Devri

Recherche 'àr...' : 725 mots trouvés

Page 1 : de ar-3 (1) à arakin (50) :
  • àr
    àr

    [voir ar-]

    Prép. & adv. cf. war

    I. Prép.

    A.

    (1) Sur.

    ●(1849) LLB 159. Stuiet ar ou deuhlin.

    (2) (en plt de qqn) Bout àr udb. : être chargé de qqc.

    ●(1903) EGBV 155. Iehann vou ar er chistr, tr. «sera chargé du cidre.»

    B. Part. verb. Terme qui sert à former le participe présent.

    ●(1939) DIHU 334/259. éh oent ar cheleu.

    II. Terme qui sert à former les locutions comparatives irrégulières.

    (1) Gwazh-àr-wazh : de pire en pire.

    ●(1790) MG 203. de larèt goah-ar-oah.

    ●(1838) OVD 171. e losque goah-ar-oah. ●(1896) HIS 139. hudal goah ar hoah.

    (2) Gwell-àr-well : de mieux en mieux.

    ●(1787) BI 79. de bratiquein gùel ar-ùel er vertuyeu ag é stad. ●(1790) MG 400. eit hanàuein gùel-ar-uel er gouli énorm en dès groeit.

    ●(c.1802-1825) APS 139. eit hou carein gùel-ar-ùel durand en Eternité. ●(1861) JEI 1. eid hou secour de santifien gùel-ar-hùel er sulieu.

    III.

    (1) Gwazh-àr-se : tant pis.

    ●(1912) AHBT 18. Goaharzé d'en hani / E dremén ar henteu ar bed, é ialh gouli ! ●(1912) BOEG 32. Nann, hama goah-arzé !

    (2) Gwell-àr-se : tant mieux.

    ●(1912) BOEG 72. Guelarzé ! / Ean e zou bet èlon er mestr ar é zanné.

    (3) kentoc'h àr-se : d'autant plus tôt.

    ●(1839) BESquil 593. hac é huellei d'oh quentoh arzé.

    IV. Loc. adv.

    A.

    (1) Mac'h-àr-vac'h : en foule serrée, compacte.

    ●(17--) TE 225. er bobl e yas mah-ar-vah de billein camp en enemisèt.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 78. en nivér bras-cé e za mah-ar-vah de gleuèt hur predégueu. ●134. er bobl tud a zé mah-ar-vah de sellet er péh n'ou doé gùélet biscoah.

    (2) Yoc'h-àr-yoc'h : entassé.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 34. puar pé puemb goulen yoh ar yoh. ●(1891) CLM 20. Dastum e hrér ol er péh e oé arstru yoh ar yoh.

    B. Sac'h-àr-vac'h.

    (1) En foule serrée, compacte.

    ●(1942) DIHU 375/125. Met get fal amzér, ha stank e vezè, éh oè ret lakat er vugalé sah-ar-vah én diabarh.

    (2) Sens dessus dessous.

    ●(1895) FOV 257. Ha tud ha kobanieu, 'vou sah-ar-vah imbér, tr. «hommes et cabannes, tout est renversé.»

    C. Loc. adv. [entre deux substantifs] Indique une proximité. Gwisk àr wisk.

    ●(1744) L’Arm 79a. Couche sur couche, tr. «Gussque ar ussque.»

    ►[paradigme]

    S1 àrnin / àarnon

    ●(1818) HJC 40. Er Speret à zelhué e zo ar neign. ●(1825) COSp 212. er mæstroni en dès arneign.

    ●(1914) MABR 37. Bremen é mant arnein. ●(1942) DHKN 88. Arnonn ean ha guintein ur speg hir ha pintek, e goéhas 'tal me zreid.

    S2 àrnout / àrnous / àrnit / àrnis / àrnat / àrnas

    ●(17--) CHal.ms IV 140. Sur toi, arnout, arnout é, arnate a sarz[eau].

    ●(1818) HJC 134. maleur ar nid. ●(1841) IDH 102. Me hroa arnid er merche a hani er groéz. ●303. de durel é vénédiction arnas. ●(1844) DMB 22. Ar-n-ous deit-é er goal-amzér. ●(1861) JEI 269. a dennein ar-n-as er memb castimant. ●(1905) DIHU 4/68. arnoud té. ●(1906) HIVL 123. ma pouizan arnous. ●(1908) NIKO 145. É valloh prest de goéh ar nous. ●220. Bennoh (...) Ar n'is. ●(1912) BOEG 146. Pegement a zareu ar n'is em es skuillet. ●(1913) AVIE 84. cher en nor arnas. ●(1923) KADO 10. Malloh arn'is.

    P1 àrnomp

    ●(1790) Ismar 471. discarguet ar-n'amb hou vangeance.

    P2 àrnoc'h

    ●(c.1785) VO 10. e gouéhou sur ar n'ah.

    P3 àrnezhe

    ●(1821) SST ii. groeit meditation ar nehai.

  • ar .1
    ar .1

    [br ar, mgall har, ár, mirl ar < IE *arɘ- < *ɘerɘ- « cultiver » (GPCY 174b) ; cf. arar, talar]

    M. (agriculture) Hadañ dindan an ar : semer (les pommes de terre) à l’aide de la charrue.

    ●(1962) EGRH I 7. ar m., hadañ dindan an ar, tr. « semer (du blé, des pommes de terre, que l’on recouvre de terre au moyen de la charrue). » ●(1990) TTRK 94. hag e veze labouret an douar d'o lakaat [avaloù-douar] gant ar varrdrañch., tra ma veze ar re all lakaet «dindan an ar». Evit hadañ dindan an ar e veze graet al labour gant un alar, ha bep eil bomm e veze lakaet an had en douar.

  • ar .2
    ar .2

    art. def. voir an

  • ar-
    ar-

    [vbr ar-, vcorn ar-, vgall ar-, virl air (& ar-, er-, ir-, aur-, ur-, prépos. et préf. LEIA A-37), gaul are-, ari- (Delamarre 52) < celt *pare- ou *pari (LEIA A-38) ; une confusion a eu lieu avec er- (voir er- .2) ; en vannetais (et parfois en trégorrois pour ar-) àr, ar- a supplanté war comme en gall (voir war) (DGVB 70ab)]

    Préfixe nominal. Identique à àr .3. Le sens général ancien était de « devant », « sur », « près » conservé dans de nombreux composés.

    (1) Sens de « près de, sur » : arvor, arzorn.

    (2) Sens diminutif parfois négatif : arvelen, arvrun, arc’hlas (cf. franç. -âtre)

    (3) Sens intensif : arvar, argoll, arboell

  • àr-bouez
    àr-bouez

    prép.

    (1) Par.

    ●(1896) HIS 49. hag er pautr e chomas é pign ar boéz é vlèú.

    (2) Au dépens de.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 50. en achimant [ag er seih cant scouèd] e chomou ar bouis Brediah er Fé.

    (3) Au sujet de.

    ●(1879) GDI 252. é larèt un dra faus ar bouis en nessan.

    (4) Leuskel ub. àr-bouez e zivrec'h : (laisser qqn) gagner sa vie en travaillant, à la force de ses bras.

    ●(1790) Ismar 364. Groet e mès eid-oh mui eit ne vériteoh ; m'hou lausq bermen ar bouis hou tivréh.

    (5) Bevañ àr-bouez e zivrec'h : vivre de son travail, de ses bras.

    ●(1839) BESquil 299. péré e vihué ar bouis ou divréh én ul labourat doar.

  • àr-dreist
    àr-dreist

    adv.

    (1) Par dessus.

    ●(1841) IDH 105. dastumein ar drest hou pèn er gurun ag é vangeanceu terriplan. ●(1849) LLB 2042. ardrest d'hou tron.

    (2) sens fig. Àr-dreist ar re arall : exceptionnel.

    ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 170. Ar blé 1885 e zou bet aveit on ur blé ar drest er réral.

    ►[form. conju.]

    S1 àrdreiston

    ●(1924) SBED 64. Nen des ar dreist onn mé, / Ar en doar, tra ken gé.

  • àr-dreñv
    àr-dreñv

    prép.

    I. Adv.

    A.

    (1) Tec'hel, tennañ, rekul àr-dreñv : reculer.

    ●(1792) HS 206. gobér d'el lær-hont recule ar dran. ●(1849) LLB 1397. er mor e den ardran. ●1529-1530. er meud kalonekan / E grein ar é ziwhar, e den ardran. ●(1861) BSJ 37. ne dehou quet ardran.

    ●(1906) HIVL 112-113. Mes goap e oé get hé tennein ardran. ●(1942) DHKN 16. hirisein ha tennein ardran.

    (2) Hujiñ àr-dreñv =

    ●(1939) RIBA 162. Tennet pelloh ha hujet ardran de zichistra. ●163. Hujet ardran, Pipi Latira !

    (3) Dont àr-dreñv : revenir en arrière.

    ●(1792) CAg 190. Jamæs ardran n'eellou donnet.

    (4) Chom àr-dreñv : rester à la traîne.

    ●(1905) DIHU 1/4. Er Morbihan, allas ! e zou chomet ardran. (…) Ha perak e chomamb ni ardran ?

    B. sens fig.

    (1) (en plt du travail) Chom àr-dreñv : rester à faire.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 137. me labour a oé chomet ardran é pad ur mis.

    ●(1921) BUFA 121. ne golleet ket hous amzér hag hou labour ne chomei ket ardran.

    (2) Tennañ àr-dreñv : tirer au flanc.

    ●(1926) DIHU 177/43. Un digaré vat e gavè peb unan aveit tennein ardran.

    II. Prép.

    (1) Derrière.

    ●(1790) MG 60. ardran en or.

    ●(1818) HJC 136. er voèz-ce placet ardran i gueine. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 74. arlerh é oé bet ariet men deourn ardran me hain. ●(1849) LLB 1358. ardran ur mané. ●(1896) HIS 47. ardrañ mañgoérieu ihuél.

    ●(1903) EGBV 81. staget er sah-driù ardran er vag. ●(1912) AHBT 30. er goal-spered ardran é gein. ●(1913) BUKE 13. ardran ur bod lann. ●(1921) GRSA 130. koéh e hra a lam gaer ardran é jao.

    (2) Loc. prép. Dre àr-dreñv : par derrière.

    ●(1912) DIHU 82/51. Dré ardran er ruchen pé a gostéiad dehi. ●(1913) BUKE 12. Mari-Job e zegoéh dre ardran kein Anna.

    ►[form. comb.]

    S1 àr ma zreñv

    ●(1723) CHal 7. Ar me zran, tr. «Derriere-moy.»

    S2 àr da dreñv

    ●(1723) CHal 7. Ar te dran, tr. «Derriere-toy.»

    S3m àr e dreñv

    ●(1723) CHal 7. Ar e dran, tr. «Derriere-luy.» ●(1787) BI 175. tout er péh ë ouai ar-é-dran.

    ●(1818) HJC 34. gober ur sèle ar i dran. ●(1838) OVD 70. hemb sellet ar é dran.

    S3f àr he zreñv

    ●(1723) CHal 7. Ar hé zran, tr. «Derriere-elle.»

    P1 àr hon treñv

    ●(1723) CHal 7. Ar hun tran, tr. «Derriere-nous.» ●(1744) L'Arm 102b. Il est derriere nous, tr. «É-ma ar honn tran.»

    P2 àr ho treñv

    ●(1723) CHal 7. Ar hou tran, tr. «Derriere-vous.»

    P3 àr o zreñv

    ●(1723) CHal 7. Ar ou zran, tr. «Derriere-eux.»

    ●(1938) DIHU 324/90. n'en des nitra ar ou zran.

  • àr-dro
    àr-dro

    prép.

    I.

    A. spat.

    (1) Dans les environs de.

    ●(1896) HIS 63. Nabukodonozor, roué Babilon, e zas ardro Jérusalem.

    (2) Autour de.

    ●(1744) L'Arm 23a. Au-tour, tr. «ardro.»

    ●(1896) HIS 64. en tañ e loskas eùé er liameu e oé ardro er bautred. ●66. Tolpen e hras ur vanden a nehé ardro er roué.

    B. temp. Vers, aux environs de.

    ●(1744) L'Arm 39b. A la brune, tr. «Ardro chairre noss.» ●(1790) MG 110. Bout-ç'ou ardro uguênt vlæ.

    ●(1857) AVImaheu 56. ardrô en handerhue. ●(1896) HIS 73. Ind e arriùas, ardro en noz. ●81. Ardro er mem kours.

    ●(1906) HIVL 158. Ardro miz est 1900. ●(1919) DBFVsup 3b. ardro en noz, tr. «temps de 3 à 6 heures correspondant à anderù-noz.»

    C. sens fig.

    (1) Environ.

    ●(1825) COSp 295. ardro tri blai ha tregont. ●(1857) AVImaheu 57. ardrô puemp mil a dud.

    (2) Bout, monet àr-dro ub. : s'occuper de qqn.

    ●(1790) MG 38. Peéd-gùéh é ma rét dehou sehuel de noz, eit monèt ardro en dud clan ?

    ●(1919) DBFVsup 3b. bout ardro, tr. «s'occuper de.»

    (3) Ober àr-dro ub. : soigner qqn.

    ●(1919) DBFVsup 3b. gobér ardro, tr. «soigner.»

    II. Loc. prép.

    (1) Àr-dro da : autour de.

    ●(1932) BRTG 102. é voéz, ne hra van erbet anehon hag e gandalh de dourhellat ardro d'hé uéled.

    (2) Àr-dro gant : de concert avec (qqn).

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 196. er liañnézed (...) e labour ardro get-hé.

    ►[form. comb.]

    S3m àr e dro

    ●(c.1680) NG 768. Me mes poignet ar e dro.

  • àr-droad
    àr-droad

    adv. À pieds.

    ●(1912) BUEV 116. Sant Antoén e ié perpet ar droed. ●(1921) BUFA 139. Er Brér Léonard e oé ar droed étal-don. ●(1924) NOLU 9. Ne rid ket anehon, nag ar varh nag ar droed. ●(1934) BRUS 94. A pied, tr. «ar droed.»

  • àr-gil
    àr-gil

    adv. À reculons.

    ●(c.1718) CHal.ms i. il va a reculon, tr. «èha ar güilé.» ●(1744) L'Arm 17b. En-arrière, tr. «Ar-guile.»

    ●(1904) DBFV 10b. argil, adv., tr. «à reculons.» ●(1927) GERI.Ern 24. V[annetais] ar gil, tr. «en reculant.» ●(1923) SKET I .

  • àr-gorf ar sizhun
    àr-gorf ar sizhun

    adv. Pendant la semaine.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 66. er bobl a lar er beden én ul lod, dihue huéh bamdé ar gorv er suhun.

  • àr-goust
    àr-goust

    prép.

    I.

    (1) Aux dépens de.

    ●(1767) ISpour 26. enn desir de ounit ar gouste er-real. ●(1790) Ismar 167. Er Grechénion e hoarh bermen ar goust en Idolatrèt.

    ●(1879) GDI 211. ma rapiné ar goust é nessan é quement fæçon e oé.

    (2) Sur le compte de, au compte de.

    ●(1912) BUEV 47. er mirakleu e hré e oé perpet lakeit dehou ar goust santéz Filomen. ●98. perpet é laké er huelladen ar goust er santéz.

    (3) Au sujet de.

    ●(1790) MG 384. ur goalgonz achapét ar goust en nessan.

    II. [form. comb.]

    S1 àr ma c'houst

    ●(1790) MG 353. mæs me santt ar me houst n'en don quet hoah paud avancét én hènd ag en devotion.

    P3 àr o c'houst

    ●(1767) ISpour 57. ar hou houste.

  • àr-huerhed / àr-huerhedi
    àr-huerhed / àr-huerhedi

    adv. À claire-voie.

    ●(c.1718) CHal.ms i. une porte a claire uoye, tr. «un or ar huerhed.» ●(c.1718) CHal.ms iv. vne claire uoye, tr. «un or a huerhedi.»

  • àr-lerc'h
    àr-lerc'h

    prép., adv. & conj.

    I. Prép.

    (1) Après.

    ●(1838) OVD 115. Ruth, é tescata arlerh méderion Booz. ●(1849) LLB 92. ne laket ket guneh arlerh guneh.

    ●(1849) LLB 1375. arlerh en emganneu.

    ●(1921) GRSA 402. roué é bet arlerh é dad.

    (2) sens fig. Après.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Voila un neueu qui abboye aprés la succession de son oncle, tr. «harhal ara en nize allerh succession é yondre.»

    II. Adv.

    (1) Suivant.

    ●(1921) BUFA 60. En dé arlerh.

    (2) Loc. adv. Emberr àr-lerc'h : peu après.

    ●(1854) PSA II 76. hag, imbèr arlerh, ean e vou hur honfortance én hur poénieu. ●99. Hag imbèr arlerh, guet eun neoah ne vehé cleuet bouéh en Ilis, en dud fal-hont e hras charrein hun ilisieu santel. ●166. Jesus-Chrouist (…) e yé imbèr arlerh de gùittat er bed-men.

    III. Loc. conj. Àr-lerc'h ma.

    (1) Après que.

    ●(1790) MG 61. ingorto vér arlerh ma vou payét en drougueu hac en Eutru, a laquad ur blanq-benac a costé. ●(1790) Ismar 198. arlerh meint bet avertissét. ●361. Arlerh m'en dès hur golhét é deur er Vadiènt.

    ●(1849) LLB 333. Ne chonget ket neoah arlerh me hues hadet / N'en des nitra d'hober bet ke ne vo médet. ●(1855) BDE 535. groeid, ni hou ped, arlerh m'en dé bet ar en doar hun doctor (...) ma vou éhué hun avocad én Nean.

    (2) Pourvu que.

    ●(1854) PSA I 304. Nag é vehé laqueit en dén just d'er marhue, calz e vern dehou, arlerh ne vou quet ean-memb e hrei dehou merhuel. ●(1879) GDI 106. én ur obèr attantion é dihue pé tair [overen] ar un dro, hui hou pou muyoh a vérit dirac Doué, arlerh ne vou quen dispartiet hou sperèd, ma n'assistehèh quet é gùirioné é hani a nehai.

    ●(1904) DBFV 11a. arlerh, tr. «pourvu (ma, que).»

    ►[form. comb.]

    S1 àr ma lerc'h

    ●(1896) HIS 78. deent ar me lerh.

    ●(1904) LZBg Gouere 174. hag é hoarhein ar me lerh.

    S2 àr da lerc'h

    ●(c.1680) NG 495-496. Ha les er madeu-man, / Pere a choumou ol ar te lerh.

    ●(1932) GUTO 14. hersal ur vuoh ar te lerh.

    S3m àr e lerc'h

    ●(1849) LLB 1398. Ha ne lausk ar e lerh meid el lehed dûan. ●(1861) BSJ 36. lod ag er ré en doé hirvoudet ar é lerh.

    ●(1906) HIVL 157. Un trein aral e zé ar é lerh. ●(1913) AVIE 90. bouchadeu tud ar é lerh.

    S3f àr he lerc'h

    ●(1939) RIBA 33. Hag hi e sellè ardran dehi (…), aveit guélet mar bezè kendalhet de hétat ar hé lerh.

    P1 àr hol lerc'h

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 40. ha chetui ol er guérad tud ar ul lerh.

    ●(1931) GUBI 94. En dud ar hur lerh é Ploué / Dirak-oh e chomou bamet.

    P2 àr ho lerc'h

    ●(c.1680) NG 472-473. Pere zo ret lezel / Ar hou lerh.

    P3 àr o lerc'h

    ●(1767) ISpour 59. tennet ar hou lerh.

    ●(1838) OVD 131. quentéh é vou criet ar ou lerh é mant pouiltron. ●(1839) BEScrom 103. deu zén montet ar ganvalèd, é tonnet a boste ar ou lerh. ●(1896) HIS 89. chom e hras ar ou lerh, hemb gout d'é dad na d'é vam.

    ●(1910) ISBR 92. Frammein e hras Nevénoé ar ou lerh.

  • àr-sigur
    àr-sigur

    prép. Aux dépents de.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. tirer les marrons du feu, auec la patte du Chat, tr. «ober é afferieu ar goust er real, ou ar sigur er real queru [= Kervignac].»

  • àr-skañv
    àr-skañv

    adv. Légèrement.

    ●(1849) LLB 1301-1302. kiri bihan, / (…) karget ar skan.

  • àr-skourr
    àr-skourr

    prép. & adv.

    I. Loc. prép.

    (1) Àr-skourr ouzh : suspendu à.

    ●(1914) MABR 15. ur glean aleuret ar skour doh é gosté.

    (2) Lakaat àr-skourr ouzh : suspendre à.

    ●(1907) BSPD I 639. Er juj (...) e hourhemen doh tu hi [Julitta] lakat ar skour doh ur peul hir. ●(1907) BSPD II 347. Staget ean a skour doh un trest.

    II. Adv. Suspendu.

    ●(1903) LZBg Gwengolo 200. ur bañnér ar skour étal er fenestr. ●(1914) MABR 58. me lakei ar skour.

  • àr-spign
    àr-spign

    adv.

    (1) Àr-spign ouzh : suspendu à.

    ●(1907 BSPD i 391. lakeit e oé bet ar spign, épad un dé, doh ur peul hir. ●(1907) BSPD II 451. he stagein ar spign doh er marh-koet.

    (2) Àr-spign-dre : suspendu par.

    ●(1907 BSPD i 197. hi lakat ar spign dré hé blèu ●(1907) BSPD II 321. lakeit ar spign dré en treid.

  • àr-strew
    àr-strew

    adv. Dispersé.

    ●(1891) CLM 20. Dastum e hrér ol er péh e oé arstru yoh ar yoh.

    ●(1932) BRTG 119. Ér porh, éh oè ar strèu, édan en amzér, arèreu, kiri, lirioleu, karikelleu (…).

  • àr-vaez
    àr-vaez

    adv. Dehors.

    ●(1857) GUG 117. Anseigneu hur Roué zou arvéz.

    ●(1904) DBFV 12a. arvéz, ar véz, adv., tr. «dehors.»

  • àr-voulj
    àr-voulj

    adv. En mouvement.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 63. Bagueu (...) perpet ar voulge. ●68. er valtouterion, péré e zou dalh-mad a vandenneu ar voulge eit parrat doh er fraud. ●(1849) LLB 1825. Peb unan zou ar voulj.

    ●(1906) HPSA 32. Chetu nezé ol er vro ar voulj.

  • àr-walc'h
    àr-walc'h

    adv. & conj. cf. a-walc'h

    I. Adv.

    (1) Assez.

    ●(1732) GReg 56a. Assez, suffisamment, tr. «arhoalh.» ●(1744) L'Arm 18a. Assez, tr. «Eroualh.» ●(1790) Ismar 382. N'en dai quet erhoalh pedein Doué. ●(1790) MG 258. Pe vehai memb un dén diaul erhoalh. ●(1792) BD 700. darn o deus mado arvoalc'h, tr. «Certains qui ont assez de biens.» ●(17--) CCn 1181. Ser buan da cheno. Ar oalch e-teus laret. ●1786. poan ar oalc'h on n-eus bet. ●(17--) TE 2. er-ré ingrad ha diavis erhoalh.

    ●(1856) VNA 175. tu trouverais bien de l'argent pour les doter, tr. «te gavehé argand erhoalh eid ou argouvrein.» ●(1879) GDI 1. Nag em behé ur fé bras erhoalh eit seuel ha diblacein er manéieu.

    ●(1904) DBFV 10b. arhoalh, adv., tr. «assez.» ●(1925) SFKH 43. hui m'hanaù erhoalh eit bout ur voéz kloz a vég.

    (2) Dre (+ v.) àr-walc'h : à force de (+ v.).

    ●(1744) L'Arm 161a. A-force de pleurer, tr. «Dré ouilein eroualh.»

    ●(1825) COSp iii. dré el leine erhoalh, ean arriüas én ur poent ihuel a berrfection.

    II. Loc. conj. Àr-walc'h eo ma : c'est à peine si.

    ●(1854) PSA II 296-297. en dareu e voug é vouéh, hag erhoalh-é ma hellér cleuèt guet-hou er guirieu-men : (…).

  • àr-zivout
    àr-zivout

    prép. Au sujet de.

    ●(1838) OVD 65. Hui e hum gomportou ér memb fæçon ar zivout en ol treu aral.

    ►[form. comb.]

    S3m àr e zivout

    ●(1744) L'Arm 363a. il n'y a qu'un bon sentiment à ce sujet, tr. «né vé ar é zivoutt nameid ur santimant é huénan a zou matt.»

    ●(1876) TIM 137. hunéeu eahus ar é zivout.

    ●(1913) AVIE 164. Saùet e oé béh étré er bobl ar é zivout. ●(1921) GRSA 187. Reveet dinéh ar é zivout.

    S3f àr he divout

    ●(1939) DIHU 341/357. diouiek kaer ar hé divout.

    P2 àr ho tivout

    ●(1744) L'Arm 370a. A votre sujet, A votre égard, tr. «Ar hou tivoutt.»

    ●(1934) BRUS 96. A votre sujet, tr. «ar (hou) tivout.»»

    P3 àr o divout

    ●(1908) DIHU 34/59. Kalz a dreu e zou hoah de laret ar ou divout.

  • Arab
    Arab

    m. –ed Arabe (homme).

    ●(1744) L'Arm 15b. Arabes, tr. «Arabétt.» ●(1787) BI 17. enn Arabed cruel.

    ●(1868) FHB 160/32a. an arabet keiz. ●(1869) FHB 215/42b. An arabet so bandennou anezho. ●(1869) FHB 233/187b. eun Arab iaouank. ●(1872) FHB 384/150a. eget Turked, pe Arabed ? ●(1889) ISV 353. arabet pe vedouinet euz an Afrik.

    ●(1903) MBJJ 95. Arabed ar Syri. ●(1915) MMED 403. Abd-el Kader a rede gant he Arabed.

  • arab .1
    arab .1

    adj.

    (1) Arabe.

    ●(1790) Ismar ii. Chiffreu Arab.

    (2) =

    ●(1903) MBJJ 94. Ar c'hezek arab.

    (3) =

    ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 86. puemb cand croaidur Arab.

  • arab .2
    arab .2

    adj. cf. arabat

    (1) Arab eo (+ inf.) : il ne faut pas.

    ●(1879) MGZ 146. Arab eo ober an taol-ze. ●171. arab eo en em fougeal. ●(1882) BAR 56. arab eo en em fizout var hon nerz.

    (2) Arabat eo (+ v. conju.) =

    ●(1879) MGZ 157. Arab eo e ve diez ho penn.

    (3) Arab eo da ub. =

    ●(1882) BAR 118. Arab eo dehoc'h caout aoun. ●153. Arab eo dehoc'h beza nec'het.

  • arabad
    arabad

    m. –où

    (1) Interdiction.

    ●(1867) FHB 147/344b. Pa veli var an hent peuliou sanclet en douar, ha varznezho scritellou evelen : Arabat eo chasseal ama… arabat an dra-ma… arabat an dra-hont… laca evez eno oc'h an archerien, rag ar re-ze eo potred an arabat… Ma ne gavez peul ebet var da hent, dalc'h da grabanou e doare d'as tifen.

    (2) Sornette.

    ●(14--) N 1619-1620. Rac e mecher eo auber goab / Eguit e strab ne arabat, tr. «Car son cas est une plaisanterie / Pour le voler ni le frustrer.» ●tr. E. Ernault (DEBm 210) «ni les sornettes qu'il dit.» ●tr. R. Hemon (Jer 148) «car son métier est de se moquer, malgré son bavardage et ses sornettes.» ●(1530) J p. 201b. Les teza da arabadou, tr. «Laisse donc là toutes tes sornettes !» ●(1557) B I 248. me queff houz stat arabadou, tr. «Je trouve que vous faites des bévues.» ●tr. R. Hemon (Jer 148) «je trouve que vos actes (sont) des sottises.»

    ●(1728) Resurrection 1858. Dre da arabadou plapous lous quiguiner.

  • arabadiezh
    arabadiezh

    f. Badinerie.

    ●(1659) SCger 7a. amusement d'enfants, tr. «arabadiez.» ●11b. bagatelle, tr. «arabadiez.» ●129b. arabadiez, tr. «bagatelle.» ●(1752) PEll 17. Arabadiez, Badinerie, niaiserie, puérilité, parole ridicule. ●(17--) FGab 106. arabadies brézoneck.

    ●(1886) RUSq.FB 225b. Futilité, sf. Chose futile, tr. «arabadiez f.»

  • arabadiñ
    arabadiñ

    v. tr.

    I. V. tr. d.

    (1) Importuner.

    ●(1741) RO 2480. Noch arabadin quet da donnet den effan [ar guin].

    ●(1962) TDBP II 23. Hag ar pennou vil-ze a veze bep sul oh arabadi ahanon, tr. «et ces têtes laides-là (ces sales bonnes gens-là) étaient tous les dimanches en train de m'importuner.»

    (2) Répéter.

    ●(1962) TDBP II 23. Me am-oa bet fent gand hennez pegement e-nevoa arabadet se, tr. «j'avais eu envie de rire (cela m'avait amusé) de voir combien il avait répété cela.» ●Me, pa 'm-beze klevet eur zon nevez, e veze arabadet honnez, tr. «moi quand j'avais entendu une nouvelle chanson, elle était rabâchée, celle-là (je la rabâchais). Noter ici le bouleversement de l'ordre grammatical – anacoluthe – (faute à proscrire).»

    II. V. tr. i. Arabadiñ war ub. : insister auprès de qqn.

    ●(1962) TDBP II 23. E talher da arabadi warnon : deus, deus ! tr. «on continue à me rabacher (répéter) : viens, viens !» ●77. honnez he-deus arabadet warnon-me rei ar pout-houarn-ze dezi, tr. «celle-là a rudement insisté auprès de moi pour que je lui donne cette marmite-là !»

  • arabadus
    arabadus

    adj. (en plt de qqn)

    (1) =

    ●(1647) Am 716. [texte de Le Pelletier] «Je trouve Arabadus dans le prologue des A. du V., pour exprimer un homme âgé qui fait des horreurs par sa difformité, et par ses ordures et saleté.»

    (2) Importun.

    ●(1728) Resurrection 2142. Re arabadus och. ●(1741) RO 516. Petra a dal dide besan arabadus.

    ●(1927) GERI.Ern 21. arabadus adj., tr. «Rabâcheur, importun.» ●(1947) TNOG 5/20. Arabadus, ag. enoeus, a zo un torr-penn. Ur plac'h arabadus, a chom da gontañ deoc'h kaozioù didalvez, ouzh ho lakaat da goll hoc'h amzer. Bro Blistin, Bro Lanuon.

  • arabaduz
    arabaduz

    m. Personne tient des propos insignifiants.

    ●(1878) SVE 82 §531. Kaoz ann arabaduz / A zo hir ha paduz, tr. «La conversation du diseur de rien / Est longue et semble sans fin.»

  • arabat
    arabat

    adj.

    I. (sens d'interdiction)

    (1) Défendu.

    ●(14--) Jer.ms 278. Nac ez caffo mam nep tam mat / A quyc he map, querz arabat, tr. «Et qu'une mère trouve bon aucun morceau / De la chair de son fils, certes (c'est) chose défendue.»

    (2) Arabat eo (+ inf.) : il ne faut pas.

    ●(1834) SIM 123. Arabat eo c'hoantât tout evidomp. ●(1857) CBF 72. Arabat eo lakaat harp ann eil torz oc'h eben, anez ec'h afedchent, tr. «Il ne faut pas mettre les pains à se toucher, sans cela elles auront des baisures.» ●(1867) MGK 30. arabad gwerza 'nn douar. ●(1868) FHB 191/280b. Arabad eo ive bernia re an avalou. ●(1870) MBR 4. Arabad eo a-vad e ve grik e-bed. ●(1872) DJL 41. rabad eo beza papret chanch-dichanch. ●46. Rabad eo jamez trahissa ar virione gant gouizieghez. ●(1876) BJM 134. Arabad eo credi re vuan d'an traou burzudus.

    ►[par ellipse du v.]

    ●(1880) SAB 30. arabat falgaloni na digourachi.

    ●(1906) KANngalon Genver 7. arabad plega dirak den ebed. ●(1907) PERS 144. arabat kaout dle. ●(1909) KTLR 130. Arabad va direnka epad an deiz. ●(1912) MMPM 41. Mari a zesk d'ar c'hristen arabad en em ankounac'hat.

    (3) Arabat eo (+ v. conju.) =

    ●(1862) JKS 252. arabad eo ez afe drouk enn-hoc'h dre'n abek da ze.

    ►[par ellipse]

    ●(1869) FHB 233/187a. Mez, rabet e ve credi. ●(1878) EKG II 113. Ian Pennors n'en devezo ket a c'hoant kousket fenoz. – Arabad en defe ken nebeut.

    ●(1911) FHAB Du 296. arabad e viche eur mirakl, rak dioc'htu o zamik relijion a iafe gant an avel. ●(1926) FHAB Mae 183. Ma bugale, arabat e klefen ho pefe grêt eun diaoulegez bennak.

    (4) Arabat eo da ub. =

    ●(1862) JKS 36. arabad eo deoc'h ober dael out-han. ●(1868) KTB.ms 14 p 1. arabad a vo d'ac'h facha. ●(1878) EKG II 40. Divarc'ha an nor ! Arabat oa dign hen esaat, rag re skuiz ha re zinerz oan breman.

    ●(1925) BILZ 135. Met arabad eo d'ec'h lavaret se d'ean.

    ►[par ellipse du v.]

    ●(1900) MSJO 139. Arabad da hini ebet ac'hanoc'h (…) kiza dirag ar boan. ●(1908) KMAF 47. arabad d'in dizonjal warnan [kornad-butun]. ●175. arabad d'it brousta da biz, nag hada re stank. ●(1909) FHAB Even 182. kerz da voueta an dornerez ; arabet did damanti. ●(1925) FHAB Du 411. arabat d'eomp diskorbella re hon daoulagad.

    (5) Bezañ arabat ober udb. =

    ●(1923) AAKL 14. lavaret am eus d'an hostiz e vije arabad o rei da zen.

    (6) Bezañ arabat : il ne faut pas.

    ●(1732) GReg 881b. Pour faire un bon soupé, Il faut faire un sobre diné, tr. «Evit coanya èr-vad, re leyna a so a-rabad.»

    II. (sens d'inutilité)

    (1) [avec «devout»] Arabat em eus : j'ai beau (faire).

    ●(1787) PT 49. arbad e mès gobér. ●69. ar bad en dou Pilat gobér. ●(17-- VO 62. 103. erbad e mès ridêq, tr. (GMB 35) «j'ai beau courir.»

    ●(1896) HIS 36. Arbad en doé gobér Moïs, be oé klèm ataú.

    ●(1927) GERI.Ern 137. erbad hou es, tr. «C'est inutile, vous avez beau (faire).»

    (2) [avec «bezañ »] Arabat eo din : j'ai beau (faire).

    ●(1790) MG 86. Er bad vehai dehi desirein bout brahue. ●(17-- VO 62. er bad oai bet teign seèllét, tr. (GMB 35) «j'eus beau regarder.» ●85. erbad oai dehi grateah caër, tr. (GMB 35) «elle avait beau promettre.»

    ●(1831) RDU 242. Arbad oai dehou assaü cuéh er marveil-zé, er brut e yas partout. ●(1856) GRD 334. Erbad-é d'er bêg labourat, ma ne lar nitra er galon.

    ●(1927) GERI.Ern 137. erbad é (d'och), tr. «C'est inutile, vous avez beau (faire).» ●(1934) BRUS 101. Beau faire (vous aurez), tr. «arbat vo deoh.»

  • arabeg
    arabeg

    m. Arabe (langue).

    ●(1903) MBJJ 291. etuont d'e arabek e ouie tammo gallek. ●298. en gallek hag en Arabek.

  • arabek
    arabek

    adj. Arabe.

    ●(1903) MBJJ 187. Ar gir «bakchij» a deu gante ezetoc'h, 'n askont m'eo eur gir arabek.

  • Arabez
    Arabez

    f. -ed Arabe (femme).

    ●(1927) LZBt Meurzh 46. Arôk kuitât hon Arabezed ken karet.

  • Arabi
    Arabi

    n. de l. Arabie.

    ●(1499) Ca 10b. Arabi. g. arabie.

  • arad
    arad

    voir arar

  • aradeg
    aradeg

    f. –où (agriculture)

    (1) Concours de labourage.

    ●(1866) FHB 61/67a. mont gantha d'an aradegou. ●(1868) FHB 143/312a. En aradeg vras zo bet e Billancourt (...) ez oa antercant alar o vont en dro.

    ●(1908) FHAB C'hwevrer 47. Aradeg eo ar ger implijet dre oll e Gorre Leon evit lavaret comices agricoles. ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aradeg, tr. «concours de charrues.»

    (2) Labour.

    ●(1870) FHB 286/196a. pa voa deut an dervez braz eun (lire : eus) an aradeg. ●(1877) FHB (3e série) 26/212a. Pa zavit, emez-han, bommou douar en hoc'h aradegou.

  • aradenn
    aradenn

    f. –où

    I. (agriculture) Trace de la charrue, sillon.

    ●(1872) ROU 57. Araden, au propre, signifierait trace de la charrue, sillon.

    ●(1913) KZVr 33 - 17/10/13. Eun araden am eus graet er park-se, tr. «j'ai fait un sillon dans ce champ.»

    II. par ext.

    (1) Chaîne (de montagnes).

    ●(1913) KZVr 33 - 17/10/13. Araden, fém., tr. «toute chose prolongée et longue comme un sillon fait à la charrue, trace longue de quelque chose que ce soit. agglomération, enchaînement, roulement.» ●Eun araden veneziou, tr. «une longue suite de montagne. Léon. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 21. aradenn f., tr. «chose prolongée, comme un sillon fait à la charrue.»

    (2) Enchaînement, série, suite.

    ●(1927) GERI.Ern 21. aradenn f., tr. «enchaînement, série, suite.»

    III. sens fig.

    (1) Fantaisie, lubie, caprice.

    ●(1838-1866) PRO.tj 180. An araden a drelatas an otro.

    ●(1913) KZVr 33 - 17/10/13. en Trég[uier] araden, tr. «fantaisie, lubie.» ●(1927) GERI.Ern 21. aradenn f., tr. «fantaisie, lubie.»

    (2) Un aradenn zo ennañ : il est en colère.

    ●(1913) KZVr 33 - 17/10/13. en Tré[uier] Hennez 'zo eun araden en e gorv, ou ennan, tr. «il est en colère.»

  • aradennad
    aradennad

    f. –où

    (1) Grande quantité, foule, kyrielle, flot (d'histoires, etc.).

    ●(1872) ROU 102b. Série, tr. «Aradennad. Ce mot, au sens direct, signifierait, sillon.»

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aradennad, fém., tr. «comme araden ; grande quantité.» ●eun aradennad istoriou, tr. «une foule d'histoires. Léon. Milin.» ●Aradennad En Trég[uier] eun aradennad leou-Doue, tr. «une kyrielle de jurons.» ●(1927) GERI.Ern 22. aradennad f., tr. «enfilade, kyrielle (d'histoires, de jurons).»

    (2) En un aradennad : à la suite.

    ●(1763) SE 2. a zisquezas deza en en haradennat / hé yer, hé ouidi...

    (3) Accès de colère.

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aradennad En Trég[uier], tr. «Accès de colère : krog 'zo eun aradennad ennan. Coadout.» ●(1927) GERI.Ern 22. aradennad f., tr. «accès de colère.»

    (4) (géographie) Chaîne (de montagnes).

    ●(1872) ROU 57. Un aradennad menezou, tr. «une chaîne de montagne.»

    ●(1927) GERI.Ern 22. aradennad f., tr. «chaîne (de montagnes).» ●(1933) BRND 10. eun aradennad-veneziou. ●(1943) FHAB Mezeven 308. 'Vel choaser eur porz kloz, diouz tu an Hanter-Noz / Aradennad Are gant he c'hrec'hennou hud / O stanka Stankenn Aon re-bar d'eun dachenn gloz.

  • aradennañ
    aradennañ

    v. tr. d. & v. intr. Narrer longtemps, être longtemps à raconter qqc.

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aradenna, verb. a. et n., tr. «narrer longtemps, être prolixe, diffus (peu usité) Léon. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 21-22. aradenna v. n. et a., tr. «défiler, débiter à la file.»

  • Aradon
    Aradon

    n. de l. An Aradaon : Arradon.

    I.

    (1) An Aradon.

    ●(1861) BELeu 55. Hanàuet mad e oé é troïeu Gùénèd, groeit en doé missioneu é Plescop, é Plœren, én Arradon, é Baden, én Isenah hag én Arh. ●(18--) PENdast 384. Ed-hu d'an aradon / Enon c'houi a vo lojet.

    ●(1902) LZBg Mae 100. En Arradon. ●(1902-1905) LARB 268c. Eit digemér Eskob Guéned / E za d'en Arradon / Er huré n'en dés tok erbet / Na penaus é hrei ean ? ●(1942) DIHU Meurzh 369/44. Hir é en hent betag en Aradon, dré Goulèu, Mourieg ha Roheltaz. ●(1985-1986) ADEM 9. àr an hent da zoned d’an Arradon.

    (2) Aradon.

    ●(1748) CI.pou 55. Aradon.

    ●(1902-1905) LARB 162a. Kleuet ou des kloh Arradon / É kreiz er fal amzer / Hag é porh en Eutru Person / E arriùant imber. ●(1906) DIHU 16/271. Chetu, a glei, Arradon.

    II. (blasons populaires) Voir farod, foeñvour .2, peizant.

    III. Noms de famille.

    ●(1970) NFBT 246 N° 1931. Roguéda, ●N° 1932. Roguédas [= n. de l. à Arradon].

    IV. [Toponymie locale]

    ●(1844) DMB 54. Pegours enta é huélein-mé Roltas.

    ●(1922) ADEM (lettre privée reproduite datée du 29.04.1922) 34-38. Er sehun paset me mes chonjet liés é braüité hun bro a drest ol é Penboh. ●(1930) DIHU 225/33. dré el lanneuiér e zo étré Moréag ha Rogeltaz, a hed de stér Kouléù. ●(1942) DIHU Meurzh 369/44. Hir é en hent betag en Aradon, dré Goulèu, Mourieg ha Roheltaz. ●(1985-1986) ADEM 8. ma eontr a Vourjeall. ●13. O, ar eontr a Benboc’h, hennezh a zo ur pezh den ! ●15. hag ur vuoc’h antronos oa parti en-dro dre Boulindu. ●17. kar ag ar Vouster (...) etal Kerbeleg (...) ag ar Menez. ●18. ha meur a wezh ni gave ar vamm a Gerbilewed. ●19. Kar bez oa ur fest e Kersplann. (...) E douaroù ar Lodoù. ●23. peotramant e Menez-Huiri. ●25. ha neuse Mariann a Bondinam. (...) evel ma’d eo e Poulmarc’h. ●29. Honnezh a gane an dra-se a p’oamp é tigloss avaloù-douar ewid fest B. a Drevelenn. ●30. Perrin hag Ann-Mari, ag an Herbont. ●57. e ti ar re G. ag ar Banaloù. ●62. Int doa lazet unan e Porse. (...) Ni ’boa bet ur vugules a Goluret. (...) e ti J. en Haligwenn. ●63. Ha ni a zae a Gervadeg. ●65. Ni yae d’ar park bouilhenn, etal ar Banaloù. (...) ha b’oa ur feunteun iwe, feunteun park bouilhenn. (...) E oa just etal ar Bal-vras. ●66. rac’h ’re a Roeltas a zae da ’olc’hiñ ahont. ●72. ni yae da glask lann da Lann ar Lignoù, kar ni brene lann ged Pier a Drevier. ●75. E Kergwenn neuze. ●77. mes re a Vrambouis, ar B. a faote dehou derc’hel e ziw dachenn hag int oa oaet da Volore. ●78. a pa yae da labourad an estr da Gerat. Etre Moreg ha Kergwenn, b’oa ur feunteun. ●94. Eñv zae ag ar siminer, hag a dreuse dre Voreg, dreuse Koulew. ●99. Ag ar Greoù oa. ●101. oa er gasern e Santes Barb. ●102. ni yae da Gerleran, peotramant d’an Hent Bihan. ●103. e penn kentañ a Bramer. (...) Bez oa davarnoures er Petit-Molak. ●104 ar meliner a Gampenn é toned. ●105. Bez oa ur meliner e Pont ar Stêr. ●105. Ar Palud, etal ar Baludenn. ●106. pa yae ar maouesed ag ar Vouster. (...) Er Gravellig, ahont. (...) a pa zaer etre Roskledan ha Kerbeleg.

  • Aradoniz
    Aradoniz

    pl. Habitants d’Arradon.

    ●(1985) ADEM 97. O, kroas savet uhel àr lein tour an ilis, / Da Zoue perped fidel, gouarnit Arradonis !

  • aradur
    aradur

    m. Labour.

    ●(1927) GERI.Ern 22. aradur f., tr. «labour.» ●(1979) BRUDn 28/18. An araduriou a oa du, toket a riell.

  • aradurezh
    aradurezh

    f. (agriculture)

    (1) Labourage.

    ●(1927) GERI.Ern 22. aradurez f., tr. «labourage.»

    (2) Terre arable.

    ●(1913) KZVr 33 - 19/10/13. Aradurez, tr. «terre arable. Langoat. Even.»

  • araj
    araj

    m.

    (1) (pathologie) Rage.

    ●(1633) Nom 272a. Hydrophobus, lymphaticus : blessé de morsure d'vn chien enragé : vn den blesset gant vn quy claff gant an gounnar, gant an arraig.

    ●(1732) GReg 778a. Rage, maladie, tr. «arraich.» ●(1790) MG 339. eit mirét doh en arrage. ●(17--) BSbi 709. De uellat d'en droug déent, d'er vut ha d'en arrage.

    ●(1856) GRD 175. châss clan guet en arrage.

    (2) Accès (de mal).

    ●(1900) MSJO 123. O velet eun arrach poan o tont varnezhan. ●(1913) FHAB Kerzu 374. eun arrach en deuz enno !

    (3) Rage, colère, furie.

    ●(1633) Nom 257a. Furor, mania, rabies, intemperia : rage, fureur : arraig, counnarr, furor.

    ●(1710) IN I 257-258. pere a gundu alies d'ar brutalite ha d'an arraich. ●373. gant e oll arraich. ●(1752) BS 458. an arraich en deus out-o.

    ●(1834) SIM 137. rac aoun e teufent da veza victim eus a arrach ar miserabl-se. ●(1852) MML 110. Ar pes e ra he arach. ●(1866) FHB 75/179b. evit nevezi var ar vugale gueiz-ze an arrach o doa diskuezet a enep Jesus. ●(1879) BAN 195. Enebour an dud a labouras gant he holl arrach.

    ●(1904) DBFV 9b. araj, m., tr. «rage, fureur.»

    (4) En araj : en rage.

    ●(1790) MG 298. ul lon én arrage.

    ●(1857) GUG 13. M'anemis én arrage.

    ●(1907) DIHU 26/435. én arraj é han a p'hé hleuan. ●(1976) HYZH 108/20. (Douarnenez) on otrou e vont en arj. ●(1979) VSDZ 120. (Douarnenez) hag alies 'yee en arj deuzouto, tr. (p. 283) «il lui arrivait de s'en prendre aux autres.»

    (5) En araj pilh : dans une rage folle.

    ●(1982) HYZH 147/26. (Treboull) o vont en araj-pilh.

    (6) Poan-araj : douleur insupportable.

    ●(1905) IVLD 136. ne c'hellaz ket kloza eul lagad, kement a boan-arrach e devoe en he gar. ●222. eur boan arrach enn he vouzellou.

  • arajamant
    arajamant

    m. Rage, colère.

    ●(1792) BD 3110. carguet on a aragamant, tr. «je suis rempli de rage.»

  • arajet
    arajet

    adj.

    (1) (Animal) enragé.

    ●(1688) MD II 11. ar bleisi arraget. ●(c.1718) CHal.ms i. chien enragé, tr. «h/qui clan, qui connaret arraget.» ●(17--) EN 2986. bleidy araged, tr. «des loups enragés.»

    ●(1850) MOY 295. eur blei arrajet.

    ●(1929) MKRN 98-99. ar paourkez Fridu (…) e ta da vut arrajet lip-ha-lip, tr. «le pauvre Fridu (…) devient complètement enragé.» ●(1932) GUTO 11. ur baré chas arajet.

    (2) sens fig. (en plt de qqn) Enragé, furieux, en colère.

    ●(1499) Ca 11b. Arraget. g. enragiez demoniques. ●(c.1500) Cb 45b. [connar] Jtem rabidus / da / dum. g. enragiez / hors du sens / folz b. arraget. ●(1633) Nom 136b. Gyrgathus : la maison des innocents ou des insensezz, ou enragez : ty an innoçantet, pe tu (lire : tut) inçançet pe arraget.

    ●(1824) BAM 406. ar Jusevien arraget. ●(1866) FHB 75/180a. pe guen arrajet bennag ma oant. ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 102b). Arrajet net gant an debron.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1790) MG 60. a p'em boai en droug-dèntt, me rai èl Perrot, ha goah oèn eid un arragét.

    (3) Bout arrajet da : être acharné à.

    ●(c.1680) NG 1505. e houent arraget / De lecat Doué der maruë.

  • arajiñ
    arajiñ

    v. intr.

    (1) Contracter la rage.

    ●(1732) GReg 778a. Contracter la rage, enrager, tr. «arragi. pr. arraget. Van[netois] arrageiñ.»

    (2) Enrager.

    ●(1659) SCger 51a. enrager, tr. «arragi.» ●(c.1680) NG 901-902. Taulet de arageou (…) / En ur gauter. ●913. Eno e harageint guet nan bras ha sehet. ●(17--) BMa 156. Aragin aray pa clevo, tr. «Il enragera quand il entendra.» ●1224. Aragyn a gren eo aran, tr. «J'enrage tout à fait.» ●(17--) BSbi 1104. arragein guet colér.

    ●(1829) CNG 31. arragein attàu doh er péh a gavou. ●(18--) AID 178. dont a ran da aragin, tr. «je deviens enragé.» ●(18--) SBI II 208. Arajin rê ar miliner, tr. «Il enrageait, le meunier.»

    ●(1904) DBFV 9b. arajein, v. n., tr. «être enragé, furieux (doh, contre).» ●(1909) FHAB Du 347. hor chas a stago ive da arzal, da arragi.

  • arakiñ
    arakiñ

    v. intr. Être détraqué.

    ●(1919) DBFVsup 3a. arakein, v. n., tr. «battre la breloque, être détraqué.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...