Devri

sant .2

sant .2

m. sent

I.

(1) Saint.

(1612) Cnf 69a. ves an holl sent, ha santeset ves an baradoes.

(1659) SCger 107b. vn Sainct, tr. «vr sant p. sent.» ●170b. Sant p. sent, tr. «Sainct.» ●(c.1680) NG 596. En ol sent beniguet. ●(1732) GReg 839a. Saint, celui qui est canonisé, tr. «Sant. p. Sænt

(1849) LLB 1936. er Sent ha Santezed. ●(1857) CBF 28. tantad Sant-Per, tr. «le feu de la Saint-Pierre.»

(1903) EGBV 106. gouil sant Pièr. ●(1907) BSPD i 68. Bras e oé joé er sant.

(2) Lakaat, merkañ ub. e-mesk ar sent : mettre qqn au nombre des saints.

(1919) BSUF 44. En ol en doé hireh de huélet en dé kaer ma vehé bet en eutru Uisant inouret ar en autérieu ha lakeit émesk er sent. ●45. Deu viz arlerh ean e hras merchein émesk er sent hanù en hani en doé laret dehou guéharal er honzeu souéhus-sé.

(3) War roll ar sent : au nombre des saints.

(1911) BUAZperrot 152. hag a zo o zri var roll ar zent. ●167. lakeat var roll ar zent. ●(1934) PONT 7. Rak an Iliz, na n’eus nemeti, a c’hell dougen eun den war roll ar zent.

II. fam.

(1) Santig kolo kerc’h : petit saint.

(1872) GAM 34-35. ar pez a c’halver em bro me eur zantik kolo kerc’h.

(2) Ober e santig kolo =

(1952) LLMM 35/40-41. Ur wech e teuas ur vamm er skol da lavarout din diwar-benn he mab : «N’eo ket saoz, pa gar, evit komz ar galleg, mes diwallit outañ, Aotrou Lann, sachit war e skouarn, emañ oc’h ober e santig kolo». Ma d’am soñj, e ra Chelgenniz alies o santig kolo, ret eo din anzav.

(3) Sant koar : sainte nitouche.

(1955) VBRU 137. e benn stouet un nebeudig war an tu kleiz e giz ur sant koar.

III. (blasons populaires) [pl.]

(1) Ar Sent : surnom des habitants e Plumergat.

(1911) DIHU 78/356. Pluergadiz, Er Sent.

(2) Ar Sentigoù : surnom des habitants de Meslan.

(1911) DIHU 72/271. É Mèlann nen des nameit sentigeu. Guélarzé. ●(1947) BRMO 32. ceux [= habitants] de Meslan, Sentigeu (petits saints).

IV.

A. [sing. Sant]

(1) Na c'houzout pe da sant en em ouestliñ // Na c'houzout ouzh pe sant en em erbediñ : ne pas/plus savoir à quel saint se vouer.

(1766) MM 209-210 (Li) C.-M. le Laé. Saout a ne c'huient pe dû tréi, / Na pe da sant en em gouestli, tr. G. Esnault «vaches qui ne savaient comment se retourner, ni à quel saint se vouer.»

(1825-1830) AJC 5798 (Go) J. Conan. Ma ne voiend da bif na da besord sand en em voestlan, tr. F. Favereau «Et ils ne savaient plus à qui ni à quel saint se vouer.» ●(1877) EKG I 126 (L) L. Inisan. Ar paour keaz den a ioa enn noaz, hag evelato e tivere an dour diouc'h e dal; trei a rea e c'hoad, ne c'houie ken da be zant en em voestli !

(1933) FHAB Mezheven 219. Ne oar mui petra da ober nag ouz pe sant en em erbedi. ●(1940) DIHU 351/139 (G) L. Herrioù. Ne oui ket mui de beh sant en em-hloestrein a pe za d'er burèu get é dam papér.

(2) Lavaret etre e sant hag eñ : être seul avec soi-même.

(1973) LLMM 161/431 (T) E. ar Barzhig. «Arsa, emezañ etre e sant hag eñ, Loeiz 'r Gall !

(3) Lavaret d'e sant : se parler à soi-même.

(1932) BRTG 112 (G) J. M. Héneu. Iann e larè d'é sant diar en doéré :...

(4) Ober e sant bihan (langue des enfants) : se tenir debout.

(1879) ERNsup 166 (T). Gred ho sañt bihan, ma loj, ma locheik, faites votre petit saint, mon chéri (aux petits enfants pour leur dire de se tenir debout), Lanr[odec].

(5) Fur evel ur santig plastr : très sage.

(1944) LLMM 84/19 (L) F. Elies. Ac'hanta, merc'h an Aelez, setu c'hwi fur aze evel ur santezig plastr.

(6) Fur evel ur santig pri : très sage.

(1936) IVGA 138 (Ki) Y. Drezen. E oa fur an holl, e-giz sentigoù pri. (1973) SKVT II 98 (Ki) Y. Drezen. Ha va daou lamponig (...) fur e-giz daou santig-pri.

B. [plur. Sent]

(1) Debriñ ar sent : aller souvent à la messe, être particulièrement dévot.

(1790) MG 293 (G) I. Marion. Hi guelein a rér én Ilis é taibrein er sænt.

(1894) BUZmornik 339. Goulskoude teodou fall a gountaz d'he vestr e leze he labour da ober evit chom da zibri ar zent enn ilizou.

(1907) BSPD I 524 (G) J. Larboulet. Laret e oé bet nehoah dé eutru, get tèdeu fal, penaus er sant, é léh monet abret d'é labour, e chomé de zébrein er sent én ilizeu.

(2) Krignat treid ar sent // Krignat treid ar sent hag ar sentezed // Lipat treid ar sent : aller souvent à la messe, être particulièrement dévot.

(1925) BILZ 151 (T) F. al Lay. Re figus e oa bet tintin Katell, ha breman, eman en iliz o ruza he inou, o tijaba paterou a-hed an de, o krignat treid ar zent hag ar zentezed evit goulenn digante ar c'hras da gaout da vihana eur gwaz... er Baradoz. ●(1955) STBJ 114 (K) Y. ar Gow. Hogen ne yajont ket da di Sant Jermen, hon iliz-parrez, rak, ouspenn ma ne oant ket boazet o-unan da grignat treid ar sent, ne oant ket chalet muioc'h, moarvat, da zisplijout d'an aotrou Combes koz. ●(1970) BHAF 163 (T) E. ar Barzhig. N'hellan ket dond gand koz klukennou ar bourk da grignad treid ar zent. ●(1936) IVGA 23 (Ki) Y. Drezen. Gouzout a rez n'oun ket troet da lipat treid ar sent.

(3) Lakaat ar brenn da gouezhañ diouzh revr ar sent : voir brenn.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...