeit de bardoñnat. ●(1906) KANngalon Genver 16. bet o pardouna e Lourd. ●(1909) KTLR 70. e sonjaz mond da bardouna da vez hor Zalver, da Jerusalem. ●(1911) BUAZperrot 453. el leac'h ma karient diredet niverus da bardona.

  • pardonat
    pardonat

    voir pardonañ .1

  • pardoner
    pardoner

    m. –ion

    (1) Pèlerin.

    ●(1732) GReg 693a. Celui qui va au Pardon, tr. «Pardouner. p. pardounéryen.»

    ●(1869) FHB 225/128b. eun trein nevez bennag evit ar bardonerien. ●(1894) BUZmornik 777. Ar bardounerien a gustum peurvuia poket d'he droad.

    ●(1911) BUAZperrot 470. ouzpenn dek mil pardoner. ●(1925) FHAB Genver 38. Ar bardonerien skuiz a c'helle chom eno da ziskuiza ha da breja. ●(1927) FHAB Gouere 147b. pardonerien Tro-Vreiz.

    (2) spécial. Prêtre qui officie lors d'un pardon.

    ●(1909) BOBL 24 juillet 239/3a. ar pardoner a oa person Plouye. ●(1924) ARVG Here 221. An hini a gôzeas ar gwellan a voe ar pardoner ; eur pardoner eus an dibab.

  • pardonerez
    pardonerez

    f. –ed Celle qui va au pardon.

    ●(1732) GReg 693a. Celle qui va au Pardon, tr. «Pardounerès. p. pardouneresed.»

  • pardoniñ .1
    pardoniñ .1

    voir pardonañ .1

  • pardoniñ / pardonañ / pardono .2
    pardoniñ / pardonañ / pardono .2

    v.

    (1) V. tr. i. Pardoniñ da ub. : pardonner qqn.

    ●(av. 1400) Landevennec. amen , deo gratias, pardonet da nep en scriuas tr. « Amen, Deo Gracias, pardonnez à celui qui l'écrivit ». ●(1499) Ca 153a. Pardonnaff g pardonner. ●(1530) Pm 88. Pardonet doz car hoz parant, tr. «Pardonnez à votre ami, votre parent.»

    ●(1659) SCger 88a. pardonner, tr. «pardonni.» ●(c.1680) NG 1172. Pardonnou librement / Dou hol ennemiset. ●(1732) GReg 693a. Accorder le pardon de quelque faute, tr. «pardouni. p. pardounet.» ●Pardonner, tr. «Pardouni. pr. pardounet. Van[netois] pardoñnein.» ●(17--) TE 29. Ean e gueméras memb en hardéhtæd d'er supliein de bardonein d'en ol.

    ●(1857) LVH 315. Men Doué, hui péhani e zou larg é pardonein. ●(1860) BAL 62. pardoned d'an ini em oa cas ar maro outa ! ●(1874) POG 167. Ha d'ho pobl hoc'h euz pardonet.

    ●(1911) SKRS II 35. ar belek-se a c'houlennas ha pardouni a rea d'he vuntrerien.

    ►absol.

    ●(1824) BAM 123. an obligation e pehini emaomp da bardouni.

    (2) V. tr. d. Pardonner.

    ●(1849) LLB 156. pardonet hun offans.

    ●(1913) AVIE 84. hou Tad ne bardonou ket naket hou péhedeu.

    (3) V. pron. réci. En em bardoniñ : se pardonner.

    ●(18--) SAQ II 70. En em garet. – Red eo c'hoas : en em bardoni.

    ●(1911) BUAZperrot 770. red eo en em bardoni.

  • pardono
    pardono

    voir pardoniñ .2

  • pardonus
    pardonus

    adj. Indulgent.

    ●(1931) VALL 530b. qui pardonne, disposé à pardonner, tr. «pardonus.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...