Devri

Recherche 'per...' : 170 mots trouvés

Page 4 : de peruk (151) à perzhed (170) :
  • peruk
    peruk

    m. –où Perruque.

    (1856) VNA 213. Peignez ma perruque, tr. «Cribet me ferruq

  • perukenn
    perukenn

    f. –où Perruque.

    (1633) Nom 16a. Coma, crinis, capillus, capillitium, cæfaries, pilus : cheveul, perruque, cheuelure, poil : perruquen, bleuen, cheueluren, pennad caezr á bleu. ●Capillus passus : perruquen diliet. ●Coma adoptiua, adscititia, galericulum, subtile capillamentum : fausse cheuelure ou perruque : vn perruquen faus. ●115b. Caliendrum, apposititia coma : perruque : perruquen.

    (1659) SCger 91a. perruque, tr. «perruquen.» ●(1732) GReg 714a. Perruque, tr. «Perruqenn. p. perruqennou

    (1838) CGK 12. Ar berruquen poultret.

  • perukenner
    perukenner

    m. –ioù

    (1) Perruquier.

    (1732) GReg 714a. Perruquier, tr. «Perruqenner. p. perruqennéryen

    (2) Marchand de cheveux.

    (1868) FHB 190/266a. troc'ha he bleo, oc'h ho guerzea da eur perrukenner.

    (3) Coiffeur.

    (1914) DFBP 57a. coiffeur, tr. «Perukenner.» ●(1966) YDERrien 1cd. Me ac’h aio ganit da di ar perukenner / ’Vo troc’het da vlev dit a-benn ’teui d’ar gêr.

  • perukennerezh
    perukennerezh

    s. Coiffure.

    (1914) DFBP 57a. coiffure, tr. «Perukennerez

  • peruker
    peruker

    m. –ion Perruquier.

    (1856) VNA 212. Votre perruquier est mort ce matin, tr. «Marhuet-é hou perruquour er mitin-men.»

  • pervañch
    pervañch

    s. Lierre terrestre.

    (1633) Nom 85b. Hedera terrestris, hedera pluuiatica, corona terræ, chamæcissos : lierre terrestre : peruange, halya douar (lire : hilyo douar).

  • pervers
    pervers

    adj. Pervers.

    (1499) Ca 156a. Peruers. g. idem. ●(1575) M 1881. Hac á ve den peruers, en guers é aduerser tr. «Si son adverser était un homme pervers, pour l'instant.» ●(1612) Cnf 19a. rac muy ez dleer consideriff an volontez peruers eguit an nos peheny à deu à hané.

  • pervezh
    pervezh

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Parcimonieux, chiche.

    (c.1718) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. chiche, tr. «perhueh, seh again a sarz[eau] pih a Ing[uiniel] peh a queru[ignac].» ●(1744) L'Arm 57b. Chiche, tr. «Perhuéh.» ●236a. Ménager (…) Qui épargne, tr. «Pêrhuéh.» ●237b. Mesquin, ine, tr. «Perhuéh brass.»

    (1907) VBFV.fb 19a. chiche, tr. «perhuéh

    (2) Minutieux.

    (1838) OVD 173. Mar groa un inclasque quer perhuéh ag er honzeu dibourfit.

    (1906) HIVL 171. un énklask perhuéh.

    (3) Précis, exact.

    (1790) MG 65. é houlennou Doué guet-t'ai ur gontt perhuéh a nehai.

    (1838) OVD 173. na perhuéhet ur gonte e houlennou-ean.

    (4) Grave.

    (1580) G 673-674. Ne stouheñ, ne quemerheñ mez evyt reyf da galant da stryzaf / Nac oude mar huerou ha pervers me roy ma neyz dezaf, tr. «Je ne veux pas m'humilier, ni avoir honte de donner à un amant à étreindre / Tu as beau être amer et grave, je lui donnerai mon nid.»

    (5) Bout pervezh àr : être soucieux de.

    (1861) BSJ 171. péré e zou scrupulus ha perhuéh ar en treu distér.

    (6) Bout pervezh da : être attentif à.

    (1861) BSJ 180. Ean e verché dehai hoah bout perhuéh de virèt lézen Doué én treu distérran.

    II. Adv.

    (1) Méticuleusement, soigneusement.

    (1744) L'Arm 20a. Ecouter avec attention, tr. «Chéléhuein pêrhuéh.» ●(1787) BI 32. Isidor à yoüanc-flam ë brofittai perhùéh ag enn ol secourieu.

    (1844) DMB 80. Kandalhamb perhuéh hur ghizieu, tr. « Conservons précieusement nos coutumes. » ●(1849) LLB 285. Hi e sel perhueh mat er minour. ●(1857) LVH 34. hum acquittein perhuéh hag hemb biæs erbet a ol er péh e zeliant. ●(1861) BSJ 103. Diblusquein e hra perhuéh mad en distérran si e spurmant én én nessan. ●(1879) GDI 18. Miret perhuéh mad er gourheméneu e dès reit d'oh hou Toué.

    (1925) IZID 34. D'um zigousi perhuéh.

    (2) Précisément, exactement.

    (1744) L'Arm 147a. Exactitude, tr. «Crétt (lire : Grétt) d'obérr pêrhuéh er péh zou deliétt.»

  • pervezhaj
    pervezhaj

    m. Chicheté.

    (1744) L'Arm 57b. Chicheté, tr. «Perhuéhage.. eu. m.» ●237b. Mesquinerie, tr. «Perhuéhage brass.»

    (1913) AVIE 145. er perhuéhaj, er fallantéieu. ●193. Eùéhet ha dihoallet doh pep perhuéaj.

  • pervezhded
    pervezhded

    f. Exactitude.

    (1931) VALL 281b. Exactitude, tr. «pervezded f.»

  • pervezhus
    pervezhus

    adj. Soigneux, attentif.

    (1861) BSJ 149. ean (…) e rei é huiniêg de labourat d'er ré e vou perhuéhussoh de zacor cont dehou.

  • Perwenan / Penwenan
    Perwenan / Penwenan

    n. de l. Penvenan.

    I.

    (1793) RET 384. Demp bremân da Benwenan, / Bétek ar ré na ouzont mann, / Na ouzont nemet strinka boulo / Laërès moëjo.

    (1847) FVR 73. darn da Benvenan (…) ha darn all d’ar Roc’h-Derrien. ●(1877) EKG I 53. Chomm a rea pennadou, evel da heana, dirak ar Porz-Guenn, e parrez Penvenan, dirak an Trevoux, Trelevern ha dirak al Lenn, e parrez Louanec. ●(1879-1880) SVE 171. Perwenan. ●(18--) SON II 90. Neb welje Mari'r Bonniec o vont 'n he c'hoef bihan, / Redec warlerc'h he c'hochon, bete bourg Perwenan.

    (1900) (1927) CONS 909. Em hano, en hano Liz, en hano parroz Penwenan, trugare. ●1045. Penvenan.(1903) KBSA 69. Setu amañ eur reolenn am eus klevet e Perwenan. ●(1912) MMKE [rakskrid] vii. ewit meuli eur gonterez koz, kousket en bered Penvenan. ●(1916) KRVT 191/2d. evit mont da berson da Benvenan. ●(1925) ARVG Genver 9. an O. Moisan, marvet person e Perwenan. ●(1930) DOBR 27. Diouz « Kervarzin » da Berwenan. ●(1935) BREI 433/3d. e Gwengamp, Perwenan, Landreger. ●(1950) KBSA 7. Mont a reas ivez d'ober skol da Berwenan (Bro-Dreger). ●(1955) VBRU 55. Graet e voe an traoù evel pa vijemp aet da zaoulinañ dirak an aoter e Priel pe Berwenan. ●(1970) TDBP I 49. N'am-eus ket ezomm da vond da Benvenan hep mond da weled anezo petramant e vin insultet 'vel eul laer. ●(1974) ISHV 47. Manac’h e voe e Plouvouskan hag e Perwenan.

    II.

    (1) Dicton.

    (1951) (2004) TROMK 219a. C'hwez ar c'hrampouezh war an tan / Zo gant merc'hed Perwenan. Mari Mogn 1951.

    (2) Dicton.

    (2016) TELGR (02.08.2016) [44a] (Daniel Giraudon). Tiez Bras Perwenan, Muioc'h a voged evit a dan tr. « Grandes propriétés de Penvénan, plus de fumée que de feu »

    (3) Dicton.

    (2016) TELGR (12.08.2016) [52a] (Daniel Giraudon). An tiez bras en Perwenan / Muioc'h a golo evit a dan, tr. « Les grandes maisons de Penvénan / Ont plus de lumière que de feu »

    III. [Toponymie locale]

    (1450) Dag 182. E Brest, Goelou, han porz guenn. ●192. Brest ha Leon, han Porz-guenn.

    (1732) GReg xiii. Porz-güenn.

    (1867) BBZ III 22. E kever ar Barz na jomm ken / Etre Roc'h-allaz ha Porz-gwenn.(c.1868) GBI II 448. Rag eno 'vô 'nn aotro Mezobran, / Ha Mezomeur, ha Mezomorvan. ●(1894) BUEr 54. n'eur c'hroaz-hent benag vel Kroaz-ar-Skijo.(1894) GIV 7c. Krec'h ar Gontess, war an huël / Weler anezhan diabell.

    (1900) (1927) CONS 1045. Enezennig Gweltas, pe Yeltrans, e Penvenan. ●(1930) ANTO 9. war boull-mor ar Porz-Gwenn ken diwag. ●(1930) ANTO 9. an heol -us da Weltas, war boull-mor ar Porz-Gwenn ken diwag hag eul lenn (...) ouz karreg Sant Tual. ●15. Merc'hed Bugelez hag ar Porz-Gwenn.

    (2000) TPBR 185. Kroaz Kijoù.

  • Perwenaniz
    Perwenaniz

    pl. Habitants de Penvenan.

    (1906) FHAB Gwengolo/Here 343. Perwenaniz a zavaz drouk ennho. ●(1928) BREI 58/4a. Perwenaniz, kalz a blijadur ho peus grêt da Zant Gweltas.

  • perzañ
    perzañ

    v. intr. Perler, couler par gouttes.

    (1962) GERV 5. gant eur vilastrenn flemmus e skourjezas e gorf (...) ken a berze ar gwad. ●(1962) LLMM 95/410. rak an hini a skoe her grae ken dizamant ma perze ar gwad dindan an taolioù.

  • Perzell
    Perzell

    n. de l. Berthaume (Plougonvelin).

    (1450) Dag 171-172. Hep faut, pan vezo un guez couezet / Saouson e Perzell disquennet.

    (1931) FHAB Ebrel/138. E kichenik ar mulgul a ro hent d'al listri da vont e porz-mor Brest, hag harp e Trez-Hir, e parrez Plougonvelen, eo ema Kastell Perzel.

  • perzet
    perzet

    adj. Bleui.

    (1656) VEach 52. chom á euré ien-sclas, gourdet oll, hep santimant, é faç pal ha stenet, é musellou perzet é daou lagat fermet, ha heruez seiz pe eiz den ayoa enem cafet eno, ezoa maruu-micq.

  • perzh
    perzh

    m., prép. & adv. –ioù cf. parzh

    I. M.

    A.

    (1) Côté.

    (1872) ROU 79b. Il a un bon côté, tr. «Ur perz mad a zo enna.»

    (2) (droit) Droit de propriété.

    (1928) DIHU 203/73. Perh : droit de propriété et aussi autorisation. N'em es chet perh erbet én hou ti ; ne dreméno ket ar men doar hemb me ferh.

    (3) (droit) Autorisation.

    (1928) DIHU 203/73. Perh : droit de propriété et aussi autorisation. N’em es chet perh erbet én hou ti ; ne dreméno ket ar men doar hemb me ferh.

    (4) Part.

    (1907) KANngalon Eost 474. ar perz on deuz e miritou dreist muzul an oferen a zo rik a rak diouz ment hor feiz.

    (5) Autorisation, permission.

    (1899) BSEc xxxvii 144 / KRL 9. Miz Meurz a ro peurs d'an den / Da zibri e goan deuz an heol / Da vonet deuz an de d'e wele, tr. «Le mois de Mars donne permission à l'homme de manger son souper au soleil et d'aller se coucher de jour (avant la nuit).»

    (6) Autorité.

    (1925) SFKH 20. Gout erhoalh e hramb penaus perh er ré goh ar re ré iouank, hinù en dé, e zou distér, hag er ré-men ken dirézon.

    (7) En e berzh : sous son autorité. (?) cf. berzh (?).

    (1854) PSA II 286. scùéh ma oé é vihuein é ty é dad hag én é berh. ●308. er roué bras-hont ag er sàu-hiaul, péhani en devoé én é berh seih province ha huéh-uiguênd.

    B. (en locution)

    (1) Eus perzh ub. : de la part de qqn.

    (1847) FVR 82. tud didrue ha kri / Enn andred ar re a deue / Euz he berz. ●(1882) BAR 78-79. Eur gomz hebken, eur zin euz he berz e dije ho zaolet d'an douar.

    (1924) BILZbubr 37/811. klevet ar c'homzou-ze eus peurz he mab yaouank.

    (2) Kaout perzh en, àr ub. : avoir de l'autorité, du pouvoir sur qqn.

    (1856) GRD 184. A pe hoès bili ha perh ar hou nessan. ●(1864) SMM 160. Kea alesse, Satan, n'ec'h eus pers ebet enhon. ●(1882) BAR 19. biscoaz an distera pec'het n'en devoe bet perz enhan.

    (3) Kaout perzh en udb. : avoir part à qqc.

    (1900) MSJO 171. on devezo pers en he c'hloar. ●(1914) KANNgwital 139/428. Goulennomp digant S. Ian Vadezour sikour ac'hanomp da gaout perz en he feiz krenv.

    (4) Reiñ perzh da ub. en udb. =

    (1872) GAM 20. he deuz roet perz deoc'h e bizin Landeda.

    (5) Reiñ perzh da ub. en udb. =

    (1860) BAL 267. roit pers din er grassou caer a roit d'ar re a gommuni. ●(1877) BSA 235. da rei d'eomp epad hor buez hag e heur hor maro, perz er bennoziou-se. ●(1889) SFA 312. plijet ganeoc'h, o va Doue, rei perz dign er grasou.

    (6) Da berzh = (?).

    (1896) LZBt Mae 12. laerez gevr. Kement-ze a meuz diffennet diouthan da berz, dre ma eo hon relijion eul lezen a zousder hag a beoc'h.

    (7) Eus ur perzh : d'une part.

    (1852) MML 8. Mes couscoude ar fe a disq dimp deus eur peurs penos n'ac'h eus bet nemet eur map (…) ha deus eur peurs all e lennomp en Aviel penos ec'h eus laqet er bed ho map c'henan. ●32. en eur gonsiderin deus eur peurs hon sempladures ha deus eur peurs all an ners spirituel deus pec'hini meump esom. ●(1873) FHB 463/366b. Euz eur pers all, ann Duk hag ann Dukez a Angoulem ne welent ket gant re a blijadur ho niz o vont keid all hep aotreadur an impalaer.

    (1902) MBKJ 147. rak, euz eur perz, he gorf a zo dindan spes ar bara, eus eur perz all, he c'hoad a zo dindan spes ar gwin. ●(1922) LZBt Meurzh 7. Eus eur peurz all, ma c'hall an holl (...) intent gwirioneou ar Fe.

    (8) Teurel, ober perzh : faire attention.

    (1977) PBDZ 258. (Douarnenez) tad a rae kalz perzh ouzh an teoñ, tr. «Papa faisait très attention à la reprise d'amplitude de la marée.» ●1064. me n'em boa ket taolet perzh piv eo ar vag diwezhañ he doa kaozeet, tr. «moi je n'avais pas fais attention qui était le dernier bateau qui avait parlé.» ●(1979) VSDZ 152. (Douarnenez) Gwechall oa ret teurel perzh da dout an dra-se, tr. (p. 314) «autrefois il nous fallait prêter attention à tout cela.» ●(1980) HYZH 133/45. (Treboull) Bremañ ve ket taolet perzh mui, c'hwi oar. ●50. O, daolan ket perzh 'barzh ar re-se memes, o nann 'vat, daolan ket perzh en enno.

    (9) Kemer perzh e : prendre part à.

    (1877) BSA 298. oll ive o deuz c'hoant kemer perz en dispign. ●(1882) BAR 60. Kemeromp perz en he joa. ●(1889) SFA 82. red e oue goulen he aotre araok kemeret perz enn he iliz.

    (1907) PERS 293. guelet e kemere perz en ho glac'har.

    (10) Kemer perzh war : s’emparer, prendre le dessus.

    (1882) BAR 258. Doue (…) a lezaz an droug-speret da gemer perz var corf hag ene an den difeiz-ma.

    (11) Goulenn perzh e : demander à participer, prendre part.

    (1903) CDFi août (d’après KBSA 11). dont a rae tud eus a dregont leo hag ouspenn da c’houlenn perz en e bedennou mat.

    (12) Kaout perzh da + verbe :

    (1942) SAV 23/65. hag hen en devoa perz da vont da glask ar vad (action en rescision pour cause de lésion) digant e vreur.

    II. Prép.

    A. A-berzh.

    (1) De la part de.

    (14--) N 318. Donet breman a perz an roe, tr. «De venir sans retard ; c'est de la part du roi.»

    (1732) GReg 267a. De par, de la part, préposition, tr. «A-berz. a-beurz. Van[netois] a-berh.» ●De par le Roi, tr. «A-berz ar Rouë. (Van[netois] a-berh er Roë.).» ●(1741) RO 946. abeurs an notro duc. ●(17--) TE 69. a bèrh Doué.

    (1838) OVD 223. un taul fal imur a berh ur prièd, ur sèl a drès a berh hou nessan. ●(1868) FHB 202/361b. Eur c'halvaden eo aberz ar pastor mad.

    ►[form comb.]

    S2

    (1834) SIM 167. Qementse so mad eus da beurs.

    S3 ag e berzh

    (17--) TE 69. de gomandein ag é bèrh.

    P3 a o ferzh

    (1838) OVD 149. er ré en dès cargue a han-oh a ou ferh.

    (2) Sous l'autorité de.

    (17--) TE 198. Tampl nehué commancét a bèrh er Roué Cyrus, hac achihuét a bèrh Darius.

    B. Dre berzh : (?) par l'intercession, l'intermédiaire (?).

    (1958) BAHE 15/8. Setu ma teuas da soñj d'ar wreg goulenn dre berzh Santez Anna, Patronez hor bro, ar c'hras da gaout bugale. ●(1962) BAHE 33/56. Dre berzh Lannuzel, moñcher e Kemper, ha Per Loazel e ris anaoudegezh gantañ.

    III. Loc. adv.

    (1) A-wall-berzh : en mauvaise part.

    (1710) IN I 138. o veza quemeret a voual-berz ûr gomz bennâc. ●(1732) GReg 696b. Prendre une chose en mauvaise part, tr. «Qemeret un dra a voall berz

    (1839) BESquil 176. er péh e larehet open e zo a hoal-berh.

    (2) A-nep-perzh : voir nep

  • perzh-fall
    perzh-fall

    m. Défaut.

    (1931) VALL 158b. Côté ; mauv[ais] côté, défauts, tr. «perz-fall.» ●191a. Défaut, tr. «perz-fall m.»

  • perzh-mat
    perzh-mat

    m. Qualité.

    (1931) VALL 158b. Côté ; bon côté, qualité, tr. «perz-mat.» ●606b. ses bonnes qualités, tr. «ar perziou-mat a zo ennañ.»

  • perzhed
    perzhed

    s. Puissance.

    (1650) Nlou 569. An tan glaou en effaou à dezraouo, / Han douar sor hac an mor à deuoro, / Dan Ifern à bern en em cerno, / He perzet du à remuo, tr. Herve Bihan « Le feu de braise commencera aux cieux, / et il dévorera la terre desséchée et la mer ; / il s'enroulera en tas dans l'enfer, / dont il ébranlera la puissance funeste. »

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...