Recherche 'me...' : 904 mots trouvés
Page 17 : de mevar (801) à mezevellidigezh (850) :- mevarmevar
adv. Apparemment.
●(1868) FHB 198/331b. Ia, mèvar ! kos lamponed fall evel-d-oc'h sûr a dleffe kaôzeal. ●(1874) FHB 493/179b. mes ne chomo ket ato, mevar, pennog evelse. ●(1890) MOA 118a. Apparemment, tr. «marvad – m'oarvad, – mevar L[éon]) Contraction de me a oar mad, et de me a oar.»
●(1913) FHAB Eost 233. n'eo ket gwir, mevar, Per, e pefe great an dra-ze ! ●(1949) KROB 20/17. O ! mevar, an dud keiz n'int ket aet keit-se da goll. ●(1978) PLVB 55. Mevar o devo chañs.
- mevelmevel
m. –ed, –ion, –ioù, –où, meveli, mivili
I.
(1) Valet.
●(1499) Ca 137a. Meuell. g. varlet. ●Meuel a cambr. g. varlet de chambre. ●(1575) M 3471-3473. an meuell (…) / A drouc fæson ha moeson dissonant, tr. «le valet / de mauvaises mœurs et de conduite fâcheuse.» ●(1633) Nom 130a. Procœtium, antithalamus : salette deuvant la chambre, ou retrait des seruiteurs & seruantes : saletta dirac an cambr, pe retræt an seruicheryen, cambr an meuellou, pe'n mitizyen.
●(1659) SCger 110b. seruiteur, tr. «meuel.» ●159b. mevel, tr. «seruiteur.» ●(1710) IN I 161. beza liquizien, portezourien, mevellou pe vitizien dezàn. ●(1732) GReg 863b Serviteur, valet à bras, tr. «Mevel. p. mevellou, mevellyen. Van[netois] meüél. p. yon.»
●(1849) LLB 1628. mewel ur skriwagnour. ●(1854) PSA I 291. serviterion ha mehuélèd. ●(1856) VNA 94. Où est allé le domestique ? tr. «Mèn é mé oueit er goas pe mehuel.» ●(1857) CBF 83. Ha kalz a vevellou hoc’h euz ?, tr. « Avez-vous beaucoup de domestiques mâles ? » ●(1860) BAL 259. ar re eus e mevellet. ●(1861) BSJ 224. ur mehuel e oé inou e zistag ur vouguennat guet Jesus. ●(1867) FHB 137/261b. peger stank oa ar mevellou. ●(1874) FHB 490/158b. ar miliner hag he vevellou. ●(1880) SAB 125. gant e vevellet. ●(1890) CHB 371. Meïd en tâd e larè d'i véoyen. ●(1893) IAI 197. penaoz e laboure meveliou an diaoul.
●(1902) PIGO I 212. Neuze e c'halvaz eur mevel. ●(1913) RNDL 71. ni zo é veùeli. ●(1926) BIVE 1. Pa oan deut aman da vevel. ●(1959) BRUD 10/8. kalonou ar vivilli. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 136. Ar gwella mevel / Eo tevel.
(2) Mevelien Mari Robin : les gendarmes.
●(17--) EN 899. chetu (?) meuien (?) Mary Robin.
(3) Mestr-mevel : maître valet.
●(1847) MDM 191. mestr-mevel en eun tiegez kaer en Guikar. ●(1866) FHB 84/254a. eur mevel bras, pe mar kirit, eur mestr mevel e penn e dieguez. ●(1894) BUZmornik 336. Bonifas a ioa mestr-mevell e ti eunn introun vraz.
●(1939) KTMT 45. Edo o paouez koll e vestr-mevel. ●46. ar plas a vestr-mevel.
(4) Bezañ mevel gant ub. : être valet chez qqn.
●(1912) MMPM 130. Sant Bonifaz a ïoa mevel gant eun itroun vraz euz a Roum.
(5) Mevel a gambr : valet de chambre.
●(1839) BESquil 376. ne bermetté jamæs m'en devehé bet é vehuel a gambre er secouret de hum zihusquein.
(6) Aide.
●(1905) HFBI 278. mé émézan, à zo ganét é Guineves, ac à zo bréman mével calves é Guiniventer.
II. Labourat evel mevel ar person : mal travailler.
●(1912) MELU XI 344 (T-Lannuon). Labourat evel mevel ar person, tr. E. Ernault «Travailler comme le valet du recteur, travailler mal. (Lannion.)»
- mevel-bihan
- mevel-brasmevel-bras
m. Maître valet, premier valet.
●(1857) CBF 82. C'hoant dont da vevel braz hoc'h eus hu du-man ? tr. «Voulez-vous venir comme premier garçon chez moi ?» ●(1867) FHB 137/262a. a zeue a nebeudou da vevel labour, goudeze da vevel braz. ●(1889) ISV 455. Bez' en devoa eur mevel braz, pe mar kirit, eur mestr mevel e penn he diegez evit ren he labourerien. ●(1894) BUZmornik 169. deuet da veza mevell braz pe vestr-mevell.
- mevel-eostiñmevel-eostiñ
m. =
●(1959) BRUD 8/57. Tenna a reont o devez, dindan heol pe hlao, koulz hag eur mevel-eosti.
- mevel-gopr
- mevel-labour
- mevel-tiek
- mevelerezh
- meveliat
- mevez
- meviñ
- mez .1mez .1
coll. (botanique) Glands.
I.
●(1499) Ca 69a. Doees an mez. g. cest la deesse des glans.
●(1659) SCger 62b. gland, tr. «mesen p. mès.» ●159b. mesen pl, mes, tr. «gland.» ●(1732) GReg 459b. Gland, fruit du chêne commun, tr. «Mèsenn. p. mès.»
●(1849) LLB 46. miz, freh goudask. ●298. ur gloren miz. ●1752. er mis ag en derw.
●(1907) VBFV.fb 48a. gland, tr. mézen, f. (pl. méz, mézad).» ●(1913) HIVR 13. Er moh e gavé miz ou goalh. ●(1926) FHAB Meurzh 93. kistin, mez, kivij. ●(1934) BRUS 260. Un gland, tr. «ur vézen, f., pl. méz.»
II. Hadañ perlez e-touez ar mez moc'h : voir perlez.
- mez .2
- mez .3mez .3
m. –ioù (ancienne mesure) Muid.
●(1732) GReg 645b. Mui, ou muid, mesure de vin, de blé, de sel &c., tr. «Van[netois] mæs. p. mæsyëu.» ●(1744) L'Arm 248b. Muid, tr. «Mæss.. æsieu. m.» ●Vingt & une fois plein une futaille du muid de Paris (que nous nommons ici, barrique) est notre muid de sel, tr. «Ur uéh ar-n'uguenntt leine ur barrique, a ra hur mæz halein.»
- mez .4mez .4
voir meiz
- mezad
- mezalmezal
adj.
(1) (Eau) minérale.
●(1732) GReg 626b. Eau minérale, tr. «Dour meal. dour metal. dour melar.»
●(1876) TDE.BF 447b. Melar, adj., tr. «Ferrugineux, parlant des eaux minérales. – Dour melar, eau minérale ferrugineuse.»
●(1931) VALL 470a. Eau minérale, tr. «dour meal, dour metal, dour melar, dour meleder.»
(2) (Œuf) hardé.
●(1896) GMB 410. à Trévérec û meutal œuf sans coque, à Pontrieux û melar (...) le gall. wy meddal (...) doit être différent.
●(1906-1907) EVENnot 21. (Kemperven) Uo melar e dev ma ier an deio man, tr. «Les coquilles ont une coque transparente très mince.» ●(1920) KZVr 359 - 25/01/20. Uiou mel, tr. «œufs, dont la coquille n'est pas formée (et meutal, melar ; en gallois wy meddal.»
- mezañ / mezatmezañ / mezat
v. tr. d. Pétrir.
●(1732) GReg 687a-b. Paitrir, tr. «(Van[netois] méyeiñ. méyat. méat. méeiñ) méza. pr. mézet.»
●(1857) CBF 71. he veza war ann daol doaz araok he iforna, tr. «la bien rouler [la pâte] sur la table du four avant de l'enfourner.» ●(1872) ROU 95a. Pétrir, tr. «Mezat.» ●(1896) GMB 414. pet[it] Trég[uier] méat.
●(1931) VALL 442b. Malaxer, tr. «meza.»
- mezaouiñmezaouiñ
voir mazaouiñ
- mezatmezat
voir mezañ
- mezemeze
s. Respect.
●(14--) N 695. Prezec courtes dre cals mese || oz e maieste am be hoant, tr. «J'aurais envie de parler à sa majesté, d'une façon courtoise et pleine de respect.»
- Mezeg
- mezeg .1mezeg .1
f. –i Semi de glands.
●(1732) GReg 459b. Pepiniere, où semil de glands, tr. «mesecg. p. mesegou. ur vesecg.»
- mezeg .2mezeg .2
[vcorn medhec gl. medicus, mbr mezec, mcorn methek, /vethogian (plur.), mgall metic, medygon (plur.), mirl midach < lat medicus (DEBM 337)]
M. mezeien
(1) Médecin.
●(1499) Ca 137b. Mezec. g. mire. cireugien (lire : cireurgien) qui euurre de la main. ●(1575) M 2098. Ne guell yuez mezec, mar hoantec ho recour, tr. «Un médecin non plus ne peut, malgré son désir, les aider.» ●(1612) Cnf 36b. Ha pezaff an mezec pé an mezecniez. ●53b. Medecin (alias mezec).
●(1659) SCger 78a. Medecin, tr. «mezec.» ●(1752) PEll 604. Mezec, tr. «Médecin. Pluriel Mezeghien & Mezechien.»
(2) Chirurgien.
●(1732) GReg 166a. Chirurgien, Médecin qui travaille de la main, tr. «mezecq. mezegued, mezéyen.» ●610b. Medecin qui travaille de la main, tr. « «Mezecq. p. mezegued. Voyez Chirurgien.»
- mezeg-loenedmezeg-loened
[mezeg + loen]
M. Vétérinaire.
●(1931) VALL 780b. Vétérinaire, tr. «mezeg-loened. pl. mezeged-loened.»
- mezegañ
- mezegerezhmezegerezh
[mezeg + erezh]
F. Médecine.
●(1957) AMAH 238. « Klogor a savo diwar ar vezegerezh diaoulek-mañ ! »
- mezeget
- mezegez .1mezegez .1
[mbr mezegez, mgall meddyges < mezeg + ez]
F. –ed Femme médecin.
●(1499) Ca 137b. Mezeguez. g. miresse. cireurgienne.
- mezegez .2mezegez .2
(?) voir mezhegezh
- mezegiezhmezegiezh
[mbr mezeguiez, mcorn mythygyeth, mgall methygaeth < mezeg + iezh]
f.
(1) Médecine.
●(1499) Ca 137b. Mezeguiez. g. medecine.
●(1659) SCger 78a. Medecin, tr. «mezeguiez.» ●(1732) GReg 610b. Medecine, art des medecins, tr. «mezeguiez.»
(2) Médecine, remède.
●(1752) PEll 604. Mezeghiez, & dans mon vieux Casuiste Mezecniez, Médecine, remede.
- mezeglennmezeglenn
[emprunt au gallois meddeglyn, mgall /vedyclyn, tout comme le corn medheglynn]
M. -où Hydromel.
●(1935) ANTO 98. Yac’husoc’h mezeglen, O Bel, ne gavi ket.
- mezek
- mezekniezhmezekniezh
[mbr mezecniez, vcorn medhecnaid gl. medicina < mezeg + -niezh ; le gall. meddyginiaeth vient directement du lat medicīna (GMB 520)]
f.
(1) Médecine.
●(c.1500) Cb 80b. [euaff] Jtem hec potio / onis. g. est beuurage de medecine. b. mezecniez. et potiono / as. g. qui faict icelle potation. b. nep a gra an mezecniez. ●(1612) Cnf 36b. Ha pezaff an mezec pé an mezecniez.
●(1732) GReg 610b. Medecine, art des medecins, tr. «medecnyez. mezecnyez.»
(2) Chirurgie.
●(1732) GReg 166a. Chirurgie, operation de main, tr. «Mezecnyez. medecnyez. Mots hors d'usage.»
- mezell .1
- mezell .2mezell .2
m. –où (numismatique) Maille.
●(1499) Ca 137b. Mezel. g. maille demi denier. ●(1633) Nom 207b. In assem satisfacere, in solidum : payer iusqu'à vne maille : paeaff bettè vn mezel.
●(1659) SCger 75a. maille, tr. «mezell.» ●160a. mezell, tr. «maill.» ●(1732) GReg 266a. Un diner valoit deux mailles, tr. «Un dinér a dalyé daou véll.» ●590b. Maille, petite monnoïe valant la moitié d'un denier, tr. «Mezell. p. mezellou. mell. p. mellou.» ●Il n'a ni denier ni maille, tr. «N'en deus na diner na mell.»
- mezell .3mezell .3
f. Demoiselle.
●(1929) PSAB 25. Va mezell, eun dra a bouez am eus da ginnig d'eoc'h. ●36. Me eo, va mezell, me eo.
- mezell .4mezell .4
voir mezenn .2
- mezellañ
- mezeller
- mezellerez .1mezellerez .1
f. –ioù, –ed Malaxeur.
●(1931) VALL 442b. Malaxeur, machine, tr. «mezellerez f. pl. ed.»
- mezellerez .2
- mezellus
- mezellusted
- mezelourmezelour
voir melezour
- mezenn .1mezenn .1
f. –où, mez (botanique)
(1) Gland.
●(1499) Ca 136b. Mesenn. g. gland le fruyt de chesne. ●(1633) Nom 106b. Glans, fruges roburnæ : glan : mesen.
●(1659) SCger 62b. gland, tr. «mesen p. mès.» ●159b. mesen pl, mes, tr. «gland.» ●(1732) GReg 459b. Gland, fruit du chêne commun, tr. «Mèsenn. p. mès.»
●(1821) GON 333a. Mézen, fém., un seul gland. Pl. mezennou, ou simplement méz.»
●(1907) VBFV.fb 48a. gland, tr. mézen, f. (pl. méz, mézad).» ●(1931) GUBI 32. Er Sitrouillen hag er Vézen. ●(1934) BRUS 260. Un gland, tr. «ur vézen, f., pl. méz.»
(2) Pod-mezenn : cupule de gland.
●(1821) GON 374a. Pod-mézen, s. m., tr. «Le petit gobelet qui contient le gland du chêne.» ●(1876) TDE.BF 524b. Pod-mezenn, s. m., tr. «La partie ou godet qui contient le gland du chêne.»
- mezenn .2mezenn .2
f. –où (anatomie)
(1) Glande.
●(1499) Ca 93b. Goagrenn in mesenn vide. ●(1633) Nom 20b. Tonsillæ : les glandes au bout du gros de la langue : an mesennou pe an partyou voar dro an pen bras an teaut.
(2) [plur.] Mezennoù ar gouzoug : amygdales.
●(1732) GReg 33a. Amigdales, petites glandes aux côtez du conduit du gosier, tr. «mesénnou grizyen an téaud. mesénnou an gouzoucq.» ●Il a les amigdales enflées, tr. «coënvet eo mesénnou e c'houzoucq.»
●(1931) VALL 24a. les amygdales, tr. «mezennou (ar gouzoug).»
(3) Vulve.
●(1995) BRYV IV 77. (Milizag) Ha neuze e taolent evez da weled ha ruz e vez he mezel.
(4) Gland de la verge.
●(1821) GON 333a. L'extrémité de la verge, tr. «Mézen, fém.» ●(1847) GON FB 380b. Gland. L’extrémité de la verge, tr. « Mézen, f. »
(5) Pod-mezenn : prépuce.
●(1821) GON 374a. Pod-mézen, s. m., tr. «On l'entend aussi du prépuce.» ●(1876) TDE.BF 524b. Pod-mezenn, s. m., tr. «prépuce du membre viril.»
- mezepet
- mezevellidigezhmezevellidigezh
f. Éblouissement.
●(1876) TDE.BF 456b. Mezevellidigez, tr. «Evitez ce mot qui, à la rigueur, signifie éblouissement au cerveau, fascination.»