Devri

Recherche 'bar...' : 303 mots trouvés

Page 1 : de bar (1) à baraod (50) :
  • bar
    bar

    m. –où (commerce) Bar.

    (1932) ANDOgwal 5. Teñval ar bar, ha distan, eun dudi.

  • bara .1
    bara .1

    m. –où, –ioù

    I.

    (1) Pain.

    (14--) N 427. Bara ha dour, tr. «Du pain et de l’eau.» ●(1499) Ca 17b. Bara. g. pain. ●Bara con. g. pain a chiens. ●(c. 1501) Lv 235/119. bara gl. [P]anis. ●(1633) Nom 53a. Obsonium : pitance, toute viande outre le pain & le vin : pitançc, pep seurt boüet en ouz pen an bara hac an guin. ●58a. Medula panis : la mie du pain : minuigen an bara.

    (1659) SCger 87b. pain, tr. «bara p. baraou.» ●(1732) GReg 685b. Pain, tr. «Bara. p. baraou

    (1869) SAG 226. maga pemp mil den gant pemp bara. ●(1879) MGZ 109. ar seiz bara hag ar pesked.

    (1907) AVKA 125. e vinigas ar baraio. ●142. Jesus (…) a gemeras ar baraio. ●(1909) FHAB Meurzh 74. eur bara gwenn a zek lur. ●(1922) EMAR 37. Da glask ar guchenn vara / Aozet gant an ed kenta.

    (2) [empl. avec valeur de plur.] Des pains.

    (1928) FHAB Mezheven 209. e veze gwerzet bara bihan, da zeiz ar pardon, hag e veze bet stoket outo an alc'houez burzudus. ●(1934) KOMA 61. Met ar bara ne badjont ket dalc'hmat.

    II. (sortes de pains)

    A.

    (1) Bara dic'hoell : pain azyme.

    (1962) GERV 18. n'em eus bremañ na bara dic'hoell na gwin da larout an oferenn.

    (2) Bara dostel : pain perdu.

    (1973) LBFR 64. fars er vouarn hag a bara dostel, tr. «du pain perdu.»

    (3) Bara droug-ha-mad =

    (1866) FHB 67/118a. Avalou-douar, kôl, grouiou, lêz, bara droug-ha-mad. ●(1867) MGK vi. ne oa ket ho kouign dioc'h an dibab ; bara-droug-ha-mad ne oa ken.

    (4) Bara bonimal : pain spécial pour Noël.

    (1907) DIHU 30/471. bourus e oé dèbrein bara bonimal rostet pé bara chuen gant mél. ●(1934) BRUS 229. Du pain spécial pour la veillée de Noël, tr. «bara bonimal.» ●(1942) DHKN ii. Get bara e vezè koéniet liésan ; bara «bonimal» groeit a geteh kaer aveit en Nédeleg, get bled guenih hag e lakèt abarh añniz ha prunèu, ha tokennet er greuen anehon get leah trenk, pilet un ui geton. ●(1942) DHKN p. II. Get bara é vezè koéniet liésan ; bara « bonimal » groeit a geteh kaer aveit en Nendeleg. ●(1981) LIMO 25 décembre. un tamm bara «bonimal». ●Bonimal, tr. «pain spécial de Noël, avec de la fleur de farine (froment et seigle et quelques ingrédients).»

    (1919) DBFVsup 5b. bara bonimal, tr. «pain de seconde qualité.»

    (5) Bara Nedeleg : petit pain de Noël.

    (1840) EBB 48. Bara nédellec, tr. « Le petit pain de Noël ».

    (6) Bara gwenn : pain blanc.

    (1732) GReg 785b. Pain blanc, tr. «Bara guënn

    (1840) EBB15. bara guène ou bara chuène, tr. « pain blanc ». ●(1876) TDE.BF 434A. Eur vouchenn vara gwenn.

    (7) Bara du : pain noir.

    (1876) TDE.BF 434b. Eunn tamm bara du a oa eat gant-han.

    (8) Bara gris : pain bis.

    (1659) SCger 87b. pain bis, tr. «bara gris

    (9) Bara go : pain levé.

    (1659) SCger 87b. pain leué, tr. «bara go

    (10) Bara goell-toaz : pain au levain de pâte.

    (1980) MATIF 177. Les plus anciens faisaient du baragoell toaz (du pain au levain de pâte).

    (11) Bara goell-bier : pain à la levure de bière.

    (1980) MATIF 178. Le bara goell bïer était meilleur, plus gonflé, plus léger mais se conservait moins longtemps.

    (12) Bara brizh : pain métif.

    (1659) SCger 87b. pain metif, tr. «bara bris

    (13) Bara-kaoter :

    (1985) OUIS 233. En 1900, les Ouessantins continuent encore à cuire leur pain d’orge dans la large marmite plate posée simplement sur le foyer de la cheminée et recouverte de mottes qui se consument lentement. Pour les vieilles Ouessantines, le bara kaoter (pain fait dans la marmite) reste dans leur mémoire le seul vrai pain.

    B. plais. Bara rog revr : pain grossier.

    (1905) HFBI 600. bara rog réor ac eun asten gousoug.

    III.

    A. par ext.

    (1) Travail.

    (1936) CDFi 4 janvier. hen a ranke mont di, dindan boan da goll e vara.

    (2) Nourriture.

    (1917) LZBt Gouere 2. Al loden vrasan eus tud ar vro a den o bara dious an douar.

    B. sens fig.

    (1) Bara hag amann : personne bigle.

    (1732) GReg 95b. Bigle (En terme burlesque, on dit, bara-hac-amañ. baragamañ ; parce qu'un bigle regardant en deux endroits, il voit en meme tems deux choses, designées par le pain & le beurre, qui dans une beurrée n'en font qu'une.)

    (2) (religion) Bara an aelez : hostie, pain des anges, pain angélique, communion.

    (1862) JKS 371. sakri ha kemeret korf Jezuz-Krist hag ive dibri bara ann elez.

    (1900) MSJO 73. Bara an Eles eo hor bara pemdesiek. ●(1910) MBJL 125. ar boblo a zo bet maget gant bara an Ele. ●(1911) BUAZperrot 496. an ene a vez buhan diskaret ma ne roer ket d'ezan bara an elez, Korf Sakr Mab Doue. ●(1923) KTKG 58. Sakramant an Aoter a ves hanvet avechou Bara an elez.

    (3) (religion) Bara an aoter : hostie, pain d'autel.

    (1912) BUAZpermoal 769. ma'z int goest da zishenveli bara an Oter diouz bara ar c'horf.

    IV.

    (1) Na vezañ amzer da lavaret bara : ne pas avoir le temps de réagir. Cf. le français : dire pain.

    (1902) PIGO I 52 (T) E. ar Moal. Evel laret ta, e oa e zaou zorn en-dro da c'houk ar mevel, ha 'n evoa ket amzer ar paour kez den da laret «bara», e koueaz maro-mik.

    (2) Skuizh ken ne c'heller ket lavaret bara : exténué, très fatigué.

    (1912) RVUm 321 (Gu). Chuéh ken n'hellé ket laret bara, tr. P. ar Gov «Fatigué, à ne plus pouvoir dire pain.»

    (3) Bezañ mat evel un tamm bara : être très bon. Cf. gounit e vuhez, e zour, e damm bruzun.

    (1909) NOAR 94 (L) K. ar Prat. An aotrou Kermadeg a yoa person Plogo abaoue eun tregont vloaz bennak. Mat e oa evel eun tamm bara, ha digor d'an holl evel eul leor.

    (4) Gounit e vara : travailler.

    (1907) BSPD II 506 (G) J. Larboulet. Eit gounid é vara, lakeit e oé bet ar hobr get un Eutru hag e oé mestr én un hospital. ●(1924) BILZ 98 (T) F. al Lay. Erru eo poent d'ean mont da c'honit e vara : krenv eo a gorf, lemm a spered. ●99. Gonit a raio e vara, dorn a raio d'e vamm evit delc'her he ziegez ha kempenn ar re vihan... (+109).(1931) FHAB C'hwevrer 77. n'oant ket evit gounit o bara en o bro. ●(1957) AMAH 106. met ret mat e oa din gounit va bara, ha ni adarre war du Varsovia.

    (5) Mont da heul e vara : aller là où se trouve le travail.

    (1926) FHAB Meurzh 91 (T) *Dir-na-Dor. Derc'hel an dud dre o bara, pegwir, pep hini a rank mont da heuilh e vara.

    (6) Trempet evel bara soubenn : très trempé.

    (1949) KROB 14/11 *Yann Gorrigan. Paourkêz Chanig ! Beza «à la mode», ne viras ket outi da veza trempet evel bara-zoubenn.

    (7) Bara gwenn : ce qui est facile et agréable. Cf. français : manger son pain blanc (d’abord).

    (1970) BHAF 12 (T) E. ar Barzhig. Med, e gwirionez, ar bloaz-se a zo bet bara gwenn evidon.

    (8) Lakaat bara panenn er soubenn : faire de la mauvaise besogne.

    (1912) MELU XI 302. Lakaat bara panen er zouben, tr. E. Ernault «Mettre du pain non levé dans la soupe, faire de la mauvaise besogne.»

    (9) Mont en tu all da vro ar bara : mourir. Cf. La légende de la mort p. 368.

    (1885) ARN 44 (T) N. Kelien. Mourir, c'est quelquefois se perdre ou s'égarer, s'en aller dans un pays si lointain qu'on n'en saurait revenir. Et e en tu all da vro ar bara, il est parti de l'autre côté du pays du pain. ●(1912) MELU XI 302 (T-Trevereg). Me oa zavet deus koste all deus bro 'bara, tr. E. Ernault «J'ai été élevé de l'autre côté du pays du bain (je suis maigre). (Trév[érec]) On appelle Quimper-Guézennec bro bara, pays de pain.»

    (10) Mont da zebriñ bara ar roue : aller en prison.

    (1943) DIHU 384/272 (G). Arrestet e oè bet ataù un nebed ha kaset d'en Alré, léh ma ou doè, épad ur blé, débret «bara er Roué» él ma lared nezé.

    (11) Hir evel ur sizhun hep bara : long comme une semaine sans pain, très long. Cf. hir evel un deiz hep butun.

    (1912) MELU XI 208 (T-Trevereg). Hir 'vel eur zun hep bara, tr. E. Ernault «Long comme une semaine sans pain. Ceci renchérit sur le franç. (un jour).»

    (12) Bezañ ar gwellañ den a zebr bara : le meilleur homme sur terre.

    (1870) MBR 174. Chetu aze gwella den a zebr bara dre ama.

    (1968) BAHE 58/27. Erru mat e oa gant an holl, pa lavaran deoc’h, rag bez’ e oa ar gwellañ plac’h a zebre bara.

    (13) Poazhañ bara debret : avoir épuisé ses réserves (de nourriture).

    (1868) FHB 197/328a (L) Goulc'hen Morvan. Ma zeus brema aleiz o poazat bara debret, ec'h eller lavaret ez euz er rouantelez a vec'h ed avoalc'h da vont beteg an eost a zeu.

    (14) Mont da zebriñ bara gwenn d'ar Roc'h : aller dormir. (Jeu de mot entre roc’h « ronflement » et Roc’h « La Roche Derrien »).

    (1935) BREI 404/1c (T) Erwan P.-A. ar Pabig. ar Velgiz a ev ar bannac'h diweza, a-raok mont da zebri bara gwenn d'ar Roc'h evel ar re all.

    (15) Gouzout skrivañ ha lenn war un tamm bara hag ur grampouezhenn : voir krampouezh.

    (16) Aet d'ar Roc'h da zebriñ bara gwenn : voir Roc'h.

    (17) Bihan evel ur gwennegad bara :voir gwennegad.

    (18) Bezañ bet e dorzh vara er penn pellañ eus ar forn : voir torzh.

  • bara .2
    bara .2

    interj. Onomatopée pour appeler les moutons.

    (1879) ERNsup 147. Bara ! bara ! bara ! L[an]r[odec], Trév[érec], St-M[ayeux] baraïk, baraïk (pr. ekh), L[an]r[odec] interjection pour appeler les moutons (comme si on leur promettait du pain). On dit aussi bara bè (de leur cri).

    (1914) KZVr 70 - 05/07/14. Bara ! bara ! (bara !) cri pour appeler les moutons, Trég[uier] Corn[ouaille] bara ! (bara !) idem. ●Baraik ! baraïk ! cri pour appeler les moutons, Lanrodec, Le Clerc. ●(1942) VALLsup 43b. Cri pour appeler les moutons, tr. «bara ! bara !»

  • bara-an-evn
    bara-an-evn

    m. (botanique) Pourpier sauvage.

    (1633) Nom 92b. Sedum tertium, illecebra, portulaca siluestris, telephium : pain d'oyseau : bara an ezn, becq an ezn.

    (1732) GReg 686a. Pain d'oiseau, ou pourpier sauvage, plante, tr. «Bara an ezn. becg an ezn.

    (1879) BLE 327. Pourpier potager. (P. oleracea. L.) Bara-ann-evn.

    (1927) GERI.Ern 40. bara-an-evn, tr. «pourpier sauvage.»

  • bara-an-hoc'h / bara-hoc'h
    bara-an-hoc'h / bara-hoc'h

     m.

    (1) (botanique) Pain de pourceau Cyclamen europæum.

    (1633) Nom 82b-83a. Cyclaminus, orbicularis, tuber vel rapum terræ, offic. artanita, parris porcinus, rapum porcinum : pain de pourceau : baru ouch (lire : bara ouch).

    (1931) VALL 177b. Cyclamen europeaum tr. « bara an houc'h ».

    (2) (botanique) Couleuvrée Bryona dioica.

    (1732) GReg 221b. coulevrée, ou couleuvrée, ou feu-ardent, plante semblable à la vigne, en feuilles en bourgeons, & en tendons, tr. «Bara an houc'h

    (1931) VALL 160b. Couleuvrée tr. « bara an houc'h m. »

  • bara-bispid
    bara-bispid

    voir bara-gwispid

  • bara-brazed
    bara-brazed

    m. Pain bis.

    (1633) Nom 57a. Panis acerosus, panis gregarius, squasorus, sordidus : pain bis, pain plein de paille, pain pailleux : bara bras-æt, bara leun a colo, pe á colch.

    (1732) GReg 476a. Gruau, pain bis, dont on n'a pas ôté le son, tr. «Bara bras–ed.» ●685b. Pain bis, pain fait de son & de seigle, tr. «Bara brased

    (1857) CBF 11. Bara brazed, tr. «Pain fait de plusieurs espèces de céréales.» ●(1867) MGK 116. eunn dorz vara braz-ed. ●(1876) TDE.BF 36a. Bara-brazed, s. m., tr. «Pain bis, pain de méteil.»

  • bara-brenn 
    bara-brenn 

    m. Pain au son.

    (1876) TDE.BF 36a. Bara-brenn, s. m., tr. «Mauvais pain qui renferme beaucoup de son.»

    (1907) BSPD II 233. Ne zèbré nameit bara bren.

  • bara-brizh 
    bara-brizh 

    m. Pain bis blanc.

    (1732) GReg 685b. Pain metif, ou bis-blanc, tr. «bara briz

  • bara-choan
    bara-choan

    m. Pain en miche.

    (1856) VNA 49. du Pain blanc, tr. «bara-chuèn

    (1840) EBB 15. bara guène ou bara chuène, tr. « pain blanc ».

    (1904) DBFV 39a. bara chuen, tr. «pain blanc.» ●(1907) DIHU 30/471. bourus e oé dèbrein bara bonimal rostet pé bara chuen gant mél. ●(1912) BUEV 49. bara chuen. ●(1919) DBFVsup 5b. bara choen, tr. «pain blanc de fleur de farine.» ●(1931) GUBI 74. Souben dru ha bara chuen.

  • bara-choanenn
    bara-choanenn

    m. Pain en miche.

    (1876) TDE.BF 88a. Bara choanenn, tr. «une miche de pain, du pain de miche.»

  • bara-gad
    bara-gad

    m. (botanique) Orobanche.

    (1879) BLE 294. Orobanche. L. Bara-gad.

    (1904) KZVr 355 - 25/08/04. Bara-gad a vez roet gant Liegard evit eur sort planten a sav war ar balan evel ma ra an uhel-varr war an avalen (orobranche, e gallek).

  • bara-gavr
    bara-gavr

    m. (botanique) Conopodes, gernottes Conopodium majus.

    (1919) DBFVsup 5b. bara-gor (Gr[oix]), tr. «sorte d'herbe, terre-noix.»

  • bara-gwispid / bara-bispid
    bara-gwispid / bara-bispid

     m. Biscuit.

    (1633) Nom 57b. Panis nauticus, biscoctus, buccellatus : biscuit : biscuiden, pe bara bispit.

    (1659) SCger 131a. bara bispit ou guispit, tr. «biscuit.»

  • bara-hoc'h
    bara-hoc'h

    voir bara-an-hoc'h

  • bara-kan
    bara-kan

    m. (religion) Pain azyme.

    (1499) Ca 17b. Bara can. g. pain a chanter. ●23a. [bleut] Jtez hec mola / le. g. farine de quoy on fait les hosties a chanter. b. an bleut maz rer an bara can. ●23b. [boest] Jtem hic pixis / idis. b. boest an bara can.

    (1659) SCger 131a. bara can, tr. «pain a chant.» ●(1732) GReg 73b. Azyme, qui est sans levain, tr. «bara can.» ●(1744) L'Arm 23b. Azime, tr. «Bara-can. m.»

    (1857) CBF 60. Ema ar belek o sakra ar bara kann, tr. «Le prêtre consacre l'hostie.» ●(1861) BSJ 214. er bara cân-hont.

    (1923) KTKG 58. Ar bara kan a zo eun nebeud bleud distrempet en dour, ha poazet, heb an disterra goel.

  • bara-kon
    bara-kon

    m. Pain de chiens.

    (1659) SCger 131a. bara coûn, tr. «pain de chiens.»

  • bara-korrig
    bara-korrig

    m. (ichtyonymie) Éponge de mer.

    (1909) BROU 204. (Eusa) Bara kourrik, tr. «Eponge Pain de lutin. Je ne connais pas la raison de cette expression.»

  • bara-koukoug
    bara-koukoug

    m. (botanique) Oseille des champs, petite oseille.

    (1633) Nom 90a. Oxys, trifolium actosum, offis pannis cuculi, & alleluya : pain à coquu, cocu, coquois : bara coucoucq.

    (1732) GReg 686a. Pain de cocu, ou alleluya, petite plante qui se mange en salade, tr. «Bara coucoucq. amann coucoucq. triñchin coad. triñchin coucou.»

    (1876) TDE.BF 36a. Bara-koukou, s. m., tr. «Alléluia, plante.» ●(1879) BLE 296. Oxalis oseille. (O. acetosella. L.) Bara koukou.

    (1931) VALL 19b. Alleluia (plante), tr. «bara-koukoug m.»

  • bara-ludu
    bara-ludu

    m. Pain cuit sous la cendre.

    (1931) VALL 524a. Pain cuit sous la cendre, tr. «bara-ludu m.»

  • bara-mel
    bara-mel

    m. Pain d'épices.

    (1950) KROB 21/11. eun tamm bara-mel

  • bara-mouchenn
    bara-mouchenn

    m. Pain de miche.

    (1874) FHB 482/94a. e verza bara mouchen.

    (1909) KTLR 159. Ian a vlaz en eun ti bara mouchen a vern. ●(1936) BREI 456/2b. un tamm bara mechen

  • bara-moull
    bara-moull

    m. Pail moulé.

    (1955) STBJ 77. bep a damm bara-moul ganto. ●198. Prenet en devoa eun tamm bara-moul.

  • bara-oaled
    bara-oaled

    m. Pain cuit sous la cendre.

    (1876) TDE.BF 36b. Bara-oaled, s. m., tr. «Du pain cuit sous la cendre.»

    (1931) VALL 524a. Pain cuit sous la cendre, tr. «bara-oaled m.»

  • bara-sac'h
    bara-sac'h

    m. Massepain.

    (1633) Nom 57b. Panis saccarites, maza panis : marchepain : bara sach.

    (1732) GReg 607a. Massepain, tr. «Bara-sac'h

  • bara-segal
    bara-segal

    m.

    (1) Pain de seigle.

    (1838-1866) PRO.tj 184. Bara segal na zebrin mui. ●(1840) EBB 15. bara sécale, tr. « pain de seigle ». ●(1863) GBI II 486. Bara segal a vô mad d'hê.

    (2) Yann ar bara-segal hag amann : celui qui aime le pain de seigle et le beurre gagnés facilement.

    (1927) GERI.Ern 535-536. Yann ar bara segal hag amann, tr. «celui qui aime le pain de seigle et le beurre (gagnés sans peine).»

    (3) (anatomie) =

    (1973) AMED 24. Ar zervel ar bar zegal, ar galon hag ar zac'h braz ren ken nemed diveuka nezo. ●29. He bouzello, he felc'h, he barzegal e lec'h ober gwad a ra dour.

  • bara-tiegezh
    bara-tiegezh

    m. Pain de ménage.

    (1872) ROU 59. Bara tiegez, tr. «du pain de ménage.» ●(1876) TDE.BF 36b. Bara-tiegez, s. m., tr. «Pain de ménage.»

  • baraa
    baraa

    v. intr. Quêter du pain, mendier.

    (1914) KZVr 70 - 05/07/14. Baraa. Mont da varaa, tr. «alla (lire : aller) chercher son pain, mendier, H[au]t-Léon, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 37. baraa v. n., tr. «chercher son pain, mendier.»

  • barac'h
    barac'h

    voir barazh .2

  • barad
    barad

    m. –où

    (1) Tromperie, trahison.

    (14--) N 1622. Moruan ne deux nep diougan mat / Hy a lauar ezeo barat, tr. « Morvan, elle ne fait aucune bonne promesse, / Elle dit qu’il y a tromperie.» ●(1499) Ca 17b. Barat. g. fraude. ●56a. Deception barat. g. idem. ●(1530) Pm 97c (Tremenuan). Disquenn an corff goar hegarat / Dann douar gant e drouc barat / Digant an sent hann dut a stat, tr. « Faire descendre le corps doux, aimable, / A terre, par sa mauvaise perfidie, / (L’arrachant) aux saints et aux gens de qualité. » ●186d (Tremenuan). Don miret hep (lire : ouz) gou ha souzan / Hac ouz an barat a sathan, tr. Herve Bihan « De nous préserver du mensonge et de la tromperie, / Et de la perfidie de Satan. » ●189d (Tremenuan). Hon miro ouz barat sathan, tr. « Nous préserverons de la perfidie de Satan. » ●(1575) M 890. Salu he bout miret mat, ouz barat diouz Sathan, tr. « Pourvu qu’elle soit bien gardée contre la perfidie de la part de Satan. »

    (1821) GON 29a. Barad, s. m., Pl. outr. « Trahison, action de celui qui trahit. Perfidie. Je ne connais ce mot que par le petit Dictionnaire du P. Maunoir. » ●(1847) GON FB 794a. Trahison, s. f. Action de celui qui trahit. Perfidie, tr. « barad, m. » ●(1927) GERI.Ern 38. barad m., tr. «Tromperie, trahison (mot anc.).» ●(1931) VALL 749b. Trahison, tr. « barad (anc.). »

    (2) Perfidie.

    (1931) VALL 549a. Perfidie, tr. « barad m. »

  • baradañ
    baradañ

    v. tr. d. Trahir.

    (1847) GON FB 793b-794a. Trahir, v. a. Faire une perfidie à quelqu’un, user de trahison envers lui, tr. « barada. Part. et »

  • barader
    barader

    m. -ien Traître.

    (1847) GON FB 795a. Traître, adj. et s. m. Qui trahit, perfide, tr. « barader. Pl. ien. »

    (1931) VALL751a. Traître, tr. « barader. »

  • baraderezh
    baraderezh

    m. Baraterie, traîtrise.

    (1931) VALL 57b. Baraterie, tr. « baraderez m. »

  • baradoz / baradoez / paradoz
    baradoz / baradoez / paradoz

    f.

    I. (religion)

    A.

    (1) Paradis.

    (14--) N 138. Doe ra roy deoch ioan paradoes, tr. «Que Dieu vous accorde le bonheur du paradis.» ●(1499) Ca 17b. Barazoes. p. paradis. ●g. paradis terreste. b. barazoes terrest. ●(c.1500) Cb [paradoes]. g. cest le fleuue de paradis terrestre. b. riuyer ann paradoes terrestr. ●(1557) B I 319. en baradoes, tr. «au paradis.» ●571-573. Carantez Doe (…) / En paradoes he quifi spes presant, tr. «L'amour de Dieu (…) / Dans le paradis tu trouveras cet amour triomphant.» ●(1650) Nlou 26. Ro'uen barados, tr. «Le roi du paradis.»

    (1659) SCger 88a. Paradis, tr. «Barados, baradoés, baraoues, Baradas.» ●(c.1680) NG 178. Er baradoues hac er joyeu. ●247-248. Euit ma vihem coloquet / Er barradoues de fin er bet. ●953. er barradoes. ●(1732) GReg 691a. Paradis, le sejour des bienheureux, tr. «En Bas Leon : Paradas. an Baradas. H[aut] Leon, &c. Parados. ar barados. Van[netois] Baraoüis. baradoës. baraoés. er baraoüis. er baraoés

    (1847) FVR 171. sonjal aliez er maro, er varn, enn ifern hag er barradouez. ●(1857) CBF 64. Paradoz, f., tr. «Paradis.»

    (1904) DBFV 17b. baraouiz, baraoéz, m. pl. eu, tr. «paradis.» ●(1931) GUBI 105. Get en éled ér Baradouéz. ●123. er gloée e gaveemb / Er baradouiz eun dé. ●(1979) BRUDn 25/38. ha deuent beteg fantan ar « Baradouez ».

    (2) Porzh ar baradoz : le paradis.

    (1621) Mc 52. Gand an men bras sé a pechet ez deu da fermy outaff é hunan, porz an Barados, hac ez digor henyn ifern.

    (1876) BJM 12. Julian Maner a grede ez oa o vont e porz ar Baradoz.

    (1911) BUAZperrot 164. Porz ar baradoz a wel o wenna eo ar pal en deus da dizout. ●(1941) FHAB Du/Kerzu 93. n’int ket degouezet c’hoaz e porz ar baradoz.

    B. Reposoir de la Fête-Dieu.

    (1857) CBF 64. Paradoz, tr. «Reposoir.» ●(1876) TDE.BF 36a. Baradoz, s. m., tr. «Paradis, reposoir de la Fête-Dieu ; pl. baradosiou

    (1904) DBFV 17b. baraouiz, baraoéz, m. pl. eu, tr. «reposoir.»

    II.

    (1) fam., plais. Baradoz ar gwrac’hed : lieu exposé au soleil.

    (1633) Nom 233b. Apricus locus : vn lieu où le Soleil frappe tousiours : vn læch pe en hiny ez squo an eaul bepret ; læch tomm ha gouasquet baradoes an grachet.

    (1732) GReg 872b. Lieu exposé au Soleil, tr. «barados an grac'hed

    (2) Aelig-ar-baradoz = (?) coccinelle (?).

    (1994) BRUDn 173/23. Enebour brasa an nozed eo «êlig ar baradoz». Hennez a anavez mad giziou an nozed, setu e sav war-eeun da neh ar plant.

    III. Kaer evel ar Baradoz : très beau.

    (1935) FHAB Mezheven 246. Bez ez eus kristenien (...) a zo o ene kaer evel ar baradoz.

  • baradozel / paradozel
    baradozel / paradozel

    adj. Paradisiaque.

    (1942) HERV 160. an hunvre paradozel.

  • baradozour
    baradozour

    m. –ion Bienheureux du paradis.

    (1964) BLBR 146/31. oll er baradouizerion.

  • baradozus
    baradozus

    adj. =

    (1902) MBKJ 157. ar skiant baradozuz ker brao hadet enn he Aviel.

  • baraek
    baraek

    adj. Qui produit du pain.

    (1878) SVE 106 §718. Pask gleborek / Eost baraek, tr. «A Pâques de la pluie partout / Abondance de pain en août.»

  • baraenn
    baraenn

    f. –où (Un) pain.

    (1792) CAg 168. seih baraene. ●(1792) HS 264. pemp baréénn ha deu besque. ●(17--) TE 93. deuzêc Baraèn.

    (1856) GRD 238. en Eutru Doué e zégassas d'Eli ur varaen. ●(1856) VNA 49. un Pain, tr. «ur Varaèn.» ●(1861) BSJ 214. er varaèn dihouil-hont. ●(1867) BSSo 5. puemb baraen hey.

    (1904) DBFV 17b. baraen, f. pl. –nneu, tr. «un pain.» ●(1913) AVIE 133. ean e dor er baraenneu.

  • baraenn-bleget
    baraenn-bleget

    f. Pain en miche.

    (1931) VALL 524a. Pain en miche, tr. «baraenn-bleget f.»

  • baraer
    baraer

    m. –ion Boulanger.

    (1499) Ca 17b. Baraer. g. panetier. ●(1633) Nom 312. Pistor : panetier, boulenger : boulounger, baraër.

    (1659) SCger 16a. boulenger, tr. «baraer.» ●131a. baraer, tr. «boulenger.»

    (1876) TDE.BF 36a. Baraer, s. m. C[ornouaille], tr. «Boulanger.»

    (1934) BRUS 269. Un boulanger, tr. «ur baraér

  • baraerez
    baraerez

    f. –ed Boulangère.

    (1499) Ca 17b. g. panetier ou panetiere. b. baraer pe baraeres.

  • baraerezh .1
    baraerezh .1

    f. –ioù Boulangerie (local).

    (1883) HJM 6. mond beteg ar varaerez !

    (1928) FHAB Gouere 233. dindan apoueilh ar varaerez.

  • baraerezh .2
    baraerezh .2

    m. Boulangerie (métier).

    (1931) VALL 76a. Boulangerie métier, tr. «baraërez m.»

  • barailhat
    barailhat

    voir bazailhat

  • baraiñ
    baraiñ

    v. tr. d.

    (1) Fournir du pain.

    (1914) KZVr 70 - 05/07/14. Baraïn (n nasal), tr. «fournir du pain, Estienne.»

    (2) Paner.

    (1744) L'Arm 459b. Paner, tr. «Baraein

    (1904) DBFV 17b. baraein, v. a., tr. «paner.»

  • baraka
    baraka

    m. Baraka.

    (1935) LZBl Du/Kerzu 266. Den, nag er Mauritania nag er senegal, n'en devoa an distera douetans war ar baraka, pe ar c'halloud dispar roet d'ezan gant Doue.

  • Barandon
    Barandon

    Feunteun Barandon : Fontaine de Barenton (fontaine et cours-d’eau, Paimpont).

    (1995) LMBR 65. feunteun Barandon (…) en em gavas Marzhin ha Ninian.

  • baranek
    baranek

    adj. Sot.

    (1935) OALD 51/11. al loen baranek-man.

  • baraod
    baraod

    m. –où Baril, baquet, caque.

    (c.1718) CHal.ms i. Baril, tr. «v/barot, et si c'est pour contenir quelque liqueur Cotros.» ●(c.1718) CHal.ms iv. La Caque sent touiours le harang, tr. «er barot eit bout golhet, ne gol Iames blas a harang.» ●(1732) GReg 74a. Bacquet, ou, baquet, cuvier fait d'une futaille sciée, tr. «barrod.» ●(1744) L'Arm 26b. Baril, tr. «Barrautt.. udeu. m.»

    (1904) DBFV 17b. baraud, barod, m. pl. eu, tr. «baril, baquet.» ●(1907) VBFV.fb 10a. baril, tr. «barraud, m. (pl. eu).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...