Devri

Recherche '"añ"...' : 466 mots trouvés

Page 1 : de an-5 (1) à anataus (50) :
  • añ .1
    añ .1

    interj.

    (1) N'est-ce pas.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. An (n nasal), hein ? n'est-ce pas ? H[au]t-Léon.

    (2) Quoi.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. An (n nasal), Quoi ? que dites-vous ? Trég[uier].»

  • an .1
    an .1

    art. déf.

    (1) [en moyen-breton (jusque vers 1650), devant toutes les lettres] Le, la, les.

    ●(1066-1081) Cqlé 156 (f° 71r°). Ego groegon filius harnou pecuniae compulsus necessitate decimas meas quas a guoeth ann auallenn usque ad caer strat habebam.

    ●(c.1350) Io ms latin 14354 f°263v°. An vu heguen amlouenas annegarat anlaclas tr. « La ? souriante m'a réjoui, l'aimable à l'œil bleu… » ●f°144v°. An guen ęheguen amlouenas anegarat an lac [las ●f°247r°. An guen heguen amlouenas hanegarat anlac. tr. « La bénie souriante m'a réjoui, l'aimable à l'œil bleu… » ●f°107r°. Me amous vnamoric ioliuic in dan an del mé tr. « J'ai une amourette joliette sous les feuilles, je la… » ●(1396) Miscellanea ms latin n° 3184 f° 125v°. deut dangaer poaz eo anpanennov. ●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. » ●(14e) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j'étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(c. 1501) Donoet 3-18-19. nemet guir an second person an imper[atiff] / mot en leuie ha nese effe leuier, tr. « seul le mot de la seconde personne de l’impératif / mode le gouverne, et donc il est gouverné »

    (2) [devant «n», «d», «t», «h» et voyelles] Le, la, les.

    ●(c.1680) NG 6. En ennet en nenf.

    ●(1867) MGK 30. arabad gwerza 'nn douar.

    ►local. [devant «c'h»]

    ●(c.1680) NG 5. En huehuet sign.

    ●(1838) OVD 155. en hoarieu dourne. ●(1893) DES 9. Sonnen en hoant, tr. « Sone du désir ».

    ●(1934) BRUS 227. L'appétit, tr. «en hoant.»

    (3) [devant «l»] Al : le, la, les.

    ●(c.1680) NG 159. El louer eué hac er steret. ●330-332. Vr steren guen ha scler / Ou hassas bet el leh / Ma houe gannet hun Saluer.

    ●(1732) GReg 565b. Laveuse, d'écuelles, &c., tr. «scauterès al listry.»

    (4) [devant les autre consonnes] Ar : le, la, les.

    ●(c.1680) NG 159. El louer eué hac er steret. ●1083. er hy. ●1084. er Virchies Varië.

    ►[parfois devant «l»]

    ●(1836) FLF 13. Ar leon a chommas luyet er rouejou.

    (5) Am : forme de an, ar, al. Voir am .4

  • añ .2 / a .6
    añ .2 / a .6

    m.

    I. Baiser.

    ●(1499) Ca 5b. g. baiser. b. aff.

    ●(1732) GReg 76a. aff. p. affou.

    II. enfant.

    (1) Bisou.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. An (n nasal), tr. «baiser (terme enfantin). Anig, diminutif. Trég[uier].» ●(1917) KRVT 250/2d. "af", breman "an" e Treger, evit lavaret "pok"). ●(1927) GERI.Ern 13. añ m. Baiser (mot enf.), dim. -ig. ● (1986) BRSZ 2a. aig da Vammig ! aig da Naig. ●37a. añ m. MB. aff (Cth.5) als. a, aig : pokig, allazig war ar jod, kiss, caress/pat on the cheek (in child language).

    ●(2000) LLMM 318/58. añ. ●(2007) DGRGE 25a. a parfois añ m. baiser (enfantin).

    (2) Caresse.

    ●(1895) GMB 20. Le pet. tréc. añeq, caresse, terme enfantin (prononcé añ nasal + eq par k palatal), doit être le diminutif de *añ, autre prononciation admissible pour aff.

    ●(1903) NOETy 155. On dit en petit Trég. añik, añeq caresse (faite par un enfant), d'un simple añ moins usité = moy. bret. aff. (...) Une variante a, sans nasale, a été employée en haut cornouaillais par Evnik Arvor dans une fable publiée par Kroaz ar Vretoned, où le chat dit à une jeune souris de venir le caresser : / Ia, ma loenik, ia ! deut ama / Deut, ma elik, d'ober d'in "a!".

    (3) Ober añ : embrasser.

    ●(1919) DBFVsup 1a. gobér a, tr. «baiser (terme enfantin).» ●(1934) BRUS 120. Embrassez-moi, tr. groeit â dein (pour un enfant).» ●(1955) STBJ 174-175. E lavar ar re vitous (...) roi a a oa bouchat pe bokat. ●(1972) HYZH 79/10. Reiñ ur pok war ar jod eo ober añ. (...) goubir a /gu'bir 'a:/ (...) en Alr[e]. ●79/10. ober avig /'a:ik/ e St-Iv[i]. ●(1982) LIMO 4 juin. Ohpenn «karig» e vè groeit un «aw». ●(1984) SKVR 84/13a. Gra un â d'ha voereb = fais un bisou à ta tante. ●(1986) BRSZ 37a. ober añ to kiss : grit añ da Channig, ma lapous !

    ●(2000) LLMM 318/58. ober añ : reiñ ur pok bihan. ●(2007) DGRGE 25a. gober [a], donner un baiser.

    (4) Ober añ : caresser.

    ●(1903) NOETy 155. On dit en petit Trég. añik, añeq caresse (faite par un enfant), d'un simple añ moins usité = moy. bret. aff. (...) Une variante a, sans nasale, a été employée en haut cornouaillais par Evnik Arvor dans une fable publiée par Kroaz ar Vretoned, où le chat dit à une jeune souris de venir le caresser : / Ia, ma loenik, ia ! deut ama / Deut, ma elik, d'ober d'in "a!".

    ●(1978) PBPP 2.1/7. (Plougouskant) ober añ, tr. «faire une caresse avec la main /pour un bébé/.» ●groez añ-añ din ivez, tr. «fais-moi donc une caresse.»

    (5) Reiñ añ : donner un baiser.

    ●(1955) STBJ 175. roi a, tr. « bouchat pe bokat. » ●(1974) TDBP III 103-104. S'adressant aux petits enfants, on leur dit : (...) Ro añig da data !, tr. « donne un petit baiser à papa ! » ●(1984) SKVR 84/13a. Rait un â d'hoc'h moereb ! = fais bisou à ta tante (donnez un bisou à votre tante). ●(1986) BRSZ 2a. roit a da Naig ! roiñ a, tr. « bouchat, pokat. » ●37a. reiñ/ober añ, tr. « to kiss. »

    (6) Reiñ an añig kaezh da ub. : donner un joli baiser à qqn.

    ●(1977) TDBP.II 255. Ro an añig-kêz da dontoñ !, tr. « donne un joli baiser à tonton ! (se dit aux enfants). »

  • añ .3
    añ .3

    pron.

    (1) [devant un pp.] Le.

    ●(18--) GBI II 538. Gant ar vein d-eûs-han galoupet, tr. «Qui le poursuivirent à coups de pierres.»

    ●(1907) AVKA 46. Ni ive on deus han klevet.

    (2) [après l'impér.] Le.

    ●(1575) M 488-489. Vn parabol Iolis (...) / A recit Sant Mazeu, nac out mar creff cleuaff, tr. «Une jolie parabole (…) / Et que rapporte saint Mathieu ; si fort que tus sois, écoute-la.»

    ●(17--) EN 1441. Chetu mangagemant, cabiten, lenetan. ●2367. Lestan nebon eta, eha dan Jberny.

    ●(c.1825/30) AJC 6245. quesetan da brison quer. ●6262. digesetan aman. ●(1842) GBI II 442. Dibr d'in-me ma marc'h, dibr-han êset, tr. «Selle-moi mon cheval, selle-le bien.»

    ●(1902) PIGO I 158. gwelet-an ! ●(1907) AVKA 82. troc'het han. ●(1910) MBJL 148. meulet-an da virviken.

  • an- .2
    an- .2

    voir han-

  • an- .3
    an- .3

    préfixe.

  • an-dro
    an-dro

    f. (danse) An dro.

  • an-unan
    an-unan

    pron.

    (1) Soi-même, seul.

    ●(1847) MDM 216. En em gared han-unan ; en em glask han-unan. ●364-365. ne deo ket mad han-unan a dleer da glask, mad an holl eo. ●(1863) MBF 95. gober hent pe ver en unan, tr. «voyager seul.» ●(1866) FHB 91/308a. peguen dangeruz eo heuil ar pen an-unan. ●(1872) GAM 28. Ne ket brao en em veuli ann unan ! ●(18--) SAQ I 257. kollet dre ar faot an unan.

    ●(1907) FHAB Here 249. e kouezer var an adrenv an unan. ●(1908) FHAB Eost 241. kredi emaer an unan o labourat. ●(1911) BUAZperrot 118. dre veza re stag ouz an doare da welet an unan. ●305. n'oar ket barrek awalc'h d'en em denna an unan. 605. evit an unan. ●812. a lavare e oa ret beza sant an unan araok beza goest da ober al labour-ze. ●(1922) FHAB Genver 40. pegen c'houek e labourer pa ne vezer ket an unan ouz hen ober. ●(1928) LEAN 43. oc'h en em drec'hi an-unan. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. Ober eun hent keit-se, an unan, a zo start.» ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 153. deski en em ankounac'haat an-unan.

    (2) An-unan-penn : tout seul.

    ●(1911) BUAZperrot 287. pa vezer an unan penn.

    (3) Propre, à soi.

    ●(1911) BUAZperrot 233. enebourien an diaveaz : an techou fall an unan.

  • anad
    anad

    m.

    (1) Trace, chose qui laisse à savoir, à penser, apparence.

    ●(1861) BSJ 32. Ne gavant hanad erbet é ma Doué, nitra ne zifforh er hroaidur e huélant doh er vugalé aral. ●142. discoein dehai un hanad ag é vràuité hag ag é splandér a Zoué. ●159. ha neoah pihue e gavou un hanad guet-n-ein ag ur gueu hag ag er péhèd. ●(1879) GDI 43. bout e zou nezé hanad a varhad, deustou n'en dé quet quer spis de huélèt.

    (2) Trace de qqc. de visible.

    ●(1867) BSSo 20. Mæs, dré hèd interr en dud étal bé sant Sorlein, bet oé danjér d'hum drompein guet quement a véieu, ha de gol en henat a vé er Martyr é misq er réral.

    ●(1912) DIHU 83/69. ne oé ket mui anat erbet ag er boufam. ●(1919) DBFVsup 2. anaù, anad, hanad : nen des ket anaù erbet anehou, tr. «il n'en reste aucune trace.» ●(1928) DIHU 210/188. Nag anat a zén. ●(1939) RIBA 50. Spieien e hrér muioh mui de glah ha de gavet un anad anehon.

    (3) Signe.

    ●(1934) DIHU 278/127. Ha kaer hon es monet n'en des anat erbet é tostamb.

    (4) (religion) Espèce.

    ●(1921) GRSA 141. korv Doué édan anad er bara.

    (5) =

    ●(1856) GRD 309-310. En nean, dré é vràuité, e zizolo en hennat ag er sclærdér liguernus péhani e zou én dro dehou.

  • anadiñ
    anadiñ

    v.

    I. V. intr. abstrait Apparaître, se manifester.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 14. Hanadein a ré ar é face er joé a gargué é galon. ●(1861) BELeu 6. Er min a zevotion-cé e hennadé ar ou fas.

    ●(1931) VALL 30b. Apparaître, tr. «V[annetais] anadein.» ●(1940) DIHU 354/187. Ha me spered e asé guélet éh anadein, émesk er moged skanù é hoari, drem goapus ha speredel er boulom La Fontaine, gañnet ér gér-man.

    II. V. tr. d.

    (1) Apercevoir.

    ●(1942) DHKN 223. Anadein e hrér hepkén er rankad glustreu doh en tu deheu.

    (2) Mettre en évidence.

    ●(1861) BSJ 155. Er Juiffèd e hirvoudé d'ur Salvér péhani en devehé bet displéguet diguorieu caër én dro dehou, ha dré béré en en devehé bet hanadet é ranteleah drest en ol ranteleaheu aral.

  • anadurezh
    anadurezh

    f. Évidence.

    ●(1732) GReg 380b. Evidence, tr. «Aznadurez.»

    ●(1927) GERI.Ern 17. anadurez f., tr. «Caractère notoire, evidence, certitude.»

  • anaes
    anaes

    adj. Difficile.

    ●(1920) KZVr 366 - 07/03/20. anaez, à Saint Fiacre, pour diaez, Treger.

  • anaez
    anaez

    m. Malaise financier.

    ●(1464) Cms (d’après DEBm 206). anaes malaise ●(1499) Ca 7b. Anes. g. mesaise. vide in aes. ●(1530) J p. 6b. Me a ve plen bizhuyquen den gae / Hep poan nac anes (variante : aues) nac esmae, tr. «Et moi aussi je serais toujours gai, sans peine, sans ennui, sans émoi.» ●(1575) M 1979. An tan ma ne aues (lire : anes), nedeu da vn moeson / Ez casty pep heny, tr. «Ce feu et son supplice, ce n’est pas d’une seule façon / Qu’il châtie chacun.» ●3456-3457. Hac en bet man bout hep poan nac aues (lire : anes), / Dreo ouz beuaff en scaff ha bezaff æs, tr. «Et en ce monde être sans peine ni désagrément, / Vivant gaîment, certes, et être à l’aise.»

  • anaf .1
    anaf .1

    m. (herpétologie) Orvet.

    ●(1499) Ca 7b. anaff. g. auuain. ●(c.1500) Cb 56a. g. cest vng serpent qui na nulz yeulx. b. serpent dall / euel anauff.

    ●(1896) GMB 378. annac'h à Lannebert añnaf à Trévérec.

    ●(1919) DBFVsup 11b. bulan, brelañu (B[as] v[annetais]) ; venan (Arv[or]), f. orvet, envoye, «anvin». - Ailleurs, enan, nenan (Arg[oat]), pentefeñu. ●52b. nenan (Pontivy), orvet. V. enan, venan. ●(1934) BRUS 247. Une couleuvre, tr. «er vernanù -ed.» ●(1927) GERI.Ern 17. anaf T[régor], anve(z), anuz dall (V[annetais] enañ) m., tr. «Orvet.»

  • anaf / anañv .2
    anaf / anañv .2

    s. cf. anam

    (1) Peine, douleur.

    ●(1557) B I 681f. Ne santaff poan breman na neb anaff, tr. « je ne me sens plus de peine ni de souffrance. » ●(1575) M 429-430. Ha dre Contrytion hon em abandonaff / Da doen net en bet man lyes poan hac anaff, tr. «Et par contrition, à nous résigner / A bien souffrir en ce monde mainte peine et douleur.»

    (2) Souillure, tache.

    ●(1530) Pm 245 (Mab Den). Ne (lire : Na) caffo sathan nep anaff, tr. «Afin que Satan ne trouve aucune souillure.» ●(1557) B I 664b. Na caffo sathan neb anaff, tr. « que Satan ne trouve aucune tache. »

    (3) Trouble.

    ●(14--) N 532. Me meux anaf dioutaff ha caffou, tr. « Il me cause du trouble et de l’embarras. » ●tr. Herve Bihan litt. « J’ai du trouble et de l’embarras qui viennent de lui. » ●(1530) J 101b. Bet hac aman so meur anaf, tr. DEBm 336 « …grand trouble »

  • anafan
    anafan

    m. (herpétologie) Orvet.

    ●(1464) Cms (d’après DEBm 205). anafan.

  • anafet / anañvet
    anafet / anañvet

    adj.

    (1) Troublé.

    ●(14--) N 559. Dre e douigaff hep bezaf anaffet, tr. « Que rien ne trouble votre respect pour lui. » ●604. Ho enoraf hep bezaf auaffet (lire : anaffet), tr. « Les respecter, sans aucun trouble » ●652. Ennheu soingaf hep bezaff auaffet (lire : anaffet), tr. « Et de les méditer sans te troubler. »

    (2) Infirme, indisposé.

    ●(14--) N 503. A te so claf nac auaffet (lire : anaffet), tr. « Es-tu malade ou indisposé ? » ●1021. Me aioa claf hac auaffet (lire : anaffet), tr. « J'étais malade et infirme »

  • anafus / anañvus
    anafus / anañvus

    adj.

    (1) Troublé.

    ●(14--) N 515. Maz ententaf ma bezaf auaffus (lire : anaffus), tr. « Que je comprenne pourquoi je suis si troublé » ●(1575) M 3215. quentse canaff hep bezaff anaffus, tr. « Mais chanter sans être troublé. »

    (2) Affligé.

    ●(14--) N 1175-1177. Ha csof (lire : ezof) knech tnou caffouvs / Allas ma priet morchedus / Off, pa hoz guelaff anaffus, tr. «Et je suis complètement attristée, / Hélas, mon mari, je suis / Affligée, quand je vous vois éprouvé.» ●(1575) M 1618. Hep diuez da bezaff, ouz goelaff anaffus, tr. « Pour être sans fin à pleurer, abattus ! »

    (3) Souillé.

    ●(1575) M 1416. na beuaff anaffus, lubricus en luxur, tr. « Ou vivre souillé, lubrique, dans la luxure. »

  • analad
    analad

    m. –où

    (1) (Une) respiration.

    ●(17--) CSbsm 14. Peb hanallad e oé un act a garanté.

    ●(18--) SAQ I 212. pep halanad a dennomp.

    (2) Analad diwezhañ : dernier souffle.

    ●(1732) GReg 4a. Abbois, extremité d'une personne, tr. «Alanad divezâ.»

    ●(1860) BAL 98. bete va alanad diveza.

    ●(1908) KMAF 72. hag e oa an holl o c'hortoz va alanad diweza.

    (3) Rentañ, ober e analad diwezhañ : rendre son dernier souffle.

    ●(1656) VEaj. en deuoue vr vomissamant quer forzus, ma rentas é azlanat diueza.

    ●(1868) KMM 196. rac-tal ma raze e alanad diveza etre e zaouarn. ●(1877) BSA 84. Goude e rentas e peoc'h he alanad diveza etre divreac'h Jesus.

    (4) En un analad : d'une haleine, sans s'interrompre.

    ●(1912) MMPM 124. Hen diskwez frœaz a ra pa hell sevel en eun halanad ar ganaouen ken dudiuz, hanvet ar «Magnificat».

    (5) War un analad : d'une haleine, sans s'interrompre.

    ●(1766) MM 381-382. a goudé var en halanat / é tistac-jé deoc'h en ervat, tr. «et puis, tout d'une haleine, il vous aurait nettoyé une ornée.»

  • analañ / analat
    analañ / analat

    v. tr. d. Respirer.

    ●(1499) Ca 6a. Alaznaff. g. alainer.

    ●(1659) SCger 128a. Alanat, tr. «halener.»

  • analat
    analat

    voir analañ

  • analizañ
    analizañ

    v. tr. d. Analyser.

    ●(1907) BOBL 12 octobre 159/2e. lakat analiza anezo.

  • analoù
    analoù

    s. plur. Annales.

    ●(1633) Nom 3b. Chronica : Annales, chroniques : Annalou, Coronicou (lire : Cronicou ?).

  • analouedenn
    analouedenn

    voir alc'hwezenn

  • anal / alan
    anal / alan

    f.

    I. (en plt de qqn)

    (1) Haleine.

    ●(1499) Ca 6a. Alazn. g. alaine. ●(1650) Nlou 140. Gant azlan loeznet, Rez é goarezet, clet de goasquedaff, tr. «par l'haleine des bêtes / il est justement abrité, pour le garder bien chaudement.»

    ●(1659) SCger 128a. Alann, tr. «halène.» ●(1790) MG 283. Er Belêg e huéh tair-gùéh é henal ar face er hroaidur. ●(1792) BD 1229. na deu lom aellen anesan, tr. «il ne lui vient pas une bouffée d'haleine.» ●(17--) BSbi 1039-1040. O marhue, marhue hemb truhé te souffrein zou calet. / A belloh n'ellan mui, me hanal e vanq t'eign.

    ●(1849) LLB 1235. Ged ou chum hag anal er ronsed. ●1568. er pas hag er foenw e droh gronz é anal. ●(1852) MML 32-33. ar pes a eo an dic'heladen dan den, Mari a dle bean d'ar c'hristen : lemmet an aelen digant an den, hep dale e coll ar vue. ●(1857) GUG 99. me henal e verra d'ein. ●(1872) ROU 100b. Tant que je respirerai, tr. «keit ha ma vezo – keit ha ma c'hoezo alan em c'hreiz.» ●(1896) GMB 591. à Pédernec zac'hed e m'élon ma respiration est arrêtée.

    ●(1903) MBJJ 275. noazuz int holl 'vit an aelan ha vit ar goad. ●(1909) KTLR 131. Abarz pell, e vo mouget an ezennig halan a deu c'hoaz divar he muzellou glazennet.

    (2) Kemer anal : reprendre son souffle.

    ●(1920) LZBt Meurzh 11. Stereden a reas eur poz, evit kemer helen.

    (3) Ober un tenn anal : reprendre son souffle.

    ●(1908) PIGO II 124. hag e chomas d'ober eun tenn alan. ●140. Ma karet ma lezel eun tammig d'ober eun ten-alan.

    (4) Menel e anal ennañ : avoir le souffle coupé.

    ●(1908) PIGO II 134. Pan arruas ar C'hlazed ouz toull an nor, e oa manet o alan enne. ●(1914) KZVr 63 - 17/05/14. ar skrilh a gan betek menel e alan ennan. ●(1924) BUBR 43-44/998. Begbran a oa manet e alan ennan.

    (5) Tennañ an/e anal : respirer.

    ●(c.1500) Cb 11b-12a. gall. souspirer. brito. tennaf e alazn. ●(1633) Nom 62a. Amystus : le boire sans respirer ou reprendre son haleine : an effaff ep respiraff, ep tennaff an halan.

    ●(1659) SCger 65a. halener, tr. «tenna e alan.» ●104a. reprendre son haleine, tr. «tenna e alen.»

    ●(1907) PERS 228. a veac'h ma kredet tenna an alan.

    (6) Kaout e anal : respirer.

    ●(1872) ROU 100b. Je ne puis respirer, tr. «N'oun ket evit caout va alan.»

    ●(1907) PERS 355. mont er meaz evit kaout ho alan.

    (7) Koll kalon hag anal =

    ●(1838) OVD 112. hag ind e gollé calon ha hanal, èl me larér, é huélet e oènt conduyet quer ruste, haval doh tud péré e bressér de vontein a haste ar lein ur manné ihuél dré un hènt digampen.

    (8) Kaout anal hir : avoir du souffle.

    ●(1942) FHAB Du/Kerzu 224b. ret eo kaout alan hir ha jaritellou boazet.

    (9) Derc'hel e anal : retenir son souffle.

    ●(1922) EMAR 63. ar vugale vihan / 'Zalc'he dirazan o alan.

    II.

    (1) (en plt du feu) Souffle (de brasier).

    ●(1861) BSJ 227. Pièr e dostas ehué d'en hanal ag en tan.

    (2) Souffle (du vent, etc.).

    ●(1912) MMPM 6. dre halan an nevez-amzer. ●(1922) EMAR 95. alanou flour ar gwez !

    III.

    (1) Bezañ e alan war (ub., udb.) : convoiter.

    ●(1890) (L) MOA 213. Désirer en mariage, tr. J. Moal «he alan a zo var-n-hi.»

    ●(1931) VALL 167. Couver des yeux, tr. F. Vallée «beza e alan war (plus fort.).» ●258. Il s'est engoué d'elle, tr. «ema(ñ) e alan warni.» ●(1962) (T) TDBP II 14. Ya, ma flah, heh alan a zo war an ti-ze, tr. J. Gros «oui ma fille (ma «vieille»), son haleine est sur cette maison (elle convoite cette maison-là.»

    (2) Bezañ udb. en e alan : être gêné par quelque chose.

    ●(1962) (T) TDBP II 14. An ti-ze a zo en heh alan, tr. J. Gros «cette maison-là la gêne.»

  • anam
    anam

    s. [serait un doublet phonétique de anaf / anañv d’après J. Loth, VVB 39, mais ceci est rejeté par E. Ernault, DEBm 205 ; l’occurrence ci-dessous est également donnée sous namm avec plus de vraisemblance] cf. anaf / anañv & hep (hep ket)

    ●(14--) N 976. Hep quet a nam na blam amen, tr. « Sans tache et sans reproche. Amen. »

  • ananaz
    ananaz

    m. (botanique) Aval-ananaz : ananas.

    ●(1954) VAZA 92. un aval-anana dare.

  • anañv
    anañv

    voir anaf .2

  • anañvet
    anañvet

    voir anafet

  • anañvus
    anañvus

    voir anafus

  • anao
    anao

    f. Harmonie, musique.

    ●(1923) SKET I 54. Hen-vrezoneg anau «hesonerez». ●(1931) VALL 393b. anao (anc.), tr. «inspiration musicale.»

  • Anaon
    Anaon

    pl. & Anaonoù plur. renforcé. cf. ene

    (1) Pl. Âmes des défunts.

    ●(14--) N 1267. pidi scaff gant an anaffuon, tr. «(je vais) prier bien pour les défunts.» ●(1499) Ca 7b. Anauon an iffern. g. ames denfer. l. pluraliter hii manes manium. ●(1530) Pm 218 (Pemzec Leuenez). Ouz dazprenaff hon anauon ny, tr. «En rachetant nos âmes.» ●(1575) M 524. An anaffon daffnet, tr. «Les âmes damnées.» ●(1576) Cath 17. pan oant taulet en tan ez rentsont ho anauon da doue, tr. «Quand ils furent jétés (sic) au feu, ils rendirent leurs âmes à Dieu.» ●(1576) H 34. nep a pedo eguyt an anafuon en deuezo quement so dezaff necesser en bet man, tr. « whosoever shall pray for the souls, shall have as much as is necessary to him in this world. » ●35. dez goel an anaffuon. ●(1612) Cnf 57b. pé è graer vn eizuet eguit an anaffon. ●175 [69a]. da pediff an Anauon. ●(1633) Nom 200a. Inferiæ, piaculum, piaculare sacrum, missa pro defunctis : Messe pour les trespassez : Offeren euit an anaoun, offeren euit an re maru. ●226b. Feralia, februa : le iour de tous les Trespassez : dez pe gouel an Anaoun. ●(1650) Nlou 50/127. pren' an anaffon. ●66/180. An ol anaffoun. ●84/255. anaffon.

    ●(1659) SCger 37b. les deffuncts, tr. «an anaoûn.» ●81a. les morts, tr. «an anaoun.» ●129a. Anaoûn, tr. «ame des trepassez.» ●(1732) GReg 598a. manes, terme poëtique. An anaoun drémenet. ●(1775) BG 2527. dan anaon tremenet.

    ●(1834) ADM 22. N'ancoaet quet ive an anaon paour deus ar purgatoar. ●(1874) ADC 332. Ous an tourmanchou grevus / A souffr an anaon, (...) / Diga­neoc'h e c'hortos / An anaoun hirvoudus / M'ho zennot da repos.

    ●(1925) BUAZmadeg 4. An anaon keiz. ●(1925) BILZ 14. Doue da bardono d'an anaon binniget ! ●(1931) FHAB Mae/195. Ne 'z an ket da gonta d'eoc'h troiou kamm paotred ar Zabat na danevellou doanius an anaoun a zistro a-wechou, gand aotre an Aotrou Doue, el lec'h m'o deus bevet.

    (2) =

    ●(1913) KANNgwital 122/233. Pa valeit varlec’h korf eur c’hristen maro, pedit evit he anaoun. En tan ema, peurliesa : soulajit anezhan, dilivrit anezhan dre ho pedennou.

    (3) [plur. renforcé] Anaonoù.

    ●(1913) DGES 7. anaono, pluriel renforcé = anaoun, Tréc. Trd. Trépassés. - Inconnu d'Even en 1910. - N'ankouaom ket hon anaonou ! fin d'épitaphe datée 1902 vue 1910 au cimetière de Ploubazlanec.

    (4) Tombe.

    ●(1732) GReg 927a. tombe, pierre tombale. Mæn-bez. p. mein bez. (à Audierne, Anaoun, outre mæn bez. ●Retirez-vous de dessus ma tombe, s'il vous plaît, tr. « Teac'hit mar plich, divar va bez » ou « divar va mæn bez. qemeret ar boan da déc'het divar ma anaoun. » ●(1799) CAm 41. Dans le Léonnais, on dit à ceux qui foulent les tombeaux, tr. « Quit a ha lesse divar va anaoun » ●Mot-à-mot « Retirez-vous de dessus mon trépassé. »

    (5) Épith. =

    ●(1911) KANNgwital 108/83. pedet evitho hag evit ho zud anaoun. ●(1921) FHAB Du 302. D’an holl Varzed anaoun eus an holl amzeriou.

    (6) (pêche) Taolig an Anaon : dernier jour de la pêche à la sardine.

    ●(1979) VSDZ 73. (Douarnenez) Taolig an Anaon, an dra-se zo ur goñchenn gozh, tr. (p. 236) «Le Coup des Trépassés (Taolig an Anaon), ça c’est une vieille histoire.»

    (7) Kloc’h an Anaon : glas.

    ●(1860) BAL 5. coulz lavaret bep pardaez e clever cloc’h an anaoun, ar glaz-noz, evel oc’h ober caonv d’an deiz o tremen.

    ●(1947) YNVL 129. tiñsadoù kloc’hig an Anaon. ●(1970) BHAF 10. Da skouer, adaleg ma save e tour an iliz kloh an anaon, e veze kanet er porz, war ar memez ton gand ar hleier.

    (8) Mont d’an Anaon : mourir, décéder.

    ●(1659) SCger 81a. il est mort, tr. «et eo dan anaoün.» ●(1732) GReg 257a. Defunt, unte, tr. «nep so eat da'n anaoun.» ●639b. Les morts, tr. «nep so eat d’an anaon.» ●643b. Mourir, tr. «moñnet d’an anaoun.»

    ●(1860) BAL 5. da bep mare e clever ano eus unan bennac eat d’an anaoun.

    (9) Liñsel an Anaon =

    ●(1906) BOBL 01 décembre 114/1b. Perag e teuez, gant da zaouarn dizakr, da labea linsel an Anaon ?...

    (10) Skubañ an Anaon : balaiement des morts.

    ●(1799) CAm 173. Jamais dans le district de Lesneven on ne balaie une maison la nuit; on y prétend que c'est éloigner le bon­heur, que les trépassés s'y promènent, et que les mouvemens d'un balai les blessent et les écartent. Il nomment cet usage proscrit : Scuba an anaoun. Balaiement des morts.

    (11) Foar an Anaon :

    ●(1955) STBJ 138. Ha da heul un engroez bras meurbet, kement pe vuioc'h a dud ennañ hag e foar an anaon e Karaez, e pignjomp war ar mene.

    (12) Bara an Anaon.

    ●(1923) DGES.hy 12. anaon, s. m. pl., trépassés : bara an anaon, les petits pains que la paroisse propose de porte en porte pour une pièce d'argent, - et gwezenn an anaon, le bois taillé en candélabre de trois mètres aux branches duquel sont piquées des pommes, vendu aux enchères par une frairie; Plougastell-Daoulas, 1923, le jour des Morts.

    (13) Gwezenn an Anaon.

    ●(1923) DGES.hy 12. anaon, s. m. pl., trépassés : bara an anaon, les petits pains que la paroisse propose de porte en porte pour une pièce d'argent, - et gwezenn an anaon, le bois taillé en candélabre de trois mètres aux branches duquel sont piquées des pommes, vendu aux enchères par une frairie; Plougastell-Daoulas, 1923, le jour des Morts.

  • Anaorod
    Anaorod

    n. de l. Anaurot (ancien nom de Quimperlé).

    ●(1910) ISBR 59. D’Anaurot, pé Kemperlé, é tas. ●(1911) BUAZmadeg 828. El leac'h-se, hanvet neuze Anaurot, etre an diou ster, an Isol hag an Elle.

  • anaoudeg
    anaoudeg

    m. –eion

    (1) Personne que l'on connaît, familier.

    ●(1860) BAL vii. unan bennac eus ho tud pe eus oc'h anaoudeien. ●22. Pater, Ave, evit (…) oc'h anaoudeien. ●104. va zud a va anaoudeien. ●(1866) SEV 169. ho kerent hag hoc'h anaoudeien. ●(1868) KMM 172. ur mignon pe anaoudeg. ●(1869) HTC 156. Neuze ec'h en em lakejont da c'houlenn hano anezhan digant ho c'herent hag ho anaoudeien.

    ●(1906) KANngalon Kerzu 276. hor mignoned, hon anaoudeien. ●(1922) FHAB Eost 249. Eun anaoudek bennak d'ezan marteze. ●(1927) GERI.Ern 17. anaoudeg m. pl. –eien, tr. «Connaissance, personne qu'on connaît.» ●(1932) BSTR 229. eur bodadig kerent hag anaoudeien.

    (2) [au plur.] Personnes qui se connaissent les uns les autres.

    ●(1732) GReg 198b. Nous nous connoissons, tr. «Aznoudéyen oump.»

    ●(1908) FHAB Gwengolo 278. eur pemp pe c'huec'h goaz, amezeien hag anaoudeien.

    (3) Personne qui s'y connaît, connaisseur.

    ●(1870) FHB 265/27b. An anaoudeg a sell piz out-hi, a lavar eo bet great er seitecvet canvet. ●(1890) MOA 181a. Connaisseur, subs. et adj., tr. «Anaoudek euz eunn dra, – anaoudek var eunn dra.»

  • anaoudegezh
    anaoudegezh

    f.

    (1) Connaissance.

    ●(1499) Ca 15a. Aznauoudeguez. g. cognoissance.

    ●(1825) COSp 89. dré en hanàuedigueah ag en treu crouéet. ●(1862) BSH 6. Demeus ar c'hrim souden e vo anaoudeguez. ●(1876) TIM 80. Neoah lod ag en dud e gonservas en hanàuedigueah ag er gùir Doué.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anaoudegez, tr. «connaissance.»

    (2) Personnes que l'on connaît, entourage.

    ●(1869) FHB 249/319a. anaoudegez all a gaver.

    ●(1910) MAKE 110. he dije lavaret d'he anaoudegez : «Alo, cheulkejen, war ho taoulin dirazon. ●(1915) MMED 246. etouez ho c'herent hag ho anaoudegez. ●(1945) GPRV 4. Goude koan e teu ar gerent, an amezeien ha tud eus an anaoudegez.

    (3) En anaoudegezh : dans l'entourage, chez les gens que l'on connaît.

    ●(1907) FHAB Here 226. Kasit anezho [ar vugale] en anaoudegez, el leac'h ma vez great katekis.

    (4) Kaout anaoudegezh e-barzh udb. : connaître qqc.

    ●(1857) HTB 85. Marteze hoc'h euz anoudegez ebarz an histoar-ze.

    (5) Ober anaoudegezh da ub. : montrer, exprimer de la reconnaissance à qqn.

    ●(1868) FHB 166/79b. eur c'hiik bihan (...) ra ato canv d'he vest, ato e vez trist (...) ne ra anaoudeguez na laouenidiguez da zen.

    (6) Bezañ anaoudegezh an eil d'egile : se connaître.

    ●(1907) PERS 108. an dud a zo oll anaoudegez an eil d'egile.

    (7) Em anaoudegezh : à ma connaissance.

    ●(1883) MIL 178. Em anaoudegez, ne jom mui e nep leac'h eus he relegou.

    (8) Ober anaoudegezh gant udb. : faire connaissance avec qqc.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 47. n'eus ket eur brankad skianchou ha n'en defe bet an dro d'ober anaoudegez gantan.

    (9) Reconnaissance, gratitude.

    ●(1659) SCger 102a. reconnoissance, tr. «aznaoudeguez.»

    ●(1834) SIM 138. Ar vreg qèz na vouie penaus disqeuz e oll anaoudeguez da Simon.

    (10) Mont an anaoudezh digant an-unan : perdre connaissance, conscience.

    ●(1911) SKRS II 228. Ar c'hlanvour n'oa ket eat he anaoudegez diganthan.

    (11) Koll e anaoudegezh : perdre sa connaissance, perdre conscience.

    ●(1919) TOBB 29. A nevez e kollan va anaoudegez. Pa deuan adarre da vad, e oan va unan.

  • anaoudegezh-vat
    anaoudegezh-vat

    f.

    (1) Reconnaissance.

    ●(1834) SIM 170. na vouie qet penaus disqeuz e anaoudeguez vad da Louis. ●(1856) GRD 236. En hanàuedigueah vad, er garanté. ●(1877) BSA 257. ma'z eo an dianaoudegez vad tech fall an douar, an anaoudegez vad eo vertuz ar baradoz.

    ●(1907) PERS 303. n'en devezo anaoudegez vad ebet. ●(1927) GERI.Ern 17. anaoudegez vat, tr. «reconnaissance, gratitude.»

    (2) Kaout anaoudegezh-vat da ub. : être reconnaissant à qqn.

    ●(1878) EKG II 174. Per a garie he c'hoar, boazet oa diout-hi, kalz anaoudegez vad en d-oa d'ezhi.

  • anaoudek
    anaoudek

    adj.

    (1) Compétent (dans son métier), connaisseur.

    ●(1499) Ca 15a. Aznauoudec. g. cognoisseur. ●(c.1500) Cb 20a. Aznauoudec. g. cognoissant.

    ●(1879) BMN 203. Eur jardiner anaoudec ha soursius a lamo kuit al louzeier bian-ze. ●(1889) SFA 270. el leac'h m'oa medisined anaoudek a c'hellche digas nerz dez-han.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anaoudek adj., tr. «connaisseur.» ●(1982) MABL I 89. (Lesneven) A' re 'veze anaoudek a c'houie choaz an had.

    (2) Bezañ anaoudek eus, war, war-dro udb. : s'y connaître en qqc.

    ●(1890) MOA 181a. Connaisseur, subs. et adj., tr. «Anaoudek euz eunn dra, – anaoudek var eunn dra.»

    ●(1909) FHAB Gouere 209. Unan benag eus pennou bras eur barrez, anaoudeg mad eus an emgleviou. ●(1919) FHAB Here 100. anaoudek war ar vicher. ●(1921) PGAZ 7. Anaoudeg oa deuz Eussa. ●10. anaoudeg eo deuz he giziou. ●(1922) FHAB Mezheven 187. tud eus ho kouenn, anaoudek eus hoc'h ezommou. ●(1955) STBJ 83. Anaoudek-tre e oa ma zad war-dro ar c'hezek.

    (3) Bezañ anaoudek eus ub., udb. : bien connaître qqn, qqc.

    ●(1872) ROU 98b. J'ai oublié son nom, moi qui le connaît si bien, tr. «ancounac'heed e ano ganin, ha me ken anaoudeg aneza.»

    ●(1960) PETO 8. e voe heñchet ar bagad gant eur vaouez (…) anaoudek eus an tolead.

    (4) Reconnaissant.

    ●(1659) SCger 102a. reconnoissant, tr. «aznaoudec.»

    (5) Bezañ anaoudek e-keñver ub., ouzh ub. : être reconnaîssant envers qqn.

    ●(1727) HB 85. anaoudec ouz Jesus.

    ●(1889) SFA 276. Kear Asiz a oue anaoudek e kenver ar Zant.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anaoudek adj., tr. «reconnaissant.» ●(1931) VALL 630b. Reconnaissant, tr. «anaoudek (à l'égard de ouz, e-kéñver).» ●(1939) MGGD 22. Anaoudek e vin atao en ho keñver en abeg d'ar vad hoc'h eus graet d'in.

    (6) Bezañ anaoudek a : reconnaissant de.

    ●(1862) JKS 117. Rak ar c'hras a vez roet bepred d'ar re a zo anaoudek anezhi. ●(1878) EKG II 35. Evit guir, anaoudek oa bet a gement-se.

    ●(1911) BUAZperrot 195. bezomp anaoudek atô ; an dianaoudegez a zo eun dra ken divalo !

  • anaoudek-mat
    anaoudek-mat

    adj. Reconnaissant.

    ●(1834) SIM 167. Anaoudec mad oun deus ho madelez.

  • anaouder
    anaouder

    m. –ion Personne de connaissance.

    ●(1915) HBPR 97. ober he c'hourc'hemennou d'he anaouderien.

  • anaoue / anaouenn
    anaoue / anaouenn

    m.

    (1) Anathème.

    ●(1499) Ca 9a. Annouez vide in amonetaff cest tout vng. ●(1642) CAntiquou 91-9. Diegui à so vn anoüe.

    ●(1659) SCger 80a. monitoire, tr. «annaoue.» ●(1659) SCger 103a-b. rengreger vn monitoire, tr. «encresansi vn anaoue, crigea vn anaoue.» ●129a. Anaoue, tr. «monitoire.» ●(1732) GReg 36a. Anatheme, Excommunication, tr. «anaoüe. p. anaoüeou.»

    ●(1847) FVR 35. pa ne ro d'ez-he ann Iliz nep aotre, / E maint holl, hep arvar, dindan ann anaoue.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anaoue m., tr. «Monitoire, excommunication, anathème.»

    (2) Teurel an anaoue war ub. : lancer/prononcer l’anathème, l’excommunication contre qqn.

    ●(1873) FHB 463/362b. Teleur a ra an anaouen (excumunugen) var ar vanden catoliked coz. ●(1874) FHB 495/193b. Discleria a reomp e taolomp an anaouen (an excummugen) vras var ar bandennou laeron. (...) teleur an anaouen. ●(1889) ISV 386. Ha teleur a raimp-ni an anaouen varnezhan, pe clask a raimp c'hoaz an tu da rei dezhan da anaout hon aliou hag hor gourdrouzou.

    (3) Dougen an anaoue a-enep ub. : lancer l'anathème contre qqn.

    ●(1847) FVR 324. ann Tad santel neuze / A zougaz ann anaoue a enep ar Roue.

  • anaoueañ
    anaoueañ

    v. tr. d. Anathématiser.

    ●(1732) GReg 36a. Anathematiser, tr. «anaoüea. pr. anaoüeet.»

    ●(1847) FVR 55. Deuz Iliz Rom int distaget / Ha bezan 'int anaoueet. ●(1866) FHB 80/218b. Goude e voue anaouet, pe mar kirit, excumunuguet.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anaouea v. a., tr. «excommunier, anathémiser.»

  • anaoueet
    anaoueet

    adj. Excommunié.

    ●(1847) FVR 63. Kement o deuz prenet madou pere a oa d’ann Iliz, a zo dre eno rannet diout-hi, hag ivez anaouet a hent all.

  • anaout
    anaout

    voir anavezout

  • anarchist
    anarchist

    m. –ed (politique) Anarchiste.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 263. Eun niver bras a dud a zo en em c'hreat anarchisted.

  • anat
    anat

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Évident, manifeste.

    ●(1499) Ca 109a. Haznat. g. cogneu. ●(1530) Pm 37 (Pemzec Leuenez). Ez deuz gabriel an ael pur / En stat haznat guir croeadur, tr. «Vint Gabriel, l'ange pur, / Sous l'aspect évident d'une juste créature.» ●(1575) M 3378. an tra man so haznat, tr. «ceci est évident.» ●(1580) G 510. An pechedou yffam en ker man so haznat, tr. «Les péchés infâmes dans cette ville sont connus.»

    ●(1659) SCger 54a. euident, tr. «anat.» ●(1732) GReg 208b. Conviction, preuve évidente d'une verité que l'on avoit deniée, tr. «Prouvidiguez haznad eus a ur viryonez dinac'het.» ●868b. Le délire est un simptome de la fièvre, tr. «An alfo a so ur merq haznad a derzyenn.» ●(1744) L'Arm 313a. Public, manifeste, tr. «Hanatt.»

    ●(1860) BAL 212. Dre vercou sclear ac aned.

    ●(1915) HBPR 37. ar pez a oa eur gaou anat. ●(1927) GERI.Ern 17. anat, T[régor] haenat adj., tr. «notoire, facile à (re)connaître, clair, manifeste, évident, certain.»

    (2) Évident, déclaré.

    ●(1732) GReg 251a. Un ennemi déclaré, tr. «Un adversour aznad.» ●Une guerre déclarée, tr. «Ur gaçzony aznad.»

    (3) Évident, clair.

    ●(1834) SIM 179. merqet en lizerennou aznad.

    II. Attr.

    A. abstrait

    (1) Bezañ anat : être évident que.

    ●(1909) MMEK 113. eo aned n'emaint ket dirag Eusa. ●214. aned eo e vezint treac'het. ●(1911) SKRS II 27. anet eo ez eo bet krouet gant unan (…).

    (2) Bezañ anat d'ub. : être évident à qqn.

    ●(1877) EKG I 268. Anat oa d'ezho e viche trouz ha kann.

    (3) Dont da anat da ub. : apparaître évident à qqn.

    ●(1878) EKG II 42-43. Pa veliz oa eat kuit ar grusifi vrao-ze, e teuaz da anat dign oa bet ar zoudarded oc'h ober ho zro dre eno.

    B. concret

    (1) Visible.

    ●(1831) MAI 122. ar re a les form ar c'horf da vean re hainad.

    (2) Bezañ anat diouzh udb. all : être distinct de qqc. d'autre.

    ●(1868) FHB 170/106a. Ar c'horf a so bet cavet hag anavezet dioc'h meur a verc hen rente anat dioc'h ar re all. ●(1872) ROU 81b. Distinct, tr. «Anad diouz un all.»

    (3) Bezañ anat ur banne warnañ : on voit qu'il a bu.

    ●(1878) EKG II 153. Pa deuchont er meaz oa anat avoualac'h ho banneou varnez-ho.

    ●(1945) DWCZ 24. Laouig a zeu d'ar gêr, anat eur banne warnan. ●(1955) VBRU 134. siwazh, anat e veze warnañ e vane.

    III. Adv.

    (1) À l'évidence, évidemment.

    ●(1530) Pm 120 (Tremenuan). me ezneu pur / Ez ouff haznat goall croeadur, tr. «je reconnais entièrement / Que je suis évidemment une méchante créature.» ●(1575) M 434. Hac é diuerr é oat, haznat pep vn atell, tr. «Et abrège sa vie, évidemment, à tout bout de champ.» ●2024. Tan an bet man haznat, á losq dre grat coadou, tr. «Le feu de ce monde, évidemment, brûle aisément des bois.»

    ●(1727) HB 165. Ar rest ne d'e hanad / Nemed poan ha paôrentez.

    ●(1927) GERI.Ern 17. anat, T[régor] haenat adv., tr. «clairement, évidemment.»

    (2) Ouvertement.

    ●(1580) G 291. Ny so duet haznat en stat man, tr. «Nous sommes venus ouvertement en cet état.»

    (3) Diskouez anat : prouver, mettre en évidence.

    ●(1878) EKG II 196. Hag evit hen diskouez sklear hag anat d'an oll, ez an da lakaat dirak ho taoulagad eun tamm skrid. ●(1889) SFA 110. ha ne ziskouezont ket anat e teu Fransez a berz Doue ?

    (4) Bon, bien.

    ●(1772) LAurenslan.ms 79-59. amy couraig adalch mat / hac es pezo eur gobr haunat.

    ●(1912) FHAB C'hwevrer 37. kuzet anat int, evid doare, ha ken mat zoken ma ne vezint ket anavezet morse.

    IV. Tr. Anat gouzout ervat

    ●(1921) PGAZ 37. «Ane-gout-ervad, eme Iann-Ber, eur paotr pevar bloaz ha n'en deuz bet tamm skol ebet c'hoaz !» ●(1934) CDFi 14 avril. Anat eo d'oc'h gouzout ervat ne meus ket aoun me o vont da zevel ac'halen. ●(1935) CDFi 16 mars. Anat d'it gouzout ervat, ne doun ket chomet eno da glevet ar peurrest eus va fater.

  • anataat
    anataat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Apparaître, paraître, sembler.

    ●(1499) Ca 109a. Haznattat. g. apparoir.

    ●(1861) BSJ 282. Èl-cé é ma en invray streàuet é misq er gunéh ; a p'en dint hoah é guiaud ne hennatant quet bout dishaval en eil doh éguilé ; mæs a pe zihuodant en ou difforhér for æs.

    (2) Devenir évident.

    ●(1732) GReg 661b. devenir notoire, tr. «Aznatât. pr. aznateët.»

    ●(1876) TDE.BF 12a. Anataat, v. n., tr. «devenir évident.»

    ●(1927) GERI.Ern 17. anataat v. a., tr. «devenir évident.»

    (3) (en plt de qqc. d'abstrait) Se manifester.

    ●(1861) BELeu 23. Attàu a pe gonzé é hanaté un dra-benac ag ur gal én-hou.

    II. V. tr. d. Rendre évident, prouver, démontrer.

    ●(1732) GReg 661b. Rendre notoire, tr. «Aznatât. pr. aznateët.»

    ●(1927) GERI.Ern 17. anataat v. a., tr. «rendre évident, prouver.» ●(1931) VALL 199a. Démontrer, tr. «anataat.»

  • anatadur
    anatadur

    m. –ioù Démonstration.

    ●(1931) VALL 199a. Démonstration, tr. «anatadur m.» ●591a. Preuve, tr. «anatadur m.»

  • anatadurezh
    anatadurezh

    f. –ioù Démonstration.

    ●(1931) VALL 199a. Démonstration, tr. «anatadurez f.» ●591a. Preuve, tr. «anatadurez f.»

  • anataenn
    anataenn

    f. -où Preuve.

    ●(1962) EGRH I 7. anataenn f. -où, tr. « preuve. »

  • anataus
    anataus

    adj. démontrable.

    ●(1931) VALL 199a. Démontrable, tr. «anataüs.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...