Devri

Recherche 'hen...' : 158 mots trouvés

Page 3 : de hent-louarn (101) à henvig (150) :
  • hent-louarn
    hent-louarn

    m. fam. Chemin des écoliers.

    ●(1872) FHB 404/310b. e vijent rentet cals kentoc'h o kemeret an hent louarn eget o vont a dreuz ar menezioù.

  • hent-meur
    hent-meur

    m. Grand route.

    ●(1659) SCger 24a. grand chemin, tr. «hent meur pe hent bras.»

  • hent-sant-Jak
    hent-sant-Jak

    m. (astronomie) Voie lactée Lacteus orbis.

    ●(1911) ADBr xxvii 16. 1. Héant San 'Jak biz-ha-merùéant / Kerhet pe garet get hou héant. tr. «Quand la voie lactée est N.E.S.O. / Allez votre chemin quand vous voudrez.» 2. Héant San 'Jak goulern ha gevred / Klasket porh mat mar karet. tr. «Quand la voie lactée est N.O.S.E. / Cherchez un bon port si vous voulez.»

  • hent-sant-Jakez / hentoù-sant-Jakez
    hent-sant-Jakez / hentoù-sant-Jakez

    m. (astronomie) Voie lactée Lacteus orbis.

    ●(1732) GReg 160a. Le chemin de saint Jacques, la voie lactée, tr. «Hend sant Jacqès.»

    ●(1848) SAA 22. An Hent guen pe Hent sant Jacquèz. ●(1869) TDE.FB 929a. La voie lactée du firmament, tr. « hent sant Jakez. »

    ●(1962) TDBP II 554. Hent Sant Jakez na vez ket a-eneb d'an avel nag a-du gant an avel kammed, tr. «la voie lactée ne se présente jamais contre le vent ni dans le sens du vent.» ●(1984) LPPN 637. (Poullaouenn) Heñchou Sant Jakes, tr. «la voie lactée.»

  • hent-sant-Jalm
    hent-sant-Jalm

    m. (astronomie) Voie lactée Lacteus orbis.

    ●(1499) Ca 109b. Hent sant ialm g la voye a sainct iaques au ciel.

    ●(1732) GReg 160a. Le chemin de saint Jacques, la voie lactée, tr. «Hend sant Jalm.»

  • hent-straed
    hent-straed

    m. Petit chemin.

    ●(1659) SCger 24a. petit chemin, tr. «hent streat.»

  • hent-treuz
    hent-treuz

    adj. hentoù-treuz Chemin de traverse.

    ●(1732) GReg 160a. Chemin de traverse, tr. «Hend-treuz.»

    ●(1857) CBF 19. Ann henchou-treuz a zo fall dre aman, tr. «Les chemins de traverse sont mauvais par ici.» ●(1869) KTB.ms 14 p 137. dre ann hentjo-treuz. ●(1878) EKG II 108. ped hent-treuz n'euz ket ac'halenn da Landivicho ?

    ●(1902) PIGO I 101. a-dreuz klejo, kleunio ha hencho-treuz.

  • hent-tro
    hent-tro

    m. Chemin de détour.

    ●(1834) SIM 155. En ur guemer an hentchou tro, evit miret da veza arrêtet..

  • hentad
    hentad

    m. & adv. –où

    I. M.

    (1) Plein un chemin.

    ●(1907) VBFV.bf 31a. hentad, m. pl. eu, tr. «chemin plein (de omnde (lire : monde), de boue).» ●(1932) BRTG 160. Ha tuchant, hemb arvar (…) é tei hentadeu goazed, groagé, de dorrein me fen dein. ●(1967) LIMO 21 octobre. ar er mézieu e vezè hentadeu pri da dreuzein...

    (2) Voyage.

    ●(1931) VALL 792b. Voyage, tr. «hentad m.»

    II. Adv. A-hentad(où) : par pleins chemins.

    ●(1849) LLB 1059-1060. De di er vearh iouank neoah, a hentadeu, / É her keti ketan.

    ●(1928) DIHU 206/125. e oè bet deit tud a hentadeu d'er guélet. ●(1939) RIBA 78. A hentad é vezè guélet ré goh é tonet.

  • hentadenn
    hentadenn

    f. –où Allonge (à un vêtement).

    ●(1895) GMB 319. En petit Tréguier, on dit (...) heñtañ allonger (une robe, etc.), heñtadenn allonge.

    ●(1931) VALL 20a. Allonge, tr. «hentadenn f.»

  • hentadur .1
    hentadur .1

    m. –ioù Fréquentation.

    ●(1931) VALL 320a. Fréquentation continue, tr. «hentadur m.»

  • hentadur .2
    hentadur .2

    m. Itinéraire.

    ●(1931) VALL 402b. Itinéraire, tr. «hentadur m.»

  • hentadurezh
    hentadurezh

    f. –ioù Fréquentation.

    ●(1732) GReg 184a. Je n'ai aucun commerce avec lui, tr. «Me n'em eus hentadurez e-bed gandhâ.» ●436b. Frequentation, hantise, familiarité, tr. «Hentadurez. p. ou.» ●486b. Hantise, tr. «Hentadurez. p. hentadurezou.»

    ●(1834) APD 25. Ho puez a vez ur hentadurez perpetuel gant Doue. ●(1839) BSI 67. ar goual-hentadurez. ●(1876) TDE.BF 286a. Heñtadurez, s. f., tr. «Fréquentation de personnes.»

    ●(1931) VALL 320a. Fréquentation continue, tr. «hentadurez f.»

  • hentamant
    hentamant

    m. Fréquentation.

    ●(1621) Mc 41-42. hentamant a plaçou pere à ro occasion dan pechet. ●100. hentamant a libertinet.

  • hentañ .1
    hentañ .1

    voir hentat

  • hentañ .2
    hentañ .2

    voir hentiñ

  • hentapl
    hentapl

    adj. (?) Fréquentable (?).

    ●(1847) MDM 116. gisiou douzoc'h hag hentaploc'h.

  • hentat / hentañ / hentiñ
    hentat / hentañ / hentiñ

    v.

    I. V. intr. Faire de la route, du chemin.

    ●(1939) RIBA 38. trousein é vourdonnig lost ha ramblet de hentat. ●40. é hentat ar é nerh.

    II. V. tr. d.

    (1) Allonger (un vêtement).

    ●(1744) L'Arm 11a. Allonger, tr. «Heenteein : Hantein.»

    ●(1895) GMB 319. En petit Tréguier, on dit (...) heñtañ allonger (une robe, etc.).

    ●(1914) KZVr 86 - 25/10/14. Haute-Cornouaille, «henta», mettre une allonge ; «henten» allonge, Ph. Cadoret. ●(1939) DIHU 333/233. Hantein (v.a a.) : mettre une rallonge à un vêtement.

    (2) Repriser.

    ●(1908) BOBL 12 décembre 207/2e. droet a vo da hennti anê [loerou] pa voint frêget.

  • hented
    hented

    m. –où (habillement) Allonge pour vêtement.

    ●(1732) GReg 29a. Allonge, pour rendre plus long, tr. «hented. p. hentedou.» ●Mettre une allonge à une jupe, tr. «Lacât un hented.»

    ●(1876) TDE.BF 286a. Heñted, s. m., tr. «Allonge à une robe, à un meuble.»

  • hentenn
    hentenn

    f. –où (habillement) Allonge pour vêtement.

    ●(1914) KZVr 86 - 25/10/14. Haute-Cornouaille, henta, mettre une allonge ; «henten» allonge, Ph. Cadoret.

  • hentez
    hentez

    m.

    (1) Prochain.

    ●(14--) N 643. Rac se presant car vn ment daz hentez, tr. «Aussi dès à présent (soit), dans une certaine mesure, l'ami de ton prochain.» ●(c.1500) Cb 74a. [echarnaff] g. echarnifleur / ou mesdisant daultruy. b. drouc lauarer e hentez. ●(1530) Pm 235 (Mab Den). Negueus a nep stil quen abil ve (…) / A aznaffe querent diouz hentez, tr. «Il n'y a, de nulle façon, si habile, (…) / Qui reconnaîtrait amis de parents.» ●(1621) Mc 8. Songet em eux drouc am hentez volontairemant. ●11. Fachet ouff bet oz guelet mat dam hentez.

    ●(1659) SCger 97b. prochain, tr. «hentez.» ●(1732) GReg 356b. Porter envie aux biens du prochain, tr. «Avya madou an hentez.»

    (2) An eil re … o hentez : les uns … les autres.

    ●(1710) IN I 280. ar bisitou a rent an eil-re d'o hentez. ●(1727) HB 243. o font erguisse an eil-re da Ilis o-hentez. ●246. causeal ha caquetal an eil-re gant o-hentez. ●253. E côms ar Bastoret an eil-re ouz o entez.

  • hentidigezh
    hentidigezh

    f. Fréquentation.

    ●(1847) MDM 38. he hentedigez gand ar pennou eus ar gouarnamand. ●311. pe seurt (…) hentedigez a zo entre ar gerent.

  • hentiñ .2
    hentiñ .2

    voir hentat

  • hentiñ / hentañ .1
    hentiñ / hentañ .1

    v. tr. d. Fréquenter (un lieu, qqn), hanter.

    ●(c.1500) Cb 9b. g. celuy qui habite aulcune chose qui appartient a habitude. b. nep a hent vn lech so da hentaff. ●(1621) Mc 17. Na hentet mui compaigunez hema, pe hennont. ●(1633) Nom 238a. Diuerticulum, diuortium : destour, destorse : henth distrò, henth na ve quet hentet.

    ●(17--) TE 389. n’en doai biscoah hantét er Scolieu na studiét el Lezèn. ●(1732) GReg 184a. Commerser, avoir communication avec quelqu’un, tr. «Henti ur re.» ●186b. Frequenter les mauvaises compagnies, tr. «Henti ar goall goumpaignunezou.» ●436b. Frequenter, tr. «Henti. pr. hentet.» ●Frequenter les gens de bien, tr. «Henti an dud onest.» ●Frequenter les danses & les ébats de nuits, tr. «henti ar festou-nos.» ●486a. Hanter, fréquenter, tr. «Henti. pr. hentet. Van[netois] Hanteiñ.» ●Hanter compagnie, tr. «Henti compaignuez.»

    ●(1869) SAG 214. Lavarit d’in piou a hentit, a me a lavaro de oc’h piou oc’h.

    ●(1902) PIGO i 32. an evned, war zeblant, na hentent ket al lec’h-ze.

  • hentoù-sant-Jakez
    hentoù-sant-Jakez

    voir hent-sant-Jakez

  • henvarevezh
    henvarevezh

    m. Époque ancienne.

    ●(1931) VALL 525b. époque paléolitique, tr. «henvarevez ar maen.»

  • henvarevezhiad
    henvarevezhiad

    m. henvarevezhidi Homme d'une époque ancienne.

    ●(1931) VALL 525b. un (homme) paléolitique, tr. «henvareveziad ar maen. p. henvarevezidi ar maen.»

  • heñvel
    heñvel

    adj., m. & adv.

    I. Adj.

    A.

    (1) Semblable.

    ●(1575) M 179. Te so heuel hogos, dez nos ouz vn rosenn, tr. «Tu es à peu près semblable, jour et nuit, à une rose.»

    ●(1659) SCger 154a. hênvel, tr. «semblable.»

    ●(1905) FHAB Gwengolo/Here 150. daou dam koat all henvel. ●(1911) BUAZperrot 167. N'eo ket henvel ar vugale dre c'hinivelez. Gwelloc'h danvez a zo en eil eget en egile. ●(1928) LEAN 105. Ato oa leun a vuhez evel gwechall ; an natur, an tempz a jom ato henvel.

    (2) Bezañ heñvel evel daou vi moualc'h : voir IV.

    B. [devant un subst.]

    (1) art. déf. + heñvel + subst. : le/la même ….

    ●(1847) FVR 74. aman e tigoez ann hevel tra evel e Pontreo.

    (2) art. ind. + heñvel + subst. : un/une …. semblable.

    ●(1862) JKS 190. Eunn hevel dra e tle beza evid-hoc’h gouzanv poaniou pe en em laouenaat. ●(1867) BUE 148. Eunn henvel tol a c’hoarveaz ; eme Planiel, gant bugel Juzetan.

    (3) Tel, telle.

    ●(c.1825-1830) AJC 6085. biscoas en envel plas ne moa en en gaed.

    C.

    (1) Heñvel ouzh : semblable à.

    ●(1633) Nom 40b. Onocrotalus : oiseau ressemblant au cigne : vn ezn so euel ouz an cyn. ●123a. Vitreus, hyalinus : couleur de verre, ou ressemblant le verre : liou guerz, pe euel ouz an guezr.

    ●(1659) SCger 104b. ressembler, tr. «beza hênvel, pe hânval ouz.»

    ●(1847) MDM 23. henvel oud savajiri eged oud simplded. ●(1868) KMM 264. beza evel ouz Mari. ●(1869) HTC 78. Troad he lans a ioa heñvel ous carvan eur guiader. ●(1877) EKG I 266. Henvel oant ouc'h ar goabrenn a zao enn oabl.

    ●(1902) PIGO I 93. henvel mad e oa euz eun daonet.

    ►[au dimin.]

    ●(1868) KMM 40. goude beza bet, ur mare bennac, evelic outo var an douar.

    (2) Heñvel da : semblable à.

    ●(1557) B I 388. Chetu eff hac eff he deffuet / Dre mechantis conuertisset / En ampreffanet heb quet sy / Maz int heffuel da goez quelyen / Pe en stat da quelyen raden, tr. «Lui et ses brebis ; les voilà donc changées, pour sa méchanceté, en insectes : elles sont semblables à des sauterelles, à des sauterelles sauvages.» ●(1576) Cath p. 7. ha ne ve quet possibl caffont (lire : caffout) dezaff heuell, tr. «et qu'il n'est pas possible de trouver son égal.» ●(1612) Cnf.epist 17. heuel dan casequennet.

    D.

    (1) Heñvel-pik : en tout point semblable.

    ●(1937) ALMA 117. eun den heñvel-pik ouz ar c'hont. ●(1940) ALMA 59. Ar plac'h-se a zo henvel-pik ouz va gwreg.

    (2) Heñvel-buhez : en tout point semblable.

    ●(1949) KROB 9/12. heñvel buhez outañ.

    (3) Heñvel-bev : en tout point semblable.

    ●(1846) DGG 459. rac henvel beo oc'h diouthan.

    ●(1902) PIGO I 190. henvel-beo an eil ouz egile.

    (4) Heñvel-poch : en tout point semblable.

    ●(1866) FHB 66/111b. henvel poch an eil ous eguile. ●(1889) SFA 73. henvel poch oa out-han.

    ●(1921) DAVR [12] (Kentskrid). an hevelep darvoudou, henvel poch, alies, an eil re ouz ar re all. ●(1960) BLBR 128/19. Méd n'oa ket heñvel poch an istor.

    (5) Heñvel-mil : en tout point semblable.

    ●(1836) FLF 20. Hevel mil oc'h coff ar yer-all.

    ●(1927) FHAB Genver 13. Henvel mil e oa ar portred ouz an hini am oa gwelet. ●(1941) FHAB Gouere/Eost 58. Lakeomp e teufe Bro-Japan da veza henvel mil ouz broiou an Europ.

    (6) Heñvel-pouez : en tout point semblable.

    ●(1869) FHB 246/294b. hevel poez oc'h ar chatal a zo en ho c'hreier.

    (7) Heñvel-vi : voir IV.

    (8) Heñvel-heñvel : en tout point semblable.

    ●(1862) JKS 219. hag e trugarekaot ac’hanoun hevel-hevel, kouls evit ann drouk, kouls evit ar mad.

    II. [empl. comme subst.] Bezañ un heñvel : être semblable.

    ●(1530) Pm 234 (Mab Den). Nobl ha partabl en vn bezret / Ez int vn heuel da guelet, tr. «Nobles et roturiers, dans un même cimetière, / Ils sont semblables à voir.»

    III. Adv. A-heñvel : apparemment, en apparence.

    ●(1890) MOA 118a. Apparemment, En apparence, tr. «a-henvel T[régor]).»

    IV.

    (1) Bezañ heñvel-vi : voir vi.

    (2) Bezañ heñvel evel daou vi moualc'h : voir vi.

    (3) Komz heñvel ouzh ar wirionez : voir gwirionez.

  • heñvelaat
    heñvelaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Ressembler.

    ●(1860) BAL 105. en aviz evellaat ouzhoc'h atao.

    (2) S'assimiler.

    ●(1931) VALL 41a. S'assimiler, tr. «héñvelaat (à ouz).»

    II. V. tr. d. Assimiler.

    ●(1931) VALL 41a. Assimiler, rendre semblable, tr. «héñvelaat.»

    III. V. pron. réfl. En em heñvelaat : s'assimiler.

    ●(1931) VALL 41a. S'assimiler, tr. «en em héñvelaat (à ouz).»

  • heñveladur
    heñveladur

    m. –ioù

    (1) Imitation.

    ●(1931) VALL 374b. Imitation, tr. «héñveladur m.»

    (2) (art) Imitation.

    ●(1931) VALL 374b. Imitation (en terme d'art) pièce imitée, action d'imiter, tr. «héñveladur m.»

  • heñveladurezh
    heñveladurezh

    f. –ioù Imitation.

    ●(1931) VALL 374b. Imitation, tr. «héñveladurez f.»

  • heñvelboan
    heñvelboan

    f. Talion.

    ●(1732) GReg 903a. Talion, punition égale à l'offense qu'on a faite, tr. «Hêvel-boan.» ●La loi du talion, tr. «Lésenn an hêvel-boan.»

    ●(1876) TDE.BF 289a. Hevel-boan, s. f., tr. «Peine du talion.»

  • heñvelded
    heñvelded

    f. Similitude.

    ●(1931) VALL 693a. Similitude, tr. «héñveled f.»

  • heñvelder
    heñvelder

    m. –ioù Similitude.

    ●(1931) VALL 693a. Similitude, tr. «héñveler m.»

  • heñveledigezh
    heñveledigezh

    voir heñvelidigezh

  • heñvelekaat
    heñvelekaat

    v.

    (1) V. tr. d. Conformer.

    ●(1732) GReg 195b. Conformer, rendre conforme à, tr. «hêvelecqât. pr. hevelecqëet.»

    (2) V. tr. i. Heñvelekaat gant : comparer à.

    ●(1866) FHB 56/29a. Merc'hed o redeg ann henchou ho-unan, n'oufenn ket gant petra ho henvelekaat.

  • heñvelekadur
    heñvelekadur

    m. –ioù Assimilation.

    ●(1931) VALL 41a. Assimilation, tr. «héñvelekadur m.»

  • heñveler
    heñveler

    m. –ion Imitateur.

    ●(1931) VALL 374b. Imitateur, tr. «héñveler, héñvelour.»

  • heñvelerezh
    heñvelerezh

    m. –ioù Imitation.

    ●(1931) VALL 374b. Imitation, tr. «héñvelerez m.»

  • heñvelfurm
    heñvelfurm

    adj. Uniforme.

    ●(1931) VALL 766a. habit d'uniforme, tr. «gwiskamant héñvelfurm.»

  • heñvelidigezh / heñveledigezh
    heñvelidigezh / heñveledigezh

    f.

    (1) Ressemblance, similitude.

    ●(1612) Cnf 72b. ouz ma croeiff do Imaig, ha hiuilidygaez à hanoch.

    ●(1659) SCger 104b. ressemblance, tr. «heuelidiguez.» ●(1710) IN I 91. implija un hevelediguez hac ur gomparæson bennâc. ●(1732) GReg 195b. Conformité, ressemblance entre deux choses, tr. «Hêvelediguez un eil dra ouc'h eguile.»

    ●(1860) BAL 149. o clevet en doa an Abostol santel-se, un eveledig'ez vraz gant on Aotrou Jesus-Christ. ●153. An encrez-se a ro dezo ive un eveledig'ez all gant or Zalver. ●(1868) KMM 264. e rancomp poania da gaout evelidigez gant Jesus-Christ.

    (2) Semblance, aspect, apparence.

    ●(1659) SCger 109b. semblance, tr. «hevelediguez.»

    (3) Parabole.

    ●(1911) SKRS II 80. Henveledigez ar greun taolet en douar.

    (4) Comparaison.

    ●(1847) FVR 320. Ar Pab Pi VI, en devoa great he-unan ann heveledigez-ze enn eur berr-lizer. ●386. Heveledigezou.

    ●(1905) BOBL 21 janvier 18/1c. Eur fonz douar pinvidik he deuz, hag a c'hell soutenn hevelidigez gant fonz douar neb bro bennag.

    (5) Égalité.

    ●(1906) BOBL 28 avril 84/1b-c. la Liberté, l'Egalité et la Fraternité ne seront pas de vains mots, tr. «ar giriou a Frankiz, a Henvelidigez, a Vreudeuriez, na vezint ket giriou kleuz ha dilavar.»

  • heñveligezh
    heñveligezh

    f. Resssemblance.

    ●(1688) MD I 30. antren en henveliguez parfet ouc'h vertuziou Iesus.

  • heñveliñ
    heñveliñ

    voir heñvelout

  • heñvelout / heñveliñ
    heñvelout / heñveliñ

    v.

    (1) V. tr. i. Heñvelout ouzh : ressembler à.

    ●(1557) B I 691. A rez ez heuelez deza / Gant un termen a estrenua / Dre abec ung tra oz Caym ! tr. «et voilà que, par un crime énorme, tu vas, d'une certaine façon, ressembler complètement à Caïn !»

    ●(1659) SCger 104b. ressembler, tr. «heuelout.» ●(1732) GReg 814a. Il ressemble entierement à son père, tr. «hêvelout a ra èn oll d'an oll ouc'h e dad.»

    ●(1868) KMM 264. evit eveli ouz Jesus-Christ, e rancomp beza evel ouz Mari. ●(1880) SAB 180. ober vad an eil d'egile, abalamour da evelout ouz o Zalver.

    (2) V. intr. Sembler, paraître.

    ●(14--) Jer A.117. (a) Am hevel. Am henvel. (b) Evytaff, a m’hevel, marvayll eu e guelet, tr. « (a) Il me semble. (b) Quant à lui, il me semble, c’est merveille de le voir »

    ●(1659) SCger 109a. sembler, tr. «heuelout.» ●(1732) GReg 695b. Paroitre, sembler, tr. «hevelout. pr. hevelet.» ●Il paroît honnête homme, tr. «hevelout a ra beza dèn honest.» ●(1752) PEll 287. On trouve dans les vieux Dictionnaires, & il se dit encore assez communément, Evelhout, sembler.

    ●(1847) FVR 308. ann dra a henvel beza gwir.

  • heñvelson
    heñvelson

    adj. Homophone.

    ●(1931) VALL 363b. Homophone, tr. «héñvelson.»

  • heñvelsonelezh
    heñvelsonelezh

    f. Homophonie.

    ●(1931) VALL 363b. Homophonie, tr. «héñvelsonelez f.»

  • heñvelster
    heñvelster

    adj. Synonyme.

    ●(1926) CBOU 5/67. an holl c'heriou henvel-ster. ●(1931) VALL 722a. Synonyme, tr. «héñvel-ster.»

  • heñvelsteriezh
    heñvelsteriezh

    f. Synonymie.

    ●(1931) VALL 722a. Synonymie, tr. «héñvel-steriez f.»

  • henveuriad
    henveuriad

    m. –où Ancienne tribu.

    ●(1923) SKET I 117. Breiziz an hen-veuriadou.

  • Henvig
    Henvig

    n. de l. Henvic.

    (1) Henvig.

    ●(c.1660-1670) VEach 72. Curé Henuic.

    ●(1851) PENgwerin4 96. Da digass da Henvik d’an douar. ●(1851) PENgwerin5 205. Ar skaff neve deus a Henvik. ●(1865) FHB 48/383b. Ian-Francez Queguiner, eus a Henvic. ●(1890) MOA 21a. Henvik.

    ●(1915) HBPR 78. Ar vugale a vije kaset, oll, da vadezi da Henvic.

    (2) [Toponymie locale]

    ●(1851) PENdast 80. en eun ti en Kerantreïz. ●(1878) EKG II 252. Eun dervez, Per a ioa eat, gand he jao, da gerc'hat eur c'harrad bezin digaset d'ezhan da Dreiz-ar-Gordenn gand eur vak a Garantek.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...