Recherche '"c'hwi"...' : 123 mots trouvés
Page 2 : de chwilan-2 (51) à chwit-3 (100) :- c'hwilañ .2c'hwilañ .2
v. Vouvoyer.
●(1896) GMB 431. pet[it] Trég[uier] c'houilañ, ne pas tutoyer, dire vous, de c'houi.
- c'hwilastrennc'hwilastrenn
f. –où Verge flexible. cf. kelastrenn
●(1941) SAV 19/58. Milastrenn, ano gwregel. Eur skourjez, meur a lerenn outi, da frea ar vugale. Sk. : Chomit reiz, bugale, pe, bremaik ho po ar vilastrenn. ●(1942) VALLsup 174b. Verge, tr. «fulastrenn b[asse] C[ornouaille] filast(r)enn h[aut] L[éon] pour kelastrenn (Perrot).».» ●(1962) GERV 5. gant eur vilastrenn flemmus e skourjezas e gorf. ●170. Milastrenn : eur skourjez meur a lerenn outi. ●(1972) SKVT I 101. da dañvañ blaz ar wilastrenn gant ho kein. ●(1973) SKVT II 10. Hag ar wilastrenn war va c'hein. (...) distaget o doa «filasenn».
- c'hwilastrour
- c'hwilerc'hwiler
m. –ion (argot de La Roche-Derrien) Travailleur.
●(1893) RECe xiv 268. Pegement a c'houilerien zo ba' c'houes ën qyara kos. (...) komered më jes evel eur c'houiler.
- c'hwiletac'hwileta
v. intr.
I. Chasser, collectionner les insectes.
●(1876) TDE.BF 92b. C'houileta, v. n., tr. «Chercher des hannetons ou autres scarabées.»
●(1907) VBFV.bf 33a. huileta, tr. «collectionner des insectes.» ●(1927) GERI.Ern 85. c'houileta, tr. «chercher des insectes.»
II. fam.
(1) Mont da c'hwileta : aller chercher ailleurs.
●(1910) FHAB Gwengolo 270 *An Tour Gwenn. Hag ar gouezidi a rankas, da vihana evit eur vech, mont da c'houileta adrenv kein ar mogeriou ledan a oe savet a dreuz an Enez da gaeat outo. ●(1935) FHAB Mae 216 *Laouig ar Moal. Ha war-ze, ho pedan eta, / Da vont 'lec'h all da c'houileta. ●(1970) BHAF 85-86 (T) E. ar Barzhig. «Kazi bemdez or-boa okasion da vond da c'hwileta endro da Vaodez, gwech evid skrilleta, gwechou all evid redeg warlerh ar meill.
(2) Kas da c'hwileta : envoyer promener.
●(1957) AMAH 135 (T) *Jarl Priel. Met da c'hortoz kit da c'hwileta, rak me an hini eo a zesko deoc'h ar galleg.
(3) Se livrer à une occupation quelconque.
●(1954) VAZA 75. ur bloavezh da «ziskuizhañ», da lenn, da c’hwileta ha da durlutat e pep seurt stumm. ●(1970) BHAF 85-86. Kazi bemdez or-boa okasion da vond da c’hwileta endro da Vaodez, gwech evid skrilleta, gwechou all evid redeg warlerh ar meill.
- c'hwilez
- c'hwilher
- c'hwiliañc'hwiliañ
v. tr.
I. V. tr. d.
(1) Fouiller (un endroit).
●(1913) FHAB Ebrel 101. c'houilia kastel Guerrand. ●(1915) HBPR 204. hag an ti oa c'huillet. ●(1928) FHAB Genver 13. Ne oa ket aes kaout unan mat da vont da c'houilia ar roc'h. ●120. raktal e c'houlias e c'hodellou. ●(1929) FHAB Eost 299. C'houilia a reas an holl gampreier. ●(1931) FHAB Here 391. C'houiliet e voe ar c'hardiou.
(2) =
●(1878) EKG II 278. Ar zoudarded a en em lakeaz da c'houillia ha da furcha kement tra a ioa enn ti.
(3) Voler (qqn).
●(1868) FHB 174/143b. hag e tilamas pevar laer var an hent en esper he c'huilla (...) Pevar laer, armet mad, a so deut da glasc va c'huilla. ●(1872) ROU 104a. Soutirer son argent à quelqu'un, tr. «C'huilla unan bennac.»
(4) Frustrer.
●(1872) ROU 86b. Frustrer, tr. «c'huilla.»
II. V. tr. i. Fouiller.
●(1932) FHAB Genver 17. pa c'houilier el lec'h ma'z eus bet koz kestell.
- c'hwilierc'hwilier
m. –ion Celui qui recherche.
●(1847) FVR xi. e kase ar c’huilierien da gavout ur c’hoz mecherour-pleg bennak. ●Ar c’huilierien a gounnare.
- c'hwilikotat
- c'hwiliorezc'hwiliorez
f. –ed (entomologie) Frelon.
●(1876) TDE BF 92b. C'houiliorez, s. f., tr. «Frelon, grosse mouche ; pl. ed. Ce nom lui est a été donné (fouilleuse), parce que l'on pense que cet insecte va fouiller les ruches pour s'approprier le miel.»
●(1927) GERI.Ern 85. c'houiliorez f., tr. «frelon.» ●(1931) VALL 320a. Frelon, tr. «c'houiliorez f.»
- c'hwilizonc'hwilizon
coll. (botanique) Pissenlits.
●(1970) GSBG 203 (Groix). xiližãn (coll.) sg. xiližãnen, tr. «pissenlits.»
- c'hwilizonennc'hwilizonenn
f. (botanique) Pied de pissenlits.
●(1970) GSBG 203 (Groix). xiližãn (coll.) sg. xiližãnen, tr. «pissenlits.»
- c'hwilostaerc'hwilostaer
m. –ion =
●(1936) BREI 440/1b. N'eo ket c'houilosterien eo hon c'hendirvi a Vreiz ; saprr !…
- c'hwilostat
- c'hwilostetac'hwilosteta
v. intr.
(1) Flâner.
●(1896) GMB 328. On dit en petit Tréguier c'hwilosteta, flâner, aller et venir, litt. «chercher des scarabées à queue.» ●595. pet[it] tréc[orois] c'hwilosteta flâner.
●(1927) GERI.Ern 85. c'houilosteta T[régor], tr. «flâner.»
(2) Courir le guilledou.
●(1896) GMB 595. pet[it] tréc[orois] c'hwilosteta courir le guilledou.
- c'hwilostetaer m –ionc'hwilostetaer m –ion
Fureteur.
●(1901) EPLQ 15-16. tréc[orois] c'houirlosketer, fureteur, de c'houil lostet «scarabée à queue».
- c'hwiltouzc'hwiltouz
m. –ed, –ion
(1) Gamin.
●(1868) FHB 171/113b. Ne domp nemet c'hwiltouzien en he guichen. ●(1876) TDE.BF 93a. C'houiltouz, s. m. tr. «Petit vaurien.»
●(1909) BOBL 30 octobre 253/1d. Glabouser ! C'houiltouz fall !
(2) =
●(1954) VAZA 103. Bout a zo bet adarre sach-krev etre ar c'hwiltouzed saoz ha ni. ●(1955) VBRU 52. Lenin hag e c'hwiltouzed.
- c'hwinoenn
- c'hwintigc'hwintig
m. (ichtyonymie) local. Lieu.
●(1963) EGRH II 116. c’hwintig m., tr. « lieu (poisson) (Eusa). »
- c'hwip
- c'hwipañc'hwipañ
voir c'hwipat
- c'hwipat / c'hwipañ
- c'hwirinadeg / c'hwiriniadegc'hwirinadeg / c'hwiriniadeg
f. –où Hennissements collectifs.
●(1879) ERNsup 145. c'houirinadek, hennissements (par exemple dans une foire), Cornouaille.
●(1942) DRAN 128. Chourikerez kirri, c’houirinadeg kezeg er vourc’h adreñv o c’hein. ●(1963) EGRH II 116. c’hwiriniadeg, tr. « hennissement (de plusieurs chevaux). »
- c'hwirinadenn / c'hwiriniadennc'hwirinadenn / c'hwiriniadenn
f. –où (Un) hennissement.
●(1732) GReg 490b. Hennissement, le cri des chevaux, tr. «c'huyrinadenn.»
●(1876) TDE.BF 93a. C'houirinadenn, s. f., tr. «Hennisement ; pl. ou.»
●(1963) EGRH II 116. c’hwiriniadenn f. -où, tr. « (un) henissement. » ●(1967) KNDR 114. Tavet c’hwirinadenn ar gazeg. ●(1974) TDBP III 206. Ar gazeg he-devoa graet diou pe deir c’hwirinadenn, tr. « la jument avait fait deux ou trois hennissements »
- c'hwirinal / c'hwirinat / c'hwiriniñ / c'hwiriniatc'hwirinal / c'hwirinat / c'hwiriniñ / c'hwiriniat
v. intr. Hennir.
●(1659) SCger 136b. c'huirinnat, tr. «hannir.» ●(1732) GReg 490b. Hennir, tr. «c'huyrinat. pr. c'huyrinet. Van[netois] huirineiñ.»
●(c.1825-1830) AJC 4366. quen na huirmé ar hesec. ●(1876) TDE.BF 93a. C’houirinal, v. n. Voy[ez] le suivant. c’houirinat T[régor], tr. «hennir.» ●(1895) GMB 104. on dit en petit Trég[uier] c’hwirignal
●(1903) ADBr xviii 348. setu hen neuze da c’hourignal. ●(1963) EGRH II 116. c’hwiriniat v., tr. « hennir. » ●Ret eo ober ar c’hemm etre c’hwiriniat, a zo un trouz eus ar gorzailhenn, e gwirionez « mouezh » ar c’hezeg ha gristilhat a zo hepken ober trouz gant o fronelloù.
- c'hwirinerezh / c'hwirinierezh
- c'hwiriniadegc'hwiriniadeg
voir c'hwirinadeg
- c'hwiriniadennc'hwiriniadenn
voir c'hwirinadenn
- c'hwirinierc'hwirinier
m. -ion Qui hennit beaucoup.
●(1963) EGRH II 116. c’hwirinier m. -ien, tr. « qui hennit beaucoup. »
- c'hwirinierezhc'hwirinierezh
voir c'hwirinerezh
- c'hwist .1c'hwist .1
interj. Onomatopée pour intimer l'ordre au bœufs de tourner à droite.
●(1931) VALL 231b. Tourner à droite, tr. «huist ! (pour les bœufs)»
- c'hwist .2c'hwist .2
m. –où
(1) Fléau à battre.
●(1876) TDE.BF 93a. C'houist, s. m. T[régor], tr. «Fléau pour battre le blé ; pl. c'houisto.»
●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. c'houist, tr. «fléau à battre.» ●(1927) GERI.Ern 85. c'houist m., tr. «Fléau à battre le blé.»
(2) Gaule.
●(1927) GERI.Ern 85. c'houist m., tr. «gaule.»
- c'hwistadc'hwistad
m. –où
(1) Coup porté.
●(1927) GERI.Ern 85. c'houistad m. tr. «coup.» ●(1931) VALL 332a. coup de gaule, tr. «c'houistad m.» ●(1968) LOLE 11. eur c'hwistad mad war e gokenn. ●(1959) TGPB 199. Stekiñ a reas didruez ar stur ouzh va zal, ha mezhevennet (lire : mezevennet) gant ar c’hwistad-se, e tiskennis d’ar strad evel ur c’hi plom.
(2) Raclée.
●(1931) VALL 616a. Raclée de coups, tr. «c'houistad m.»
(3) Bout (de chemin), trotte, tirée.
●(1964) BAHE 40/44. Ur c'hwistad hent, me 'lavar. ●(1969) BAHE 60/40. An hini en deveze ur c'hwistad hent d'ober.
(4) Bonne quantité de.
●(1975) UVUD 54. (Plougerne) Ar re-he doa eur c'hwistad leve. ●58. Neuhe e vehe c'hwistajou gwiniz du. ●61. prenet eur c'hwistad chatal. ●99. Eur c'hwistad tud e doa.
(5) (Il y a) un bon moment.
●(1926) ARVG Mezeven 133. Eun nozvez, eme Fanch, an dra-man a oa ’rôk ar brezel, - oh ! ya, eur c’hwistad ! – e kerz bloavez an erc’h du.
- c'hwistamdoustikc'hwistamdoustik
interj. =
●(1905) BOBL 28 octobre 58/2f. C'hwistam doustik, tud kez, set ama'vat paotred danjirus.
- c'hwistañc'hwistañ
v.
I. V. intr.
(1) Frapper.
●(1866) LZBt Ebrel 118. neuze e oe lekeet ar c'horz da c'houistan war-n-ehan.
●(1907) AVKA 88. deuet (...) an avelio da c'houista war an ti-ze ; na finvo ket. ●(1919) KZVr 356 - 28/12/19. c'houista, tr. «battre violemment.» ●(1954) VAZA 87. barrek da zeskiñ buan ha buan c'hwistañ war an daboulin vras.
(2) Travailler dur.
●(1885) ARN 39. Travailler s'exprime encore par c'houista.
●(1971) BAHE 68/22-23. C'hwistañ : labourat start : c'hwistañ 'ret, paotred !
(3) Se tirer d'affaire.
●(1971) BAHE 68/22-23. C'hwistañ : Bezañ barrek d'ober e labour, n'on ket kab da c'hwistañ, ne oa ket kab da c'hwistañ.
(4) Sévir, faire des ravages.
●(1957) AMAH 75. er mare-se e c'hwiste ken a rae ur c'hleñved brein.
(5) Se démener.
●(1957) AMAH 51. Daoust ma c'hwiste da vat ar «mistral.»
(2) Se hâter.
●(1927) GERI.Ern 85. c'houista v. n., tr. «se hâter.»
II. V. tr. d.
(1) Battre violemment.
●(1927) GERI.Ern 85. c'houista v. a., tr. «battre violemment.» ●(1931) VALL 616a. Donner une raclée de coups à, tr. «c'houista.»
(2) Faire (de la route).
●(1966) BAHE 50/37. Ha Jañ-Mai gaezh da c'hwistañ hent.
- c'hwistantin
- c'hwistata
- c'hwistell-c'hwistell-
voir c'hwitell-
- c'hwister
- c'hwistetc'hwistet
adj. =
●(1982) PBLS 637. (Sant-Servez-Kallag) c'hwistet eo ma bis gant ar falz, tr. «je me suis fait une bonne entaille au doigt avec la faucille.»
- c'hwistigennc'hwistigenn
f. Pluie fine, crachin.
●(2021) TREGO 14.01 p. 27c. Une nuée de noms pour le crachin / En breton, on lui attribue une nuée de noms qui varient selon les terroirs, sa nature et ses effets. Il est épais, fin, collant, plus fin que fin… ailhenn, brumenn, c’hwistigenn, fouetijenn, glebiadenn, glizhenn, glizhataj, glizaj, glavizhien, glav munut, glav dous mat, litenn, libistrenn, lugachenn, morlusenn, mouestigenn, reolenn, skaoutrenn, strouejenn.
- c'hwistimc'hwistim
adv.
(1) Est-ce que. Cf. daoust
●(1857) HTB 204. ha c'houistim na ve den ebet er vro-man.
●(1903) MBJJ 243. c'hw'istim perak ? ●266. Mes c'hw'istim penauz eo deut a-benn ar gatoliked (...). ●316. C'hw'istim petra e vo ar bugel-man ? ●(1907) AVKA 45. C'houistim na vefe ket ar C'hrist ? ●167. C'houistim hag ec'h afe da gâd on breuder a zo etouez ar baianet ? ●177. C'houistim ha c'houi a ve ive o klask bea e diskibien !
(2) À votre avis.
●(1910) MBJL 84. Pere, c'hwistim ?
- c'hwistiñc'hwistiñ
v. intr. (en plt aux bœufs) Tourner à droite.
●(1931) VALL 231b. Tourner à droite, tr. «huist ! (pour les bœufs), d'où huistein tourner à droite.»
- c'hwistoc'hc'hwistoc'h
coll. (cuisine) Galettes épaisses, matefaim.
●(1732) GReg 357b. Des crêpes épaisses, tr. «fistoc'h. c'huistoc'h.» ●446b. Grandes & grosses galettes, tr. «Fistoc'h. c'huistoc'h. (Ces mots sont de la H[aute] Cor[nouaille].» ●(1738) GGreg 46. c'huystoc'hen p. c'huystoc'h, fystoc'h, tr. «galette fort épaisse.»
- c'hwistoc'henn
- c'hwistoùc'hwistoù
plur. (botanique) Prêle à grosse tige.
●(1931) VALL 586a. Prêle (…) T[régor] on distingue la plante à grosse tige lisse c'houistou pl. et la plante à tige plus fine branchue lost-marc'h.
- c'hwit .1
- c'hwit .2
- c'hwit .3c'hwit .3
s. (jeu de boules) Cochonnet.
●(1879) ERNsup 150. ar c'houit, le but, le petit-maître, Trév[érec].