Devri

Recherche 'bar...' : 303 mots trouvés

Page 5 : de barr-skuber (201) à barrikennad (250) :
  • barr-skuber
    barr-skuber

    m. Vergette, petite brosse à manche.

    (1633) Nom 170a. Muscarium, seta ceum : vergette à nettoyer, vergette : bar scuber.

    (1927) GERI.Ern 38. barr (pl. ou)-skuber, tr. «brosse à manche pour balayer.» ●137. Barr-skuber vergette, brosse à manche, fait au pl. barrou-skuber, et barrskuberou.

  • barr-skuberez
    barr-skuberez

    m. Époussette.

    (1659) SCger 52b. epoussette, tr. «barr scuberés

  • barr-skuilh
    barr-skuilh

    adj. [empl. comme adv.] Plein à déborder.

    (1913) AVIE 87. bar skuill e vou reit d'oh én hou parlen.

  • barr-spont
    barr-spont

    m. Accès de frayeur.

    (1906) KANngalon Meurzh 57. e teuaz eur pennadik eur barr-spount var ene Jozeph.

  • barr-ti
    barr-ti

    m. Enseigne.

    (1927) GERI.Ern 38. barr-(an)-ti, tr. «bouchon, enseigne de cabaret.» ●(1934) BRUS 285. Une enseigne, tr. «ur bar-ti

  • barr-uhel
    barr-uhel

    m. (botanique) Gui.

    (1919) DBFVsup 5b. bar-ihuél (Bieuzy), s., tr. «gui.»

  • Barrabaz
    Barrabaz

    n. pr. Barrabas.

    (1530) J p. 119a. Me barrabas lazr diblas cre / Dienep ha rep ouz pep re, tr. «Moi, Barrabas, le bandit, moi dont chacun détourne le visage avec dégoût, moi qu'on réprouve.»

  • barrad .1
    barrad .1

    m. –où

    (1) Plein une branche.

    (1849) LLB 2083. groeit un hej d'er barad. ●(1904) DBFV 17a. barad, m., tr. «branchée, branche pleine (d'abeilles).»

    (2) Essaim groupé sur une branche.

    (1982) PBLS 357. (Sant-Servez-Kallag) barrad gwenan, tr. «essaim d'abeilles.»

  • barrad .2
    barrad .2

    m. & interj. –où

    I. M.

    A. (météorologie)

    (1) Coup (de vent, de temps).

    (1732) GReg 107a. Bouffée, agitation de l'air, & passagere, tr. «barrad-avel. p. barradou-avel

    (1860) BAL 185. ar barradou guall-amzer. ●(1876) TDE.BF 805. A be du e c'hell dont barrad.

    (2) Averse de.

    (1732) GReg 674a. Ondée, tr. «barrad glao. p. barradou glao.»

    (1854) PSA II 236. én un taul é sàu ur barrad harnan.

    (1904) DBFV 18a. barrad, m. pl. eu : – harnan, giboulée, orage, – glaù, ondée. ●(1912) MMPM 18. epad eur barrad arne. ●(1922) EMAR 32. Goude eur barrad-glao. ●(1931) GUBI 36. Kent pêl e koéh ur barrad glaù. ●(1932) BRTG 87-88. é tarh arnehè, én un taul, ur barrad arnan dal, get aùél, luhed, gurun ha poulladeu deur ar boulladeu deur épad pedèr troiad orloj.

    B. sens fig.

    (1) Rafale (de tir).

    (1908) PIGO II 178. Pakan rejont digante eur barrad tennou. ●(1919) BUBR 10/265. o barradou-mindrailh. ●(1957) LLMM 64/15. A-benn ar fin em eus laosket ur barrad tennoù.

    (2) Rafale (de coups à boire).

    (1932) BRTG 97. nen don ket bet tronset de varrad chistr erbet.

    C. (ornithologie) Barrad krenn : volier.

    (1965) BAHE 43/59. Ur barrad-krenn 'zo alies 200 pe 300 labous a-gevret a-us d'ar vandennad-pesked.

    D. (pathologie)

    (1) Accès (de fièvre, etc.).

    (1878) EKG II 170. eur barrad klenved tomm.

    (1915) HBPR 115. skoet gant eur barrad tersien fall. ●(1929) MANO 30. Eur barrad klenved, eur barrad follentez, setu petra a groge en o breur, war a gredent.

    ►absol.

    (1909) BROU 204. (Eusa) Barrad Au sens de crise, il s'emploie seul : eur gwall varrad am eus bet.

    (2) Accès de colère, d'envie, etc.

    (1908) PIGO II 8. eur barrad c'hoant a grogas ennan da vont en ti.

    ►absol.

    (1944) FHAB Meurzh/Ebrel 42b. An aotrou person diskarget e varrad a zistroas d'an iliz...

    II. Interj. (juron) Tri mil barrad luc'hed (kamm) ! : trois mille barriques d'éclairs en zig-zag !

    (1957) BRUD 1/101. Tri mil barrad luhed kamm ! Ar wech-mañ... ●(1964) BRUD 17/33. Tri mil barrad luhed ! N'eus ket gwin ?

  • barradek
    barradek

    adj. Colérique, emporté.

    (1928) FHAB Gouere 233. buan a-walc'h e vije bet barradok anez m'en doa desket en em drec'hi a-bred. ●(1931) VALL 131b. coléreux, tr. «barradek

  • barradiñ
    barradiñ

    v. impers. (météorologie) Faire une averse.

    (1919) DBFVsup 6a. barradein, v. n., tr. «tomber par averses.» ●(1927) GERI.Ern 38. barradein V[annetais] v. n., tr. «tomber par averses.»

  • barradur
    barradur

    m. –ioù Ramure, branchage.

    (1931) VALL 80a. Branchage, tr. «barradur.» ●621a. Ramure, tr. «barradur m.»

  • barradus
    barradus

    adj.

    (1) (en plt d'un mal, etc.) Qui vient par accès.

    (1872) ROU 72a. Qui vient par accès, tr. «barraduz

    (2) (en plt de qqn) Colérique, emporté.

    (1872) ROU 82b. Emporté, tr. «barraduz.» ●85a. Fantasque, tr. «Barradus

  • barrakenn
    barrakenn

    f. –où Barraque.

    (1919) MVRO 2/2c. ebars barakennou chomet war lerc’h ar zoudarded. ●(1942) DRAN 142. War grec’h, e tu barakennou ar Rusianed, eun akordeons a c’hoarie goustad, e peoc’h an hañv. ●(1948) KROB 4/11. eur varrakenn diskloz a-walc’h. (…) eur c’hoz barrakenn fall. ●(1962) BRUD 14-15/80. en eur varakenn goad. ●(1969) BAHE 60/24. Savet e oa bet barrakennoù ha teltennoù.

  • barrañ / barriñ .1
    barrañ / barriñ .1

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Remplir, combler.

    (1659) SCger 28a. combler, tr. «barra.» ●49a. emplir, tr. «barra.» ●131a. barra, tr. «remplir.» ●(1732) GReg 182a. Combler, faire des mesures combles, tr. «Barra. pr. barret.» ●801a. Remplir, combler, tr. «Barra. pr. barret.» ●(17--) TE 155. A P'en doai Amalecquis barrét er musul ag ou féhedeu. ●213. ne chongènt meid a varrein er musul ag ou féhedeu.

    (1804) RPF 137. Eit barrein er musul à hou foénieu. ●(1838) OVD 230. Er stad-cé e chervige de Zoué (...) ha de varrein er musul ag er ré choéget.

    (1904) DBFV 18a. barein, v. a., tr. «combler, remplir jusqu'au haut.» ●(1931) VALL 134a. Combler, remplir jusqu'au bord, tr. «barra.» ●(1942) DHKN 73. aveit diavézein er garanté berùidant e varè hé halon.

    (2) Parachever.

    (1867) BUE 14-15. en em dispartian diouz ho mab hag he gas da Bariz, da varra ha da berober he studio.

    II. V. intr.

    (1) Se remplir.

    (1884) MCJ 106. eit ne vârrehé quet er musul ag er péhedeu.

    (2) (apiculture ; en plt d'un essaim d'abeilles) S'accrocher à une branche, se brancher.

    (1732) GReg 368a. [Nos abeilles ont essaimé] Lorsqu'elles se posent sur une branche d'arbre, ou ailleurs, tr. «Barra. pr. barret.» ●L'essain est posé en tel arbre, ou en tel lieu, tr. «Barret eo ar guënan oud ar vezen-ma-guëzen.»

    (1904) DBFV 18a. barein, v. n., tr. «se grouper, se réunir, en grappes (comme les abeilles).» ●(1927) GERI.Ern 38. barra v. n., tr. «se grouper comme les abeilles.» ●(1942) DHKN 118. é ta (...) taoleu-guénén de varein doh en hantolér-sé. ●(1942) VALLsup 24a. Se grouper sur une branche (en parl. d'un essaim, etc.), tr. «barra ; gorja T[régor] plus général se grouper, surtout en parl. des abeilles ; pulluler, abonder.»

    (3) Se percher.

    (1934) BRUS 75. Percher (oiseau), tr. «barein

    III. V. pron. réfl. En em varrañ.

    (1) Se combler.

    (c.1718) CHal.ms i. voila qui se comble, tr. «chetu un dra a him varr'

    (2) Se remplir de boisson.

    (1912) DIHU 79/9. oeit d'achiù um varein de davarn er Purgatoér.

  • barrañ / barriñ .2
    barrañ / barriñ .2

    v. tr. d.

    (1) Barrer (une route).

    (c.1825-1830) AJC 4580. da varan an jnchou.

    (2) Barrer, barioler.

    (c.1718) CHal.ms i. Barioler, tr. «barrein

    (1904) DBFV 18a. barrein, v. a., tr. «barrer, barioler.»

    (3) (en plt du soleil) =

    (1979) VSDZ 152. (Douarnenez) Pa eo barret an heol, an dra-se 'ra parti deus ar figurenn fall, tr. (p. 314) «Quand le soleil est barré, cela fait partie de la mauvaise apparence du temps.»

  • barraotenn
    barraotenn

    f. –où (habillement) Bord de chapeau.

    (1919) DBFVsup 6a. barrauten, f., tr. «rebord du chapeau.»

  • barraouek
    barraouek

    adj. (météorologie) Qui est à la pluie.

    (1864) SMM 152. Bez'ez eus ive derveziou arneuoc, baraouoc.

  • barraouet
    barraouet

    adj. (météorologie) Assombri.

    (1977) PBDZ 970. (Douarnenez) barraouet, tr. «assombri par des grains qui menacent.»

  • barraouiñ
    barraouiñ

    v. impers. (météorologie)

    (1) Faire des averses.

    (1952) LLMM 31/. (Douarnenez) barraouiñ a ra, tr. «il fait des grains.» ●(1957) ADBr lxiv 4/447. (An Ospital-Kammfroud) Barraoui : v. – Donner des averses. Dond a ray an amzer, am-eus aon, da varraoui a-raog an noz.

    (2) S'assombrir avant la pluie.

    (1977) PBDZ 259. (Douarnenez) barraouiñ a ra, tr. «le temps se couvre.»

  • barras
    barras

    m. –où (construction)

    (1) Torchis, bauge.

    (1931) VALL 61b. Bauge ; mortier d'argile et de paille, tr. «barras m.»

    (2) Cloison de torchis.

    (1732) GReg 174b. Cloison faite de mortier, de torchis, tr. «Barraçz. p. barraçzou

    (3) Palançon.

    (1919) DBFVsup 6a. barras, barraseu, s., tr. «bâtons recouverts de torchis et supportant une sole en terre battue. Pl[uméliau] Neull[iac].»

  • barrasenn
    barrasenn

    f. –où

    (1) Maison en torchis.

    (1732) GReg 85b. Bauge, ou, bauche, maison faite de terre franche & de paille pétries, tr. «barraçzenn. p. barraçzennou

    (1931) VALL 61a. maison ainsi construite [de mortier d'argile et de paille], tr. «barrasenn f.»

    (2) Sole de terre battue.

    (1919) DBFVsup 6a. barras, barraseu, s. bâtons recouverts de torchis et supportant une sole en terre battue ; barrasen, f. la sole en elle-même Pl[uméliau] Neull[iac].

  • barregezh
    barregezh

    f.

    (1) Compétence.

    (1964) BAHE 41/56. hor barregezh hag hor gouiziegezh.

    (2) Abondance.

    (1962) EGRH I 12. barregezh f., tr. « abondance, capacité, suffisance. »

  • barrek .1
    barrek .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqc.)

    (1) (Récipient) plein à ras bord.

    (1855) FUB 58. Pask gléb ha môr-larjes kaillarek / A lak enn arc'h da vézâ barrek. ●(1878) SVE 14 §88. Heiz dibell ha gwiniz pellek / A lak' an arc'h da veza barrek, tr. «Orge sans balle et froment à balle / Font que la huche devient comble.» ●102 §688. Meurlarjez kaillarek / Arc'h ha solier barrek, tr. «Carnaval crotté, / Huche comble et plein grenier.»

    (1927) GERI.Ern 39. barrek adj., tr. «plein jusqu'au bord.» ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36. (Skrignag) Mollarjez druz ha Pask kailharek / a ra d'an arc'h beza barrek.

    (2) (en plt de l'eau) =

    (1949) KROB 11/13. Pa vez barrek an dour o ruilh war bep pengenn, eo aesoc'h gwelet al labour, ober stankou nevez, cheñch lec'h d'ar re goz, renevezi eur fardell dismantret.

    (3) = (?) Abondant (?).

    (1869) FHB 248/317a. hag an eost ne vez nemeur barrog en he di.

    (4) Disponible.

    (1983) PABE 221. (Berrien) barreg, tr. «disponible.»

    B. (en plt de qqn)

    (1) Capable.

    (1927) GERI.Ern 39. barrek adj., tr. «capable.»

    (2) Bezañ barrek : être paré.

    (1908) PIGO II 153. Ar pôtr, pa welas piou 'oa war e dro, a gredas d'ean 'oa barrek hag e oa o vont d'ober domino raktal.

    (3) Bezañ barrek : avoir fini.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. barrek on, me 'zo barrek, tr. «j'ai fini, Even.»

    (4) Tiré d'affaire, sauvé.

    (1975) UVUD 91. (Plougerne) Ar gazek zo barrek. ●(1985) AMRZ 285. Goude-ze e vezed barreg.

    II. [empl. avec un compl. amené par une prép.]

    A. (en plt de qqc.) [avec la prép. «da»] Bezañ barrek da : avoir le pouvoir de.

    (1908) PIGO II 75. Me 'm eus bet, breman zouden, eur bilhed-vot, hag a zo barrek da lakat c'houenn en lêrou unan bennak. ●(1942) DADO 8. n’oun ket barrek da lavarout kaoc’h evit eur gwenneg !

    B. (en plt de qqn)

    (1) [avec la prép. «da»] Bezañ barrek da : être capable de (croire).

    (1908) PIGO II 139. Marvad, barrek e oant da gredi 'm oa boutet ane 'mesk ar chas a-ratoz kaer, ha d'ober skilhou ganin.

    (2) [avec la prép. «da»] Bezañ barrek da : être capable de, avoir la compétence de.

    (1933) MMPA 143. Piou, gwelloc'h eviti, a oa barrek d'ober skol d'an Ebestel ? ●(1954) VAZA 87. barrek da zeskiñ buan ha buan c'hwistañ war an daboulin vras. ●(1955) STBJ 138. e oan eur pôtrig barrek d'en em geita.

    (3) [avec la prép. «diouzh»] Bezañ barrek diouzh : compétent en, dans.

    (1911) BUAZperrot 123. e oue dibabet da vont er garg-ze, hag e zantelez hag e ouisiegez a reas ma oue barrek diouti brao bras. ●335. Ez-yaouank e teuas da veza barrek diouz labouriou ar park. ●847. Alies an neb a zo barrek diouz eul labour en deus ezom eus e nesa evit eul labour all. ●(1955) VBRU 144. barrek e oa hemañ diouzh e garg e pep feur.

    (4) [avec la prép. «ouzh»] Bezañ barrek ouzh : pouvoir venir à bout de.

    (1908) FHAB Du 329. Barrek oant breman eus al labour, rag ar vugale, kerkent ha deuet eus ar skôl, a veze sterniet evel ar re all.

    (5) [avec la prép. «war»] Bezañ barrek war : être compétent dans.

    (1924) FHAB Here 380. unan barrek war e vicher a zo krog er stur.

    III. Adv. En quantité.

    (1880) SAB 96. digassit dezo grassou, barreg ha fonnuz.

    (1923) FHAB Gouere 264. Hor pedennou ivez hag hor c'hatekiz a ya ganeomp barrek.

    IV. (Prlt du cidre) Bezañ barrek da lakaat un askorn torret en e blas : il a du degré.

    (2020) TREGO 31 a viz kerzu p. 35d. Barrek eo da lakat un askorn torret en e blas, tr. « il pourrait remettre un os cassé en place, il a du degré. »

  • barrek .2
    barrek .2

    adj. Branchu.

    (1732) GReg 114a. Branchu, uë, tr. «barrec

    (1890) MOA 149a. Branchu, tr. «Barrek

    (1927) GERI.Ern 39. barrek adj., tr. «Branchu.» ●(1931) VALL 80a. Branchu, tr. «barrek

  • barrekaat
    barrekaat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Acquérir de la compétence.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barrekaat, tr. «devenir capable, Est[ienne].» ●(1931) VALL 33b. devenir apte, tr. «gouestaat.» ●(1964) ABRO 53. Barrekaet e oan da aozañ priaj.

    (2) Barrekaat war : se perfectionner dans.

    (1966) BREZ novembre 109/8b. evid barrekaad war ar brezoneg.

    II. V. tr. d. Rendre capable de, apte à.

    (1931) VALL 33b. rendre apte, tr. «barrekaat.» ●(1954) BAHE 2/couv. 1. da gelenn an dud, da varrekaat ar vugale da c'honit o bara ha d'ober o zreuz er vuhez.

    III. V. pron. réfl. En em varrekaat.

    (1) Se perfectionner.

    (1938) GWAL 110-111/66. Turka 'rae d'en em varrekaat.

    (2) Acquérir des compétences.

    (1956) BAHE 9/2. dastum deskamant hag en em varrekaat d'ober e dreuz er vuhez.

    (3) En em varrekaat war : se perfectionner dans.

    (1927) FHAB Gouere 149b. e teuemp d'en em varrekaat war ar brezegerez. ●(1969) BAHE 60/69. em eus gallet en em varrekaat war an div yezh-se.

  • barrenn .1
    barrenn .1

    f. –où Branche.

    (1910-1915) CTPV I 139. el ir baren ir huen a pen dé diskaret, tr. «comme une branche dans l'arbre une fois abattu.»

  • barrenn .2
    barrenn .2

    f. –où, barrinier

    I.

    A.

    (1) Barre.

    (1499) Ca 18b. Barrenn. g. barre. ●97b. Goulyeau. g. barre. l. hic clatrus / tri. vide in barrenn cest tout vng.

    (1659) SCger 131a. barren, tr. «barre.» ●(1744) L'Arm 26b. Barre de fer, tr. «Barrenn.. neu. f.»

    (1869) FHB 207/407b. terri a reas barren houarn an diguruner. ●(1878) EKG II 120. eur varrenn houarn. ●(1889) ISV 284. Cregi a rea en dra c'helle er barrigner houarn.

    (1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, barre (de fer, de bois).» ●(1927) GERI.Ern 39. barrenn f. pl. ou, barrigner, tr. «Barre.»

    (2) Levier.

    (1927) GERI.Ern 39. barrenn f. pl. ou, barrigner, tr. «levier.»

    (3) Barrenn ar puñs : muret sur lequel on pose les baquets pendant que l'on puise.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barren (baren, barn) ar puns, tr. «l'un des petits murs qui sont des côtés du puits et sur lesquels on met les baquets pendant qu'on puise. Corn[ouaille].»

    (4) Barrenn an nor : barre de fermeture de porte, bâcle.

    (1499) Ca 18b. g. la barre luys. b. barrenn an nor.

    ►absol.

    (1633) Nom 146b. Vectis : barre, barreau : barren.

    (5) C’hoari barrenn(ig) / c’hoari ar varrenn : jouer à la marelle, jeu de barres. cf. saozig

    (1857) CBF 125. C’hoari’r varren, tr. « Jeu de barres. » ●(1876) TDE.BF 89a. C’hoari ar varrenn, tr. «Jeu de barres, jouer aux barres.» ●(1879) ERNsup 148. Pleud[aniel] c’hoari barrennik, jouer à la marelle (à cause des barres qu’on y trace sur le sol).

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. c'hoari barren, tr. «jouer à la marelle. Trég[uier].» ●c'hoari barennig, tr. «jouer à la marelle, Pleudaniel.»

    (6) Lingot.

    (1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «lingot.»

    B. (marine)

    (1) Barre de gouvernail.

    (1849) LLB 638 p. 30. Des ged n-ein ar mem bag de zrehel er varen.

    (1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «barre du gouvernail ; gouvernail.» ●(1987) GOEM 79. La barre est nommée barren à Porspoder, paol à Landéda.

    (2) Bezañ war ar varrenn : être à la barre.

    (1925) BILZ 109. Bilzig a oa war ar varrenn, Saïg gourveet en disklo en abourz, e-kichen ar pôtr.

    (3) = (?).

    (1633) Nom 152a. Commissuras nauis : iointure : an barrinner.

    C. (géographie) Barre de sable, de rochers.

    (1744) L'Arm 26b. Barre (pointe de sable ou de rochers avancée en mer), tr. «Barrenn.. neu. f.»

    (1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «barre, pointe de sable ou de rochers avancée en mer.»

    II. (droit)

    A. Barreau.

    (1904) DBFV 18a. barren, f. pl. eu, tr. «barreau, tribunal.» ●(1907) AVKA 302. da veleien az tigas d'am barren, petra et eus graet ?

    B.

    (1) Fief.

    (c.1718) CHal.ms i. district, tr. «baren er varen, Iuridiction.» ●(1744) L'Arm 156b. Fief (...) Qui releve du Roi, tr. «Bareenn ne hanau Eutru aral meid er Roué.» ●210a. Juridiction, tr. «Barrenn.. neu. f.»

    (1904) DBFV 18a. barren, f. pl. –nneu, tr. «district, juridiction. (Ch. ms.)»

    (2) Barrenn izel : fief servant.

    (1744) L'Arm 156b. Fief (...) servant, tr. «Bareenn iséle

    (3) Barrenn izelañ : arrière-fief.

    (1744) L'Arm 156b. Arriere-Fief, tr. «Bareenn isélan

    III. Bezañ war ar varrenn vihan : vivre chichement, de peu, pauvrement.

    (1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Bezañ war ar varrenn vihan (berr an traoù gantañ).

  • barrenn-bont
    barrenn-bont

    f. barrinier-pont (marine) Barrot.

    (1979) VSDZ 14. (Douarnenez) amañ 't eus ar barrinier pont, hag ar memproù a ya betek amañ el laez, tr. (p. 183) «ici tu as les barrots et les membrures vont jusqu'en haut… Les membrures arrivent ici.»

  • barrenn-dor
    barrenn-dor

    f. (serrurerie) Penture.

    (1732) GReg 690a. Panture, terme de serrurier, tr. «Barrenn dor. p. barreigner dor

  • barrenn-droc'herez
    barrenn-droc'herez

    f. (agriculture) Barre de coupe.

    (1907) BOBL 10 août 150/2f. Mar labourer en eur prad meinek, sevel c'houin al laonen da krec'h ha plega beg ar varren droc'herez.

  • barrenn-gezeg
    barrenn-gezeg

    f. Palonnier.

    (1919) DBFVsup 5a. ailleurs, barren kezeg serait le palonnier.

  • barrenn-stur / barrenn-ar-stur
    barrenn-stur / barrenn-ar-stur

    f. (marine) Barre de gouvernail.

    (1744) L'Arm 175b. Safran, tr. «Barrenn sturr. f.»

    (c.1825-1830) AJC 457. amarin ar varen stur ous bord ar batimand. ●(18--) SAQ I 90-91. dalc'hom eün barren ar stur.

    (1925) BILZ 107. evit approu ar pôtr, e batron a fie ennan ar varrenn stur.

  • barrennad
    barrennad

    f. –où (agriculture) Champ de grande étendue.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barrennad douar, tr. «champ de grande étendue. B[a]s-C[ornouaille].»

  • barrennañ / barrenniñ
    barrennañ / barrenniñ

    v. tr. d.

    (1) Mettre des barres, des barreaux.

    (1732) GReg 81b. Barrer, mettre une, ou plusieurs barres, tr. «barrénna. pr. barrénnet.» ●Barrer une porte, une fenêtre, tr. «barénna un or, ur prenestr.» ●Barrer un tonneau, tr. «Barrénna un donell.»

    (2) Bâcler, barrer, fermer avec une bâcle, une barre.

    (1890) MOA 137a. Fermer la porte à la barre, tr. «barrennit ann or.»

    (3) Barrer, râturer.

    (1907) PERS 73. ar prezeger paour a skrive, goudeze e varenne ar pez en doa skrivet. ●(1927) GERI.Ern 39. barrenna v. a., tr. «barrer.» ●(1931) VALL 66b. Biffer, tr. «barrenna.» ●(1934) BRUS 78. Râturer, tr. «barennein

  • barrennig
    barrennig

    voir barrenn .2

  • barrennig-ar-glav
    barrennig-ar-glav

    f. (météorologie) Arc-en-ciel.

    (1884) MELu II 134. Troc'hed e goareg a(r) gla, barenik a(r) gla.

  • barrennig-stagañ
    barrennig-stagañ

    f. (typographie) Trait d’union.

    (1947) YBBK 55. Setu an tiredoù a vez graet ganto e brezhoneg : an tired kognek (^), an tired serr pe tired begek (’), an daouboent (¨), an dildenn (~), ar virgulenn-grec’h (') hag ar varrennig-stagañ (-).

  • barrer
    barrer

    m. –ion (agriculture) Batteur au premier rang.

    (1914) KZVr 75 - 09/08/14. Barrer, an daou varrer, tr. «les deux premiers batteurs à droite et à gauche, qui tracent le chemin à ceux qui les suivent.» ●(1927) GERI.Ern 39. barrer m., tr. «Batteur au fléau qui se trouve à l'extrémité (war ar barr) à droite ou à gauche.»

  • barret
    barret

    adj.

    (1) Comblé.

    (1659) SCger 93a. plein, tr. «barret

    (1850) JAC 110. Barret omp a enor abeurs e Vajeste. ●(1850) MOY 185. Bâret òn a enor eus ho perz, va Autrou.

    (1922) EMAR 19. barret a levene.

    (2) (en plt d'un oiseau) Branché, perché sur une branche.

    (1904) DBFV 18a. baret én ur huéen, tr. «(oiseau) perché sur un arbre.»

    (3) (en plt d'un essaim) Accroché à une branche, branché.

    (14--) N 18. hun net so barret ten / Eno ho quiuy // pan duj an dez barret yues ouch an guesen, tr. «un essaim d'abeilles qui est tout tassé ; / Là tu les trouveras, quand viendra le jour, groupées contre un arbre.»

  • barrezh
    barrezh

    f. –ioù (danse) Ballet.

    (1732) GReg 243a. Danse de theâtre, tr. «Barrez. p. barrezou. (de barz, sonneur, baladin.).»

    (1931) VALL 56a. Ballet, tr. «barrez f. pl. iou (Grég.).»

  • barriell
    barriell

    f. –où

    (1) Barrière.

    (1659) SCger 66a. herse d'vne ville, tr. «barier.» ●(1744) L'Arm 26b. Barrière, tr. «Barielle.. eu. f.»

    (1857) LVH 247. Diazéet en dès ur peah assuret bet hou bariéleu.

    (1902) TMJG 349. dior frank ar barrier. ●(1904) DBFV 18a. barriel, barrier, barrer, f. pl. eu, tr. «barrière.»

    (2) Herse d'une ville.

    (1904) DBFV 18a. barriel, barrier, barrer, f. pl. eu, tr. «herse d'une ville.»

  • barrierenn
    barrierenn

    f. Barrière.

    (1633) Nom 146b. Repagulum, repages : verroüil, barre, barriere : portz-rastell, barrieren.

  • barrig
    barrig

    m. barroùigoù

    (1) Petite branche.

    (1904) DBFV 18a. barig, m., tr. «petite branche, marcotte.»

    (2) Petite grappe.

    (1904) DBFV 18a. barig, m., tr. «petite grappe.»

  • barrik
    barrik

    f./m. –où Barrique.

    (1744) L'Arm 26b. Barrique, tr. «Barrique.. eu. f.» ●422b. Bouge, tr. «Coff er barrique

    (1856) VNA 52. une Barrique, tr. «ur Barriq.» ●(1897) EST 71. é barikeu vat, tr. «dans de bonnes barriques.»

    (1902) PIGO I 87. da walc'hi ar barriko. ●(1904) DBFV 18b. barrik, f. pl. eu, tr. «barrique.»

  • barrikad
    barrikad

    f. –où Contenu d'une barrique.

    (1732) GReg 80b. Plein une barique, barique pleine, tr. «barriqad. p. barricadou.» ●(1744) L'Arm 26b. Plein une barrique, tr. «Barriquatt.. adeu. f.» ●(17--) TE 195. tri hant parriquad deur.

    (1818) HJC 232. cant barriquad ivle.

    (1904) DBFV 18b. barrikad, f. pl. eu, tr. «plein une barrique.» ●(1976) LIMO 29 mai. Diw varrikad jistr em es prénet.

  • barrikadenn
    barrikadenn

    f. –où Barricade.

    (1928) BFSA 245. muioc'h a varikadennou eget er bloaveziou tremenet.

  • barrikell
    barrikell

    voir bannikell

  • barrikenn
    barrikenn

    f. & interj. –où

    I.

    (1) F. Barrique.

    (1659) SCger 13a. barrique, tr. «barriquenn.» ●(1732) GReg 80b. Barique, tonneau & futaille, tr. «Barriqenn. p. barriqénnou.» ●145a. Mettre des cerceaux à une barrique, &c., tr. «qelc'hya ur varricqen, ur c'helorn.» ●(1790/94) PC I 208. Guel piqetes zo em barriqen.

    (1847) FVR 70. eur varriken arc'hant.

    (1904) DBFV 18b. barriken, f. pl. eu, tr. «barrique.» ●(1907) PERS 164. o kelc'ha barikennou. ●(1910) MAKE 81. Em barrikennou n'eus ket jistr badezet. ●(1912) MMKE 43. War dal eur variken, / Eur bombarder laouen.

    (2) Interj. (juron) Double barrikenn ! : double barrique !

    (1909) HBAL 28. Poan speret ? double barriken, n'ouzoun ket petra eo an dra-ze. ●31. Double barriken, pebez prezeger a ra hema ! ●40. Double barriken, me am euz sec'het ive.

    (3) (insulte) Barrikenn didalet : ivrogne.

    (1947) YNVL 40. N'hoc'h eus ket mezh, riboter, beg chopin, sac'h don, toull-sistr, gourlañchenn frank, lonker brein, krever vil ? (un ehan) Barikenn didalet !...

    II.

    (1) (Tev, ront) evel ur varrikenn : très rond, très gros.

    (1889) (L) G. Morvan ISV 319. Ar c'homodor-ze a ioa eur picol den ken teo hag eur variken.

    (1905) (L) *Doph ar Mezou FHAB Gouere/Eost 113. An itron-ze oa teo e giz d'eur varriken. ●(1911) (L) F. Cardinal FHAB Here 266. Eur c'hof teo evel eur varriken. ●(1938) (G) L. Herrioù DIHU 328/158. É ti ur goh intron, tiù èl ur variken ha goann a spered un nebed. ●(1949) *Petromig KROB 18-19/4. Ma vefe ret da laouig ar C'had, teo evel eur varrikenn, lakaat bragou Per ar Skeul, treut ha moan evel troad ar forc'h hir, Laouig a vefe, sur, tapet dezañ e benn... ●(1981) (L) *Tad Medar ANTR 61. Eur jikolodenn eo ar geginerez. «Liz teo» a vez grêd anezi. Round eo evel eur varrikenn.

    (2) Kousket evel ur varrikenn : bien dormir.

    (1870) (L) A. Troude MBR 100. Iann laouen (...) a zebraz evel daou, a evaz evel c'houeac'h, hag a gouskaz evel eur varrikenn.

    (1927) A. de Carné YAMV 33. Chom a ra neuz da gousket evel eur varrikenn. ●(1932) A. de Carné TUML 17-18. Met sellit 'ta. Kousket a ra evel eur varrikenn. ●(1955) (T) *Jarl Priel VBRU 41. Mirout da vorediñ gant ar faezh ma'z oan, ha degouezhout a rae din zoken kousket evel ur varrikenn.

    (3) Goro ar varrikenn : boire directement à la barrique.

    (18--) PEN 93/74. er skol gantan me zo skolliet (da vania pint a gueren) / me meus disket goro pis ar variken.

    (1900) (L) an aotrou Kere KAKE 93. Va bariken a c'horoan ; / en eur lipat va mourrou.

  • barrikennad
    barrikennad

    f. –où

    (1) Contenu d'une barrique.

    (1732) GReg 80b. Plein une barique, barique pleine, tr. «Barriqénnad. p. barriqennadou.» ●Quatre bariques de vin font un tonneau de vin, tr. «Pedèr barriqènnad güin a so un dônellad vin.» ●928a. Le tonneau de Bordeaux & de Nantes c'est 4. barriques, tr. «Un donnell vin ê Bourdell hac e Naunet a so pedér barricqennad.» ●(1738) GGreg 35. Barriqennad, tr. «plein une barrique.»

    (1877) EKG I 18. ho barrikennadou guin-ardant. ●(1878) EKG II 71. Kavet o doa eur varrikennad guin-koz er c'hao.

    (1915) HBPR 233. en devez araog hen doa lakeat eur varrikennad guin, en he gao. ●(1942) DRAN 94. gant ar barrikennadou sistr chomet er c’haviou, gant ar patatez nevez el liorzou, eo bet sederaet c’hoaz ar baotred.

    (2) Loc. interj. (juron) (Seizh kant) barrikennad gurun ! : (sept cents) barriques de tonnerre !

    (1947) BIKA 14. Poan ac'h eus 'n eun tu bennak, barrikennad gurun ? ●(1947) BIKA 30. Ha ne lavarfen netra ? Seiz kant barrikennad gurun ! ●59. Ken-a-vo ? Seiz kant barikennad gurun ! ●(1964) BRUD 17/32. Seiz kant barrikennad gurun ! N'am-eus morse klevet kelou deuz ar boued gouez-se !

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...