Devri

Recherche '"hañ"...' : 175 mots trouvés

Page 3 : de hanterouelvezh (101) à hanvalder (150) :
  • hanterouelvezh
    hanterouelvezh

    m. –ioù Fête fêtée jusqu'à midi.

    ●(1732) GReg 406b. Fête fêtée jusqu'à midy, tr. «Hanter-goëlvez.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-goelvez, s. m., tr. «Fête religieuse qui ne dure que jusqu'à midi.»

  • hanterouenn
    hanterouenn

    adj. Métis.

    ●(1931) VALL 465b. Métis, tr. «hanter-ouenn.»

  • hanterour
    hanterour

    m. –ion Intermédiaire, médiateur.

    ●(c.1500) Cb 107a. mediator / ris. g. moyenneur / ou mediateur. b. hantereur.

    ●(1732) GReg 354b. Entremetteur, tr. «Hantereur. p. hantereuryen. hanterour. p. yen.» ●S'entremettre, s'interposer pour quelque affaire, tr. «beza hanterour èn un æffer.» ●610b. Mediateur, tr. «Hanterour. p. hanterouryen.» ●611a. Emploïez vôtre mediation pour nous accorder, tr. «bezit hanterour èñtrezomp, me oz ped.»

    ●(1862) JKS 374. ez eo lekeat da hanterour etre Doue hag ar bec'herien.

    ●(1911) BUAZperrot 33. eur manac'h all (…) dre ma oa saoz a vije an anterour etrezo hag e genvroiz. ●(1926) FHAB Here 371. ar mestr ne oar ket a vrezoneg hag an den koz ne oar ket a c'halleg. Ret eo kaout eun hanterour a droio d'an eil komzou egile.

  • hanterouraj
    hanterouraj

    m. Médiation, entremise.

    ●(1732) GReg 610b. Mediation, entremise, tr. «Hanterouraich.»

  • hanterourañs
    hanterourañs

    f. Médiation, entremise.

    ●(1732) GReg 354b. Entremise, tr. «Hanterouranz.» ●Par vôtre entremise, tr. «Dre ho hanterouranz.» ●610b. Mediation, entremise, tr. «Hanterouranz.» ●j'espere que par vôtre mediation &c., tr. «Espèr am eus penaus gand oc'h hanterouranz.»

  • hanterourez
    hanterourez

    f. –ed Médiatrice.

    ●(c.1500) Cb 197a. g. moyenneresse. b. hantereres.

    ●(1732) GReg 611a. Mediatrice, tr. «Hanterourès. p. hanterouresed.» ●La Sainte Vierge est mediatrice auprès de Dieu le fils, tr. «Ar Verc'hès sacr a so hanterourès evidomp dirag he map hon Salver.»

    ●(1868) KMM 11. un Anterourez ac un Alvocadez etre Doue ac ii.

    ●(1911) BUAZperrot 845. Hi zo bet anterourez etre an nenv hag an douar.

  • hanterouriezh
    hanterouriezh

    f.

    (1) Entremise, intercession,, intermédiaire.

    ●(1931) VALL 263b. Entremise, tr. «hanterouriez f.» ●396b. Intercession, tr. «hanterouriez f.» ●397b. Intermédiaire, tr. «hanterouriez f.» ●398b. Intervention, tr. «hanterrouriez f.»

    (2) Médiation.

    ●(1931) VALL 457a. Médiation, tr. «hanterouriez f.»

  • hanterozhac'h
    hanterozhac'h

    m. = (?) Castrat (?).

    ●(1499) Ca 108a. Hanter ozech. g. demy masle.

  • hantersellout
    hantersellout

    v. Entrevoir.

    ●(1732) GReg 355b. Entrevoir, tr. «Van[netois] hantér-selleiñ.»

  • hantersod
    hantersod

    m. –ion Demi-fou.

    ●(1925) BUAZmadeg 859. taoler evez var lavarou eun hanterzod.

  • hantersodet
    hantersodet

    adj. Á moitié fou, affolé.

    ●(1924) ZAMA 202. hag ar paour kêz pilhaouer, hanter-zodet, a zonje : (…).

  • hantersodiñ
    hantersodiñ

    v. intr. Devenir à moitié fou.

    ●(1924) ZAMA 170. An diou all a hanter-zodas. Sonjit !! Eur mevel o pokat d'ezo ! Ec'h !

  • hantersonenn
    hantersonenn

    f. –où (linguistique) Demi-voyelle.

    ●(1931) VALL 792b. demi-voyelle, tr. «hanter-sonenn f.»

  • hantersot
    hantersot

    adj. Á moitié imbécile.

    ●(1766) MM 638. ac en draic ouc'h pen antersot, tr. «et un petit peu plus qu'à moitié imbécile.»

  • hantervagañ
    hantervagañ

    v. tr. d. Rationner, nourrir à moitié.

    ●(1874) FHB 474/29b. he gorf ne anter vage ket soken couls lavaret.

  • hantervare
    hantervare

    m. (domaine maritime) Mi-marée.

    ●(1960) GOGO 222. (Kerlouan, Brignogan) à l'heure de la demi-marée, anter-vare (hanter-vare). ●224. Le goémon recueilli est celui que la mer a déposé sur le sable, var an tréāz (war an traez). Et l'on procède alors au partage, mareran (mare-rann), au prorata des personnes présentes lors de l'hanter-vare. ●(1971) TONA.morl 5. hanter-vare, tr. «mi-marée.» ●(1978) BZNZ 18. (Lilia-Plougernev) A-benn hanter-vare, a-benn ma vije dija hanter-ziskennet ar mor, oa poent mont d'an aod ; ha pa veze da hanter-vare, a-raok ma teue hanter-vare lanv, 'rankemp dont adarre d'ar gear.

  • hantervezh
    hantervezh

    m. Moitié d'une période.

    ●(1944) DGBD 144. hantervezh kentañ miz mae.

  • hantervloaz
    hantervloaz

    m. Semestre.

    ●(1876) TDE.BF 280a. Hañter-vloaz, s. m., tr. «Semestre ou espace de six mois.»

    ●(1927) GERI.Ern 215. hantervloaz, tr. «semestre.» ●(1931) VALL 684b. Semestre, tr. «hantervloaz m.»

  • hantervloaziek
    hantervloaziek

    adj. Semestriel.

    ●(1931) VALL 684b. Semestriel, tr. «hantervloaziek.»

  • hantervogalenn
    hantervogalenn

    f. (linguistique) Semi-voyelle.

    ●(1931) VALL 684b. Semi-voyelle, tr. «hanter-vogalenn f.» ●792b. demi-voyelle, tr. «hanter-vogalenn f.»

  • hantervoued
    hantervoued

    m.

    (1) Demi-ration.

    ●(1752) BS 501. rei dezo hanter voed epquen.

    ●(1868) FHB 167/88b. ar vam hag he merc'hed n'o devoa mui antervouet. ●(1870) FHB 280/151a. C'hoas peurliessa ar vugale geis n'o deus ket anter vouet. ●(1890) MOA 432a. Nous en étions réduits à la demi-ration, tr. «n'or boa nemed hanter-voed da zibri.» ●(1894) BUZmornik 135. Ne roe ket hanter-voued nag hanter-zillad d'ezhan. ●193. ne veze ket roet hanter-voued d'ezhan.

    ●(1907) BSPD I 216. Ne ré ket dehou hanter vouid nag hantér dillad. ●302. ne vezé ket reit hantér vouid tehon. ●(1911) BUAZperrot 554. Gant an dra-ze n'o devoa ket anter voued da zibri. ●(1925) BUAZmadeg 502. n'o devoa ket hanter-voued da zibri. ●(1954) VAZA 49. tremen a raen gant hanter-voued. ●(1957) AMAH 219. E wreg hag e verc'h a ranke tremen o-div gant hanter-voued.

    (2) Bezañ hantervoued gwelout ub. = (?).

    ●(1766) MM 847. ïa anter vouet oa he velet / pa renquet mont hé tro'r veret, tr. «Oui, c'était pour nous demi-gavion que de le voir, quand on devait faire le tour du cimetière.»

  • hantervoul
    hantervoul

    f. –où Hémisphère.

    ●(1931) VALL 357a. Hémisphère, tr. «hantervoull f.»

  • hantervoulek
    hantervoulek

    adj. Hémisphèrique.

    ●(1931) VALL 357a. Hémisphèrique, tr. «hantervoullek.»

  • hantervreur
    hantervreur

    m. hantervreudeur Demi-frère.

    ●(1732) GReg 87a. Beau-frere, celui qui est d'un autre lit, tr. «Hanter-vreuzr. p. hantervreuzdeur. (Van[netois] Breurec. p. brérec. bréregued, brérigued.» ●(1744) L'Arm 29a. Demi-Frere, tr. «Hantér-Braire. m.» ●(17--) TE 127. quemènt-ce e ras d'é hantér-verdér er forbannein a ou mésq.

    ●(1883) MIL 25. anter-vreur da Vudik-Meur. ●(1889) ISV 302. gant he anter vreur.

    ●(1911) BUAZperrot 432. he anter-breudeur hag he anter-c'hoarezed. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 37a. e hanter vreur Yann Vonfort.

  • hanterwad
    hanterwad

    adj. Demi-sang.

    ●(1868) FHB 167/87b. kezekenned hag ebeuleuzed anter-c'hoad.

    ●(1909) BOBL 30 octobre 253/2d. kezek hanter-gwad postier.

  • hanterwaz
    hanterwaz

    m. Hommasse.

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-goaz, s. m., tr. «Femme hommasse.»

  • hanterwelet
    hanterwelet

    v. tr. d. Entrevoir.

    ●(1732) GReg 355b. Entrevoir, tr. «Hanter-vellet.»

    ●(1847) FVR 245. pehini a dreuz truillou ar reuzeudignez, a les hanter-velet an ornamanchou.

  • hanterwerzenn
    hanterwerzenn

    f. (littérature) Hémistiche.

    ●(1931) VALL 357a-b. Hémistiche, tr. «hanterwerzenn f.»

  • hanterwisk
    hanterwisk

    adj. À moitié vêtu.

    ●(1911) BUAZperrot 723. eur paour a gavas anter-wisk.

  • hanterzañs
    hanterzañs

    f. –où (danse) Danse du pays vannetais.

    ●(1963) TDBB 321. Autour d'Hennebont et de Pont-Scorff, hanterdañs ou hanterzañs est au moins aussi fréquent [que hanterdro].

  • hanterzen
    hanterzen

    m. Homme castré.

    ●(1499) Ca 107b. Hanter den. g. demy homme chastre.

  • hanterzigeriñ
    hanterzigeriñ

    v. tr. d. Ouvrir à-demi.

    ●(1876) TDE.BF 280a. Hañter-zigeri, v. a., tr. «Entr'ouvrir.» ●(1877) EKG I 127. Hanter-zigeri a ra an nor.

    ●(1906) KPSA 78. sellit warzu an armel zantel : Hor-Zalver, d'ar poent-ze, evit ho pinniga, a hanter-zigor anezi.

  • hanterzigor
    hanterzigor

    adj. À demi-ouvert.

    ●(1876) TDE.BF 280a. Hañter-zigor, adj., tr. «A demi-ouvert.»

  • hanterzilhad
    hanterzilhad

    La moité assez de vêtements.

    ●(1894) BUZmornik 135. Ne roe ket hanter-voued nag hanter-zillad d'ezhan. ●294-295. eur paour keaz ha n'oa ket hanter-zillad enn dro d'ezhan.

  • hanterzouar
    hanterzouar

    m. –où Hémisphère terrestre.

    ●(1931) VALL 357a. Hémisphère (cosmog.), tr. «hanterzouar m.»

  • hanterzoue
    hanterzoue

    m. Demi-Dieu.

    ●(1499) Ca 107b. Hanter doe g. demy dieux. ●(1633) Nom 285b. Heros, semideus : homme ayant quelque vertu plus que de l'homme, demy dieu : vn den pehiny en deffe vn vertuz bennac muy euit na apparchant ouz vn den, un den magnificq, vn anter douè.

  • hantiñ
    hantiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Fréquenter.

    ●(1790) MG 254. en dud e hoès hantét.

    ●(1856) VNA 152. Je ne fréquente les gens de ville que le moins que je puis, tr. «Ne hantan en dud a guér meit bihannan ma hellan.»

    (2) V. pron. réfl. En em hantiñ : se fréquenter.

    ●(1838) OVD 183. hemb hum hantein hilleih.

  • hantiz
    hantiz

    f. –où Fréquentation, hantise.

    ●(1732) GReg 486b. Hantise, tr. «Van[netois] hantiçz.» ●(1790) Ismar 388. en hantiss a dud youanq. ●(1792) CAg 136. Hantisse criminele, / Amourustæd cruele. ●(17--) TE 6. ur fal hantiss.

    ●(1821) SST 229. en hantiss a dut yoancq debauchet dé dibarfait. ●(1838) OVD 170. en hantis amouêd. ●(1856) GRD 256. er hrolleu, en hantisseu, en dibaucheu.

    ●(1907) BSPD I 146. n'hum blijé meit ér fal hantizeu.

  • hantouti
    hantouti

    = (?).

    ●(1936) FHAB Mezheven 216. hantouti kousket c'hoaz.

  • hañv
    hañv

    m. –où

    I.

    (1) Été.

    ●(1499) Ca 107a. Haff. g. este. ●(c. 1501) Lv 234/99. haff gl. torrens. ●(1575) M 543-544. tremenet eo an haff, / An eaust medest he stat, hac amser an hadaff, tr. «L'été est passé, / L'époque de la moisson, je l'atteste, et le temps de semer.» ●(1633) Nom 66b. Pomum præcox, præcoquum : pomme de hastiueau, fruict d'été, ou hastif : frouez an haff, frouez buhan. ●114b. Theristrum : vn cottillon d'esté : vr coutillon pe losten euit an haf. ●223a. Æstas, ad æstu : Esté : an Haf.

    ●(1659) SCger 53b. été, tr. «hân.» ●153b. hân, tr. «esté.» ●(1732) GReg 372b. Été, saison de l'année, tr. «Hañ. Van[netois] hañv.» ●Les étés sont differens, tr. «An hañvou a so dishêvel an eil ouc'h eguile.»

    ●(1838) CGK 19. Epad tommder an hanvou. ●(1849) LLB 1561. Én dilost ag en han. ●(1856) VNA 236. dans le fort de l'été, tr. «é creis en han.» ●(1857) CBF 4. Glaoek eo bet ann hanv, tr. «L'été a été pluvieux.» ●79. Enn han, tr. «L'été.» ●(1876) TDE.BF 804. Ne ket eeunn devez tomm a ra ann hanv, / Nag eunn devez ien ar goanv.

    ●(1908) PIGO II 31. Haddeut eo gant an hanv reuz ar pardoniou. ●(1924) BILZbubr 43-44/1026. eun devez hanv iè. ●(1928) KANNgwital 313/226. eun hanv tom dreist. ●(1935) ANTO 3. tommder an hanvou.

    (2) En hañv bras : en plein été.

    ●(1995) BRYV II 85. (Milizag) pa veze brao an amzer, en hañv braz.

    (3) Beg an hañv : début de l'été.

    ●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Da veg an hanv, an êst, tr. «au commencement de l'été, de la récolte.»

    (4) Boulc'h an hañv : début de l'été.

    ●(1905) MRPL 62. D'an neb a varv e boulc'h an hanv.

    (5) Hañvig ar rozera : été de la saint Martin.

    ●(1982) PBLS 75. (Langoned) Hañvig ar Rozera, tr. «l'été de la Saint Martin.»

    (6) War an hañv : l'été.

    ●(1921) PGAZ 27. Eur zulvez, var an hanv, Fanch ar Vezo a voe red d'ezhan chomm er gear. ●45. Mont a rejont, eun dervez var an hanv, goude lein, d'en em voalc'hi e lenn an Nidel.

    II. [en apposition]

    A. (zoologie)

    (1) Gavrig-an-hañv : bécassine (ornithologie).

    ●(1928) FHAB Mezheven 212. Gavrig an hanv a zo eul lezhano a roer d'ar c'hioc'h, e Gorre-Leon, dre ma'z eus kalz heveledigez etre an trouz a ra ar par, gand e blunv, p'o laka da zourral, ha begelierez ar c'havrig.

    (2) Begel-an-hañv = (?) c'hwil-derv (?).

    ●(18--) MM 1043 (édition Ledan). Peoc'h a roi, beguel an hân ! = te tairas-tu, hanneton ! (d'après La vie et les œuvres comiques de Claude-Marie le Laé p. 211, & DGEShy 33.)

    (3) Yarig-an-hañv : papillon.

    ●(1982) LLMM 211-212/130. ken dibreder hag ur yarig-an-hañv.

    B. (botanique)

    (1) Boked-an-hañv : primevère.

    ●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bokejo- (Bokedou) -an-hañv : bokedou-laez (unander : boked-an-hañv).

    C. (agriculture)

    (1) Kastell-hañv : chartil.

    ●(1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «Qastel-hañ. q. qæstel-hañ.»

    (2) Boued-hañv : fourrage d'été.

    ●(1929) FHAB Genver 9. ar foenneier a zo o feuri eur boued-hanv hag o foenn eur boued-goanv.

  • hañv-c'hoañv
    hañv-c'hoañv

    adv. Tout le long de l'année, en toute saison.

    ●(1575) M 409. A comps rez ho bezaff, haff gouaff diauanç, tr. «Dit nettement qu'ils sont, été et hiver, sans profit.»

    ●(1732) GReg 373a. Hyver & été, tr. «Hañ-goañ.»

    ●(1868) KMM 186. Ar guez palmez, atao glaz, anv-goanv. ●(1876) TDE.BF 280b. Hañv-goañv, adv., tr. «Eté et hiver.» ●(1889) SFA 207. o rei han-c'hoan roz e-pad ar bloaz.

    ●(1900) MSJO 13. ar jardinou-ze (...) a roe dezhan añv-c'hoañv froues ha fleur. ●(1925) BUAZmadeg 24. na zouge hanv-c'hoanv nemet he zae a vanac'h. ●(1955) STBJ 144. Met an darn vrasa a ranke tremen, hañv-c'hoañv, gant eun tamm bara zegal amanennet.

  • hañv-goañv
    hañv-goañv

    voir hañv-c'hoañv

  • hañv-ha-goañv
    hañv-ha-goañv

    adv. Tout le long de l'année, en toute saison.

    ●(1930) DIHU 231/139. é dreid dilor énné han ha gouian.

  • hañvad
    hañvad

    m. –où Durée de l'été.

    ●(1931) VALL 275b. durée de l'été, tr. «hañwad.»

  • hañvadur
    hañvadur

    m. –ioù Estivage.

    ●(1931) VALL 273b. Estivage, tr. «hañvadur m.»

  • hañval .1
    hañval .1

    adj.

    I.

    (1) Semblable.

    ●(1499) Ca 109a. Haual. g. semblablez. ●110b-111a. [heuelep] g. dung semblant. Jtem vide in haual. ●(c.1500) Cb 35b. [cas] g. cest nom qui na nulz cas dissemblablez / sicut sponte. b. haffual e pep cas.

    ●(1659) SCger 153b. hânvel, tr. «semblable.»

    (2) Hañval ouzh : semblable à.

    ●(1633) Nom 30a. Camelopardalis : giraffe, beste ressemblant au chameau & panthere : giraf, vn loezn so aual ouz vn caual hac ouz vn panthera. ●98b. Nucamentum, panicula, iulus : la fleur de noyer semblable à la queuë d'vn rat : bleuzu an guezen craou aual ouz lost vn raz.

    (3) Hañval ganin : il me semble que, il me paraît que.

    ●(1790) MG 2. Haval gueneoh enta, me zud vat, é ma requis boud a vitin beèd en noz én Ilis eit gounid er Baraouis ? ●13. Haval gueneign un dra n'en dès quet a gorv, n'en dai a zevri netra. ●243. haval gueneign é vèn tachét inou.

    ●(1854) PSA I 12. haval guet-n-emp ne vé quet memb criet erhoalh jamæs énep d'ur vince èlcé.

    (4) Hañval eo, e oa, e vehe : paraît-il.

    ●(1787) BI 19. É Tad hac é vam ne oüent, haval oai, sourciuss meit d'er honservein ér stad à graice. ●57. unn amzér ë zeliai, haval é, ol d'é Vestre. ●(17--) TE 20. folleah en dud péré ne chongeant, haval vehai, meid a sehuel un Tour eit hum laquad én abri doh justice en Eutru-doué.

    (5) Semblable à.

    ●(1924) SBED 60. haval ur pen devéd.

    (6) Hañval da : semblable à.

    ●(1861) BSJ 257. ind e daulas mi de zeu Æl, haval de zeu zén.

    (7) Tel, pareil.

    ●(1861) BSJ 175. péh quer bras vou scont ha lorh mab-dén é huélèt un distreimen haval. ●234. Jesus ne brezé quet rescond d'ur paillard ha d'ur multrér haval.

    II.

    (1) Hañval-petu : tout à fait semblable.

    ●(1929) DIHU 215/267. hanval petu en eil doh égilé. ●(1937) TBBN 216. petu, tr. «tout à fait semblable.» ●(1941) DIHU 357/231. Ia , Franséz, haval petu én é uiskamant soudard.

    (2) Hañval-pakret : tout à fait semblable.

    ●(1921) GRSA 196. haval pakret doh er péh e oè guéharal.

  • hañval .2
    hañval .2

    adv. Ainsi, comme, semblablement.

    ●(897) MSvbr IV f° 78b, main A (DGVB 231a, DVBR 496). is amal it duducer memor porté sur « quas et proximo secuturas » tr. « c’est ainsi que le souvenir est apporté ».

  • hañval .3
    hañval .3

    m. –où

    (1) Hep hañval : sans pareil.

    ●(1821) SST 34. Dré ur miracle hemp haval. ●(1821) SST.ab vi. un tour hemp haval hanvet Babel. ●(1854) PSA II 44. Ur joé hag ul lehuiné hemb haval. ●(1861) BSJ 29. hanhue hemb é haval.

    (2) (en plt d'un mort) Emañ en e hañvaloù : il n'a pas changé, c'est bien lui.

    ●(1934) BRUS 133. Il (elle) n'a pas changé (en parlant d'un mort), tr. «é ma én é (hé) havaleu.»

  • hañvaladenn
    hañvaladenn

    f. –où Parabole.

    ●(1908) AVES 15. Jézuz e laras d'er bobl en hanvaladen men. ●(1913) AVIE 87. Laret e hré hoah dehé en hanvaladen men. ●257. Hanvaladen en neu vab.

  • hañvalder
    hañvalder

    m. Ressemblance.

    ●(c.1500) Cb 85a. [figur] Jtem hic tipus / pi. g. figure ou semblance. b. haualder.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...