Devri

Recherche 'ur...' : 33 mots trouvés

Page 1 : de ur (1) à urzhidigezh (33) :
  • ur
    ur

    art. ind.

    (1) =

    ●(1915) LIKA 5. (Groe) our peh tam bara. ●(1916) LIKA 23. (Groe) Our gérig bourus o honnan.

    (2) =

    ●(1849) GBI I 198. Etro pad ur seiz vloaz na deuz gret met goela.

    (3) par ext. Même.

    ●(1868) GBI II 132. Ha lakad daou en ur gwele, tr. «sans en mettre deux dans le même lit.»

  • uraniom
    uraniom

    m. Uranium.

    ●(1981) DGBD 186. e voe dizoloet uraniom e 1956.

  • Uranus
    Uranus

    m. (astronomie) Uranus.

    ●(1931) VALL 767a. Uranus, tr. «Uranus.»

  • Urban
    Urban

    n. pr. Urbain.

    ●(1846) BAZ 720. ar Pap Sant Urban. ●(1868) FHB 166/79b. ar zouav Urban a zo deut he gorf da enterri da Hanvec.

  • urcher
    urcher

    m. –ion

    I. Huissier.

    ●(1732) GReg 503a. Huissier, Sergent, tr. «Hucher. p. huchéryen.»

    ●(1834) SIM 195. hucherien, scrifannierien, recorded. ●(1894) BUZmornik 273. e teuaz ann hurcher da ober rins enn he zi.

    ●(1909) KTLR 68. Digasit d'in an urcher pa gar-fot. ●(1927) YAMV 21. e zae a hurcher, hag e rabad gwenn dindan e elgez.

    II. Nag urcher nag archer : personne. [Cf. le proverbe dans KTLR 69 : Urcher, / Hag archer, Den n'ho c'har, / Var an douar]

    ●(18--) (L) J. Quéré SAQ i 353. Red eo ober he bask. Evelkent, nag urcher nag archer na deuio da forsi.

  • urduilh
    urduilh

    adj. = (?) urupailh + hudur (?).

    ●(18--) MILg 229. Eunn den eo ann urduilla / hag eur pez divalo.

  • urisin .1
    urisin .1

    m. –ed Devin.

    ●(1744) L'Arm 19a. Astrologue, tr. «Uricin.. nétt.» ●Astronome, tr. «Uricin.. nétt. m.» ●22a. Augure, tr. «Uricin.. nétt. m.» ●107b. Devin (...) Qui prédit ce qui doit arriver, tr. « Uricin : Hurucin. m.»

  • urisin .2
    urisin .2

    m. –où Pratique divinatoire.

    ●(1932) BRTG 128. anaùouit héh urisineu.

  • urisinat / urisiniñ
    urisinat / urisiniñ

    v. tr. d. Prédire, deviner.

    ●(1744) L'Arm 107b. Prédire, tr. «Uricinein.»

    ●(1879) GDI 44. chetu perac é urisinein petra e hrei mab-dén, ean e hel hum drompein ha trompein er réral. (...) ean e hel ou uricinein guet assuranç. (...) ean e hel uricinein en tampesteu.

    ●(1907) VBFV.fb 79a. prédire, tr. «urisinein.»

    ►absol.

    ●(1939) RIBA 139. ha duah oh, pé nen doh ket, de urisinat.

  • urisiner / urisinour
    urisiner / urisinour

    m. –ion Devin.

    ●(1939) RIBA 138. Brudet e oè èl urisinour (…) ha kenderhel é vrud e oè ret mat dehon. ●140. urisinour ne oè ket.

  • urisinerezh
    urisinerezh

    m. Divination.

    ●(1744) L'Arm 19a. Astrologie, tr. «Uricinereah.. heu. m.» ●Astronomie, tr. «Uricinereah.. heu. m.» ●22a. Augure, tr. «Uricinereah.. heu. m.» ●22b. Auspice, tr. «Uricinereah.. heu. m.»

    ●(1879) GDI 45. er ré e gred en uricinereah.

    ●(1939) RIBA 139. lévreu du (...) diar en urisinereh.

  • urisinez
    urisinez

    f. –ed Devineresse.

    ●(1744) L'Arm 22a. Augure, tr. «Uricinéss.. ésétt. f.»

  • urisiniñ
    urisiniñ

    voir urisinat

  • urisinour
    urisinour

    voir urisiner

  • urlaoueg
    urlaoueg

    m. -ed, urlaoueion (pathologie) Goûteux.

    ●(1732) GReg 465b. Gouteux, tr. «urlaouecq. p. urlaouëgued. urlaouëyen.»

    ●(1879) BLE 269. Boucage des goutteux. Æ. Podagraria. L. – Pimp. angelicæfolia. Lm.) Hurlouek.

  • urlaouek
    urlaouek

    adj. Qui a la goutte, goutteux.

    ●(1732) GReg 465b . Avoir les goutes, tr. «beza urlaouëcq.»

    ●(c.1836)) COM i moj. 15. Ha pa venn urlaouek.

    ●(1914) DFBP 251a. podagre, tr. «Urlaouek.»

  • urloù
    urloù

    plur.

    (1) (pathologie) Goutte.

    ●(1633) Nom 262a-b. Articularis morbus, vel articularius morbus, arthritis : la goutte : an gouttou, an hurlou.

    ●(1732) GReg 465b. Goûte, maladie, ou douleur des jointures, tr. «an urlou. droucq sant Urlou.» ●594a. Malade des gouttes, tr. «Clañ gand an urlou.»

    ●(1857) CBF 76. Ema ann urlou gant-han enn he dreid, tr. «Il a la goutte aux pieds.» ●(1866) SEV 128. eur c'hlanvour a zo krog enn-han ann urlou.

    ●(1907) VBFV.bf 80b. urleu, pl., tr. «goutte.» ●(1912) MMPM 92. va hurlou eo a ra d'in kalz poan. ●93. an hurlou o tevi.

    (2) fam. Droug sant Urloù : goutte.

    ●(1910) MAKE 18. droug sant Urlou en e zargreiz.

    (3) (botanique) Louzaouenn-an-urloù aegopodium podagraria : boucage des goutteux.

    ●(1879) BLE 269. Boucage des goutteux. Æ. Podagraria. L. – Pimp. angelicæfolia. Lm.) Louzaouen ann hurlou.

  • urlouet
    urlouet

    adj. =

    ●(17--) ST 28. Me anve sorcerrien ha n'int ket urlouet, tr. «je connais des sorciers qui ne sont pas des sots.»

  • ursel / hursel
    ursel / hursel

    voir sous bugel .1

  • ursiñ
    ursiñ

    v. tr. d. Brûler.

    ●(1934) BRUS 49. Brûler ursein (aliment) urset.

  • ursulinez
    ursulinez

    f. –ed (religion) Ursuline.

    ●(1867) FHB 119/114a. couent an ursulinezed. ●(1889) ISV 154. priolez an ursulinezed.

    ●(1915) HBPR 236. aumônier an Ursulinezet. ●(1923) FHAB Gwengolo 332. Kouent ar Ursulinezed.

  • urupailh .1
    urupailh .1

    adj. Difforme, hideux.

    ●(1931) VALL 469b. un homme de très mauvaise mine, mal fait de figure, corps, taille, tr. «urupailh (et adj. difforme, hideux).»

  • urupailh .2
    urupailh .2

    m. –ed Homme contrefait.

    ●(1872) FHB 384/151a. Penaoz en em droio hen evit paka, evit gounid da Zoue, eun hevelep hurupaill ?

    ●(1926) FHAB Eost 310. Sonjal a raen, eme Leon, ez oas eun urupailh bennag eus ar ouenn-ze. ●(1931) VALL 469b. un homme de très mauvaise mine, mal fait de figure, corps, taille, tr. «urupailh m.» ●(1938) FHAB Genver 4. Anavezet 'oa evid eur mezvier hag eun urupailh. ●(1963) LLMM 99/267. ma sponte e genwalleurien war-nes krediñ ne oa kalon ebet e kreiz ar seurt urupailh.

  • urzh
    urzh

    m./f. –ioù

    I.

    A.

    (1) Ordre, rangement.

    ●(1499) Ca 80b. Eurz. g. ordre. l. hic ordo / inis. ●(c. 1501) Donoet 23-7-8. urz an prepositiff, urz an subiunctiff h[ac] / urz an comun, tr. « L’ordre du prépositif, l’ordre du subjonctif, et / l’ordre du commun » ●(1633) Nom 120b. Lana rudis, cui facta, vel neta opponitur, lana infecta : laine non encore mise à point : glan na ve hoaz en vrz ma ranquer. ●189a. Acies : armée en ordre : armè en vrz.

    ●(1659) SCger 86a. Ordre, tr. «Vrz, p. iou.» ●86b. mettre ordre, tr. «lacat vrz.» ●176b. Vrz, tr. «Ordre.»

    ●(1834) HEB 379. Goude be zalaquet urz vad en e gouent, goude beza etablisset ur reglen vad e-touez e religiuset, e quemeras ar resolution da vont da Rom evit bisita ar beyou eus an Ebestel Sant Per ha Sant Paul, hac ar plaçou all santel pere so var dro Rom.

    ●(1921) PGAZ 103. ar peoc'h hag an urz vad. ●(1924) FHAB Eost 313 . Eneb d'an dizurz rik, e fell adsevel an urz rik !

    (2) Lakaat urzh war ub. : mettre de l'ordre parmi.

    ●(1908) FHAB Gouere 202. safari gwalc'h o c'halon, eb ma ve den aliès da lakat urs varno.

    (3) Kemer urzh war ub. : prendre exemple sur qqn.

    ●(1964) BRUD 17/26. Taol evez mad ha kemer urz warnon.

    (4) Rang.

    ●(1659) SCger 101a. rang, tr. «vrz.» ●ranger, tr. «laquat dre vrz.»

    B.

    (1) Ordre, commandement.

    ●(1732) GReg 384a. J'ai executé l'ordre qu'il m'avoit donné, tr. «Sicutet am eus e urz.» ●677b. Ordre, commendement, tr. «urz. p. urzou. Van[netois] urh. p. urhëu.»

    ●(1854) MMM 19. An oll droupou o vesa recevet urs da ziloja.

    ●(1911) SKRS II 63. dre urz ar vandarinet.

    (2) (droit) Terriñ un urzh : casser une sentence.

    ●(1852) MML 2. evit ma lacaje ar roue da derri an urs a varo pehini en doa douget. ●(1892) CDFi 22 octobre, 1d. Goude beza klevet eur bern kaosiou aner, n’he deus [= ar c’houarnamant] ket gellet rei he ger da vad, na dougen urz ebed, evit barn hag echui afer Karmaux.

    (3) (droit) Dougen (un) urzh : prendre, édicter une sentence.

    ●(1852) MML 2. evit ma lacaje ar roue da derri an urs a varo pehini en doa douget.

    ●(1911) BUAZperrot 21. Maximin a lakeas da dalvezout an ursiou striz a ioa bet douget gant an impalaëred all en e raok.

    (4) War urzh ub. : sur l'odre de qqn.

    ●(1883) MIL 175. Deis ar gouel, he vansounerien a deuas eta, var he urs, da labourat.

    II. Droit (de faire qqc.).

    ●(1909) FHAB Kerzu 363. Urz emezo emichans da glask sikour ?

    III. (religion)

    A.

    (1) Ordre religieux.

    ●(1612) Cnf 36a-b. mar deo bellec, pé cloarec constituet en vn vrz sacrr bennac, pé manach, pé religius. ●(1633) Nom 113b. Toga, palmata, picta, trabea : robbe de l'ordre : sæ an vrz.

    ●(1732) GReg 614a. Les quatre Ordres mendians, tr. «Ar pévar urz qesteuryen.» ●677b. L'Ordre de Saint Benoît, tr. «Urz Sant Beneat.» ●Les Ordres Religieux, tr. «an urzou a Religiused.» ●(1790) Ismar 429. Bout-ç'ou seih Urh : puar e hanhuér Urheu bihan ; ha tri e hanhuér Urheu bras.

    ●(1868) FHB 186/239b. Ar pevar urs bihan. ●(1882) BAR 231. eun urz relijiuz. ●(1888) LTU 7. ann trede euz a dri Urs (...) sevel tri Urs Relijiuset.

    ●(1909) MMEK 233. Sant Franses en doa savet diou urz. ●(1911) BUAZperrot 425. eun urz menec'h. ●184. nevezi tri urz sant Fransez. ●(1915) MMED 240. en eun urz menec'h, striz ar reolen ennan. ●(1928) BFSA 134. Aotrea a reas diou Urz nevez-savet. ●(1935) ANTO 35. Ar menec’h : leaned, leanezed, relijiuzed a bep urz, p’en em roont da Zoue, a ra ar gwestlou a sentidigez, a c’hlanded (chasteté) hag a baourantez. ●(1945) GPRV 165. An Teir urz brudet.

    (2) Urzh bihan, munut : ordre mineur.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 45. goude beza resevet an urziou munut. ●(1914) KANNgwital 135/377. An Urziou munut. (...) Ped urz munut zo ? – Pevar : porzier, lenner, stolier, akolit. ●(1935) BREI 390/4a. An Urziou bihan da 40 kloareg. ●(1936) BREI 441/3b. 31 kloareg o deus digemeret an Urziou bihan.

    (3) Urzh bras, meur, sakr : ordre majeur.

    ●(1914) KANNgwital 136/389. An Urziou huela a vez galvet an Urziou Sakr. Tri zo anezho : an Abostoler, an Avieler hag ar Velegiach. ●(1914) KANNgwital 137/401. Ar c'henta eo eus an tri urz meur. ●(1914) KANNgwital 139/426. resevet an urziou braz.

    (4) Sakramant an Urzh : sacrement de l’ordre (imposition des mains).

    ●(1900) MSJO 226. Jesus a lavare d'he Ebestel goude beza roet Sakramant an Urs.

    B. [type d’ordre religieux]

    (1) Urzh sant Frañsez : ordre des franciscains.

    ●(1893) IAI 114. sant Bonavantur euz a urz sant Fransez.

    (2) Urzh an Dreinded Sakr : ordre de la sainte Trinité.

    ●(1893) IAI 124. urz an Dreinded zakr.

    (3) Urzh Marc’heion : odrdre de chevalerie.

    ●(1893) IAI 125. Tri urz Marc’herien.

    (4) Trede-Urzh : Tiers-Ordre (franciscain).

    ●(1893) IAI 113. hanvet Trede-urz, evit ar re oll, gwazed pe verc’hed, ne ellent ket kuitaat ar bed.

    C. [au plur.] Kaout an urzhioù diwezhañ : être extrémisé.

    ●(1931) VALL 288. être extrémisé, tr. «kaout e urziou diweza.»

    IV. (chevalerie ; histoire) Urzh an Ermin(ig) : Ordre de l’Hermine.

    ●(1744) L’Arm 260b-261a. Ordre, Chevalerie (...) De l’Hermine, (en 1365. par Jean. V. Duc de Bretagne, dit le Vaillant.), tr. «Urh enn Hêrmine.»

    ●(1941) FHAB Gwengolo/Here 80a. tro-c’houzoug urz an erminig.

  • urzhañ .2
    urzhañ .2

    voir eurc'hat

  • urzhañ / urzhiañ .1
    urzhañ / urzhiañ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Ordonner, arranger, organiser.

    ●(1857) HTB 76. urza hon afferou.

    ●(1902) LZBt Du 19. vel ma c'her da welet, Doue a urze peb tra evit ar gwella. ●(1903) MBJJ 3. Ar re-man eman war o c'hont urzan pep tra, hag hen ober a reont mad-tre. ●95. urzan peb tra en kær hag er vro stag outi. ●(1912) BUAZpermoal 807. urzan 'vel zo dleet manati Cerfroid. ●(1920) LZBt Meurzh 15. netra d'ober nemet nêtat hag urzan peb tra e-barz. ●(1924) FHAB Genver 2. urza va frezegenn. ●(1931) VALL 37a. Arranger, tr. «urzia.» ●515b. Ordonnancer, tr. «urzia.» ●Ordonner, disposer, tr. «urzia.» ●(1935) BREI 424/3c. Ret eo boda, urzia an engroez micherourien.

    (2) (religion) Ordonner.

    ●(1907) PERS 56. An Aot. Vianney a oue eta urzet Abostol. ●(1931) VALL 515b. Ordonner ; conférer les ordres, tr. «urzia.»

    (3) Élever (des enfants).

    ●(1971) BAHE 68/25. ar vugale-se ne vezont ket urzhiet (urjet, hervez an distagadur tregeriek) Ar vugale-se n'int ket urzhiet-mat, renet-mat gant o zud, desavet evel ma'z eo dleet.

    II. Ordonner (de faire qqc.).

    ●(1852) MML 153. contant ec'h oun da ober ar pes a vo urzet d'hîn. ●(1896) LZBt Mae 7. urzet e 'noa lac'ha kement Bagaya e oa 'nhe rouantelez.

    ●(1922) SAIL 7. Iltud a zavas eun iliz evel ma oa urzet d'ean.

  • urzhaz
    urzhaz

    m. Hiérarchie.

    ●(1931) VALL 361a. Hiérarchie, tr. «urzaz m. (d'après gallois).» ●(1962) BAHE 30/1. Pennoù an Urzhaz Katolik.

  • urzher
    urzher

    m. –ion Personne qui a commandé qqc.

    ●(1907) AVKA 34. kemeret ha kaset da urzer ar pred.

  • urzhet
    urzhet

    adj. Qui a de l'ordre.

    ●(1866) LZBt Genver 67. tud urzet ha disket-mad.

  • urzhiadur
    urzhiadur

    m. –ioù

    (1) Ordonnance, ordre, arrangement.

    ●(1931) VALL 37a. Arrangement, tr. «urziadur m.» ●515b. Ordonnance, tr. «urziadur m.» ●Ordre, tr. «urziadur m.»

    (2) (religion) Ordination.

    ●(1931) VALL 515b. Ordination, tr. «urziadur(-beleg) m.»

  • urzhiañ
    urzhiañ

    voir urzhañ

  • urzhiata
    urzhiata

    v. tr. d. Ordonnancer.

    ●(1931) VALL 515b. Ordonnancer, tr. «urziata.»

  • urzhidigezh
    urzhidigezh

    f.

    (1) Ordre.

    ●(1931) VALL 515b. Ordre mis dans qqc., tr. «urzidigez f.»

    (2) (religion) Ordination.

    ●(1732) GReg 677a. Ordination, tr. «Urzidiguez.» ●Monseigneur l'Evêque va bien-tôt faire l'Ordination, tr. «An autrou 'n escop a yelo souden da ober an urzidiguez.»

    ●(1931) VALL 515b. Ordination, tr. «urzidigez(-veleg) f.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...