Devri

Recherche 'chi...' : 172 mots trouvés

Page 3 : de chilpetaer (101) à chipotal-chipotat-chipotan (150) :
  • chilpetaer
    chilpetaer

    m. Jappeur.

    ●(1931) VALL 405a. Jappeur, tr. «chilpeter.»

  • chilpiñ .1
    chilpiñ .1

    v. intr. Claquer des dents.

    ●(1936) IVGA 134. Ha chilpi a rae.

  • chilpiñ .2
    chilpiñ .2

    voir chilpat

  • chilpion
    chilpion

    m. –ed (ornithologie) Petit chevalier.

    ●(1732) GReg 162b. Petit chevalier, Oiseau de Mer, plus petit qu'un Pigeon, tr. «chilpyon. p. chilpyoned.» ●(1752) PEll 788. Schilpion, au pays de Vannes, est une alouette de mer. Pluriel Schilpionet.

    ●(1876) TDE.BF 87b. Chilpion, s. m., tr. «Pluvier d'eau ; pl. ed.»

    ●(1931) VALL 118a. petit chevalier, oiseau de mer, tr. «chilpion V[annetais].»

  • chilpus
    chilpus

    adj.

    (1) Jappeur.

    ●(1931) VALL 405a. Jappeur, tr. «chilpus.»

    (2) Impatient.

    ●(1876) TDE.BF 87b. Chilpuz, adj., tr. «Qui manque de patience.» ●(1890) MOA 300a. Impatient. Qui manque de patience, tr. «chilpuz.»

    ●(1942) VALLsup 96a. Impatient, tr. «chilpus (Suppl. Moal).»

  • chimaez
    chimaez

    s. (architecture) Cimaise.

    ●(1499) Ca 36b. Chimaes. g. chimaise.

  • chimik .1
    chimik .1

    adj.

    (1) Alumetez chimik : allumettes chimiques.

    ●(1866) FHB 80/223b. hag ato an tan so lakeat gant alumetez chimic. ●(1870) FHB 257/383b. Houma ive ar verze allumetes chimig.

    (2) (Engrais) chimique.

    ●(1955) STBJ 224. Ludu gris : temz chimik.

    (3) Ger chimik : néologisme (en mauvaise part).

    ●(1972) BAHE 75/76. zoken ma rank ehanañ un tammig pa gej gant gerioù chimik ken hir hag Aviel Sul ar Beuz !

  • chimik .2
    chimik .2

    coll. Allumettes.

    ●(1947) TNOG 5/23. (Tregor ha Goelo) Chimik, a-s (taol-mouezh war –ik) : alumetez. Ro din ur chimikenn. ●(1959) TGPB 134. goulenn diganin chimik da danañ e gorn. ●(1967) BAHE 52/48. e voestad-chimik. ●(1965) BREZ juin 93/6c. «chimik» a zo e godell va davañjer... ●(1970) GSBG 76 (Groix). urvwešta šǝmik [= ur voestad chemik], tr. «une boîte (pleine) d’allumettes.»

  • chimikenn
    chimikenn

    f. –où, chimik Allumette.

    ●(1942) DADO 20. Eur chimikenn ac’h eus ezomm, Gwilho ? ●(1947) TNOG 5/23. (Tregor ha Goelo) Chimik, a-s (taol-mouezh war –ik) : alumetez. Ro din ur chimikenn. ●(1957) AMAH 105. ur chimikenn mar plich da danañ va c’horn… ●(1970) GSBG 9 (Groix). šǝmiken, tr. «allumette.»

  • chimiker
    chimiker

    m. –ion Chimiste.

    ●(1907) BOBL 02 février 123/3a. chimiker (…) poursuet (…) evid beza gwerzet dindan an hano a goar dinam great gant gwenan, eur c'hoz koar hag a oa ennhi ouspen eun hanter fallzente.

  • chimikez
    chimikez

    coll. Allumettes chimiques.

    ●(1931) VALL 20b. Allumette chimique, tr. «chimikezenn f. pl. chimikez.»

  • chimikezenn
    chimikezenn

    f. –où, chimikez Allumette chimique.

    ●(1931) VALL 20b. Allumette chimique, tr. «chimikezenn f. pl. chimikez.»

  • chiminal
    chiminal

    voir siminal

  • chiminaou
    chiminaou

    m. –ed Chemineau.

    ●(1866) BOM 42. Mevel, matez, ma greg Jannet, / Skubet gant ar Cheminoed !

    ●(1965) BRUD 20/32. N'ez in ket, memez tra, da rein ton da holl chiminaoued ma bro !

  • chiminaouez
    chiminaouez

    f. –ed Chemineaude.

    ●(1866) BOM 44. cheminaouez Keralzi.

  • chimist
    chimist

    m. –ed Chimiste.

    ●(1908) FHAB Du 324. Ar chimist Berthelot a zo bet eur pabor e kenver ar poent-se.

  • chin .1
    chin .1

    adj. Grotesque.

    ●(1927) GERI.Ern 80. chin adj., tr. «Risible, grotesque, drôle, bouffon.» ●(1931) VALL 346b. Grotesque, tr. «chin.»

  • chin .2
    chin .2

    m. Ober ar chin : chiner.

    ●(1936) IVGA 189. e teuer da ober ar chin d'it betek e ti da dud.

  • chinadeg
    chinadeg

    f. (plt des jeunes en âge de se marier) Ober chinadeg : se rencontrer entre jeunes de groupes différents.

    ●(1996) VEXE 113. Les jeunes en âge de se marier, se rencontrent lors de fêtes à l'occasion, par exemple, du Mardi Gras. Les couples, réunis en groupes, font le va-et-vient dans le bourg – c'est ce qu'on appelle faire «chinadeg» – montrant, à tout un chacun, les affinités existantes.

  • chinañ
    chinañ

    v. intr. Chiner, vendre de porte en porte.

    ●(1985) AMRZ 168. Mond a reent, a zor da zor, gand chapeledou ougnon war o skoaz, d'o hinnig d'ar Zaozon : da «jina» evel ma veze lavaret. ●(1986) PTGN 23. «China» evito [Roskoiz] a zo gwerza diwar foeta bro… ●55. eur johnny o «china».

  • chinegr
    chinegr

    m. (argot de Pont-l'Abbé) Chien.

    ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Chinegr = Ki.

  • chiner
    chiner

    m. –ion Chineur.

    ●(1879) ERNsup 150. chiner.

    ●(1947) YNVL 121. c'hwi hag ar chinerien eus ho rañs.

  • chinez
    chinez

    adj. Chinois.

    ●(1904) LZBg Mae 124. Er hartér chinéz. ●126. er varhadizion chinéz.

  • Chinez
    Chinez

    m. –ed Chinois.

    ●(1904) LZBg Mae 119. er Chinézed hag e oé ér pen ag en treu.

  • chingailhañ
    chingailhañ

    v. tr. d. Charcuter, bousiller.

    ●(1965) BIBE 141. chingailhañ biz un den marv. ●(1977) LLMM 181/113. aet gant e gontell da chingailhañ rodoù gom kirri-tan an archerien.

  • chink
    chink

    voir chik .2

  • chinkadenn
    chinkadenn

    f. –où Jappement.

    ●(1931) VALL 404b-405a. (un) jappement, tr. «chinkadenn f.»

  • chinkañ
    chinkañ

    voir chinkat

  • chinkat / chinkañ
    chinkat / chinkañ

    v. intr. Japper.

    ●(1633) Nom 216a. Gannitus : glappissement, lapissement, grommelement : chalpat, chincat eguis á gra vn quy.

    ●(1732) GReg 4a. Abboyer, parlant des chiens de chasse, ou des petits chiens, tr. «Chinqat. pr. chinqet.»

    ●(1876) TDE.BF 87b. chiñka, v. n., tr. «Aboyer. »»

    ●(1927) GERI.Ern 80. chinkat v. n., tr. «Japper.»

  • chinkelloù
    chinkelloù

    plur. (habillement) Ailettes de coiffe.

    ●(1912) BSAf xxxix 294. Elle [la visachen] se compose de deux parties : le cercle, qui entoure le front et les joues ; puis les deux ailerons, les chinkellou, ou mentonnières. ●(1952) LLMM 34/44. (Douarnenez) Chinkelloù : kornioù a-dreñv ar c'hoef, ar re a vez savet. ●(1977) PBDZ 92. (Douarnenez) chinkelloù, tr. «barbes de la coiffe de Douarnenez.»

  • chinker
    chinker

    m. Jeune chien qui jappe.

    ●(1732) GReg 4a. Abboyeur, parlant des chiens de chasse, ou des petits chiens, tr. «Chinqer. p. chinqérien.»

  • chinkerezh
    chinkerezh

    m. Jappement.

    ●(1732) GReg 4a. Abboi de Chiens lorsqu'ils chassent, tr. «Chinqérez.»

  • chinkin
    chinkin

    s. –ed (ichtyonymie) Capelin Trisopterus minutus.

    ●(1952) LLMM 34/44. (Douarnenez) Chinkin –ed : moulleg pe keineg bihan-bihan. ●(1977) PBDZ 92. (Douarnenez) chinkin, tr. «capelin (poisson).» ●(1979) VSDZ 98. (Douarnenez) Ar chinkined zo kazi 'giz ar moulleged, met n'eo ket memes-tra. Ar chinkin, e benn zo kalz brasoc'h 'vit penn ur moulleg, gant daoulagad bras, tr. (p. 262) «La tête du capelin est beaucoup plus grande que celle du tacaud, et il a de grands yeux. Le capelin est un poisson qui ressemble au tacaud.»

  • chinoaz
    chinoaz

    adj. Chinois.

    ●(1914) LZBl Meurzh 339. hor c'hristenien Chinoaz.

  • Chinoaz
    Chinoaz

    m. –ed Chinois.

    ●(1914) LZBl Meurzh 338. ar gwall vuez a reent d'ar Chinoazed.

  • chinouri
    chinouri

    m.

    (1) Réjouissance, bombance.

    ●(1899) MSLp xi 17 [108]. le van. de Groix chinouri «réjouissance, bombance»

    (2) Cajolerie.

    ●(1924) DIHU 161/164. Chinouri, (Groe) tr. «(s.m.) cajolerie.» Dastumet get I.P. Kalloh 1923 (lire : 1913). ●(1943) DIHU 386/312. chinouri : hoant de hoari.

  • chintal
    chintal

    v. intr.

    (1) Piailler comme un poussin.

    ●(1699) Har 22. chital, tr. «pioler.» ●(1732) GReg 720a. Piailler, ou piauler, crier comme les poussins après leur mere, tr. «chiñtal. pr. chiñtet. chital pr. et.»

    ●(1876) TDE.BF 87b. Chiñtal, v. n., tr. «Piailler, crier comme les poules.» ●(1890) MOA 195a. Crier comme font les poules piailleuses, tr. «chintal.»

    (2) Piailler comme un enfant.

    ●(1732) GReg 720a. Piailler, crier comme font les enfans, tr. «chiñtal. pr. chiñtet.»

    ●(1876) TDE.BF 87b. Chiñtal, v. n., tr. «Piailler, crier comme les petits enfants.»

    (3) péjor. Piailler, bavarder de façon criarde.

    ●(1890) MOA 195a. Crier comme font les femmes piailleuses, tr. «chintal, v. n.»

  • chinter
    chinter

    m. –ion Piailleur.

    ●(1732) GReg 720a. Piailleur, tr. «chiñter. p. chiñtéryen.»

    ●(1876) TDE.BF 87b. Chiter, s. m., tr. «Piailleur.»

  • chinterez
    chinterez

    f. –ed Piailleuse.

    ●(1876) TDE.BF 88a. Chiterez, s. f., tr. «Piailleuse.»

  • chintradenn
    chintradenn

    f. –où Éclaboussure.

    ●(1974) SKVT III 127. pellaat diouzh ar chintradennoù.

  • chintrañ
    chintrañ

    v. intr. Jaillir.

    ●(1936) IVGA 160. Ken na chintre luc'hed diouz ar vein. ●(1972) SKVT I 109. e chintre ar vourien c'hludek. ●116. ma chintras ar gwad. ●(1973) SKVT II 54. Chintrañ a rae ar chug.

  • chip
    chip

    adj. Porté à la luxure, paillard.

    ●(1927) GERI.Ern 80. chip T[régor] adj., tr. «Porté à la luxure, paillard.»

  • chipere
    chipere

    voir chufere

  • chipolata
    chipolata

    coll. (cuisine) Chipolatas.

    ●(1994) HETO 33. eur chapeled chipolata.

  • chipot .1
    chipot .1

    m. –où

    I.

    (1) Coffre qui servait de siège dans le foyer.

    ●(1900) AADM 4. ha laket Pipi war ar chipot, er c'horn uhelan deuz an oaled. ●(1935) BREI 392/3a. Azezit en ho koaze war eur chipot pe eur skabel.

    (2) Boîte à sel, à farine, accrochée près de la cheminée.

    ●(1821) GON 285a. CHipôd, tr. «s. m. Petit coffre, petite cassette servant à renfermer la farine ou le sel pour l'usage journalier. Pl. ou. Ce mot est du dialecte de Tréguier.» ●(1876) TDE.BF 87b. Chipod, tr. «s. m. T. Petite boite à sel, à farine, que l'on accroche près de la cheminée.»

    ●(1927) GERI.Ern 80. chipot, tr. «m. Petite boîte (au sel), qu'on accroche au mur.» ●(1955) STBJ 149. E korn ar c'hougn, stag ouz ar voger, ar chipot pe ar voest da lakaat an holen.

    II. fam.

    (1) Boîte à quêter.

    ●(1955) VBRU 49. ul loudourenn a blac'h, divergont a-walc'h adal ma ne veze lakaet netra en he chipod.

    (2) Auge.

    ●(1978) MOFO 61. mervel a rayo al loenig paour ma lesk e chipot leun bemde.

    (3) Bezañ tapet leun e chipot : (?) être soûl (?).

    ●(2003) TONKA 13. (Gilbert) Kelou da baeañ eun amand pe eur gontravañsion 'oan bet en deiz-all e Lannuon. (René) Penaoz ? Evid bezañ tapet leun da chipot ?

  • chipot .2
    chipot .2

    m. Chipotage, action de chipoter, de marchander.

    ●(1905) BOBL 16 septembre 52/1a. kuit a chipot. ●(1907) BOBL 31 août 153/1b. evit trouc'h krenn d'ar jipot. ●(1908) DIHU 35/72. Kalz ne vern, chipotal e hras ataù ha get er chipot é saù séhed ha chistr zou ret nezé. ●(1909) DIHU 45/229. ur goh plah iouank (...) e varhatas en én. Chipot e oé bet, hui hel bout sur ! ●(1928) DIHU 200/31. Groeit é er marhad, nen des chet a chipot bremen. ●(1962) EGRH I 113. chipot m., tr. « chipotage, barguignage. »

  • chipot-holen
    chipot-holen

    m.

    I. M. Coffre à sel qui servait de siège dans le foyer.

    ●(1923) BUBR 25/424. Kontadennou ha soniou koant / Am eus klevet ive dre gant, / Pa oa Fanch an Ti-All o ren / Bep noz en korn ar fornigell, / Gand e gorn berr hag e skudell, / War c’horre ar chipod-holen.

    II. Loc. interj. ; juron.

    Dampret/Daonet ’vo chipot-holen ma hini-gozh/va mamm-gozh ! : damné soit le coffre à sel de ma grand-mère !

    ●(1935) ANTO 154. Met dampred ’vo chipot-holen ma hini goz... ●(1970) BHAF 127. Alo, Anton, sav alese, daonet ’vo chipolotenn va mamm-goz...

  • chipotadeg
    chipotadeg

    f. Marchandage collectif, à plusieurs.

    ●(1962) EGRH I 113. chipotadeg f., tr. « marchandage (de plusieurs). »

  • chipotaj
    chipotaj

    m. Chipotage, mesquinerie.

    ●(1904) DBFV 38a. chipotaj, tr. «action de vétiller, mesquinerie.»

  • chipotal / chipotat / chipotañ
    chipotal / chipotat / chipotañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Chipoter, barguigner, marchander mesquinement.

    ●(1744) L'Arm 26b. Barguigner, tr. «Chippotal.» ●(1790) MG 307. er-ré e chippot un hantér-ær eit deu vlanq a varhadoureah a guemérant.

    ●(1838) OVD 135. beta chipotal peb momant hag eit un distér tra. ●(1876) TDE.BF 87b. Chipotal, v. a. et n., tr. «Vétiller, ergoter, marchander à l'excès.» ●(1889) SFA 65. Evelato a forz da jipotal e teujor d'en em glevet.

    ●(1904) DBFV 38a. chipotal, chipotat, v. n., tr. «vétiller, marchander.» ●(1951) BLBR 39-40/13. en eur varc'hata ; hag en eur jipotal.

    (2) Barguigner, hésiter.

    ●(1866) BOM 2. Roged al leor (…) / Heb chipota. ●(1869) FHB 235/202b. Itron Varia Rumengol ne chomas ket keit-ze da chipotal. ●(1894) BUZmornik 648. ann tiegeziou el leac'h ma roer ann aluzenn heb chipotal !

    II. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Chipoter, marchander mesquinement.

    ●(1908) DIHU 35/72. Chipotal e hras tri pé pear jau.

    (2) Chipotal ub. : critiquer qqn.

    ●(1790) MG 67. bout chipotét, ha noæzét liès hemb n'em bai méritét.

    ●(1876) TDE.BF 87b. Chipotal, v. a., tr. «contrarier.»

    B. V. tr. i.

    (1) Chipotal war udb. : chipoter sur qqc.

    ●(1906) KANngalon Kerzu 281. nep a ve o chipotal var an aluzen.

    (2) Chipotal ouzh ub. : discuter le prix avec qqn.

    ●(1889) ISV 341. An den ze a oa eun douger-samm, hag a ioa chomet da chipotal oc'h eur beacher engravet ne felle ket dezhan he baea.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...