Recherche 'az...' : 147 mots trouvés
Page 2 : de azeul (51) à azlenn (100) :- azeul
- azeuladeg
- azeuladenn
- azeuladoeazeuladoe
[azeul- base v. azeuliñ + -adoe]
Adj. Adorable.
●(1914) RNDL 134. er Groéz azeuladoé, tr. «la croix adorable.»
- azeuladur
- azeuladurezh
- azeuldiazeuldi
[azeul- base v. azeuliñ + ti]
M. –où Temple.
●(1931) VALL 731b. Temple, tr. «azeuldi m. pl. ou.»
- azeuler
- azeulerezh
- azeulidigezhazeulidigezh
[brpm azeulidiguez < azeul- base v. azeuliñ + -idigezh]
F. Adoration.
●(1732) GReg 510a. Idolatrie, culte des idoles, tr. «azeulidiguez an idolou.»
●(1847) FVR 201. Chetu aman ann azeulidigez nevez. ●(1878) EKG II 251. An azeulidigez.
●(1927) GERI.Ern 33. azeulidigez f., tr. «adoration.» ●(1931) VALL 10a. Adoration de, tr. «azeulidigez f.»
- azeuliñazeuliñ
[mbr azeuliff, mgall adoli, addoli < peut-être lat adōrāre ; les formes mbr avec -d- sont sans doute des réfections s’il n’y a pas d’influence du fr aduler (du lat adulari) (FLMB 69)]
V. tr. d.
(1) Adorer.
●(1499) Ca 15a. Azeuliff. g. aourer. ●(1557) B I 271. Quement az azeul az heulyo / Dan iffern yen da chom eno / Na distro no deuezo quet, tr. «tous ceux qui t'adorent te suivront dans l'enfer glacé, et ils y resteront sans espoir de retour.» ●428. Ho azeuliff hac ho pidiff yuez, tr. «les adorer et aussi les prier.» ●(1576) Cath p. 16. gand enor adeulet euel vn douees, tr. «adorée avec honneur, comme une déesse.» ●(1612) Cnf 20a. Adoriff hac azeuli tra en beth eual Doué, so pechet maruel, hac an traman so palaquæer en tra pe-heny à adorer hac à azuler an diuezaff fin. ●69a. mé ò azeul è pep humilité. ●(1650) Nlou § 424. Mary en adeulas hasaou, / Dyuoar pennaou he daou glin, tr. « Marie l’honora révérentieusement, / à genoux »
●(1710) IN I 308. nac azeuli ar vis.
●(1869) SAG 3. ar re vihan edoare ar re vras a azeuille anezhan edoare ar guir Doue. ●140. azeuli an Aoutrou-Doue. ●(1889) ISV 236. lacat ar gristenien da azeuli ar memes idolou gantha.
●(1922) EMAR 53. Menec'h gwenn en o iliz / Oc'h azeuli o C'hrouer. ●(1926) FHAB Here 362. an doare hepken d'E azeuli a c'hell chench.
(2) Azeuliñ ezañs : encenser.
●(1732) GReg 338a. Les tirans vouloient obliger les Saints Martirs d'encenser les idoles, de brûler de l'encens devant les idoles, tr. «An dyranted a fellé dézo countraign ar sænt merzeuryen da azeuli ezéñs d'an Idolou.»
- azeulus
- azez .1azez .1
m. –où
I.
(1) Position assise, session.
●(1927) GERI.Ern 33. azez m., tr. «Etat d'être assis»
(2) War e azez, e azezoù, e azezig : assis.
●(1889) ISV 134. eur c'hoar en he c'hichen evit he delc'her var he azez. ●(1896) HIS 68. berpet ar é azé ital en nor.
●(1904) DBFV 15a. é azé, s., tr. «(sur) son séant.» ●(1905) HFBI 560. var va azés, dirac ar prénestr. ●(1910) FHAB Meurzh 110. eun aotrou varnan var e azez. ●(1912) BUAZpermoal 543. e teuio adarre, war e azeig, da c'hortoz eur begad all. ●(1920) LZBl Gouere 344. Sevel a reont var ho azeo. ●(1955) STBJ 139. e savas war o azezou ar re o devoa c'hoaz eun tammig nerz. ●(1964) ABRO 86. Deuet e oa nerzh a-walc'h d'an den gouez d'en em lakaat war e azezoù. ●(1990) MARV II 12. (Plouider) Sevel a ra war va azez da dufal.
(3) En e azez : assis.
●(1934) FHAB Gouere 279. ar Werc'hez en he azez.
(4) Ober un azez : s'asseoir.
●(1872) ROU 89b. S'asseoir un instant, tr. «Ober un azezic.» ●(1880) SAB 26. Un azez, un ean am euz gret.
●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Grit eun azezig, tr. «asseyez-vous un peu.»
(5) Lakaat un azez : s'asseoir.
●(1904) CDFi janvier-février. Deuit da lakaat eun azez, mignoned. (d'après KBSA 29). ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2e. Laka eun azez. Naoun ec'h euz, kredabl. ●(1955) STBJ 19. Daoust da ze e lakeas eun azez war eur mên. ●64. War-lerc'h ar pred e lakeent eun azez en dro d'an oaled. ●(1958) BRUD 3/34. lakait eun azez da gemered eur banned sistr. ●(1981) ANTR 110. peded da ober eun azez.
II.
(1) Ober e azez : s'établir.
●(1910) MBJL 17. E keit ha ma rê Frakan ha Rigal o aze en têrouer ar Gouet, e tivore sant Budok.
(2) [au plur.] (architecture) Azezoù : Fondations.
●(1907) AVKA 201. o fellout dehan sevel un tour (...) goude bea paozeet an azeo.
- azez .2azez .2
voir azezañ
- azezañ / azeziñ / azezazezañ / azeziñ / azez
v.
I. V. intr. S'asseoir.
●(1456) Credo 13-14. An costez dehou assezas de doe antat / hel (lire : hol) galloedus Innenoff (lire : in-neffou) ez (manque : em) gourrehas, tr. Herve Bihan «s'assit au côté droit / de Dieu le père tout-puissant, / il s'éleva dans le ciel.» ●(14--) Jer.ms 1. Autrounez assezet ha clevet an feutou, tr. «Seigneurs, asseyez-vous et entendez les malheurs.» ●(1499) Ca 12b. Asezaff. g. soir. ●Asezaff da dibriff. g. soir pour mengier. ●198b. Torchenn an bugale da assezaff. ga. vne torche pour faire seoir les petis enfans. ●(c.1500) Cb 17b. g. ensemble soir b. asezaff oar vndro.
●(1659) SCger 109b. seoir, tr. «asseza.» ●(1744) L'Arm 18a. Asseoir, tr. «Aséein.» ●(17--) EN 595. deud dasein, jtron, aman, da dal an tan, tr. «venez-vous asseoir, madame, ici devant le feu.»
●(1844) GBI I 412. Roët d'in skabell d'azeza, tr. «Donnez-moi un escabeau pour m'asseoir.» ●(1848) GBI II 262. Azeet aze 'n eur gadeur, tr. «Asseyez-vous là sur un siège.» ●(1878) EKG II 102. Azeza a reaz enn hor c'hichen. ●(1894) BUZmornik 223. ma'c'h azeze ouz ho zaol.
●(1904) DBFV 15a. azé, azéein, v. n., tr. «s'asseoir.» ●(1910) MAKE 43. n'oe ket pell evit azeza. ●(1910-15) CTPV I 67. Kemered ur gaduir hag azéet inhi, tr. «Prenez donc une chaise et asseyez-vous-y.» ●(1912) MMKE xvii. Lec'h abed d'azea. ●(1922) EMAR 81. azeza 'kichen an oaled. ●(1927) GERI.Ern 33. azeza, T[régor] azea v. n., tr. «s'asseoir.»
II. V. tr. d.
(1) Poser.
●(1659) SCger 95a. poser, tr. «asseza.»
(2) Fonder (espoir).
●(1903) MBJJ 121. setu peadra d'azean hon esper.
(3) Asseoir (des fondations).
●(1903) MBJJ 256. azean ar gwele-mein a dlee dougen an Templ neve.
III.
(1) N'azezañ ket war e votoù : voir botoù.
(2) Lakaet da azezañ war an douar noazh : voir douar.
- azezennazezenn
f. –où
(1) Siège.
●(1911) BUAZperrot 86. azezennou a ziribign outo en diabarz. ●647. mein renket e giz azezennou. ●(1914) DFBP 303b. siège, tr. «Azezen.» ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azezen, tr. «siège.» ●(1927) GERI.Ern 33. aze(z)enn f., tr. «siège ; banquette.»
(2) spécial. Siège de la chaise.
●(1909) BOBL 09 octobre 250/1a. pevar droad eur gador heb azeen.
(3) Ober un azezenn : s'asseoir.
●(1909) FHAB Eost 238. Er c'hougn-tro kenta e oue great eun asezen.
(4) Kemer un azezenn : s'asseoir.
●(1910) FHAB Mae 150. O veza ma oa dornet mad c'hellas en em zila evel skrivanier e buro ministr al labourou. Savet oa breman e graf gantan. Songit-ta ! mil lur ar bloaz evit mont da gemer un azezen epad eiz heur bemdez e buro ar ministr !
- azezer
- azezetazezet
adj.
(1) Assis.
●(c.1500) Cb 17b. g. assis. b. asezet. ●(1633) Nom 179b. Capsus rhedæ : là où est assis le cochier : scabell an cocher, en læch ma ves asezet.
●(1732) GReg 216b. Il est assis à mon côté, tr. «Asezet eo èm harz.»
●(1878) EKG II 24. P'ouen azezet var ribl ar ganol, e tenniz va alan.
(2) Établi.
●(1903) MBJJ 130. Ac'hane e welomp Betleem azeet en krab eur run. ●(1925) FHAB Mae 170. Houman a zo azezet wardro eul leo eus Sant Segal.
(3) Basé.
●(1874) POG 17. kemend a ro ann Iliz d'hec'h da gredi a zo azezet war gomzou Doue.
(4) fam. Bezañ azezet war e spered : être distrait.
●(1899) BSEc xxxvii 153/ KRL 18. Ajet e oan var ma spered, tr. «J'étais distrait.»
- azeziñazeziñ
voir azezañ
- azfeilhiñ
- azfinesaazfinesa
f. –où Contre-finesse.
●(1732) GReg 206b. Contre-ruse, contrefinesse, tr. «azfinesa. p. azfinesaou.»
- azfoarazfoar
f. –ioù Lendemain de foire.
●(1732) GReg 422a. Reste de foire, le lendemain de la foire, tr. «Azfoar. an azfoar. an azfor.»
●(1890) MOA 270a. Second jour de la foire, tr. «asfoar, f.»
●(1927) GERI.Ern 27. asfoar f., tr. «second jour de la foire.» ●(1931) VALL 310a. lendemain de foire, second jour de la foire, tr. «azfoar.»
- azfoenn
- azfritañ
- azgalv
- azgasazgas
adj. Désagréable, odieux.
●(1557) B I 526. men leuzro prim / Ann Dyaoul bras diblas azgas a scrap, tr. «J'enverrai vite le démon odieux, cruel et avide.» ●(1575) M 1164. Hac en vizou (lire : viçou) azgas, tr. «dans des vices odieux.» ●2444. Vn condition bras, so azgas diblassaff, tr. «Une grande condition qui est odieuse, très désagréable.»
●(1927) GERI.Ern 33. azkas, tr. «odieux.»
- azgenel
- azglas
- azgoriñazgoriñ
voir azgwiriñ
- azgoulenn
- azgounit
- azgrisazgris
adj. Grisâtre.
●(1732) GReg 474a. Grisatre, qui tire sur le gris tr. «azgris.» ●Etoffe grisâtre, tr. «Mezer azgris.»
- azgwalc'hiñ
- azgweletazgwelet
voir azgwelout
- azgwelout / azgweletazgwelout / azgwelet
v. tr. d. Revoir.
●(1866) FHB 56/31b. eun dezir bras da az-velet he vad-oberour. ●(1866) FHB 78/204a. azwelout ho mamm-bro.
●(1910) BUJA 56. asvelet Simeon ha Benjamin ! ●(1915) KANNlandunvez 49/340. Ma ne c’hellont ket azguelet anezho er bed-ma.
- azgwenn
- azgwerzhañazgwerzhañ
v. tr. d. Revendre.
●(1868) FHB 198/335a. gwerzet hag az-gwerzet enn eunn doare ken didruez.
- azgwerzherez
- azgwiriñazgwiriñ
v. intr.
(1) Reformer un abcès.
●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. asgwiri, part. asgoret, v. n., tr. «apostumer de nouveau. Va biz a asgoras a-benn teir gwech. île Batz, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 33. azgwiri, p. azgoret, tr. «apostumer de nouveau.» ●(1957) ADBr lxiv 4/446. (An Ospital-Kammfroud) Azhori : v. – Re-former un abcès. Deut eo va biz da azhori.
(2) sens fig. =
●(1905) HFBI 64. Ar révolusion vras, a voa bet neuzé a voa ho c'hori, ac ho c'hasc'hori pell bras â voa.
- azier
- azikazik
voir asik
- azilazil
adj. Skol-azil : pensionnat.
●(1912) KANNgwital 118/178. ar skoliou asil. ●(1913) KANNgwital 127/289. skol ar baotrezed hag ar skol-azil.
- Aziliz
- aziz
- azkarout
- azlamm
- azlammat
- azlavaroutazlavarout
v. tr. d.
(1) Redire.
●(1866) FHB 57/36a. Aslavaret a rea ouspen-ze e oa he mestrez eur vaouez fall. ●(1874) POG 131. Aslavarout a reeur an Introit.
(2) Lavarout hag azlavarout : répéter maintes fois.
●(1910) FHAB Genver 13. N'oc'h eus ket lavaret hag aslavaret varlerc'h Hon aotrou 'n Eskob santel...
- azlein
- azlenn