Recherche 'tou...' : 371 mots trouvés
Page 4 : de toull-gwesped (151) à toulladur (200) :- toull-gwespedtoull-gwesped
m. (entomologie) Nid de guêpes.
●(1931) VALL 347b. Guêpier, nid de guêpes, tr. «toull-gwesped m. pl. toullou-gwesped.»
- toull-henttoull-hent
m. toulloù-hent, toullhentoù Embranchement de route.
●(1818) HJC 282. Querhet enta ar en touleu hent ac er hré e rancontrehet pedet hé tout d'er feste.
●(1902) PIGO I 33. en toull an hent-ze, e oa diou roc'hel vraz, etre-ê eun tammik gwenojen striz ha moan. ●(1926) FHAB Mezheven 227. Tud a deuas deus kemend parrez tro dro, tud a vandennajou deus kemend toull-hend. ●(1929) MKRN 78. Raok digouet e toull-hent an Ank, tr. «avant d'arriver à l'embranchement du Nank.» ●81. an tiig plouz oa guechall etre toull-hent Fretezac'h hag ar Pont-Min, tr. «cette petit chaumière entre l'embranchement de Fretezac'h et le Pont-Min.» ●(1942) DHKN 205. Guélet e hra, én toul henteu, merhed é kas ou seud ér méz. ●208. En toul hent, e zibouk ér penhér, en des kreskeit er géot abarh. ●(1975) YABA 20.12. Deit de me havoud de doull-hent Sant Bachenn.
- toull-kafe
- toull-kan
- toull-karrtoull-karr
m. toulloù-karr Entrée d'un champ.
I.
●(1659) SCger 175a. toul car, tr. «breche.» ●(1732) GReg 160a. Chemin de charrette à travers un fossé, tr. «toull-qarr. p. toullou-qarr.» ●(1752) PEll 895. Toull car, tr. «entrée, ouverture, rupture d'un enclos pour le passage d'une charrette.»
●(1876) TDE.BF 627b. Toull-karr, s. m., tr. «Brèche faite dans une haie ou clôture pour donner passage à une charrette ; pl. toullou-karr.»
●(1934) BRUS 278. Une brêche dans un talus, tr. «un toul-kar, m.» ●(1936) BREI 440/4a. dirak eun toull-karr. ●(1938) DIHU 321/46. en toul kar e ia é park er bosenneu. ●(1938) CDFi 12 mars. toull-karr gwaremm ar Prad-Don. ●(1960) EVBF I 332. L'entrée d'un champ est appelée (…) toull-karr sur presque toute la partie est de la Basse-Bretagne, ainsi qu'à Cleder, Léon (toukar à Bubry).
II. Klask an toull-karr da dec'hel kuit : chercher le moyen de fuir.
●(1970) (T) E. ar Barzhig BHAF 192. Darn aneze ne oa kôz gante nemed klask an toull karr da dehel kuit.
- toull-kazhtoull-kazh
m. toulloù-kazh, toulloù-kizhier Chatière.
●(c.1718) CHal.ms i. chatiere, tr. «toul cah.» ●(1732) GReg 157b. Chattiere, tr. «Toull-qaz. p. toullou-qaz, toullou-qizyer. Van[netois] toull-qah. p. toulleü-qah, toulleü-qihér.»
●(1876) TDE.BF 628a. Toull-kaz, s. m., tr. «Chatière.»
●(1934) BRUS 239. La chatière, tr. «en toul-kah.»
- toull-keuneudtoull-keuneud
m. Bûcher.
●(1931) VALL 86b. Bûcher, lieu où l'on met le bois à brûler, tr. «toull-keuneud.»
- toull-keuneudeg
- toull-kleuztoull-kleuz
m. Percée dans un talus.
●(1907) BSPD I 203-204. ul labourér doar é trohein drein eit stankein un toull kleu doh el loeñned.
- toull-kloued / toull ar glouedtoull-kloued / toull ar gloued
m. Emplacement de barrière.
●(1908) PIGO II 45. Mes pa deuis d'an toull-kled, ma Doue ! ●(1926) FHAB C'hwevrer 65. Ke da doull ar gloued houarn ha gwel ac'hano ha tud a zo e bali ar c'hastell ! ●(1960) EVBF I 332. toull-gleud à Kernevel et dans la région de Gourin (kleud, barrière).
- toull-koadtoull-koad
m. Emplacement pour la réserve de bois sec près du foyer.
●(1988) TIEZ II 204. Dans la maison, il existe toujours à proximité du foyer un emplacement pour mettre au sec une petite quantité de bois : an toull-koad, ar geuneudeg, ar prezenn.
- toull-kontroltoull-kontrol
m. Fausse gorge.
●(1876) TDE.BF 627b. Toull-gaou, s. m., tr. «Fausse-gorge, trachée-artère. On dit aussi toull-koñtrol»
- toull-kroaz
- toull-kuruntoull-kurun
m. toulloù-kurun Fondrière.
●(1908) FHAB Mae 141. hon tenna deuz an toull kirin m'oump kouezet ennan. ●(1906) KANngalon Genver 13. en eun toul kirin benag. ●(1930) FHAB Gwengolo 330. o chom da vervel en toullou-kurun (...) An toullou lec'hid-ze a vez graet fankigellou pe grenegellou anezo, e meur a lec'h, ha sodrennou, e Kraozon. ●(1931) VALL 311b. Fondrière, tr. «toull-kurun m.» ●(1958) BRUD 5/33. med lagenn ha toullou kirin. ●(1959) BRUD 7/30. A greiz-oll ez eas ar Hreah hir en eun toull kurun (...) Toull-kurun ! toull lehid don er foenneier, implijet gwechall evid al lin, marteze. ●(1959) BRUD 10/10. Toullou kirin, pe toullou kurun = toullou lehid er foenneier.
- toull-kuzh
- toull-lagenn
- toull-lastoull-las
m. Œillet à lacet.
●(1876) TDE.BF 628a. Toull-las, s. m., tr. «Trou pour passer un lacet ; pl. toullou-las.»
- toull-lazantoull-lazan
m. = (?).
●(1924) FHAB Eost 315. dre ar re-man eo d'eoc'h bale ma n'ho peus ket a c'hoant da vont da c'hoari lamm-penn en toullou lazan.
- toull-lazhtoull-lazh
m. Piège.
●(1933) TREM 79. Me 'zo taper-gôed hag a oar ped toul-laz, tr. «...et je connais tous les trous de pièges.»
- toull-lonktoull-lonk
m. toulloù-lonk Abîme, gouffre.
●(1867) FHB 103/401b. en eun toul lonc adren ar menez. ●(1867) FHB 143/309b. e gouelet an toullou long-ze. ●(1876) TDE.BF 628a. Toull-loñk, s. m. Et aussi toull-louñk, tr. «précipice, abîme ; pl. toullou-louñk.» ●(1890) MOA 100b. Abîme, tr. «toull-lounk, m. toullou-lounk.»
- toull-lonkerezh
- toull-louarntoull-louarn
m. Renardière.
●(1876) TDE.BF 628a. Toull-louarn, s. m., tr. «Renardière, tanière du renard ; pl. toullou-louarn.»
- toull-mogedettoull-mogedet
m. (blason populaire) Toulloù-mogedet : habitants de Lauzach.
●(1911) DIHU 71/255. Foèuerion e zou erhoalh aveit er parrézieu gloriusan. Neoah tud Lauzah ne gavant ket e spir er morhanù-sé dohté Touleu mogedet e vennant bout hanùet.
- toull-moger
- toull-nozelenn
- toull-odetoull-ode
m. Brèche.
●(1960) EVBF I 332. L'entrée d'un champ est appelée ode dans le Léon (ode, oade, ouade, node ; Brennilis : odo, pl. odejo) ; toull-ode à St-Urbain, Logonna-D[aoulas]. (où ode signifie barrière).
- toull-ourgouilh
- toull-partoull-par
m. (sport) Aire de lancer.
●(2004) LBBCA 89. ret eo c'hoari eus an toull-par. ●90. da droad en toullpar. ●97. An toull-par Zone de lancer.
- toull-plouz
- toull-poulligtoull-poullig
m. C’hoari toull-poullig : faire la culbute.
●(1896) GMB 703. pet[it] tréc[orois] c'hoari toul-pouliq faire la culbute.
- toull-sac'h
- toull-saouttoull-saout
m. Brèche dans un talus pour le passage des animaux.
●(1732) GReg 116b. Breche, ouverture dans un fossé pour le passage d'une seule bête à la fois, tr. «toull-saoud. p. toullou-saoud.»
- toull-selaou
- toull-sevtoull-sev
m. Personne qui fait des manières.
●(1964) BRUD 17/29. drez e-giz da vaouez Katellig-toull-seo.
- toull-sidtoull-sid
m. Femme qui pue.
●(1924) NFLO. puer. femme qui pue [par la saleté], tr. «toull-sid.» ●sale. femme sale (qui pue), tr. «toull-sid.»
- toull-sistrtoull-sistr
m. fam. Grand buveur de cidre.
●(1910) MAKE 86. koll hoc'h amzer da zigas an toull-jist-ze d'ar gear. ●(1942) VALLsup 33a. grand buveur de cidre, tr. «toull-sistr V[annetais].» ●(1947) YNVL 40. N'hoc'h eus ket mezh, riboter, beg chopin, sac'h don, toull-sistr, gourlañchenn frank, lonker brein, krever vil ? (un ehan) Barikenn didalet !...
- toull-skragn
- toull-spegtoull-speg
m.
(1) (habillement) Entaille par derrière à la ceinture du pantalon.
●(1942) VALLsup 65a. Entaille par derrière à la ceinture du pantalon, tr. «toull-speg m.»
(2) (blason populaire) Toulloù-speg : habitants de Grandchamp.
●(1911) DIHU 70/240. Touleu-speg e zou morhanù tud Gregam. Merhat é vourrant é hobér safar. ●(1947) BRMO 31. Dans le Pays de Vannes, les paysans des environs de Grandchamp (Bro Toul Speg) étaient dits touleu Speg (trous du pic-vert).
- toull-straptoull-strap
m. Trappe.
●(1876) TDE.BF 628a. Toull-strap, s. m., tr. «Trappe ou piège pour prendre les bêtes fauves.»
- toull-talar
- toull-tantoull-tan
m. (armement) Lumière d'arme à feu.
●(1732) GReg 133b. La lumière d'un canon, tr. «an toull-tan.»
- toull-titoull-ti
m. toulloù-tiez Bicoque.
●(1894) BUZmornik 21. Ann dud divar ar meaz o doa savet koz toullou-tiez e kreiz ar c'hoajou-ze, hag a veve eno, kouls lavaret, evel bleizi.
- toull-trap
- toull-trotoull-tro
m. toulloù-tro Fondrière.
●(1924) SBED 10. Hentig bihan, tioel mem bro / Bouillen abarh, lan tro distro. / Kerklous d'en han / Èl d'er gouian, / Ne vank abarh a douleu tro. / É kreiz en hént é pas er hoéh ; / Roh hed-ha-hed ma ne vé goéh. / Ar er voten / En devalen / Bourdein e hrér open ur huéh.
- toulladtoullad
m. & adv. –où
I. M.
A.
(1) Contenu d'un trou.
●(1876) TDE.BF 626b. Toullad, s. m., tr. «Trou plein, ce que peut contenir un trou.»
●(1907) VBFV.bf 77a. toulad, m., tr. «plein un trou.» ●(1931) FHAB Genver 23. toulladou holen war ar reier.
(2) Brêche dans un talus, entrée de champ.
●(1907) VBFV.bf 77a. toulad, m., tr. «ouverture dans une haie pour le passage des bestiaux ou de la charrette.» ●(1934) BRUS 278. Une brêche dans un talus, tr. «un toullad.» ●(1960) EVBF I 332. L'entrée d'un champ est appelée (…) toulad, toula, toulè, toulerh, dans la région de Vannes.
(3) (Une) certaine quantité, plus ou moins grand nombre.
●(1852) MML 94. eun toulat mizio. ●(1865) LZBt Gouere 25. an toullado braz a dud-ze. ●26. eunn toullad tolio taboulin. ●(1876) TDE.BF 626b. Toullad, s. m., tr. «par extension, grand nombre, bande. Ce mot s'emploie aussi pour désigner une nichée de bêtes comme souris, taupes, couleuvres, etc. Eunn toullad deliou, un trou plein de feuilles. Eunn toullad logod, une nichée de souris.» ●(1896) GMB 704. pet[it] tréc[orois] eun toulad, tr. «une certaine quantité, beaucoup (d'objets quelconques), dim[inutif] eun touladiq quelque peu.» ●(18--) KTB.ms 14 p 25. da dremen un toullad deiou ganen.
●(1902) PIGO I 29. e klaskaz eun toullad koat sec'h hag e lakaz an tân enne da 'n em doman. ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Toullad, en Trég[or], quelques uns ; en Goelo, un grand nombre. ●(1963) LLMM 99/264. Edo un toullad micherourien kluchet e freskter ur c’hav.
(4) Laps de temps.
●(1867) GBI I 266. Ha ma derc'hell eno 'n toullad da varvallet, tr. «Et de me garder là quelque temps pour me conter fleurettes...»
(5) Toullad trap : trou pratiqué dans le sol pour piéger le gros gibier.
●(1996) VEXE 239. Pour préserver sa récolte, le paysan creuse, sur le passage de l'animal, un grand trou (eun toullad trap), qu'il prend soin de faire plus large dans le fond que dans le haut, de façon à ce que la bête ne puisse s'en échapper. Le piège est recouvert de branchages.
(6) Contenu d'une fosse.
●(1834-1840) BBZcarn I 56. ni ne gousko ket daou memes guellat / hoghen ni gousko memeus toulat, tr. «Nous ne coucherons pas dans le même lit, / Cependant nous coucherons dans la même tombe.» ●(1867) BBZ III 315. Pa n'omp bet kousket er gwelead, / Ni gousko hon daou er toullad, tr. «Puisque nous n'avons point dormi dans la même couche, nous dormirons dans le même tombeau.»
●(1996) CRYK 185. 'H iamp hon-daou 'memes toullad, tr. «Nous irons tous les deux dans le même trou.»
B. fam.
(1) Cuite, excès de boisson.
●(1935) NOME 99. ha ne zistal ket eus an ti ma ne vez ket roet d'ezañ e doullad. ●(1939) RIBA 161. get hou suhuniad toulladeu. ●(1941) DIHU 362/316. Hor higinour e achap, ean eùé, de bakein un toullad. ●(1947) YNVL 40. da ziskouez ho toullad. ●(1955) STBJ 214. bep a doullad ganto.
(2) Lakaat, pakañ, sammañ un toullad : prendre une cuite.
●(1925) DIHU 169/297. Bet e oè bet é sammein un toullad. ●(1937) DIHU 310/254. Met estroh eget er Vretoned e laka touladeu. ●(1939) RIBA 105. éh an de bakein un toulad, unan ag er mod koh. ●(1982) PBLS 52. (Langoned) lakaad eun toullad, tr. «s'enivrer.»
II. Adv. A-doulladoù.
(1) Groupés.
●(1868) FHB 193/294a. An tiez a zo oll a doulladou.
(2) Par petits groupes.
●(1865) LZBt Gouere 26. dont a reont a doullado da azein war ar skebell a zo evit-he.
●(1906) KANngalon Eost 180. Var gerniou meneziou Gatt, en Indez, e veve a doulladou tud gouez.
- toullader
- toulladerezhtoulladerezh
m. Ivrognerie.
●(1925) DIHU 169/297. Deu dra e vourè anehè drestol : toulladereh én tavarneu ha darempred merhed divergont.
- toulladet
- toulladiñ
- toulladur