Devri

Recherche 'az...' : 147 mots trouvés

Page 1 : de az (1) à azerez (50) :
  • az
    az

    pron.

    (1) [devant un v. conjug.] Te.

    (1710) IN I 64. me hac'h abandon couls ha da oll bompou. ●(1792) BD 1546. en yfern men as chadenno, tr. «En enfer je t'enchaînerai.»

    (1835) AMV 247. Da Zoue az cortoz.

    (1904) DBFV 42a. er marù d'e redo, tr. «la mort te roidisse (Gr[oix]).»

    (2) [devant un inf.] Te.

    (1908) PIGO II 32. ne blij ket d'in az kwelet ken techet da c'halompat ar pardonio.

    (3) Ton.

    (1829) CNG 44. Ne mès groeit meit rai én a ç'avantage.

  • azal
    azal

    prép. (?) De (?).

    (1821) SST 204. ur Leanès santel azal er guær a Liege.

  • azalek
    azalek

    prép. & conj. cf. adalek

    I. Prép.

    A. temp.

    (1) Depuis.

    (1847) FVR xii. a zalek divez 1792. ●(1847) MDM 1. o labourad a zaleg ar mintin. ●(1879) BAN 32. azalec ar bloaz-se.

    (1911) SKRS II 210. Azalek ar penn kenta euz he amzer. ●(1921) PGAZ 82. Azaleg ar c'henta deiz. ●(1929) MKRN 85. azalek an de en doa en em werzet d'an diaoul.

    (2) Azalek neuze : dès lors.

    (1879) BAN 32. azalec neuze beteg he varo.

    (1905) KANngalon Genver 293. Azalek neuze. ●(1907) PERS 157. Azalek neuze eo e veler he viraklou hag an oberou mad en euz great gant an aluzennou braz a roet d'ezhan.

    B. spat. De, depuis.

    (1847) MDM 394. a zalek ar penn beteg an treid.

    II. Loc. conj. Azalek ma : depuis que.

    (1854) MMM 140. A zalec m'he deus ar vadiziant digoret din dor ê Ilis. ●(1894) BUZmornik 216. azalek m'oc'h bet konsevet.

    (1907) AVKA 58. Azaleg ma lez ober. ●165. Azaleg ma oa krog ar gouelio.

  • azaou
    azaou

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Glorieux.

    (1575) M 1213. An Roüe bras hasou, tr. «le grand roi glorieux.»

    (2) Simple, facile.

    (1575) M 1115. Ober pas so hasou, tr. «Faire un pas est simple.»

    II. Adv.

    A. Ent azaou.

    (1) Glorieusement.

    (1650) Nlou 250. Tryzec deiz an Rouanez bras / A marchas à pell bras hasaou, tr. «Treize jours, les grands rois / marchèrent glorieusement de très loin.»

    (2) Respectueusement.

    (1575) M 556. pan guelas an Pap, hep coms goap na fablou / Na quemerse (hallas) pinigenn bras hasou, tr. «quand le pape vit, sans dire de moquerie ni de fables, / Qu'il ne voulait recevoir, hélas ! de grande pénitence respectueusement.»

    (1650) Nlou 8. Mary en em dougas, en ganas en hasaou, tr. «Marie fut enceinte, l'enfanta avec respect.»

    (3) Avec bonté.

    (1530) Pm 40 (Tremenuan). Eual maz grattas ent hasou, tr. «Comme il le promit avec bonté.» ●(1575) M 1374. Yolis huy am guysquas, hac am logas hasou, tr. «Vous me vêtites gentiment, et me logeâtes avec bienveillance.»

    B. Peur azaou.

    (1) Très aisément.

    (14--) Jer.ms 1. Ha querz da Cayphas, / Ha Annas peur hassaou, tr. «Et certes à Caïphe et à Annes, très aisément.»

    (2) Très respecteusement.

    (1650) Nlou 140. Mary dinoas à ganas peur hasaou, / Hon guir Autraou, hep goulaou enaouet, tr. «l'innocente Marie enfanta très respectueusement, / notre vrai seigneur, sans lumière allumée.»

    (3) Tout à fait.

    (1575) M 2164. Vn coz a lauaras, vn guer bras peur hasou, tr. «Un vieillard dit un mot tout à fait important.»

    (4) Glorieusement.

    (1575) M 2230. Dan lech peban coezas, pan pechas peur hasaou, tr. «Au lieu d'où il tomba, quand il pécha, très glorieux.»

  • azaouez
    azaouez

    f. Déférence, égards, honneur.

    (1530) J p. 177b. eguyt discuez ezouf / Guir autrou gant gnou ha hasouez / Oar an maru gleu ha oar an beu yuez, tr. «afin de montrer que c'est moi le vrai Maître, le Maître évident et vénérable de la mort comme de la vie.»

    (1659) SCger 129b. anzaoue, tr. «bon-heur, occasion.» ●(17--) ST 242. Ha gant peb azaouez e deuz ma zervichet, tr. «et le l'ai toujours trouvée pleine de prévenance.»

    (1847) FVR 89. ar gwad-ma a zo, dre azaouez, goloet gant eur glouedenn-golo.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azaouez, f., tr. «déférence, amabilité.» ●kalz a azaouez am eus bet atao outi, eviti (ou) en he c'hever, tr. «j'ai toujours eu beaucoup d'égards pour elle. Milin.» ●(1927) GERI.Ern 33. azaouez m., tr. «Déférence, respect.»

  • azaoueziñ
    azaoueziñ

    v. tr. d. Respecter.

    (1927) GERI.Ern 33. azaouezi v. a., tr. «respecter.» ●(1931) VALL 191b. Déférer, se soumettre par déférence, tr. «azaouezi

  • azaouezus
    azaouezus

    adj. Respectueux.

    (1927) GERI.Ern 33. azaouezus adj., tr. «respectueux.»

    (1931) VALL 191b. Déférant, –rent, tr. «azaouezus.» ●(1970) BRUD 35-36/145. e-leh ma c’hoari brao ganti baz an eskob hag e voutou-blouk azaouezuz.

  • azaoulinet
    azaoulinet

    adj. Agenouillé.

    (1844) DMB 42. Er gheih Anna azeulinet, tr. «La pauvre Anna à deux genoux.»

    (1903) EGBV 135. azeuhlinet, tr. «agenouillée.»

  • azard
    azard

    m.

    (1) Hasard.

    (1530) J p. 27b. Mar bez oar se hep dale muy / Maru dre hasart hon disparty, tr. «si la mort, par un coup du sort, vient sans tarder nous séparer.» ●(1633) Nom 194a. Tesserarius ludus : tout ieu de hazard, ou de dez : pep hoary á hasard, pe á diçcou.

    (1792) BD 5605. na lequet euit netra ochine en azart, tr. «Pour aucune raison ne mettez votre âme en danger.»

    (1818) HJC 359. hint ou dès tennet d'en hazard.

    (2) En em lakaat en azard : se mettre en risque.

    (1633) Nom 193b. De summa rerum prœlio decertare, de summa imperij dimicare extremam belli aleam, experiri summam salutem periclitari, in dubiam seruitij imperiiq ; aleam ire, aleam omnem iacere, vltima experiri : se mettre en hazard, ou de vaincre ou d'estre vaincu par bataille : en em lacquat en hasard, da fezaff pe da vezaff, fezaff fezet dre'n coumbat, hoariff coll pe gounit.

  • azardet
    azardet

    Forme incertaine : (?) adv. Fermement, hardiment (?) ou (?) forme verb. (?) essayez (?).

    (1557) B I 578. Estart (lire : start) asardet na cesset bezet scaff / Ma tut habil gruet vil he mutilaff, tr. «Ferme et fort ; ne cessez point, mes habiles gens ; mutilez-la sans pitié.» ●tr. DEBM 213 « essayez ferme »

  • azardiñ
    azardiñ

    v.

    (1) V. tr. d. Hasarder, risquer.

    (c.1718) CHal.ms iii. Il risque sa uie et sa reputation, tr. «hazardein ara é uuhe.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Il y ua de ma teste, tr. «hazardein aran mem buhé.» ●(17--) TE 128. quênt hazardein nitra. ●(c.1785) VO 92. Er bresomtion e ra dehai hazardein tout guet ur fol fiance a nehai ou hunan.

    (1856) VNA 5. en attendant que quelqu'un plus savant hasarde ce que nous ne sommes pas en état de faire, tr. «étretant ma tei d'unan benac abilloh hasardein er péh n'en domb quet ér stad d'hobér.»

    (2) V. intr. =

    (1849) LLB 81. Dré hazardein neoah ha dré zispeign argand.

    (1907) VBFV.bf 31a. hazardein, v. n., tr. «hazarder.»

  • azav
    azav

    m.

    (1) Trace, signe, indice.

    (1787) BI 150. ne ùélai nac ahauë, nac apparance er bet à nehai.

    (1839) BESquil 371. Caër e oé er hlasque, ne oé bet anzàu erbet a nehou.

    (1919) DBFVsup 1b. ahàu (Is. 150), trace, signe. Cf. azaù, mais on dit plutôt anaù. ●3a. anzaù, azaù (Pl[uméliau] ; ezaù (Arv[or], tr. «reconnaissance, aveu, indication.»

    (2) Klask azav da, àr-lerc'h : rechercher.

    (1919) DBFVsup 3a. klah azaù d'é jau ou klah azaù arlerh é jau, tr. «rechercher son cheval perdu.»

    (3) Klevout azav a, da : avoir des nouvelles de.

    (1839) BESquil 578. Doué (…) e bermettas m'ou hollas ehué ou deu hemb ellein cleuèt hanzàu erbet a nehai.

    (1919) DBFVsup 3a. kleuet em es azaù de, tr. «j'ai eu des nouvelles de.»

    (4) Diouzh an azav = (?) comme ça vient, au petit bonheur la chance (?).

    (1767) ISpour 311. Clasquet ennta, gùellan ma eellehet, enn nombre à hou péhedeu, éit hou hovessat sclair, ha non pass hou lareet doh en ahaüe ha d'enn avanture. ●(1790) Ismar 365. Ul lod vad e grèd é ma gùel larèt mui eit bihan : mæs n'en dai quet permettét larèt mui na bihannoh é Covezion : er just èl ma credér dirac Doué e zeliér larèt, ha jamæs doh en ahàu hac én avantur.

  • azbadeziñ / azbadezañ
    azbadeziñ / azbadezañ

    v. tr. d. Rebaptiser.

    (1732) GReg 785b. Rebaptiser, tr. «Azbadeza. azbadezi. ppr. azbadezet

  • azbani
    azbani

    s. cf. albani. Lakaat e azbani da =

    (1904) DBFV 12a. é ol asbani é, gobér droug, tr. «il met toute son étude à faire du mal (Ch. ms.).» ●(1931) DIHU 241/300. er ré e lak ou asbanni de viret (…). ●(1940) DIHU 344/27. n'é ket azé é lacan me asbâni.

  • azbevañ / azbeviñ
    azbevañ / azbeviñ

    v.

    (1) V. intr. Ressusciter, renaître.

    (1874) POG 138. Aotrou, ma tistroit ouzomp e reot d'e-omp asvéva.

    (1912) MMPM 6. ar gwez hanter-zeac'h e pad ar goanv hag a gav (…) eur beradik seo da azveva.

    (2) V. tr. d. Ressusciter, ranimer, revivifier.

    (1909) FHAB Gwengolo 280. lakaat da asvevi en hor bro eur c'hoari ker koz ha ker brao.

  • azbevet
    azbevet

    adj. Ressuscité.

    (18--) SAQ I 186. Rag ar mab ma d'in a oa maro ha set hen asvevet.

  • azbirviñ
    azbirviñ

    v. Rebouillir.

    (1732) GReg 786a. Rebouillir, tr. «Azbirvi. pr. azbervet

  • azblev
    azblev

    coll. Duvet, poil follet.

    (1927) GERI.Ern 32. azblev, tr. «duvet, poil follet.»

  • azblevek
    azblevek

    adj. Qui a du duvet.

    (1914) KZVr 58 - 12/04/14. asblevek, tr. «qui a du duvet.»

  • azbuhezañ
    azbuhezañ

    v. tr. d. Ranimer.

    (1909) FHAB Eost 231. hen asbueza goude ar maro bihan great ganti.

  • azc'horiñ
    azc'horiñ

    voir azgwiriñ

  • azdejun
    azdejun

    m. Second déjeuner.

    (1919) DBFVsup 4b. azejun. A Cléguérec, dejun, premier déjeuner ; azejun, second déjeuner.

  • azderaouiñ / azderoù
    azderaouiñ / azderoù

    v. Recommencer.

    (1732) GReg 788a. Recommencer, tr. «ãls. azderaouï. azderou. pp. et.»

  • azderc'hel
    azderc'hel

    v. tr. d. Reprendre.

    (1865) LZBt Gouere 8. bete ma vin asdalc'het gant ar Vandarined.

  • azdeuet
    azdeuet

    adj. Revenu.

    (1914) MAEV 154. Allo ! mat ! setu hen asdeut.

  • azdibr
    azdibr

    m./f. –où (harnachement) Seconde selle.

    (1732) GReg 227b. Coussin de selle pour soutenir une valise, tr. «Azdibr. p. azdibrou

    (1876) TDE.BF 23b. Asdibr, s. m., tr. «Coussinet que l'on place sous la selle d'un cheval.» ●(1890) MOA 86. as-dibr, tr. «(seconde selle), coussinet placé sous la selle d'un cheval.»

    (1962) EGRH I 10. azdibr f., tr. « coussinet que l’on place sous la selle.

  • azdimezet
    azdimezet

    adj. Remarié.

    (1868) GBI I 202. Hag he dad 'zo as-dimezet, tr. «et son père s'est remarié.»

  • azdimeziñ .1
    azdimeziñ .1

    m. azdimezioù Second mariage.

    (1732) GReg 603b. Second mariage, tr. «Azdimizy. p. azdimizyou

    (1962) EGRH I 10. azdimeziñ m., tr. « remariage. »

  • azdimeziñ .2
    azdimeziñ .2

     

    (1) V. intr. Se remarier.

    (1732) GReg 209a. Convoler, parlant des veuves qui se remarient, tr. «Azdimizi. pr. azdemezet

    (1869) BSGc 7. he zad ne zaleas ket da asdemezi.

    (2) V. tr. Remarier.

    (1962) EGRH I 10. azdimeziñ v., tr. « (se) remarier. »

  • azdiwanajoù
    azdiwanajoù

    plur. Repousses.

    (1872) ROU 58. An asdivoanachou, al louzaouachou a ra gaou ouz an ed, tr. «Les différentes herbes qui ont poussé et repoussé parmi le blé y nuisent.»

    (1927) GERI.Ern 8. azdiwanachou, tr. «diverses pousses.»

  • azdorn
    azdorn

    m. (anatomie) Poignet.

    (1880) SAB 63. an dorn deou var an asdorn cleiz. ●(1888) SBI II 310. Ha me na'm eus na brec'h na dorn, / Na'm eus met bete ma as-dorn ? tr. «Moi qui n'ais ni bras ni main, / (Moi qui) n'en ai que jusqu'à l'avant-bras ?»

  • azdoubladur
    azdoubladur

    m. Redoublement.

    (1914) DFBP 278a. redoublement, tr. «Asdoubladur

  • azdoublañ
    azdoublañ

    v. tr. d. Redoubler.

    (1914) DFBP 278a. redoubler, tr. «Asdoubla

  • azdous
    azdous

    adj. Douceâtre.

    (1732) GReg 304a. Douceatre, fade, insipide, tr. «azdouçz

  • azdov
    azdov

    m. Nichet.

    (1732) GReg 670a. Œuf couvis, tr. «Azdo. an azdo. had-do. an had-do (Treg[or] had-déo. (Van[netois] hadto

    (1876) TDE.BF 277b. Had-do, s. m. C[ornouaille] Et aussi haddo, tr. «œuf couvin à demi-couvé.»

    (1909) BROU 203. (Eusa) Asto, tr. «Œuf qu'on laisse sous la poule pour la faire repondre.» ●(1909) FHAB Here 312. tenna ar viou a zindan ar yar ha lezel an azdof. ●(1919) DBFVsup 4b. atto, m. ado, tr. «œuf laissé au nid pour amorcer la ponte.» ●(1924) ZAMA 24. Eun azdo hag a zo du-ze o sikour ar yez da zozvi. ●(1981) ANTR 45. eun astof e neiz ar yar.

    ►[empl. comme adj.]

    (1916) KZVr 167 - 14/05/16. eur vi kofilis a zo eur vi azdo, eur vi eun evn bihan e-barz (er Fouilhez) Ivonig Picard.

  • azdrezenn
    azdrezenn

    f. –où Crémaillon, petite crémaillère qui est attachée à la grande.

    (1732) GReg 232b. Cremaillon, ou cremillon, petit morceau de cremaillere qu'on attache à la grande, tr. «Azdrezeñ. p. azdrezennou

    (1914) DFBP 71b. crémaillon, tr. «Azdrezen.» ●(1927) GERI.Ern 33. azdrezenn f., tr. «petite crémaillère ajoutée à la grande.»

  • azdu
    azdu

    adj. Noirâtre.

    (1732) GReg 658b. Noirâtre, qui tire sur le noir, tr. «azdu.» ●909a. Un teint basané, brun, tr. «ul liou azdu

  • azduañ
    azduañ

    v. tr. d. Renoircir.

    (1931) VALL 645a. Renoircir, tr. «azdua

  • aze
    aze

    adv.

    I. Adv.

    A. spat. Là.

    (1659) SCger 71a. La ou uous estes, tr. «ase

    (1904) DBFV 15a. azé, adv., tr. «là.»

    (1848) GBI II 262. Azeet aze 'n eur gadeur, tr. «Asseyez-vous là sur un siège.»

    (1925) DIHU 172/348. Hag en taurel ezé.

    ►[au dimin. plur.] Azeigoù.

    (1907) DIHU 25/415. Ha chetu ur mén digor azéigeu...

    B. temp.

    (1) C'est à ce moment-là.

    (1849) LLB 1145-1146. Hag a p'en dei d'hou seud ha saillal ha drunjein, / Azé é téliet ou has de geulaiein.

    (2) Setu aze : voilà.

    (1860) BAL 111. Setu aze ho mam, eme Jesus.

    (1911) SKRS II 226. setu aze, a dra zur, an dervez kaera en ho puez.

    C. sens fig.

    (1) Aze eo : ça y est.

    (1907) KORN 8. Aze eo ! emaout ganti, Fanch. ●(1909) KTLR 3. Aze eo, eme ar c'hroeg, foug bras ennhi. ●(1971) CSDC 80. Aze eo, lare ar vroeg foug braz enni, tr. «Ca y est, dit la femme pleine d'orgueil.»

    (2) Aze emañ se : c'est cela.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. Aze (e) man ze, tr. «c'est cela, voilà l'affaire !»

    II. Loc. adv.

    (1) War aze : par là.

    (1902) PIGO I 184. Eomp 'ta war aze, eme Bersonik.

    (2) Dre aze : par là.

    (1867) GBI II 284. N''man ket ann tremenn dre aze, tr. «On ne passe plus par là.»

    (3) Aze'mañ se ! : comme ça !

    (1943) SAV 29/33. Evel-se… Ha bremañ kazel-ha-kazel… aze 'mañ-se !...

  • azen
    azen

    m. –ed, ezen

    I.

    A.

    (1) Âne.

    (1499) Ca 12a. Asenn. g. asne. ●139a. Mirer an esenn. g. aisner ou garde dasnes. ●(1633) Nom 26b-27a. beste à somme, sommier, cheual ou asne qui porte bahuz : loezn da douguen sammou, march pe asen á douc bahuou. ●(1650) Nlou 8. En presep vn egen, hac vn asen, ho daou, tr. «dans l'étable d'un bœuf et d'un âne, tous deux.»

    (c.1680) NG 198. Ha un asen. ●(1710) IN I 271. an asen bian. ●(1732) GReg 55a. Asne, ou, âne, bête de somme, tr. «Aseñ. p. æseñ. Van[netois] Aseen. p. asenned, æseñ.» ●(1744) L'Arm 18a. Asne, tr. «Aseen.. éseenn. m.» ●(1790) MG 327. retourn d'em hær de berdêg d'en izèn. ●(17--) TE 151. de glasq é ésèn e oai fariét.

    (1838) CGK 3. Beza broudet vel un azen. ●(1867) MGK 3. tud hep skiant ; muioc'h ho deuz ezen. ●(1876) TDE.BF 796. Ne ket an azen a gas ar greun d'ar marc'had eo a zebr anezhan.

    (1904) DBFV 15a. azen, pl. –nned, ézen, tr. «âne.»

    (2) Azen gouez : âne sauvage.

    (1499) Ca 12b. Asenn goez. g. asne sauuage. ●(1633) Nom 34a. Onager : asne sauuage : asen gouez.

    (1732) GReg 55a. Asne sauvage, tr. «Aseñ-goëz. p. æseñ-goëz

    (3)) Azen rous = âne (?).

    (1910) MAKE 8. ne weler mui na marc'h nag azen rouz ebet anez ma vefe war glipen e benn. ●(1947) BIKA 46. azen rous, labous yod !...

    B. sens fig. (en plt de qqn)

    (1) Âne, homme ignorant.

    (1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «Aseñ. p. asénned

    (1803) MQG 7. Me zo sur, azennet, ne gomprenit netra. ●(1869) SAG 69. Dre c'hinou St-Augustin, n'oa ket eun azenn oa.

    (1925) DLFI n° 6/2c. Eun vanden azenned keunduet digant eur mul !

    ►[empl. comme adj.]

    (1867) MGK 61. Eunn azen euz ann azena. ●(1869) SAG 96. pegen azen int ive var ar poentchou kenta euz ar relijion. ●288. Atao e chomomp azenn. ●(1893) IAI 172. e serro he c'hinou da azennoc'h evitan. ●(1899) BSEc xxxvii 161/ KRL 26. An hini a lavar e goar pep tra a ziskouez ez eo an asena, tr. «Celui qui prétend tout savoir montre qu'il est le plus ignorant.»

    (1908) KMAF 5. me n'oun ket azen a-walc'h. ●(1925) BUAZmadeg 854. ober katekiz d'ar merc'hed a ioa azenna var ho relijion.

    C. (insulte)

    (1) Penn azen : ignorant.

    (1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «pénn-asenn

    (2) Azen gornek : ignorant, âne bâté, âne rouge.

    (1732) GReg 55a. Asne, stupide, grossier, ignorant, tr. «asenn-gornecq.» ●(1744) L'Arm 156b. Fiefé ignorant ou Ignorant fiefé, tr. «Azeenn gornêc. m.» ●(1766) MM 311. a te gléo-ta asen gornoc, tr. «Dis-donc, entends-tu, âne cornu ?»

    (1855) TOB 1. Ce n'est qu'un âne fieffé, tr. «Eun azen gornek n'eo ken.» ●(1869) SAG 94. c'houi o poa roet da gredi d'an dud oac'h abill-bras, ha ne doac'h nemet azen-kornek ! ●(1877) FHB (3e série) 31/247a. ginaoueien, balteien, ezen gornek. ●(1890) MOA 116a. Ane rouge (ignorant fieffé), tr. «azen gornek.» ●(c. 1890) CFB 56b. Eunn azen gornek eo, tr. « C'est un âne, un ignorant. »

    (1907) FHAB Kerzu 302. ne vefoc'h nemed eun azenn gornek evito. ●(1909) KTLR 166. Ia, azen gorniok.

    (3) Azen rous : imbécile.

    (1947) BIKA 46. azen rous, labous yod !...

    (4) Azen glas =

    (1928) KANNkerzevod 15/11. Peuc'h, marmouz fall, juste zo galleg ha te zo eus gouën an azened glaz.

    D. Loc interj. ; juron. Mil azen ! : mille ânes !

    (1923) KNOL 51. Mil azen ! a respountas. Brema 'peus great eun taol brao !

    II. (en plt de qqc. ; plur. en –où) Symbole, punition donnée aux enfants pris à parler breton à l'école.

    (1973) KOBL 186. (Plougerne) Ma vijes klevet o kozeal e brezhoneg, az poa an azenn da gaout. An dra-ze a veze graet gant eun dra bennak. E veze toullet eur pezh daou wenneg aze, ha lakaet eun tamm lañs dac'houta, setu ma vije klevet o kozeal brezhoneg e vije taolet warnot. An azenn veze graet outa !

    III. [en apposition] (botanique) Skouarn-azen : grande consoude Symphytum officinale.

    (1633) Nom 93b. Symphytum, inula rustica, & alus Gallicus, confirma maior, solidago, consolida maior officinis : consire, oreille d'asne : scouarn asen.

    (1732) GReg 201a. Consolide, ou consouldre, ou oreille d'âne, tr. «Scouarn-asen

    IV.

    (1) Lenn war ar penn azen : lire à l’envers.

    (1935) OALD 51/15 (L) *Ab-Sulio. Dre ma vennit lenn ho kazetenn war ar penn-azen ! ●(1962) TDBP ii 29 (T). Me a oa krog em levr dre benn an azen, tr. J. Gros «je tenais mon livre par le bout de l'âne (à l'envers.»

    (2) Bezañ kouezhet e azen e droug marmouz : (?) faire montre de délire (?).

    (1884) FHB 11/85a. O klèvet traou ken diskiant, an aotrou-n-Eskop Freppel hag an aotrou prins de Leon ho deuz diskouezet d’an diod e voa kouezet he azen e drouk-marmouz.

    (3) Ober an azen : faire semblant de comprendre.

    (1923) AAKL 35 (L) Y.-V. Perrot. To ! to ! to ! n'eo ket dirazon-me eo e vez graet an azen evel-se !

    (4) (Diot, dientent, sot) sevel un azen : très sot.

    (1866) FHB 87/280a (L) G. Morvan. Diotoc'h evit eun azen e ve red da eun den beza. ●(1869) SAG 295 (L) G.-M. Karoff. Red eo (...) beza dientent edoare eun azenn, evit chom ep kompren traou ken anat.

    (1931) ATBR 9 A. de Carné. Rak eleiz a dud zo hag a lavar out sot evel eun azen.

    (5) Pennek evel un azen : très têtu.

    (1990) STBL 135 (L) *Tad Medar. Ha pennok e oa evel un azen...

    (6) Pladennek evel un azen : sot, imbécile.

    (1838) CGK 27 (Ku) P. Proux. Eur pautr gadal a ebatus, / Moes pladennec, vel un azen.

    (7) Ober an azen evit kaout kerc'h : faire l’imbécile/l’ignorant pour obtenir qque chose.

    (1869) FHB 208/414b (L) Goulc'hen Morvan. Sonjal a reaz eta ober an azen evit caout kerc'h.

  • azenaat
    azenaat

    v. intr. Devenir ignorant.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azenaat, tr. «devenir ignorant.» ●(1927) GERI.Ern 33. azenaat v. n., tr. «devenir ignorant.»

  • azenañ
    azenañ

    v. intr.

    (1) Ânonner, mettre bas, en plt d'une ânesse.

    (1732) GReg 55a. Asnonner, faire un asnon, tr. «Asénna. pr. asénnet.» ●Nôtre ânesse a asnonné, tr. «asénnet he deus hon asénnès.»

    (2) Ânonner, lire avec difficulté.

    (1732) GReg 55a. Asnonner, lire, ou parler avec peine, tr. «Asénna. pr. asénnet

    (1927) GERI.Ern 33. azena v. n., tr. «ânonner.»

  • azener
    azener

    m. –ion Ânier.

    (c.1836) COM II moj. 10. Eunn Azenner, hé fouet enn hé zaouarn.

    (1904) DBFV 15a. azennour, m., tr. «ânier.» ●(1927) GERI.Ern 33. azenour, azener m., tr. «ânier.»

  • azenerezh
    azenerezh

    m. Ânerie.

    (1904) DBFV 15a. azenereh, m., tr. «ânerie, ignorance.» ●(1927) GERI.Ern 33. azenerez m., tr. «ânerie, ignorance.» ●(1931) VALL 25b. Anerie, tr. «azenerez m.»

  • azenez
    azenez

    f. –ed, ezenezed Ânesse.

    (1499) Ca 12a. Asennes. g. anesse. ●(c.1500) Cb 17b. Asenes. g. anesse. ●(c.1500) Cb. [yeu] cest le poulain de lanesse. b. ebeul an asennes. ●(1521) Cc [Asennes]. Asennes. gal. asnesse. ●(1633) Nom 33a. Hinnulus, hinnuleus : faon : colen vn yourch pe vn loezn all : vnan á vez angandret ves á vn march hac vn asennes.

    (1659) SCger 9b. asnesse, tr. «asennes.» ●(1732) GReg 55a. Asnesse, tr. «Asénnès. pl. æsénnesed, asénnesed.» ●(1744) L'Arm 18a. Asnesse, tr. «Aseenéss.. éseennesétt. f.»

    (1838) OVD 115. ésennæsèd é dad. ●(1861) BSJ 200. hag ar azennig en azennès. ●(1869) HTC 42. 500 azennezet. ●(1899) HZB 159. eun azenez hag hec'h eubeul.

    (1904) DBFV 15a. azennéz, pl. ed. ●(1911) BUAZperrot 247. pignet var e azenez.

  • azenig
    azenig

    m. –où Ânon.

    (1744) L'Arm 18a. Asnon, tr. «Aseennig.. gueu. m.»

    (1838) OVD 187. En azennicgueu a p'en dint scuéh é querhet, e glasque perpet dihentein. ●(1861) BSJ 200. hag ar azennig en azennès.

  • azenn
    azenn

    f. –où

    (1) Ridelle avant ou arrière.

    (1904) KZVr 354 - 19/08/04. Azen a vez graet, e Treger ha Goelo, eus eur pez koat a vez lakeat war dreuz war ar peuliou kenta eus daou benn ar c'harr. ●Azen a vije lavaret, e Rospez, war a welan war notennou an Ao. Bourdelez, evit eur pez eus ar c'harr. ●(1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azen-karr, pl. ezen-karr, tr. «pièce de bois fixée transversalement sur les montants verticaux (peuliou) extrêmes, à l'avant et souvent aux deux bouts de la charrette, Bas-Trég[uier] Goelo Enq[uête agricole].» ●(1969) BAHE 62/13. e veze[n] lakaet war ar garrigell, war bennoù va daoulin, krog va daouarn en azen, va fri 'us d'ar rod o treiñ. ●(1971) BAHE 68/22. azen ur c'harr, azen ur garrigell : ar c'harrez-koad dirak ar c'hastell-karr pe etre daouarn ha korf ar garrigell. ●(1982) PBLS 544. (Sant-Servez-Kallag) asenoù, tr. «petites ridelles avant et arrière pour une charrette.»

    (2) Béquille de soutien d'un bateau à sec.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. Azen, tr. «chacune des deux béquilles qui soutiennent un bateau à sec.»

    (3) =

    (1944) GWAL 163/158. (Ar Gelveneg) Tachet e vez pezhioù-prenn ar vag (da skouer, ar portal war an ezen) gant tachoù bras zinket.

  • Azenor
    Azenor

    n. de pers. f. Éléonore, Aliénor.

  • azerant
    azerant

    adj. Partial. cf. atferant

    (14--) N 1486. ez dle bezaff (…) prudant, constant vaillant antier, hep bout nep queuer azerant, tr. «Il doit être (….) / Prudent, constant, ferme, intègre, / Sans être à aucun égard partial.»

  • azerez
    azerez

    f. (agriculture) Crocher sur un brancard où l'on attache ?

    (1904) KZVr 354 - 19/08/04. Azerez a vije lavaret, e Penmarc'h, eus ar c'hrog houarn a weler war vreac'hiou ar c'harr da staga outan ar stern.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...