Devri

Recherche 'as...' : 287 mots trouvés

Page 6 : de astrailhad (251) à asurin (287) :
  • astrailhad
    astrailhad

    m. Vaurien.

    ●(1906) DIHU 18/296. Sellet bremen pé buhé, / Étré m'astrailhad ha mé !... ●(1925) DIHU 163/213. Ur balboh, un astraillad, ur haill hag ur haillon, me lar d'oh, e troas de vout Jobig er Frimout. ●(1928) DIHU 204/87. Hé fautred e oé deu astraillad, perpet e krol hag e ivet én tavarneu hag é ridek d'en noz.

  • astrakan
    astrakan

    m. Astrakan.

    ●(1995) BRYV II 162. (Milizag) ur vest astrakan.

  • astraker
    astraker

    m. –ion Faiseur d'embarras.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. cet entremetteur maladroit a Irrité les esprits au lieu de les accommoder, tr. «en astrocour man diauis en des broüillet en dut e leh ou ausein.»

    ●(1909) TOJA 20. mes eo torret ma fenn d'in gant an daou astraker-man !

  • astrakoù
    astrakoù

    plur. Façons, manières.

    ●(1902) PIGO I 46. petra halle bean c'hoaz an astrakou-ze.

    NOTE : R. Hemon donne astrafoù dans GIBR, sans référence, au sens de : simagrées.

  • astralab
    astralab

    s. Astrolabe.

    ●(1499) Ca 13a. Astralab. g. astralabe.

  • astrel
    astrel

    adj. Astral.

    ●(1914) DFBP 23a. astral, tr. «Astrel.»

  • astro
    astro

    f. –ioù Coque (tour dans une cordage).

    ●(1977) PBDZ 182. (Douarnenez) astro, tr. «tour (dans une corde).» ●755. astro, «contre-tour » : un cordage nouvellement fabriqué a tendance, avant d'avoir été étiré, à s'enrouler sur lui-même dans un sens contraire à son sens de torsion lors de la fabrication : astro zo en ennañ, il a du « contre-tour », de la «contre-torsion».

  • astroad
    astroad

    m. En astroad : nu-pieds.

    ●(1732) GReg 663b. Qui va piés nu, tr. «en aztroad.»

  • astrobañ
    astrobañ

    v. intr. = (?).

    ●(1990) STBL 96. Hemañ ne oar ket peur e krog da astrobañ.

  • astrogo
    astrogo

    voir istrogo

  • astrolog
    astrolog

    m. –ed Astrologue.

    ●(1866) SEV 38. evel en devoa klevet e vije gant eunn astrolog.

  • astrologez
    astrologez

    f. Femme astrologue.

    ●(1557) B I 96. Astrologues, philosophes spessaff, tr. «une astrologue, une philosophe transcendante.»

  • astroloji
    astroloji

    s. Astrologie.

    ●(1499) Ca 13a. Astrologi. g. astrologie. ●(1557) B I 91. entent plen / Philosophy, astrology, tr. «entendre (…) véritablement la philosophie, l'astrologie.»

  • astrolojian
    astrolojian

    m. –ed Astrologue.

    ●(1575) M 141. Na'n astrologian, hanuet anianus ? tr. «Et l'astrologue appelé Anianus ?» ●(1633) Nom 303b. Astrologus : astrologue : astrologian.

    ●(1732) GReg 262b. Les Astrologues predirent faussement un deluge universel pour l'année 1524, tr. «An Astrologyaned o devoa bet diouganet ê faos un diluich general abenn ar bloaz mil pemp cand ha pévar var-nuguent.» ●(1792) BD 833. Astrologian teribl esoch bantet, tr. «Astrologue, vous êtes terriblement épouvanté (?).»

  • astronomian
    astronomian

    m. –ed Astronome.

    ●(1499) Ca 13a. Astronomian. g. astronomie. ●(c.1500) Cb 18a. Astronomiam. galli. astronomie. ●(1633) Nom 303b. Astronomus : astronome : astronomian.

  • astud
    astud

    m.

    (1) Menu peuple.

    ●(1575) M 100. Gantaff ez à an bras, quen buan han astut, tr. «Elle emporte le grand aussi vite que le misérable.»

    (2) Mont d'an astud : devenir chétif.

    ●(1931) VALL 117b-118a. devenir chétif, tr. «mont d'an astud (Oues[sant].»

  • astudik
    astudik

    adj. Chétif, misérable, vil.

    ●(1647) Am 532. Ho flehut so mut dargut astudicq, tr. «Votre flûte est muette, endormie, chétive.»

    ●(1927) GERI.Ern 29. astudik dim. de astut adj., tr. «Chétif, misérable, vil.»

  • astut .1
    astut .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Humble.

    ●(1580) G 647. Ha Doe o pardonas en cas dre bout astut, tr. «Et Dieu leur pardonna en ce cas, pour s'être humiliés.»

    (2) Rigoureux.

    ●(1580) G 645. Chatal mut a yunas try dez en cas astut, tr. «Les troupeaux sans paroles jeûnèrent trois jours de façon rigoureuse.»

    (3) Misérable.

    ●(1575) M 1291. Ouz barnou doue re tut, so astut reputet, tr. «En regard des jugements de Dieu, ceux des hommes sont rejetés comme misérables.» ●1792. Ez rencq comps an re mut, astut ha tributaff, tr. «Les muets doivent parler, misérables, et rendre hommage.»

    (4) Affaibli.

    ●(1868) FHB 170/106b. ha calz anezho a vez ker kasset, ken astud, ken distruj gant an naoun (...) ma varvont ep dale. ●(1889) ISV 77. Eur verc'hik nao bloaz euz a Zouarnenez, a vije kemeret evit eur bugel pemp bloas, ken disterig ha ken astudig oa.

    (5) = (?) De faible valeur (?).

    ●(18--) PDO 1. eul levrik hep hano, droug-livet, astudik, toc'horik.

    (6) [dans une comparaison] Astut eo : c'est peu de chose (en comparaison de).

    ●(1732) GReg 822b. J'estime cela rien, tr. «astut eo qemeñ-ze din.»

    ●(1909) BROU 203. (Eusa) Astud Ne s'emploie guère que dans une comparaison : astud eo, e scoaz…

    (7) [voir note de Gw. Le Menn ds SCger]

    ●(1659) SCger 24b. chetif & vsé, tr. «astu.»

    II. Adv. Humblement.

    ●(1530) Pm 55 (Tremenuan). Me a ioae e bro anthioche / Oz sarmon astut (variante : assur) dan tut cre, tr. «J'étais au pays d'Antioche, / Prêchant humblement aux hommes puissants.» ●(1580) G 173-174. Roe an bet man a pedaf / Me ham pryet ham tut astut doz saludaf, tr. «je prie le roi de ce monde, / Moi et mon épouse et mes gens, humblement, de vous saluer.» ●(1650) Nlou 172. Neuse an Eal vuhel pan he guelas, / Hep goap na brut, astut he saludas, tr. «Alors l'ange lorsqu'il la vit humble, / sans raillerie ni éclat la salua humblement.»

  • astut .2
    astut .2

    m. Mont d'an astut : se réduire.

    ●(1909) BROU 204. (Eusa) mont d'an astud, tr. «se réduire.»

  • astuz
    astuz

    m.

    (1) Vermine.

    ●(1647) Am.ms 691. He teod so astus (lire : astuz), he stuz quen tuzum.

    ●(1732) GReg 955a. Vermine, tr. «astu. Van[netois] anstu.» ●(1732) GReg 743b. Plein de poux, tr. «tud e verv gued amstu.»

    ●(1835) AMV 244. Me (…) a languis disec'het gant astuz ha glac'har ! ●(1856) VNA 185. elle sent la vermine à dix pas à la ronde, tr. «hi santein e rér é louein d'en astu a zêc pas tro-ha-tro.» ●(1866) FHB 73/163. Goloet oa a druillou, crignet gant an astu. ●(1874) FHB 485/118b. goloet a druillou hag a astus. ●(1874) FHB 486/126b. ken truillec ha goloet a astus (...) an astus-se a verve var kement ezel en doa, Beneat ne glascas ket en em zizober anezho.. ●(1895) GMB 43. pet[it] Trég[uier] astur. ●(18--) FHAB Du/Kerzu 1941)">ALB (FHAB Du/Kerzu 1941, p. 100a). Debret e gorf gant an astuz.

    ●(1904) DBFV 8b. anstu m., tr. «vermine, poux.» ●(1906) BOBL 16 juin 91/2e. an astu hag ar prenved o deuz great eur bern tor d'ar brons krouet. ●(1934) MAAZ 55. liénaj aral, berùet ha néret a anstu.

    (2) Kouezhañ gant an astuz : tomber d’inanition.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 271. ha dezho da veza prest da goeza gant an astus, ar c'hrampoez-se ne ziskennint ket buhan.

  • astuzeg
    astuzeg

    m. Homme plein de vermine.

    ●(1907) VBFV.fb 78a. pouilleux, tr. «anstueg, m.»

  • astuzegenn
    astuzegenn

    f. –ed Femme pleine de vermine.

    ●(1932) BRTG 112. laret e vezè anehè éh oent, unan ur galaùeréz, an eil ul louzen, en dervet un anstuegen.

  • astuzek
    astuzek

    adj. Couvert, rempli de vermine.

    ●(1904) DBFV 8b. anstuek adj., tr. «couvert de vermine.»

  • astuzet
    astuzet

    adj. Plein de vermine.

    ●(1944) VKST Meurzh 74. eur c'houziadenn golo saotret hag astuzet.

  • astuziñ
    astuziñ

    v. intr. Se couvrir de vermine.

    ●(1732) GReg 955a. Remplir de vermine, tr. «astuzi. astui. ppr. et.»

    ●(1927) GERI.Ern 29. astuzi v. n., tr. «se remplir de vermine.»

  • astuzus
    astuzus

    adj. Sujet à la vermine.

    ●(1732) GReg 955a. Sujet à la vermine, tr. «astuzus. Van[netois] anstuus.»

    ●(1927) GERI.Ern 29. astuzus adj., tr. «plein de vermine.»

  • asujetet
    asujetet

    adj. Assujeti.

    ●(1621) Mc 91. assujetet dan diaoul.

  • asur .1
    asur .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Assuré, sur.

    ●(18--) SAQ II 318. Pe assur pe ziassur oc'h euz hoc'h heritaj eternel.

    ●(1912) MMPM 40. Assur evelato e vije an treac'h da c'hraz Doue, e tistroaz evit an eil gweach. ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. assur, tr. «sûr, assuré.»

    (2) Sur.

    ●(1710) IN I 19. Ar yec'het, pehini a zeu adoug cam, a lavarer a vez assuroc'h eguet an hini a zeu en un taul count. ●(1727) IN (avis) v. ar guella hac an assura hent evidon.

    ●(1854) MMM 114. unan eus ar remejou assura a enep pep seurt tentationou. ●(1857) HTB 152. an aseura eo choum er gaer.

    ●(1920) AMJV 123. ar c'hroaziou a zo eur merk kaer hag assur euz karantez Doue. ●(1936) BREI 443/2d. kavout kuziadell asur d'e wenneien-adrenv.

    II. Adv. Assurément.

    ●(1530) Pm 281 (Mab Den). Sede an croas am crougas assur, tr. «Voici la croix qui me pendit assurément.» ●(1530) J p. 144. En berr respet a guelhet glan / Han Scritur assur appuret, tr. «on va voir bientôt les Écritures complètement vérifiées.»

    ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. assur, tr. «assurément.»

  • asur .2
    asur .2

    m.

    (1) Assurance.

    ●(1909) FHAB Gwengolo 268. kerzout gant muioc'h a asur etrezek an amzer da zont.

    (2) Bezañ en asur =

    ●(1906) KANngalon Here 235. keit ha ne vo ket sklear merket e lezen an disparti e vezo enn asur evit ato ar pez 'zo mean fount an Iliz.

  • asuramant
    asuramant

    adv. Assurément.

    ●(1792) BD 3839. assuramant men eo ar maro, tr. «Je suis assurément la Mort.»

  • asurañs
    asurañs

    f. –où

    (1) Assurance.

    ●(c.1680) NG 252. Hon lacait ol en assuranceë.

    ●(1790) MG 384-385. Me mès er gredèn é hon én hènd-mat, ha me hum gav én assurance. ●(1792) BD 964. voar em bo assurans na vin quet offanset, tr. «Pourvu que j'ai l'assurance qu'on ne me fera pas de mal.»

    ●(1904) DBFV 13a. asurans, f. pl. eu, tr. «assurance, précaution.» ●(1920) AMJV 139. mes assurans am boa ar Vam vad Anna-Mari Javouhey eo e devoa komzet ouzin.

    (2) Assurance (organisme).

    ●(1906) KANngalon Meurzh 66. kefiou asuranz evit an dud, evit ar chatal. ●(1909) FHAB Gouere 202. assurans an tan-gwall.

    (3) Sécurité.

    ●(1499) Ca 13a. Assurancc. g. assurte.

    ●(1744) L'Arm 18b. Assurance, tr. «Assurance.. eu. f.» ●Assurer, mettre en assurance, tr. Laquad énn assurance.»

    ●(1854) MMM 21. eur c'hrill-houarn evit he lacat en assuranç. ●342. tûd qear a gredas oant èn assuranç dindan brotection ar galon drugaresus eus ho salver.

    (4) Assurance, confiance en soi.

    ●(1838) OVD 176. haval doh perhinderion péré, én henteu diæz, rust ha risclus, e hum zalhe dourne-oh-dourne, eit hum apoéein ha quêrhet guet mui a assurance.

  • asurentez
    asurentez

    f. Sûreté.

    ●(1824) BAM 132. par hoc'heus sicouret al laeron, roet diguemer pe assurentez dezo.

  • asurer
    asurer

    m. –ion Assureur.

    ●(1732) GReg 58a. Assureur, marchand qui répond d'un vaisseau qui est à la mer, tr. «Açzurèr. p. Açzuréryen.»

    ●(1914) DFBP 24b. assureur, tr. «Asurer.»

  • asuret
    asuret

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Assuré, sûr.

    ●(1621) Mc 29-30. Hac ez eo mat bepret, hac assuretoch mont da cofes. ●82. vn esperancc assuret.

    ●(1790) MG 82. ur moyand assurét de hanàuein quemènt-ce. ●(1790) PEdenneu 101. retirance assurét er béherion.

    ●(1838) OVD 256. ne vér quet assurettoh a arrihue én-hi.

    ●(1904) DBFV 13a. assuret, adj. tr. «assuré, sûr.»

    (2) En sûreté.

    ●(1834) SIM 155. e vije qen assuret eno evel elec'h all.

    (3) Certes.

    ●(c.1680) NG 253-254. Car assuret, hemp secour / Ne vihemp quet euit bretat.

    (4) Asuret a droad : qui a le pied sur.

    ●(1633) Nom 31b. Equus cespitator, suffossus : qui n'est seur du pied, tresbuchant : march risclus, na ve quet assuret á troat.

    II. Adv. Assurément.

    ●(1621) Mc 79. hac ez cousquet guel hac assuretoch.

    ●(1744) L'Arm 18b. Assurément, tr. «Assurétt.»

    ●(1904) DBFV 13a. assuret, adv., tr. «assurément.»

  • asuretet
    asuretet

    adj. Assuré.

    ●(1852) MML 21. ar pec'her ar muia carget a grimo a so asuretet da obten he bardon dre voaïen Mari.

  • asuretiñ
    asuretiñ

    v. tr. d. Assurer, rendre sûr.

    ●(1852) MML 3. evit asuretin hoc'h evurusdet. ●6. A c'hoant a meump-ni da asuretin hon silvidigez ? ●195. evit asuretîn ar c'hol deus hon ineo.

  • asuriñ
    asuriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Assurer, mettre en sécurité.

    ●(1499) Ca 13a. Assuriff. g. assurer. l. securo as.

    (2) Assurer, affirmer.

    ●(1575) M 1411-1413. Bezcoaz endan an tron, moez leon ne sonas, / Moz assur na curun, na bet ne dihunas : / Den, tr. «Jamais sous le ciel voix de lion ne retentit, / Je vous assure, ni tonnerre, ni jamais n'éveilla / Personne.»

    ●(1744) L’Arm 18b. Assurer, tr. «Assurein.» ●(c.1785) VO 77. assurein demb er jouissance ag er joyeu éternel. ●(1790) MG 106. assurein ur gueu. ●394. assurein hur salvedigueah.

    ●(1821) SST 141. assurein pé nahein in dra benac. ●(1872) ROU 75a. Assurer, tr. «Assuri.»

    ●(1904) DBFV 13a. asurein, v. a., tr. «assurer, rendre certain, garantir.» ●(1912) MMPM 29. en eur assuri dezan ne ïafen morse a bell dioutan. ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. assuri, tr. «assurer.» ●(1922) EMAR 57. m'hen assur !!!

    (3) Assurer, garantir.

    ●(1633) Nom 207b. Summam cauere alicui : assurer la somme entiere : assuriff an soum antier.

    (4) Assurer (avec une assurance).

    ●(1909) FHAB Gouere 203. Assuri a rer peb tra : an tiez, ar mobilier, al loened, an dud soken.

    II. V. pron. réfl. En em asuriñ.

    (1) S'assurer.

    ●(1744) L'Arm 19a. S'assurer d'une chose, tr. «Um assurein.»

    ●(1857) HTB 152. En em aseuri fall a rer o fiziout war dud all.

    (2) S'assurer, prendre une assurance.

    ●(1906) BOBL 29 septembre 106/1a. en em assuri a eneb ar c'hollou loened. ●(1909) FHAB Gouere 202. En em assuri a enep an tan-gwall. ●(1928) BREI 62/2b. Gwechall, pep den a spered en em asure e-unan, o lakaat arc'hant a-goste.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...