Devri

Recherche 'chi...' : 172 mots trouvés

Page 1 : de chi-chakan-gurun (1) à chikadenn (50) :
  • chi chakañ gurun
    chi chakañ gurun

    interj. Nom d’une pipe !

    ●(1910) MAKE 28. Chi... chi... chaka gurun ! pe... petra c'hoarvez ganto ?

  • chibiton
    chibiton

    m. –ed Indigent.

    ●(1982) MABL i 86. (Lesneven) hennezh ’ioa ur chibitoun n’edo ket ur paour añfeñ (…) ●note sur chibitoun : Ur paour, un prolétaire e galleg. ●(1982) MABL ii 69. (Lesneven) chibitoun : un den paour-raz hep bezañ klasker-bara : prolétaire.

  • chiboud .1
    chiboud .1

    s. –où

    I. (en plt des animaux)

    (1) (à un chien) Ober chiboudig : se dresser sur les pattes arrières.

    ●(1876) TDE.BF 86a. Chiboudik. Sorte d'interjection, parlant à un chien, pour lui dire de se tenir debout sur ses pattes de derrière.

    ●(1927) GERI.Ern 79. ober chiboudik, tr. «faire le beau, parl. d'un chien, se tenir debout sur les pattes de derrière.»

    (2) (à un cheval dressé) Ober chiboud, chiboudoù : se dresser sur les pattes arrières.

    ●(1933) IVGV 34. Kezeg bihan ar weturiou fentus-se a zo dreset evel chas hag a ra d'o mestr chiboudou, henvel beo ouz chas bihan.

    II. (en plt de qqn)

    (1) Ober chiboudig dirak ub. : avoir des manières, des façons affectées devant qqn.

    ●(1899) BOL 21. gand kalz a chiboudou, tr. «avec force civilités.»

    ●(1906) KANngalon Mae 108. brema e ra chiboudik dirazoc'h, goudeze a vad ec'helloc'h mont da zutal brulu beteg ma sello ouzoc'h. ●(1936) PRBD 96. Lod all na bardonont nemet pa vezer bet, pell awalc'h, oc'h ober chiboudig dirazo.

    (2) Ober chiboudoù da ub. : chercher à être bien vu de qqn.

    ●(1935) BREI 437/2a. Pegeit e talc'hfer evelse da c'hoari gant an tan ? D'ober chiboudou d'an Ao. Blum ha d'e seurt ?

    (3) Ober chiboudoù : faire la coquette.

    ●(1876) TDE.BF 87a. T[régor] Ober chiboudou, tr. «faire la coquette.»

    ●(1927) GERI.Ern 79. chiboudou pl., tr. «minauderies.»

  • chiboud .2
    chiboud .2

    s. –où

    (1) Piquette faite avec du marc.

    ●(1744) L'Arm 33a. Boisson de marc, tr. «Chiboutt.»

    ●(1904) DBFV 37b. chiboud, tr. «de la piquette, boisson de marc.»

    (2) Chiboud kormell : piquette de cormes.

    ●(1744) L'Arm 76b. Boisson de cormes, tr. «Chiboutt cormêll.»

    (3) Chiboud per-hili : piquette de cormes.

    ●(1744) L'Arm 76b. Boisson de cormes, tr. «Chiboutt Pir-Hili.»

  • chiboudenn
    chiboudenn

    f. Piquette.

    ●(1744) L'Arm 286b. Piquette, tr. «Chiboudênn.. neu. f.» ●Piscantine, tr. «Chiboudênn : Siboudênn. f. V[oir] piquette.»

    ●(1904) DBFV 37b. chibouden, sibouden, f. pl. –nneu, tr. «piquette.»

  • chibout
    chibout

    adj. & adv.

    I. Adj. (en plt d’un véhicule) Bezañ chibout : être trop chargé à l’arrière.

    ●(1979) VSDZ 81. (Douarnenez) Se ar vag oa kalz muioc’h chibout, tr. (p. 245) «Mon bateau était beaucoup trop lourd de l’arrière.»

    II. Adv. (en plt d’un chien) Chom/Sevel chibout : se tenir, se levr sur ses pattes de derrière.

    ●(1962) EGRH I 112. chibout adv., chom ch[ibout] ; sevel ch[ibout], etc., tr. « se tenir, se lever sur ses pattes de derrière (en plt d’un chien). - mot accentué sur la dernière syllable. »

  • chichalvenn
    chichalvenn

    f. -ed (ichtyonymie) Étrille.

    ●(1950) LLMM 20/49 (île de Sein). chichalvenn (-ed) O vevañ en izelvor. Mibin. Mat da zebriñ, tr. « crabe-sardine. »

  • chidhouarn
    chidhouarn

    voir chaodouron

  • chidourenn
    chidourenn

    voir chaodouron

  • chidronig
    chidronig

    m. –ed (ornithologie) Chardonneret.

    ●(1977) PBDZ 578. (Douarnenez) ar chidronoked (lire : chidroniked), tr. «les chardonnerets.»

  • chif
    chif

    m. –où

    (1) Chagrin, affliction.

    ●(1659) SCger 21a. chagrin, tr. «chif.» ●(1787) BI 193. chif ha glahar er beurerion. ●(1787) PT 80. Ma ne santès en ha calon / Chif, é chongeal ir bassion. ●(1792) HS 206. er glahar hag er chiff e oai enn é galon. ●(17--) TE 255. Mar boai bet bras chiff er Juifèt.

    ●(c.1802-1825) APS 71. er chiff e hoès guet hou tud. ●148. er honsolein én é chif. ●(1838) OVD 299. Hennéh(oé unan a chiffeu glaharus er Mab prodigue. ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 48. er chif én ou halon. ●(1876) TDE.BF 87a. Chif, s. m. C[ornouaille], tr. «Tristesse, affliction, inquiétude.»

    ●(1908) DIHU 36/90. perak é houilet hui / Get kement a chif. ●(1936) DIHU 306/181. Met Sidoni ne ziazéè ket hé zorrad chif.

    (2) Reiñ chif da ub. : chagriner qqn.

    ●(1744) L'Arm 20a. Attrister, tr. «Rein chiffe.» ●(1767) ISpour 245. é tihuenn dohemp (...) reign chiff er bét dehou.

    (3) Kemer chif : se chagriner.

    ●(1744) L'Arm 20a. S'attrister, tr. «Quemér chiffe.» ●(1767) ISpour 316. quemérr chiff ha oüilein.

    (4) Goloet a chif : envahi par le chagrin.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 39. un tolp quer bras a dud goleit a chif hag a anquin. ●42. goleit a chif hag a hlahar.

    (5) Colère.

    ●(1790) MG 198. er chiff-ze, er haz, en hoand e mès d'obér poén dehi. ●(1792) HS 47. unn afér (...) el laquass enn ur chiff brass. ●170-171. conzeu Achior el laquass enn ur chiff brass.

    ●(1942) DIHU 376/147. Met ne badè ket er chif.

  • chifal
    chifal

    voir chifañ

  • chifalont
    chifalont

    s. =

    ●(1914) FHAB Mae 150. ne c'helle ket chom ouz ar chifalont da raklat ar c'hrec'hen ; e zivesker a vanke d'ezan.

  • chifañ / chifal / chifiñ
    chifañ / chifal / chifiñ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Se fâcher.

    ●(1790) MG 225. laquad er-ré-ral de chiffein.

    ●(1896) HISger 1. Chiffein, tr. «se fâcher.»

    ●(1906) DIHU 18/293. N'ou des enta rézon erbet de chifein. ●(1927) GERI.Ern 79. chifa v. n., tr. «se fâcher.»

    (2) Chifañ ouzh ub. : se fâcher avec qqn.

    ●(1838) OVD 140. ne chiffamb quet en eile doh éguilé. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 43. Ean e chiffou bras doh-oh. ●48. en dén mad-men e chiffas doh-eign.

    (3) Avoir du chagrin.

    ●(1876) TDE.BF 87a. Chifal, v. n. C[ornouaille], tr. «s'attrister, se chagriner.» ●(1896) HISger 1. Chiffein, tr. «avoir du chagrein.»

    ●(1927) GERI.Ern 79. chifa v. n., tr. «s'attrister.»

    II. V. tr. d. Choquer, frosser, vexer.

    ●(1876) TDE.BF 87a. Chifal, v. a. C[ornouaille], tr. «Attrister.»

    ●(1927) GERI.Ern 79. chifa v. a., tr. «attrister, fâcher.» ●(1944) EURW I 197. hep chifa na dic'hrasia den.

    III. V. pron. réfl. En em chifañ : s'attrister.

    ●(1732) GReg 62a. S'attrister, tr. «en em chifal. pr. en em chifet (Van[netois] Him chiffein. hum chiffein. pr. hum chifet.»

    ●(1907) DIHU 29/464. n'hum chifes ket : é han éndro devadous. ●(1924) SBED 43. Ni él bout divoém pé bout méù / Hemb hum chiffein.

  • chifanet
    chifanet

    adj. Contrarié, chiffonné.

    ●(1974) THBI 188. mez pa eo chifanet (contrariée) mae ket war he bleud nezi.

  • chifet
    chifet

    adj. Fâché.

    ●(1856) VNA 207. Si vous y manquez, je serai fort fâché contre vous, tr. «Mar manquet, me vou chiffet bras doh-oh.»

    ●(1903) EGBV 149. me vehé chifet doh ous. ●(1925) SFKH 12. Er vatéh e hoarhé doh er guélet ken chifet. ●(1942) DIHU 376/147. Chifet ou doh en Eutru Doué.

  • chifiñ
    chifiñ

    voir chifañ

  • chifoket
    chifoket

    adj. Vexé.

    ●(1902) PIGO I 210. Setu an dimezell chifoket.

  • chifokiñ
    chifokiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) = (?) Importuner (?).

    ●(1792) BD 360. Hes gant ar clasquer man so ous ma chiffocquin, tr. «Sus à ce mendiant qui m'étouffe !»

    (2) Froisser, choquer, vexer.

    ●(19--) Chanson pays Dardoup. N'oulan ket chifokiñ 'nezhi, 'lârin ket he anv.

    II. V. intr. Se vexer.

    ●(2002) TEBOT 56. Hep dont da sifokañ.

  • chifoni
    chifoni

    f. Fait d'être vexé.

    ●(17--) VO 44. chifoni, caz ha malice.

    ●(1904) DBFV 37b. chifoni, f., tr. «fâcherie (Voy. myst. 44).»

  • chifreg
    chifreg

    voir sekrep

  • chifretesa
    chifretesa

    v. intr. Pêcher la crevette.

    ●(1942) HERV 35. mont da chifreteza. ●(1960) GOGO 236. (Kerlouan, Brignogan) pêcher la crevette, єevreteza (chevreteza).

  • chifretesaer
    chifretesaer

    m. –ion Pêcheur de crevettes.

    ●(1954) BISO.llmm 38. pa zeuas an tri chifretezer drant e-barzh an ti.

  • chifretesaerez
    chifretesaerez

    f. –ed Pêcheuse de crevettes.

    ●(1932) ALMA 87. 'N enor d'ar Chiffreterezed.

  • chifretez / chevretez
    chifretez / chevretez

    coll. (ichtyonymie) Crevettes.

    ●(17--) EN 1163. brinic, a cheuvretes, tr. «berniques et chevrettes.»

    ●(1914) DFBP 72b. crevette, tr. «Chifretez.» ●(1954) BISO.llmm 37. pezhiadoù chifretez, peget ouzh ar garregenn, a rez dour ar poull. ●(1962) EGRH I 112. chevretez coll. -enn, tr. « crevette. »

  • chifretezenn
    chifretezenn

    f. (ichtyonymie) Crevette.

    ●(1914) DFBP 72b. crevette, tr. «Chifretezen.» ●(1954) BISO.llmm 38. un ugent chifretezenn bennak.

  • chifrodenn
    chifrodenn

    f. Chiquenaude, pichenette.

    ●(1659) SCger 25b. chiquenaude, tr. «chifrauden.» ●(c.1718) CHal.ms iii. nazarder, tr. «rein friadeu, chiquenaudeu, chinfraudenneu.» ●(1732) GReg 166a. Chiquenaude, tr. «chifraudeñ. p. ou.»

    ●(1904) DBFV 37b. chifrauden, chinfrauden, f. pl. –nneu, tr. «chiquenaude, nasarde.» ●(1927) GERI.Ern 79. chifrodenn f., tr. «Chiquenaude.» ●(1969) BAHE 61/48. Chifrodenn : taolig skoet gant ar biz-kreiz bet bantet ouzh ar biz-meud. ●(1975) LLMM 170/169. Lakait ouzhpenn ar chifrodennoù roet d’ar yezhadur ha d’an doare-skrivañ, hag e welot emañ ar brezhoneg skrivet en arvar.

  • chifrodennañ
    chifrodennañ

    v. tr. d. Donner une chiquenaude.

    ●(1927) GERI.Ern 79. chifrodenna v. a., tr. «en donner [une chiquenaude] ) (qqn).»

  • chifus
    chifus

    adj. Chagrinant.

    ●(1767) ISpour 389. er péh e-zou tristoh ha chiffusoh. ●(1787) BI 130. Enn taul chiffuss-cé ë lacas enn-eu bried santell enn ur boénn-vrass. ●226. Enn unn ambarass quer chifuss. ●(1790) Ismar 351. un imur chifus. ●(1790) MG 244. un accidant-benac chiffus. ●340. circonstanceu chiffus. ●(1792) CAg 80. huannadeu chiffus.

    ●(1838) OVD 8. é rante en isprid chiffus hag en imur diæz. ●(1849) LLB 597-598. Hag émber, tra chifus, é peb leh é huéler / En tad éneb d'er mab, er brer éneb d'er brer.

    ●(1904) DBFV 37b. chifus, adj., tr. «désagréable, fâcheux, affligeant.» ●(1904) LZBg Mae 111. Un anderùiad chifus. ●(1925) BILZ 157. mennoziou ken chifus. ●(1979) BRUDn 17/16. da zelled ouz ar sach-bleo pe ar pegad, hep riskl da dapoud eun taol chifuz.

  • chigachet
    chigachet

    adj. = (?).

    ●(1926) FHAB Here 393. ker Douarnenez, tôlet ganti he zier gwen evel diri ouz ar rôz chigachet, etre aberiou Rosmeur ha Porz-Ru.

  • chigardañ / chigardiñ
    chigardañ / chigardiñ

    v. tr. d. Agacer, embêter.

    ●(1936) IVGA 285. ma ne teuer ket d'e chigarda. ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Chicardi (en bigoudennie) = agacer. ●(1974) THBI 172. Zell ket nezi vid gourdrouze ar re chigard nezi. ●199. Marik voushoarze chigardet eun tammig.

  • chigarder
    chigarder

    m. –ion Celui qui agace, embête.

    ●(1936) IVGA 26. rak chigarder e oa, en e vod. ●252. n'or ket evit derc'hel kaoz, gant ar chigarderien... ●285. Diwallit ouz ar chigarderien.

  • chigarderezh
    chigarderezh

    m. Ennuis, embêtements.

    ●(1936) IVGA 211. chigarderez evit mil lur.

  • chigardet
    chigardet

    adj. Agacé.

    ●(1936) IVGA 15. chigardet an tamm anezi. ●31. chigardet abalamour d'an teodadou.

  • chigardiñ
    chigardiñ

    voir chigardañ

  • chigodenn
    chigodenn

    f. Eau de vie.

    (1) Eau de vie.

    ●(1838) CGK 17. Elec'h lifiat (lire : lipat) gigauden / Ni loncqo guin glesker. ●(1838-1866) PRO.tj 173. Yan leun a gigoden. ●(1867) FHB 134/237b. eva cafe, chigoden. ●(1868) FHB 160/28b. klanv gant an eva, gant ar chigoden. ●(1869) FHB 250/328a. va banne chigoden. ●(1876) TDE.BF 87a. Chigodenn, s. f. C[ornouaille], tr. «Fil-en-quatre ou eau-de-vie forte.» ●(18--) TVG 9. Goud a ràn ive ober croeyou, / Ober guersidi gant treid saout pe loeyou, / Butun scaferlati, jigoden gant hilin, Ha laqat ar merc'het bepret da stotat guin.

    ●(1909) ATC 9. Eur banne chigoden am eus bet c'hoaz war ar marc'had. ●27-28. Pa bakan eul lipaden / Chigoden, chigoden, / Pa bakan eul lipaden, Va fenn a vez laouen. ●(1911) KEME 25. eur banne chigoden da lipat. ●(1924) BILZbubr 41/949. eur werennad mat a jigodenn. ●(1955) VBRU 35. Breizhiz a ra ivez lagout, jigodenn, hini-beuz, Marc'harid hag all diouzh ar gwin ardant.

    (2) = (?) Chicane (?).

    ●(1877) FHB (3e série) 17/138b. ni custum dioc'h chigoden ha comzou stard an aotrou Persoun.

  • chigolokenn
    chigolokenn

    f. Eau de vie.

    ●(1935) OALD 52/121. va banne chikolokenn. ●(1935) CDFi 21 septembre. eur banne chigogokenn. ●(1936) CDFi 22 fevrier. pe a gofadig chigokokenn.

  • chiguriñ
    chiguriñ

    voir siguriñ

  • chijarnet
    chijarnet

    adj.

    (1) Chiffonné, froissé.

    ●(1970) GSBG 46 (Groix). šižarned-ow [= chijarnet eo], tr. «C’est froissé.»

    (2) (en plt de qqn) Dont les habits sont froissés.

    ●(1909) DIHU 174/371. un dén diskabel, chijarnet hag e zoug guskemant ofisourien er républik.

  • chijarniñ
    chijarniñ

    v. tr. d. Chiffonner, froisser.

    ●(1919) DBFVsup 12b. chijarnein (Gr[oix]), tr. «chiffoner, froisser une coiffe.»

  • chik .1
    chik .1

    interj. Onomatopée pour intimer l'ordre de se taire.

    ●(1744) L'Arm 246a. Motus, tr. «Gricq : Chicq : Na sinétt gricq : Na sannét gricq.»

    ●(1904) DBFV 37b. chik, interj., tr. «chut, motus !» ●(1905) DIHU 5/86. Mes chik !... Ni gonzou a gement-sé devéhatoh. ●(1907) VBFV.fb 19b. chut ! tr. «chik !» ●(1925) SFKH 38. chik, chik, moéreb Périn. ●(1942) VALLsup 33a. Chut ! tr. «chik !»

  • chik .3
    chik .3

    m. Gîte du lièvre. cf. ched

    ●(1876) TDE.BF 87a. Chik, s. f., tr. «gîte du lièvre.»

  • chik .4
    chik .4

    m. Tabac à chiquer.

    ●(1903) ADBr xviii 345. da brena chik wit ober ho zunwez ? ●(1924) BILZbubr 47/1121. o chik en o ginou.

  • chik .5
    chik .5

    adj. Chic.

    ●(1966) YDERrien 2cd. Da vlev a zo kalz re hir, evel-se n’out ket chik / N’oulan ket ur vlev keit-se e-barzh ar republik.

  • chik / chink .2
    chik / chink .2

    m. –où (anatomie) Menton.

    I.

    ●(1659) SCger 78b. menton, tr. «chic.» ●(1732) GReg 615b. Menton, tr. «chic.»

    ●(1868) FHB 196/315b. eur mouchouer coulmet a zindan ho chig. ●(1876) TDE.BF 87a. Chik, s. f., tr. «Menton, partie de la figure.»

    ●(1909) FHAB Mezheven 173. al linser dindan e ching. ●(1910) MAKE 38. eet en dour beteg e chink. ●69. baro ruz tan dindan e chink. ●(1939) MGGD 15. he chink hir ha moan a ginnige mont da bokat da benn he fri. ●(1957) ADBr lxiv 4/451. (An Ospital-Kammfroud) D'une personne affligée de hoquet on dit par plaisanterie : Paket ganti an hig / A strobet gant he chig !

    II. Lonkañ e chik : mourir.

    ●(1947) YNVL 122 (Ki) Y. Drezen. Person. - Deomp da ziwall, avat, c'hwi da lonkañ ho chik, ha me da derriñ va fibenn ! / Kersaho. - Ya ! Dres ! Aotrou Person. (...) Arabat deomp ober evel ar sapre Matao Gurun, a zo o kinnig lonkañ e hini. ●132. Setu neuze, Matao Gurun, va martolod, va breur, setu neuze e lonki da chik hep sakramant ebet warnañ, evel ur penn-chatal ma'z out bet a-viskoazh.

  • chik-ruz
    chik-ruz

    m. (ornithologie) Rouge-gorge.

    ●(1909) BROU 207. (Eusa) Chik-ruz, tr. «Rouge-gorge.»

  • chikad .1
    chikad .1

    s. Suçon pour calmer les enfants.

    ●(1985) OUIS 252. le chikad est un biscuit de mer écrasé et mêlé à du sucre, enveloppé dans un morceau de mousseline de coiffe. ●note : « Pour endormir l’enfant, le chikad est parfois trempé dans de l’eau-de-vie. »

  • chikad .2
    chikad .2

    m. –où Coup porté.

    ●(1993) MARV xii 16. (Kawan) ken e-noa roet daou pe dri chekad d'ar «boucher» war e henou.

  • chikad .3
    chikad .3

    m. -où, tr. « chique (de tabac ou analogue). »

  • chikadenn
    chikadenn

    f. –où Chique de tabac.

    ●(1914) FHAB Gouere 205. Eur martolod a lonkas e jikaden e kreiz e gousk. ●(1922) EMAR 61. M'en deus neuze eur chikadenn. ●64. komz eus e chikadenn.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...