Devri

Recherche 'as...' : 287 mots trouvés

Page 6 : de astrailhad (251) à asurin (287) :
  • astrailhad
    astrailhad

    m. Vaurien.

    (1906) DIHU 18/296. Sellet bremen pé buhé, / Étré m'astrailhad ha mé !... ●(1925) DIHU 163/213. Ur balboh, un astraillad, ur haill hag ur haillon, me lar d'oh, e troas de vout Jobig er Frimout. ●(1928) DIHU 204/87. Hé fautred e oé deu astraillad, perpet e krol hag e ivet én tavarneu hag é ridek d'en noz.

  • astrakan
    astrakan

    m. Astrakan.

    (1995) BRYV II 162. (Milizag) ur vest astrakan.

  • astraker
    astraker

    m. –ion Faiseur d'embarras.

    (c.1718) CHal.ms ii. cet entremetteur maladroit a Irrité les esprits au lieu de les accommoder, tr. «en astrocour man diauis en des broüillet en dut e leh ou ausein.»

    (1909) TOJA 20. mes eo torret ma fenn d'in gant an daou astraker-man !

  • astrakoù
    astrakoù

    plur. Façons, manières.

    (1902) PIGO I 46. petra halle bean c'hoaz an astrakou-ze.

    NOTE : R. Hemon donne astrafoù dans GIBR, sans référence, au sens de : simagrées.

  • astralab
    astralab

    s. Astrolabe.

    (1499) Ca 13a. Astralab. g. astralabe.

  • astrel
    astrel

    adj. Astral.

    (1914) DFBP 23a. astral, tr. «Astrel

  • astro
    astro

    f. –ioù Coque (tour dans une cordage).

    (1977) PBDZ 182. (Douarnenez) astro, tr. «tour (dans une corde).» ●755. astro, «contre-tour » : un cordage nouvellement fabriqué a tendance, avant d'avoir été étiré, à s'enrouler sur lui-même dans un sens contraire à son sens de torsion lors de la fabrication : astro zo en ennañ, il a du « contre-tour », de la «contre-torsion».

  • astroad
    astroad

    m. En astroad : nu-pieds.

    (1732) GReg 663b. Qui va piés nu, tr. «en aztroad

  • astrobañ
    astrobañ

    v. intr. = (?).

    (1990) STBL 96. Hemañ ne oar ket peur e krog da astrobañ.

  • astrogo
    astrogo

    voir istrogo

  • astrolog
    astrolog

    m. –ed Astrologue.

    (1866) SEV 38. evel en devoa klevet e vije gant eunn astrolog.

  • astrologez
    astrologez

    f. Femme astrologue.

    (1557) B I 96. Astrologues, philosophes spessaff, tr. «une astrologue, une philosophe transcendante.»

  • astroloji
    astroloji

    s. Astrologie.

    (1499) Ca 13a. Astrologi. g. astrologie. ●(1557) B I 91. entent plen / Philosophy, astrology, tr. «entendre (…) véritablement la philosophie, l'astrologie.»

  • astrolojian
    astrolojian

    m. –ed Astrologue.

    (1575) M 141. Na'n astrologian, hanuet anianus ? tr. «Et l'astrologue appelé Anianus ?» ●(1633) Nom 303b. Astrologus : astrologue : astrologian.

    (1732) GReg 262b. Les Astrologues predirent faussement un deluge universel pour l'année 1524, tr. «An Astrologyaned o devoa bet diouganet ê faos un diluich general abenn ar bloaz mil pemp cand ha pévar var-nuguent.» ●(1792) BD 833. Astrologian teribl esoch bantet, tr. «Astrologue, vous êtes terriblement épouvanté (?).»

  • astronomian
    astronomian

    m. –ed Astronome.

    (1499) Ca 13a. Astronomian. g. astronomie. ●(c.1500) Cb 18a. Astronomiam. galli. astronomie. ●(1633) Nom 303b. Astronomus : astronome : astronomian.

  • astud
    astud

    m.

    (1) Menu peuple.

    (1575) M 100. Gantaff ez à an bras, quen buan han astut, tr. «Elle emporte le grand aussi vite que le misérable.»

    (2) Mont d'an astud : devenir chétif.

    (1931) VALL 117b-118a. devenir chétif, tr. «mont d'an astud (Oues[sant].»

  • astudik
    astudik

    adj. Chétif, misérable, vil.

    (1647) Am 532. Ho flehut so mut dargut astudicq, tr. «Votre flûte est muette, endormie, chétive.»

    (1927) GERI.Ern 29. astudik dim. de astut adj., tr. «Chétif, misérable, vil.»

  • astut .1
    astut .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Humble.

    (1580) G 647. Ha Doe o pardonas en cas dre bout astut, tr. «Et Dieu leur pardonna en ce cas, pour s'être humiliés.»

    (2) Rigoureux.

    (1580) G 645. Chatal mut a yunas try dez en cas astut, tr. «Les troupeaux sans paroles jeûnèrent trois jours de façon rigoureuse.»

    (3) Misérable.

    (1575) M 1291. Ouz barnou doue re tut, so astut reputet, tr. «En regard des jugements de Dieu, ceux des hommes sont rejetés comme misérables.» ●1792. Ez rencq comps an re mut, astut ha tributaff, tr. «Les muets doivent parler, misérables, et rendre hommage.»

    (4) Affaibli.

    (1868) FHB 170/106b. ha calz anezho a vez ker kasset, ken astud, ken distruj gant an naoun (...) ma varvont ep dale. ●(1889) ISV 77. Eur verc'hik nao bloaz euz a Zouarnenez, a vije kemeret evit eur bugel pemp bloas, ken disterig ha ken astudig oa.

    (5) = (?) De faible valeur (?).

    (18--) PDO 1. eul levrik hep hano, droug-livet, astudik, toc'horik.

    (6) [dans une comparaison] Astut eo : c'est peu de chose (en comparaison de).

    (1732) GReg 822b. J'estime cela rien, tr. «astut eo qemeñ-ze din.»

    (1909) BROU 203. (Eusa) Astud Ne s'emploie guère que dans une comparaison : astud eo, e scoaz…

    (7) [voir note de Gw. Le Menn ds SCger]

    (1659) SCger 24b. chetif & vsé, tr. «astu

    II. Adv. Humblement.

    (1530) Pm 55 (Tremenuan). Me a ioae e bro anthioche / Oz sarmon astut (variante : assur) dan tut cre, tr. «J'étais au pays d'Antioche, / Prêchant humblement aux hommes puissants.» ●(1580) G 173-174. Roe an bet man a pedaf / Me ham pryet ham tut astut doz saludaf, tr. «je prie le roi de ce monde, / Moi et mon épouse et mes gens, humblement, de vous saluer.» ●(1650) Nlou 172. Neuse an Eal vuhel pan he guelas, / Hep goap na brut, astut he saludas, tr. «Alors l'ange lorsqu'il la vit humble, / sans raillerie ni éclat la salua humblement.»

  • astut .2
    astut .2

    m. Mont d'an astut : se réduire.

    (1909) BROU 204. (Eusa) mont d'an astud, tr. «se réduire.»

  • astuz
    astuz

    m.

    (1) Vermine.

    (1647) Am.ms 691. He teod so astus (lire : astuz), he stuz quen tuzum.

    (1732) GReg 955a. Vermine, tr. «astu. Van[netois] anstu.» ●(1732) GReg 743b. Plein de poux, tr. «tud e verv gued amstu

    (1835) AMV 244. Me (…) a languis disec'het gant astuz ha glac'har ! ●(1856) VNA 185. elle sent la vermine à dix pas à la ronde, tr. «hi santein e rér é louein d'en astu a zêc pas tro-ha-tro.» ●(1866) FHB 73/163. Goloet oa a druillou, crignet gant an astu. ●(1874) FHB 485/118b. goloet a druillou hag a astus. ●(1874) FHB 486/126b. ken truillec ha goloet a astus (...) an astus-se a verve var kement ezel en doa, Beneat ne glascas ket en em zizober anezho.. ●(1895) GMB 43. pet[it] Trég[uier] astur. ●(18--) FHAB Du/Kerzu 1941)">ALB (FHAB Du/Kerzu 1941, p. 100a). Debret e gorf gant an astuz.

    (1904) DBFV 8b. anstu m., tr. «vermine, poux.» ●(1906) BOBL 16 juin 91/2e. an astu hag ar prenved o deuz great eur bern tor d'ar brons krouet. ●(1934) MAAZ 55. liénaj aral, berùet ha néret a anstu.

    (2) Kouezhañ gant an astuz : tomber d’inanition.

    (1908) FHAB Gwengolo 271. ha dezho da veza prest da goeza gant an astus, ar c'hrampoez-se ne ziskennint ket buhan.

  • astuzeg
    astuzeg

    m. Homme plein de vermine.

    (1907) VBFV.fb 78a. pouilleux, tr. «anstueg, m.»

  • astuzegenn
    astuzegenn

    f. –ed Femme pleine de vermine.

    (1932) BRTG 112. laret e vezè anehè éh oent, unan ur galaùeréz, an eil ul louzen, en dervet un anstuegen.

  • astuzek
    astuzek

    adj. Couvert, rempli de vermine.

    (1904) DBFV 8b. anstuek adj., tr. «couvert de vermine.»

  • astuzet
    astuzet

    adj. Plein de vermine.

    (1944) VKST Meurzh 74. eur c'houziadenn golo saotret hag astuzet.

  • astuziñ
    astuziñ

    v. intr. Se couvrir de vermine.

    (1732) GReg 955a. Remplir de vermine, tr. «astuzi. astui. ppr. et

    (1927) GERI.Ern 29. astuzi v. n., tr. «se remplir de vermine.»

  • astuzus
    astuzus

    adj. Sujet à la vermine.

    (1732) GReg 955a. Sujet à la vermine, tr. «astuzus. Van[netois] anstuus

    (1927) GERI.Ern 29. astuzus adj., tr. «plein de vermine.»

  • asujetet
    asujetet

    adj. Assujeti.

    (1621) Mc 91. assujetet dan diaoul.

  • asur .1
    asur .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) (en plt de qqn) Assuré, sur.

    (18--) SAQ II 318. Pe assur pe ziassur oc'h euz hoc'h heritaj eternel.

    (1912) MMPM 40. Assur evelato e vije an treac'h da c'hraz Doue, e tistroaz evit an eil gweach. ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. assur, tr. «sûr, assuré.»

    (2) Sur.

    (1710) IN I 19. Ar yec'het, pehini a zeu adoug cam, a lavarer a vez assuroc'h eguet an hini a zeu en un taul count. ●(1727) IN (avis) v. ar guella hac an assura hent evidon.

    (1854) MMM 114. unan eus ar remejou assura a enep pep seurt tentationou. ●(1857) HTB 152. an aseura eo choum er gaer.

    (1920) AMJV 123. ar c'hroaziou a zo eur merk kaer hag assur euz karantez Doue. ●(1936) BREI 443/2d. kavout kuziadell asur d'e wenneien-adrenv.

    II. Adv. Assurément.

    (1530) Pm 281 (Mab Den). Sede an croas am crougas assur, tr. «Voici la croix qui me pendit assurément.» ●(1530) J p. 144. En berr respet a guelhet glan / Han Scritur assur appuret, tr. «on va voir bientôt les Écritures complètement vérifiées.»

    (1914) KZVr 58 - 12/04/14. assur, tr. «assurément.»

  • asur .2
    asur .2

    m.

    (1) Assurance.

    (1909) FHAB Gwengolo 268. kerzout gant muioc'h a asur etrezek an amzer da zont.

    (2) Bezañ en asur =

    (1906) KANngalon Here 235. keit ha ne vo ket sklear merket e lezen an disparti e vezo enn asur evit ato ar pez 'zo mean fount an Iliz.

  • asuramant
    asuramant

    adv. Assurément.

    (1792) BD 3839. assuramant men eo ar maro, tr. «Je suis assurément la Mort.»

  • asurañs
    asurañs

    f. –où

    (1) Assurance.

    (c.1680) NG 252. Hon lacait ol en assuranceë.

    (1790) MG 384-385. Me mès er gredèn é hon én hènd-mat, ha me hum gav én assurance. ●(1792) BD 964. voar em bo assurans na vin quet offanset, tr. «Pourvu que j'ai l'assurance qu'on ne me fera pas de mal.»

    (1904) DBFV 13a. asurans, f. pl. eu, tr. «assurance, précaution.» ●(1920) AMJV 139. mes assurans am boa ar Vam vad Anna-Mari Javouhey eo e devoa komzet ouzin.

    (2) Assurance (organisme).

    (1906) KANngalon Meurzh 66. kefiou asuranz evit an dud, evit ar chatal. ●(1909) FHAB Gouere 202. assurans an tan-gwall.

    (3) Sécurité.

    (1499) Ca 13a. Assurancc. g. assurte.

    (1744) L'Arm 18b. Assurance, tr. «Assurance.. eu. f.» ●Assurer, mettre en assurance, tr. Laquad énn assurance

    (1854) MMM 21. eur c'hrill-houarn evit he lacat en assuranç. ●342. tûd qear a gredas oant èn assuranç dindan brotection ar galon drugaresus eus ho salver.

    (4) Assurance, confiance en soi.

    (1838) OVD 176. haval doh perhinderion péré, én henteu diæz, rust ha risclus, e hum zalhe dourne-oh-dourne, eit hum apoéein ha quêrhet guet mui a assurance.

  • asurentez
    asurentez

    f. Sûreté.

    (1824) BAM 132. par hoc'heus sicouret al laeron, roet diguemer pe assurentez dezo.

  • asurer
    asurer

    m. –ion Assureur.

    (1732) GReg 58a. Assureur, marchand qui répond d'un vaisseau qui est à la mer, tr. «Açzurèr. p. Açzuréryen

    (1914) DFBP 24b. assureur, tr. «Asurer

  • asuret
    asuret

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Assuré, sûr.

    (1621) Mc 29-30. Hac ez eo mat bepret, hac assuretoch mont da cofes. ●82. vn esperancc assuret.

    (1790) MG 82. ur moyand assurét de hanàuein quemènt-ce. ●(1790) PEdenneu 101. retirance assurét er béherion.

    (1838) OVD 256. ne vér quet assurettoh a arrihue én-hi.

    (1904) DBFV 13a. assuret, adj. tr. «assuré, sûr.»

    (2) En sûreté.

    (1834) SIM 155. e vije qen assuret eno evel elec'h all.

    (3) Certes.

    (c.1680) NG 253-254. Car assuret, hemp secour / Ne vihemp quet euit bretat.

    (4) Asuret a droad : qui a le pied sur.

    (1633) Nom 31b. Equus cespitator, suffossus : qui n'est seur du pied, tresbuchant : march risclus, na ve quet assuret á troat.

    II. Adv. Assurément.

    (1621) Mc 79. hac ez cousquet guel hac assuretoch.

    (1744) L'Arm 18b. Assurément, tr. «Assurétt

    (1904) DBFV 13a. assuret, adv., tr. «assurément.»

  • asuretet
    asuretet

    adj. Assuré.

    (1852) MML 21. ar pec'her ar muia carget a grimo a so asuretet da obten he bardon dre voaïen Mari.

  • asuretiñ
    asuretiñ

    v. tr. d. Assurer, rendre sûr.

    (1852) MML 3. evit asuretin hoc'h evurusdet. ●6. A c'hoant a meump-ni da asuretin hon silvidigez ? ●195. evit asuretîn ar c'hol deus hon ineo.

  • asuriñ
    asuriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Assurer, mettre en sécurité.

    (1499) Ca 13a. Assuriff. g. assurer. l. securo as.

    (2) Assurer, affirmer.

    (1575) M 1411-1413. Bezcoaz endan an tron, moez leon ne sonas, / Moz assur na curun, na bet ne dihunas : / Den, tr. «Jamais sous le ciel voix de lion ne retentit, / Je vous assure, ni tonnerre, ni jamais n'éveilla / Personne.»

    (1744) L’Arm 18b. Assurer, tr. «Assurein.» ●(c.1785) VO 77. assurein demb er jouissance ag er joyeu éternel. ●(1790) MG 106. assurein ur gueu. ●394. assurein hur salvedigueah.

    (1821) SST 141. assurein pé nahein in dra benac. ●(1872) ROU 75a. Assurer, tr. «Assuri

    (1904) DBFV 13a. asurein, v. a., tr. «assurer, rendre certain, garantir.» ●(1912) MMPM 29. en eur assuri dezan ne ïafen morse a bell dioutan. ●(1914) KZVr 58 - 12/04/14. assuri, tr. «assurer.» ●(1922) EMAR 57. m'hen assur !!!

    (3) Assurer, garantir.

    (1633) Nom 207b. Summam cauere alicui : assurer la somme entiere : assuriff an soum antier.

    (4) Assurer (avec une assurance).

    (1909) FHAB Gouere 203. Assuri a rer peb tra : an tiez, ar mobilier, al loened, an dud soken.

    II. V. pron. réfl. En em asuriñ.

    (1) S'assurer.

    (1744) L'Arm 19a. S'assurer d'une chose, tr. «Um assurein

    (1857) HTB 152. En em aseuri fall a rer o fiziout war dud all.

    (2) S'assurer, prendre une assurance.

    (1906) BOBL 29 septembre 106/1a. en em assuri a eneb ar c'hollou loened. ●(1909) FHAB Gouere 202. En em assuri a enep an tan-gwall. (1928) BREI 62/2b. Gwechall, pep den a spered en em asure e-unan, o lakaat arc'hant a-goste.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...