Recherche 'poul...' : 111 mots trouvés
Page 2 : de poull-rod (51) à poultrerezh-1 (100) :- poull-rodpoull-rod
m. poulloù-rod
(1) (en plt d'un moulin à eau) Creux où tourne la roue, coursier.
●(1659) SCger 121b. le trou ou est la roue du moulin, tr. «poulrot.» ●165b. poul rot, tr. «fosse qu'est au dessous de la roue du moulin.» ●(1732) GReg 427a. Fosse où tourne la rouë d'un moulin, tr. «Poull rod. p. poullou rod.»
●(1857) CBF 70. Ar poull-rod, tr. «Le trou de la roue de dehors.» ●(18--) SBI I 240. Bete'n poull-rod ar vilin a zellè an otro, tr. «Même le trou de la roue du moulin fut exploré par monsieur.» ●(18--) SBI II 226. en poull-rod ma milinn, tr. «dans le canal de la roue de mon moulin.»
●(1942) VALLsup 57a. Douve, tr. «porrot C[ornouaille] (Perrot), et touf(l).»
(2) Ornière.
●(1732) GReg 680a. Orniere, tr. «poull-rod. p. poull-rodou, poullou-rod.»
- poull-skorfpoull-skorf
m. poulloù-skorf Endroit où se décharge le trop-plein d'un étang.
●(1732) GReg 372a. La grille, ou la decharge de l'eau superfluë d'un étang, tr. «poull scorf. p. poullou-scorf.»
●(1890) MOA 202b. Décharge (…) Parlant de l'eau d'un étang, tr. «poull-skorf, m. pl. poullou-skorf.» ●227a. L'endroit où se décharge l'eau superflue d'un étang de moulin, tr. «poull-skorf.»
- poull-strappoull-strap
m. poulloù-strap Chausse-trape.
●(1732) GReg 159a. Chausse-trape, piège à prendre des loups &c., tr. «Poull-strap. p. poullou-strap.»
- poull-trap
- poull-tropoull-tro
m. poulloù-tro Tourbillon.
●(1732) GReg 463b. Gouffre, abîme dans une rivière, ou dans la mer, tr. «poull-tro. p. poultroyou.»
●(1912) MMPM 92. var ribl eur poull-tro. ●(1964) ABRO 18. eus a-greiz ar poull-tro a rae ar mor a bep tu d'ar peñse. ●(1964) LLMM 106/333. ar poull-tro a reas ar peñse o c'houelediñ.
- poull-troenn
- poulladpoullad
m. & adv. –où
I. M.
(1) Fosse de.
●(1732) GReg 427a. Fosse pleine, tr. «Poullad. p. poulladou.»
(2) Contenu d'une mare d'eau.
●(1907) VBFV.bf 63a. poulad, m. pl. eu, tr. «contenu d'un étang.»
(3) Mare de.
●(1878) EKG II 43. boutaillou o neun enn eur poullad guin.
(4) Bois entassé pour la fabrication du charbon de bois.
●(1922) EMAR 55. Va foullad a gempennan / Gant keuneud ha mouded kign, / Ken na ve round 'vel eur gouign.
(5) Contenu d'une tombe, d'une fosse.
●(1847) GBI I 406. Et int ho daou en ur poullad, / Pa n'int bet et 'n ur gwelead, tr. «Il sont allés tous les deux dans la même fosse, / Puisqu'ils n'ont pas été dans le même lit.» ●(1851) PEN 92/140. ed int ho daou hen eur poullad / ma n'int ed hen eur goëlead.
(6) Poullad raz : gâchée.
●(1986) CCBR 112. (Brieg) réaliser la gâchée, tr. «ober ur poullad raz.»
(7) Poullad-dour : trou d’eau.
●(1932) BRTG 87-88. D’où distro, é kalon lann vras Brélekan, lann digor, diské, displeit, hir ha ledan, é tarh arnehè, én un taul, ur barrad arnan dal, get aùél, luhed, gurun ha poulladeu deur ar boulladeu deur épad pedèr troiad orloj.
B. (pêche)
(1) Ober ur poullad : faire un essai de pêche avec lancer d'appât.
●(1952) LLMM 34/47. (Douarnenez) Poullad g. Ober a reer ur poullad bewech ma taoler ar roued-sardin ha ma voueter. ●(1957) BRUD 2/85. (Gwaien) Ar poullad mintin eo ar gwella. ●(1977) PBDZ 622. (Douarnenez) poullad, poulladoù, tr. «dans la technique de la pêche à la sardine : essai de pêche avec lancer d'appât.» ●(1978) MOFO 88. Eur poullad all oa graet goude ha d'ar ger buvan vit kas ar beskerez d'ar «futur», tr. «On fit un deuxième essai...»
(2) Poulladig an Anaon : pêche faite le jour de la fête des morts.
●(1910) BSAf xxxvii 17. La grande pêche se terminait ordinairement à la Saint-Michel ; mais les bateaux restaient armés jusqu'à la Toussaint. Le jours des morts, après l'office, si le temps le permettait, les bateaux reprenaient la mer pour faire la dernière pêche. Les femmes des pêcheurs étaient reçues à bord, et c'étaient elles qui dirigeaient les barques, ordonnaient le mouillage, et présidaient à la pêche. Cette coutume s'appelait : – «Ober poulladic an Anaon» – «faire la pêche des Trépassés». – La tradition veut que cette pêche était l'une des plus frucutueuses de l'année.
II. Adv.
A. A-boullad.
(1) (Couler) abondamment, à flot.
●(1787) BI 154. enn deur ë rid à-boullad . ●(1792) CAg 56. De scùill é oaid à boullad.
●(1829) CNG 107. er goêd e zivir a boullat. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 49. er goaid e ridé a boulad.
●(1903) LZBg Du 246. e skuillas a boulad goed er gristénion. ●(1904) LZBg Gwengolo 239. Er glaù e goéh a boulad. ●(1924) NOLU 9. pe rid goèd en dud a boullad.
(2) Gouelañ a-boullad : pleurer à chaudes larmes.
●(1921) GRSA 196. Hag ean de ouilal a boullad. ●(1939) KOLM 70. en em-laka de ouilein a boullad.
B. A-boulladoù : qui forme une mare.
●(18--) GBI II . Hag ar gwad indan-hi 'oa sur a boullado, tr. «Et sous elle une mare de sang !»
- poulladañ / poulladiñpoulladañ / poulladiñ
v.
I. V. intr.
(1) Former une flaque, une mare (de qqc.).
●(1727) HB 277-278. ur c'huesen vras divad / A zeuas aguis beradou goad, / O coueza eno diountâ. / Quen a boullade dindannâ.
●(1867) FHB 121/134a. epad ma poullade an dour diouthan var leuren ar grambr. ●(1894) BUZmornik 9. goad ar Merzer a zivere hag a boullade var ann douar.
●(1911) BUAZperrot 45. ar goad a boullade var an tachennou-brezel.
(2) Se former en étang.
●(1931) VALL 275a. se former en étang, tr. «poulladi.»
II. V. tr. d. = (?) Stocker (?).
●(1864) KLV 2. ann interest a lavare dezhan, c'hoaz, poullada an tremp, evit nevezi ann dachennou a deuje da skuiza dre veza peuret. ●31. poullada ato, e diabars he gorf, ar pez a zo mad evit antreteni he vuez. ●74. Ann holl a c'hoar n'euz grisien ebed hag a boulladfe kement a vleud evel ann aval-douar.
►absol.
●(1864) KLV 23. evel ar guenan a ra : dastum enn han, ha poullada oc'h-penn er goan.
- poulladenniñ
- poulladet
- poulladiñpoulladiñ
voir poulladañ
- poullañ
- PoullankPoullank
hydronyme Poulancre (affluent du Blavet).
●(1935) ANTO 59. Traoniennou enk ha don heñvel ouz ar re ma kammigel stêr ar Blaved en o goueled, en-dro da Wareg, (...) hed-ha-hed traonienn Poullenk.
- PoullannPoullann
n. de l. Poullan.
(1) Poullann.
●(1732) GReg 778a. Grosse raie, de l'ange, ou gros guillou. Travancq. raë bras. raë calet. (burlesquement, turbodenn lostecq. turbodenn Roscoou, turbodenn Poullan.
●(1865) FHB 5/38b. An Autrou, person Poullan. ●(1876) BJM 54. eus Douarnenez, Poullan, ha beteg eus ar Pont. ●(1879-1880) SVE 172. Poullan. ●(1890) MOA 25a. Poullann.
●(1905) ALMA 65. Poullan. ●(1910) MAKE 4. bugale skol Poullan. ●(1915) HBPR 82. bugale Pouldergat, Ploare ha re all o vond da Boullan evit ho fask. ●(1921) PGAZ 106. persoun e Poullan. ●(1924) ZAMA 102. pa zigouezin e bourc'h Poullan, e prenin eun all. ●(1931) FHAB Gouere/270. E bro ar C'hap c'hoaz e kaver listri kizellet er vein e iliz koz Goayen, e Goulien hag e Poullan.
(2) (blasons populaires) Voir keikenn, lantig.
- PoullaouenPoullaouen
n. de l. Poullaouën.
I. Poullaouen.
●(18--) PENgwerin9 96. en Poulaouen e man ma douc. ●(1876) BJM 157. Setu perac e reas missionou er bloaz-se e Gourin, e Conk-Kerne, e Melven, e Ploughernevel, e Poullaouen, e Roudouallec, e Plonevez-ar-Faou. ●(1890) MOA 25a. Poullaouenn.
●(1905) ALMA 28. Y. Berriet euz Poullaouen. ●(1905) KBSA 41. e mengleuziou an Huelgoad hag e re Boullaouen. ●(1907) FHAB Kerzu 310-311. Morse ne oue gwelet eun hevelep prosesion kemenerien. Beza e oa euz a bep leac'h : denved Pontivi, glaziked Kast, melaniked Elliant, pilhaouerien Poullaouën, juloded Gwiklan, ha zoken pennou sardin Douarnenez. ●(1913) PRPR 7. eur bourk hanvet Poullaouën. ●(1927) CONS 361. brema zo fin da virviken da vengleuziou Poullaouen. ●(19--) OLLI 93. Ar vot e Poullaouen.
II.
(1) Dicton.
●(1900-1901) MELU X 276-277. Le premier vers [cf. DDPB 246/1469], devrait rimer avec le suivant; c'est ce qui arrive dans la variante : Dic'hasta Poullaouen comme qui dirait : "Dégarcer Poullaouen". ●(1955) STBJ 9. Gouzout a ouie hon tud koz taolenni doare eur vro e berr-gomzou hag anavezet mat eo c'hoaz ar c'hrennlavar-mañ savet ganto : An tri dra na c'hell ket an Aotrou Doue ober a zo / Kompeza Brasparz, / Diradena Plouie / Ha d[ic'hast]a Poullaouen. ●(1997) PLVB 122. An tri zra na c'hell ket an Aotrou Doue ober a zo : / Kompezañ Brasparzh / Diradennañ Plouie / Ha dic'hastañ Poullaouenn.
(2) Rimailles.
●(1912) MELU XI 332. Dont a ret da c'houren ? / - Dimeus a belac'h ac'h oc'h ? – Dimeus a Boulaouen. / - N'an ket, laouen. / Dont a ret da c'houren ? / - Dimeus a belac'h ac'h oc'h ? / Dimeus a Logiwi. / - Ya, pa gari. ●(1974) TDBP III 386. – Eus pelec'h out-te ? – Eus Logivi / - Dond a rez da c'hourenn ? / - Ya, pa gari ! / - Eus pelec'h out-te ? – Euz Plougraz / - Dond a rez da c'hourenn ? / - N'an ket c'hoaz! / - Eus pelec'h out-te ? – Eus Poullaouen / - Dond a rez da c'hourenn ? / - N'an ket laouen !
- poullaspoullas
m. -i (?) Piège, collet, filet (?). cf. krouglas
●(17--) FG II 9. A baoué eur pennat amser áhalen e cavan er c’hoat groucklinci, poullinci, a mén a oar, mil diaouleres da zistrua ar zibier, tr. Ronan Calvez « Voici quelque temps que je trouve dans le bois des lacs, des filets, et que sais-je, mille diableries pour exterminer le gibier. » ●34. ini an ezo hoas ne dé en hem stlapet hem poullinci, tr. Ronan Calvez « aucun d’entre eux ne s’est encore jeté dans mes filets. »
- poulldro
- poulldroenn
- poullennpoullenn
f. –où
(1) Flaque, mare.
●(1732) GReg 602b. Mare, amas d’eau qui n’a point d’issuë, tr. «poullenn. p. poullennou.»
(2) Trou d’eau à marée basse.
●(1919) DBFVsup 57b. poulen, tr. « trou d’eau à mer basse. »
(3) Local. Zone de pêche (Groix).
●(1919) DBFVsup 57b. poulen, tr. « zone de pêche (Gr.). »
- poullenniñ
- poullerpouller
m. –ion Fossoyeur.
●(1921) FHAB Du 290. ar pouller (...) pe : touller-beziou. ●297. Pa zistroas ar pouller d'ar vered antronoz vintin.
- poulletpoullet
adj.
(1) Formé en flaque, en mare.
●(1829) CNG 100. Poullet oai er goêd édan d'ou.
●(1912) BUAZpermoal 704. pa oa poullet ar gwad kristen en holl lez-varniou.
(2) Dour poullet : eau stagnante, croupissante.
●(c.1718) CHal.ms i. croupissant eau croupissante, tr. «deur maruu' deur poullet.»
- poulligpoullig
m.
I. (botanique) Kraoñ-poullig =
●(1982) TKRH 153. greun paterennoù kement ha kraoñ-poullig !
II. (jeu)
(1) Fossette.
●(1659) SCger 59a. fossette, tr. «poullic.» ●(1732) GReg 427b. Fossette, petite fosse à joüer aux noix, aux noïaux, aux liards, tr. « Poullicq. p. poullouïgou, poulligou. »
●(1927) GERI.Ern 317. poullig, tr. « (jouer) à la fossette, aux noix, aux épingles. »
(2) C’hoari poullig : jouer à la fossette.
●(1659) SCger 165b. hoari poullic, tr. «iouer a la fossette.» ●(1716) PEll.ms 1083. C’hoari poullic, tr. « joüer à la fossette, comme font les petits garçons ». ●(1732) GReg 427b. Jouer à la fossètte, tr. « C'hoari poullicq. pr. c'hoaryet. Van. id. »
●(1876) TDE.BF 528a. C'hoari poullik, tr. « jouer aux noix, aux épingles, à la fossette. »
●(1974) TDBP III 104. Les jeux enfantins : (...) C'hoari poullig, tr. « jouer au trou avec des noix. »
(3) C'hoari toull-poullig : faire la culbute.
●(1896) GMB 703. pet[it] tréc[orois] c'hoari toul-pouliq faire la culbute.
- PoullilfinPoullilfin
n. de l. Poullilfin (ancien nom de l’étang de Lannenec, Guidel, Ploemeur).
●(1906) DIHU 12/210. É kosté er Pouldu e tas Ninnok ha hé zud de zoarein, ér léh e oé bet hanùet Poul Ilfin, diar leshanù Gourkentelu, hag e zou deit a houdé de vout stér Lann-Nenneg.
- poullkilata
- pouloudpouloud
coll.
I. Caillot.
●(1890) MOA 153b. Un caillot, tr. «pouloudenn, plur. pouloud.»
II. (cuisine)
(1) Grumeaux.
●(1732) GReg 476a. Grumeaux de boüillie mal délaiée, tr. «pouloud youd.»
(2) Boulettes de pâte pochées au lait ou au bouillon.
●(1877) FHB (3e série) 10/74a. da zrebi pouloudik. ●(1877) FHB (3e série) 28/221a. ar zouben, ar iod, an turkik, ar pouloudik, ar c'hik ha farz. ●(1890) MOA 147b. Boulette en pâte grossière cuite à l'eau ou au lait, tr. «pouloud, m. plur. irrég. de poulouden, f.» ●(1896) GMB 503. «des pouloud», espèces de pelotes de farine cuites et durcies dans le lait, aux environs de Lesneven, Habasque I, 310.
●(1903) MOAO 129. Pouloud en breton. – C'est une espèce de bouillie grossière, une pâte préparée que l'on jette par cuillérées dans du lait ou de la soupe bouillante. ●(1982) MABL II 83. (Lesneven) pouloud : boued graet gant pouloud gwinizh du poazhet e-barzh al laezh.
●(1982) TIEZ I 196. Parfois à ce repas sont servis des poulloud : ce sont des cuillerées de pâte de farine de blé noir cuites dans du lait.
- pouloudañpouloudañ
v. intr. Se former en pelotes, en grumeaux.
●(1883-85) RECe vi/499. Quand, dans l'âtre, la cendre forme des pelotes, la Mort sans tarder fera parler d'elle, et, si la femme chante en balayant la maison, il y a pour celle-ci grand danger, tr. «Pa bouloud al ludu en oaled, / Ar Maro prest a vo annonset, / Ha mar kan ar wreg 'n eur skuba 'nn ti, / E-z-euz danjet bras evit-ih (lire : evit-hi).»
- pouloudekpouloudek
adj.
(1) Grumeleux.
●(1924) ZAMA 82. ar chalboter a wask eun dornad leaz pouloudek.
(2) (habillement) Dilhad pouloudek : vêtement d’étoffe rustique.
●(1938) BRHI 89. le pantalon blanc d’étoffe poilue (bragou poulloudek). ●(1985) OUIS 220. Ce tissu pouloudek a la couleur sombre de la toison des moutons d’Ouessant dont la laine est filée et tissée sur l’île.
(3) sens fig. (Langage) (?) précieux, apprêté (?).
●(1987) BAPR 71. chakad galleg ledan ha polotek.
- pouloudennpouloudenn
f. –où, pouloud
(1) Boule.
●(17--) TE 292. Daniel e ras ur blodèn geut peèg, lard ha bleàu.
(2) Caillot.
●(1688) MD II 3. Ma red dan dôuar pouloudennou ho gôat. ●(1732) GReg 476a. Grumeau, partie caillée de choses liquides, tr. «pouloudenn. p. pouloudennou.» ●Les poumoniques crachent souvent des grumeaux de sang, tr. «Nep o deus droucq-sqevent a grainch alyès pouloudennou goad.»
●(1866) FHB 73/164b. ar pouloudennou goad etouez ar fanc. ●(1890) MOA 153b. Un caillot, tr. «pouloudenn, plur. pouloud.»
(3) Motte (de beurre).
●(1981) ANTR 23. eur bouloudenn amann melen…
(4) Boulette de pâte pochée au lait ou au bouillon.
●(1890) MOA 147b. Boulette en pâte grossière cuite à l'eau ou au lait, tr. «pouloud, m. plur. irrég. de poulouden, f.»
(5) Grumeaux.
●(1732) GReg 476a. Grumeaux de boüillie mal délaiée, tr. «pouloudennou yod.»
(6) Aspérité sur un tissu.
●(1985) OUIS 220note. La laine irrégulièrement filée forme au tissage des pouloudenn, ou aspérités.
- pouloudennañ / pouloudenniñpouloudennañ / pouloudenniñ
v. intr.
(1) Se grumeler.
●(1890) ARK 75. Ann douar, pa n'euz ket a zaour ganthan, a zo douar maro ha seac'h. Pouloudenna a ra.
●(1927) FHAB Meurzh 69a. ar bleud toueziet gand ar c'houezenn pe an troaz a deu da drenka, da ober yod, da bouloudenna.
(2) Cailler, s'engrumeler.
●(1732) GReg 129b. Cailler, parlant de sang, tr. «Pouloudenna. pr. pouloudennet.»
●(1877) EKG I 39. ar goad a rede var an douar hag a bouloudenne eun tamm larkoc'h enn ho c'hichenn. ●(1890) MOA 153b. Se former en caillot, tr. «pouloudenna, v. n.»
●(1922) FHAB Mezheven 172. ar goad deuet da bouloudenna.
(3) (cuisine) Se former en boulette.
●(1981) ANTR 28. Ar Pouloudig a zo toaz gwiniz du laked da boaza, loaiad dre loaiad, el lêz o virivi. Pouloudenni a ra pep loaiad en eur boaza. Setu greed ar pouloudig.
(4) Se former en pelote.
●(1792) CAg 53. Pè vou mem bleaü hirrisset, / Guet hùiss é plottennein.
- pouloudennetpouloudennet
adj.
(1) (en plt du sang) Caillé.
●(1732) GReg 129b. Sang caillé, tr. «Goad pouloudennet.»
●(1839) BESquil 574. er goaid-cé pelotennet. ●(1883) MIL 28. ne oa ket c'hoas pouloudennet ho goad.
●(1907) BSPD II 274. er goed-sé kaleteit ha pelotennet get en amzér.
(2) (en plt d'autres liquides) =
●(18--) SAQ II 85. ar glis pouloudennet ouzh ar brankou dero.
- pouloudenniñpouloudenniñ
voir pouloudennañ
- pouloudet
- pouloudigpouloudig
Coll. (cuisine) =
●(1877) FHB (3e série) 10/74a. da zrebi pouloudik. ●(1877) FHB (3e série) 28/221a. ar zouben, ar iod, an turkik, ar pouloudik, ar c'hik ha farz.
●(1903) MOAO 129. Pouloud en breton. – C'est une espèce de bouillie grossière, une pâte préparée que l'on jette par cuillérées dans du lait ou de la soupe bouillante. ●(1981) ANTR 28. Ar pouloudig a zo toaz gwiniz du laked da boaza, loaiad dre loaiad, el lêz o virivi. Pouloudenni a ra pep loaiad en eur boaza. Setu greed ar pouloudig.
- pouloudoufezpouloudoufez
interj. Onomatopée qui imite le bruit de la chute de qqn.
●(1910) MAKE 17. Emichanz e droad a risklas, e zaouarn ne oant ket krog mad awalc'h, ha... pouloudoufez ! setu Noun al Ludueg o vont war e benn d'an traou, dre douez an delioù. ●84. Pouloudefez ! setu Herve Stroalleg a stok-korf o vuzula an dachen.
- poulounezpoulounez
coll. Plis.
●(1732) GReg 440a. Froncis, ou fronçure, plis qu'on fait à une robe, à une chemise &c., tr. «poulounez. p. poulounezou.» ●731a. Pli dans une robe pour la racourcir, tr. «Poulounezen. p. poulounez.»
- poulounezañpoulounezañ
v. tr. d. Faire des plis à une robe pour la raccourcir.
●(1732) GReg 440a. Froncer une juppe trop longue, la racourcir par une coûture &c., tr. «Poulouneza ul lostenn.» ●731a. Faire des plis à une robe pour la racourcir, tr. «poulouneza. pr. poulounezet.»
- poulounezennpoulounezenn
f. –où, poulounez Pli.
●(1732) GReg 731a. Pli dans une robe pour la racourcir, tr. «Poulounezen. p. poulounez.»
- pouloutaatpouloutaat
v. intr. Se grumeler.
●(1996) VEXE 249. C'est ainsi, et également en ne ménageant pas le baz yod (bâton à bouille), que l'on obtient une bouillie bien homogène, bien «lisse». «Mesk ha mesk ! Pouloutad 'ra !» (Mélange, mélange ! Des grumeaux se forment !).
- poulrepoulre
m. –ioù (pêche) Guideau.
●(1744) L'Arm 180a. Guideau, tr. «Poull-ray.. yeu.» ●250b. Nasse, tr. «Poul-ray.. yeu.» ●292a. Pochette, petits filets, tr. «Poul-ré.. poul-réïeu. m.»
- poultrpoultr
m.
I.
(1) Poudre.
●(1499) Ca 162b. Poultr. gallice. pouldre. ●(1633) Nom 176b. Dentifricium : poudre pour frotter les dents : poultr da frottaff an dènt. ●250a-b. Nitratus puluis : poudre d'arquebuse : poultr arquebusen. ●277a. Sternutatorium, sternutamentum : poudre pour esternuer : poultr euit streuyat.
●(1659) SCger 95a. poudre, tr. «poultr.» ●99a. pulueriser, tr. «laquat e poultr.» ●165b. poultr, tr. «poudre.» ●(1732) GReg 743b. Poudre, terre menuë, préparation de poudre, tr. «Poultr. h[aute] Corn[ouaille] paut. Van[netois] peütr. paut.»
(2) Poudre pour arme à feu.
●(1732) GReg 743b. Poudre à canon, tr. «Poultr canol.»
●(1847) FVR 290. kemer Porz-Poliod ha krapa ar poultr hag an armou a oa er gearik-ma. ●(1866) BOM 26. C'houez ar poultr a zo c'hoaz gant-he. ●(1870) FHB 293/251b. poultr ha draje. ●(1878) EKG II 13. hor poultr hag hor boledou. ●(1894) BUZmornik 525. c'houez ar poultr ha trouz ann tennou.
●(1910) MAKE 36. poultr, draje ha boledou. ●(1912) MMPM 65. skiber ar poultr. ●(1915) HBPR 154. ar poultr a strakas hag ar bolodou a fic'has.
(3) Poussière.
●(1732) GReg 746a. Poussiere, tr. «Poultr. Van[netois] péüdr.»»
●(1824) BAM 373. ma vezo lamet ar poultr hac ar viltanç diouto ur veich an amser. ●(1831) MAI 20. evel podo pri rentet en poult. ●(1835) PHG 20. goloet a grachat, a boultr, a c'houësan ac a voad. ●(1849) LLB 1233. Goleit a huiz, a beudr, a hoed hag a chumen. ●(1864) SMM 78. ne doc'h nemet poultr ha ludu. ●(1867) BUE 130. du gant ar poultr hag ar fank.
●(1913) KZVr 29 - 21/09/13. ar poultr a ya en amzer, tr. «la poussière s'élève dans l'air.»
(4) Poultrigoù : atomes.
●(1659) SCger 165b. poultrigou, tr. «atomes.»
(5) Milin-boultr : poudrière.
●(1732) GReg 642b. Moulin à poudre, tr. «Milin boultr.»
●(1925) FHAB Mae 170. ar menez a weler diwarnan ar vilin-boultr. ●(1932) CDFi 24 décembre. Eno e kavi tri pe bevar gernevad, mignoned d'in-me, deut di da zeski penaos eman pegemend gand ar vilin-boultr.
II.
(1) Gwerzhañ brav poultr : attraper les nigauds.
●(1867) FHB 121/135a. Rag sonjal ha lavaret a rea outhan he unan en doa guerzet brao poultr d'an itron-ze. ●(1878) SVE 562. Gwerza brao poultr, tr. L.-F. Salvet «Vendre bellement sa poudre. (Attraper les nigauds à la façon des charlatans.)» ●(18--) MELU XI 331. Gwerza poultr brao, tr. E. Ernault «Faire la charlatan en attrapant les nigauds.» Cela signifie litt. : «vendre de belle poudre»
(2) Na vezañ poultr àr daoulagad ub. : ne pas avoir froid aux yeux, être effronté.
●(1969) LIMO 8 mars (G) *Raf Pondi. Er plah bleù melen, ne oé ket peut ar hé deulagad, na moan ar hé halon. ●Ne oè ket peut ar hé deulagad, elle n’avait pas froid aux yeux, littéralement : elle n’avait pas de poudre sur les yeux. ●(1972) LIMO 17 juin (G) *Raf Pondi. Nen des ket er plah peutr ar hé deulagad. ●N’he deus peutr ar he deulagad, tr. «elle n’a pas de poudre sur les yeux (pour. elle est effrontée).
(3) Lakaat poultr e soubenn ub. : causer du désagrément à qqun.
●(1912) RVUm 240 (Gu). Lakat deur é leah un al, tr. «Mettre de l'eau dans le lait d'un autre. Var. : Lakat peutr en é soubenn, causer du désagrément.»
(4) Bezañ vif evel ar poultr : vif comme la poudre.
●(1896) GMB 739 (T). pet[it] tréc[orois] vif vel ë poult, tr. Émile Ernault «vif comme la poudre.»
- poultrañpoultrañ
v. tr. d. Poudrer.
●(1499) Ca 162b. [poultr] Jtem puluerizo / as. g. pouldrer. b. poultraff.
●(1659) SCger 99a. pulueriser, tr. «poultra.» ●(1732) GReg 743b. Poudrer, tr. «Poultra. pr. poultret. Van[netois] peüdreiñ. pauto. pauteiñ.» ●(17--) ST 404. poultra da vleo, tr. «poudrer tes cheveux.»
●(1914) DFBP 255b. poudrer, tr. «Poultra.»
- poultrek
- poultrennpoultrenn
f.
(1) Poussière.
●(1857) CBF 81. Torchit an annez, goloet int a boultren, tr. «Essuyez les meubles, ils sont couverts de poussière.» ●(1860) BAL 11. evit na ve caillared diouz ar boultren. ●(1870) FHB 278/135a. poultren erc'h o c'hournijal. ●(1866) BOM 6. eur stroll verien, / O virvi er boultren. ●(1870) FHB 300/311b. goloet a c'hoad hag a boultren. ●(1894) BUZmornik 421. He benn, guenn evel eur sin, a ioa goloet a boultrenn. ●(18--) SAQ II 85. var boultren ar venojen.
●(1906) KANngalon C'hwevrer 45. goloet (...) a boultren an hent. ●(1911) SKRS II 166. An avel, pa c'houez, (…) a stlap ar boultren a bep tu. ●(1929) MANO 67. teurel ar boultrenn er maez.
(2) Poudre.
●(1849) LLB 406. Prenet ur beutren dû hanwet noir animal. ●(1963) LLMM 99/262. a-vec’h e flistre diouzh o c’horzennoù, e tarnije raktal an dour e giz ur boultrennig liesliv.
(3) =
●(1864) SMM 67. eur boultren divalo.
- poultrennañpoultrennañ
v. intr. Poudroyer, se couvrir de poussière.
●(1909) KTLR 98. Ne velan nemet an hent o poultrenna.
- poultrennek
- poultrennetpoultrennet
adj. Couvert de poussière.
●(18--) SAQ II 226. eskern noaz, poultrennet, hanter vruzunet.
- poultrennus
- poultrerpoultrer
m. –ion
(1) Ouvrier qui travaille dans une poudrerie.
●(1732) GReg 743b. Poudrier, qui fait, ou qui vend de la poudre, tr. «Poultrèr. p. poultréryen. Van[netois] peüdrér. p. yon, yan.»
●(1976) LLMM 174/19. bet micherour poultrer e Pont-ar-Veuzenn.
(2) Celui qui poudre, ou se poudre.
●(1732) GReg 743b. Celui qui met, ou qui se met de la poudre, tr. «Poultrèr. p. poultréryen.»
- poultrerezh .1