Devri

Recherche 'dig...' : 613 mots trouvés

Page 1 : de dig (1) à digamambre (50) :
  • dig
    dig

    s. –où Digue.

    ●(1633) Nom 243b. Chelæ : bastardeaux, piles, ou digues : digou pe chausserou euit miret ouz nerz an dour.

    ●(1979) VSDZ 130. (Douarnenez) Ranken choual d'ar bagoù tre ma baseent an dik, tr. (p. 293) «Je devais crier sur les bateaux tandis qu'ils passaient au bout de la digue.»

  • dig-daou
    dig-daou

    interj. Onomatopée qui imite le bruit des coups portés.

    ●(1928) DIHU 204/88. Kemér e hra en astel-ioud ha dik-daù, dik-daù ! ar en diaul...

  • digab
    digab

    adj. Sans cape.

    ●(1857) HTB 112. A boan a oant (lire : oan) arri ma n'em weliz digab.

  • digabal
    digabal

    adj.

    I. Attr./Épith.

    (1) Auquel il ne manque rien, parfait

    ●(1732) GReg 8a. Une Eglise accomplie, tr. «Un ilis digabal.» ●352a. Entier, accompli, parfait, tr. «Digabal.» ●Une Eglise accomplie, tr. «Un Ilis digabal.» ●694a. Parfait, aite, accompli, tr. «digabal.»

    (2) (en plt de qqn) Parfait, sans défaut, impeccable.

    ●(1732) GReg 8a. Accompli, parlant d'une personne, tr. «Digabal.» ●255a. Sans défaut, tr. «digabal.» ●Un homme sans défaut, tr. «Un dèn digabal.» ●(17--) FGab 130. va mignoun, digabal.

    ●(1923) FHAB Kerzu 468. Merc'hed a welen, eur maread (...) D'am sonj, ne oa hini ebet digabal ha dibistik a-walc'h.

    II. Adv.

    (1) Facilement.

    ●(1647) Am 528. Gaillard digabal me disparfalo, tr. «Joyeusement (?) sans procès, je la mettrai en pièces (?).»

    ●(1847) BDJ 46. A bep seûrd marc'hadourez ha pinvidigheziou, / A zeû dizhi digabal dre vôr ha dre sterhiou. ●(1876) TDE.BF 125b. Digabal, adj. et adv., tr. «Facilement, fait dans les formes.» ●(1890) MOA 111b. Marcher à son aise, tr. «bale digabal.»

    ●(1924) NFLO. procès. sans autre forme de procès, tr. «digabal.»

    (2) (en plt d'une quantité abstraite ou concrète) Assez.

    ●(1909) BROU 224. (Eusa) Digabal, tr. «S'emploie adverbialement pour dire : Beaucoup, joliment.»

  • digabell
    digabell

    adj. Nu-tête.

    ●(1767) ISpour 271. énn é saue ha digabell. ●(1790) MG 341. ur voès digabèll.

    ●(1844) DMB 60. ar yun ha digabel.

    ●(1904) DBFV 51a. digabel, adj., tr. «sans coiffure, décoiffé, échevelé, tête nue.» ●(1922) EOVD 166. ean ou chervijé digabel-kaer. ●(1929) SVBV 77. Diarc'hen-flipez ha digabell-kaer.

  • digabelliñ
    digabelliñ

    v.

    (1) V. tr. d. Décoiffer.

    ●(1904) DBFV 51a. digabellein, v. a., tr. «décoiffer.»

    (2) V. pron. réfl. En em zigabelliñ : ôter sa coiffure.

    ●(1790) MG 341. mar en dehai ou mèrhèt er fantasi de hum zigabellein bamdé dirac-t'ai.

    (3) V. intr. Se découvrir.

    ●(1931) VALL 189b. se découvrir (la tête), tr. «digabelli (diskabella moins bon, mais usité).»

  • digabestr
    digabestr

    adj.

    I. Sans licou.

    ●(1903) EGBV 53. Er marh e zou dihaud ha digabestr. ●(1904) DBFV 51a. digabestr, adj. et adv., tr. «sans licou.» ●(1910) EGBT 72. digabestr, tr. «sans licou.»

    II. sens fig.

    (1) Libre, sans entrave.

    ●(1867) MGK xii. pa'z eo dleet, digabestr ha dishual ; choum e peoc'h enn he di balan.

    ●(1941) ARVR 32/4a. Bro meurbet karet, dishual, digabestr ha diflastr. ●(1961) BLBR 128/19. Amañ e ranked baza dour ar skol evid nijal dichouarn ha digabestr da hini ar skol.

    (2) En désordre.

    ●(1902) PIGO I 71. na dôlet ket plê mar eo eun tammik digabestr an treo.

    (3) Digabestr diouzh : libéré de.

    ●(1906) KPSA 28. pa ne vez ket ar galoun frank ha digabestr dioc'h traou ar bed.

    (4) Penn digabestr =

    ●(1867) MGK 74. He c'hrek, penn digabestr, pizen, berr a lostenn.

    (5) (en plt d'une femme) Libre, légère, dévergondée.

    ●(1935) DIHU 289/304. Moézi int de zeuzek vlé, ha moézi digabestr !...

  • digabestrañ / digabestriñ
    digabestrañ / digabestriñ

    v. tr. d.

    (1) Ôter le licol à (un cheval).

    ●(1732) GReg 250a. Dechevetrer, tr. «Digapestra. pr. digapestret.»

    ●(1876) TDE.BF 125b. Digabestra, v. a., tr. «Déchevêtrer, ôter le licou.»

    ●(1904) DBFV 51a. digabestrein, v. a., tr. «débarrasser du licou.»

    (2) sens fig. Libérer.

    ●(1907) VBFV.fb 3a. affranchir, tr. «digabestrein.» ●(1911) BUAZperrot 17. da zigabestra ar vro. ●(1926) FHAB Meurzh 113. da gerc'het ar prins Alan, leshanvet «ar Barvek», evit ma teuje da zigabestra ar vro. ●(1935) BREI 392/2b. ar broiou da zigabestra.

  • digabestrenniñ
    digabestrenniñ

    v. tr. d. sens fig. Libérer.

    ●(1910) MBJL 199. War digare digabestenni ho spered.

  • digabestriñ
    digabestriñ

    voir digabestrañ

  • digablus
    digablus

    adj. Non coupable, innocent.

    ●(1921) GRSA 246. éh oén digablus. ●(1968) BAHE 57/66. daoust dezhañ da vezañ digablus, sañset.

  • digablusaat
    digablusaat

    v. tr. d. Disculper.

    ●(1931) VALL 221b. Disculper, tr. «digablusaat.»

  • digablusted
    digablusted

    f. Innocence.

    ●(1968) BAHE 57/66. lakaat war wel e zigablusted.

  • digabluzañ
    digabluzañ

    v. tr. d. Disculper.

    ●(1931) VALL 8a. Acquitter, tr. «digablusa.» ●221b. Disculper, tr. «digabluza.»

  • digachediñ
    digachediñ

    v. tr. d. Décacheter.

    ●(c.1718) CHal.ms i. decachetter, tr. «disiellein, digachetein.»

    ●(1914) DFBP 77b. décacheter, tr. «Digachedi.»

  • digadao
    digadao

    Mont digadao : s'enivrer.

    ●(1935) OALD 51/11. ez oun-me aet digadao gant ar banne sisiko am eus-me evet bremaik ganez.

  • digadarn
    digadarn

    adj.

    (1) Attr./Épith. Instable.

    ●(1931) VALL 393b. Instable, tr. «digadarn.»

    (2) Adv. Lâchement.

    ●(1932) GWAL 38/23. Ne stourmas ket digadarn. ●(1967) ABKE 107/319. Dre ar marv-se (…) roet dezhañ ken digadarn, war-lerc'h bloavezhiadoù hir a binijenn.

  • digadarnaat
    digadarnaat

    v. tr. d.

    (1) Ébranler au moral.

    ●(1931) VALL 235a. Ébranler ; au moral, tr. «digadarnaat.»

    (2) Infirmer.

    ●(1931) VALL 389a. Infirmer, tr. «digadarnaat.»

  • digadoriañ
    digadoriañ

    v. tr. d. Se substituer à.

    ●(1930) FHAB Ebrel 142. met n'eo ket hen eo ken patron an iliz-se ; sant Per, hep gouzout d'ezan, en deus e zigadoriet evel m'en deus digadoriet meur a hini all eus hor zent koz.

  • digae .1
    digae .1

    adj. Sans quai.

    ●(1962) EGRH I 57. digae a., tr. « sans quai. »

  • digae .2
    digae .2

    adj. Non entouré d’une haie.

    ●(1962) EGRH I 57. digae a., tr. « non entouré d’une haie. »

  • digaeañ .1
    digaeañ .1

    v. intr. Quitter le quai.

    ●(1972) SKVT I 148. Ne c'hortozed mui, evit digaeañ, nemet tarzh an dichal.

  • digaeañ .2
    digaeañ .2

    v. tr. d. Déclore.

    ●(1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digaea.»

  • digaelat
    digaelat

    v. tr. d. Déclore.

    ●(1931) VALL 188a. Déclore, tr. «digaelat.»

  • digaer
    digaer

    adj.

    (1) (météorologie) Pas beau.

    ●(1932) BRTG 9. Glaù pé séhour, kaer pé digaer.

    (2) Désagréable, déplaisant.

    ●(1932) BRTG 124. A zivout en amzér de zonet, bout e vo dehon déieu kaer ha bout e vo eùé déieu digaer.

  • digaeraat
    digaeraat

    v. tr. d. Enlaidir.

    ●(c.1718) CHal.ms i. enlaidir, tr. «digaerat, difeçonnein, tristat, uilat.»

    ●(1904) DBFV 51a. digaerat, v. a., tr. «enlaidir.»

  • digailhar
    digailhar

    adj.

    (1) Pur, non souillé.

    ●(1876) TDE.BF 125b. Digaillar, adj., tr. «Sans boue, sans ordures.» ●(1886) SAQ I 10. e vevas digaillar e peb giz epad he buez hed ha hed. ●(1889) ISV 310. derc'hel he zae digaillar. ●(18--) SAQ I 44. Doue a c'houlenn ma kerzimp digaillar var hent ar barados. ●(18--) SAQ II 430. Eurus ar re a gerz digaillar, gant an hent, hag atao ervez lezen Doue.

    ●(1907) PERS 310. digaillar sae venn he vadiziant. ●(1911) BUAZperrot 197. an Oan digailhar, dizaotr, disi ha dinam. ●(1912) MMKE xvii. Ar bugel a zo evelse : e spered eon c'hoaz, e galon digailhar.

    (2) (en plt d'un travail) Qui ne salit pas.

    ●(1872) DJL 6. brema n'eus an hini [ar garg] digalliar a feneant.

    (3) (en plt d'une langue) Pure.

    ●(1907) MVET 2. Ra virint ivez o brezonek yac'h ha digailhar dioc'h ar sklabez gallek a zigas lod anezo eus a Vret !

  • digailharañ
    digailharañ

    v. tr. d. Laver, nettoyer, décrotter.

    ●(1659) SCger 40b. decrotter, tr. «dicaillara.» ●(1732) GReg 253a. Decrotter, tr. «Digailhara. pr. digailharet.»

    ●(1876) TDE.BF 125b. Digailhara, v. a., tr. «Décrotter.» ●(1890) MOA 204a. Décrotter habits, tr. «digaillara dillad.»

    ●(1907) PERS 28. He blijadur eo digaillara anezho [ar beorien] ha laza an hostizien a gave var ho dillad fank. ●(1914) DFBP 81a. décrotter, tr. «Digaillara.» ●(1931) VALL 190a. Décrotter, tr. «digailhara.»

  • digalastrañ
    digalastrañ

    voir diganastrañ

  • digalastriñ
    digalastriñ

    voir diganastrañ

  • digalediñ
    digalediñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Amollir.

    ●(1732) GReg 33b. Amolir, rendre moins dur, tr. «Digaledi. pr. digaledet.» ●(1744) L'Arm 12b. Amolir, tr. «Digalédein.»

    ●(1962) EGRH I 57. digalediñ v., tr. « perdre sa dureté. »

    (2) Déconstiper.

    ●(1732) GReg 557a. Lacher le ventre, tr. «digaledi.»

    ●(1876) TDE.BF 125b. Digaledi ar c'hof, tr. «lâcher le ventre.»

    ●(1927) FHAB Gouere 145. Eun doare aes da zigaledi ar c'horf evid ar re ne garont ket kemeret spurjou. ●(1931) VALL 147b. bon contre la constipation, tr. «mat da zigaledi ar c'horf.»

    (3) Assouplir (des chaussures).

    ●(1924) BILZbubr 43-44/1025. Digaledet int bet gant al lardigenn, duet gant ar galc'hudenn.

    II. V. intr. sens fig. Cesser d'être dur.

    ●(1911) SKRS II 52. he galoun ker kaledet koulzkoude a zeu bep eun tammik da zigaledi.

  • digaledus
    digaledus

    adj. Laxatif.

    ●(1931) VALL 420a. Laxatif, tr. «digaledus (d'ar c'horf).»

  • digaletaat
    digaletaat

    v. tr. d. Amollir.

    ●(1744) L'Arm 12b. Amolir, tr. «Digalétatt.»

  • digalon .1
    digalon .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Sans cœur, cruel.

    ●(1902) PIGO I 219. an den digalon a oa o ren warnoc'h. ●(1904) DBFV 51a. digalon, adj., tr. «sans cœur.»

    (2) Lâche.

    ●(1659) SCger 32b. couard, tr. «digalon.» ●94b. poltron, tr. «digalon.» ●(1732) GReg 224a. Sans courage, qui n'a point de courage, tr. «digaloun.» ●557a. Lâche, qui n'a point de cœur, tr. «Digalon.»

    ●(1867) MGK 61. Evit-han da vout digaloun, / A lakea ann holl da grena. ●(1868) FHB 175/146b. tud digalon pa lezent evelse didama ho rouantelez. ●(1880) SAB 88. ar bobl dizantel, digalon ha dizacred.

    ●(1904) DBFV 51a. digalon, adj., tr. «lâche.»

    B. (en plt de qqc.) fait par qqn sans cœur.

    ●(1878) EKG II 212. pa gomzan a draou ker kriz, ken digaloun ha maro ar paour keaz koueriad.

    II. Adv. À contre-cœur.

    ●(1939) RIBA 139. ha monet e hra getè digalon kaer.

  • digalon .2
    digalon .2

    f.

    (1) Découragement.

    ●(1732) GReg 252a. Il est tombé dans le découragement, tr. «an digaloun a so gand-hâ.»

    ●(1847) FVR 368. ma teuaz enn eunn taol, e 1812, ar skourn, ann dienez, ann emgannou, ann digaloun da goll, e gweleac'hiou ien ar Rusia, ar c'haera arme a oa biskoaz gwelet war droad. ●(1866) LZBt Ebrel 105. e oa ar gristenien-geaz enn eunn digalon ar brasan.

    (2) Lâcheté.

    ●(1931) VALL 414b. Lâcheté, tr. «digalon m.»

  • digalon .3
    digalon .3

    m. Personne lâche.

    ●(1880) SAB 48-49. An digalon-se ne benglinas ket evel ar re all da adori mister an Incarnasion. ●(1883) IMP 47. An digalon !

  • digalondeb
    digalondeb

    s. Désespoir, découragement.

    ●(1921) LABR iii. Meit ne badé ket pél er goéhat-se a zigalondeb.

  • digalonder
    digalonder

    m. Lâcheté.

    ●(1919) MVRO 7/4d. digalonder an dud.

  • digalonegezh
    digalonegezh

    f.

    (1) Découragement.

    ●(1924) FHAB C'hwevrer 76. Oh ! n'eo ket dre aon na digalonegez an hini eo. ●(1976) LLMM 176/201. an digalonegezh a zeue d'o c'hrignañ bep ur mare.

    (2) Lâcheté.

    ●(1931) VALL 414b. Lâcheté, tr. «digalonegez f.»

  • digalonek
    digalonek

    adj.

    (1) Lâche, sans courage.

    ●(1732) GReg 557a. Lâche, qui n'a point de cœur, tr. «digalounecq.»

    (2) Qui manque de cœur, faible.

    ●(1838) OVD 276. ur médecinour péhani e grihua un dén digalonnêc é rein dehou d'ivet a certæn deur mad de gonfortein er galon.

  • digalonekaat
    digalonekaat

    v.

    (1) V. intr. Perdre courage, se décourager.

    ●(1876) TDE.BF 126a. Digalounekaat, v. n., tr. «Perdre courage.» ●(1878) EKG II 87. n'em boa ket a c'hoant da zigalounekaat. ●122. eur penn kalet, ne zigalouneka jamez.

    ●(1903) MBJJ 205. N'int ket dare kennebeut da zigalonekât.

    (2) V. pron. réfl. En em zigalonekaat : perdre courage, se décourager.

    ●(1862) JKS 31. Arabad eo eta d'e-omp en em zigalounekaat. ●109. ne dle ket koll fisians nag en em zigalounekaat.

  • digalonekaet
    digalonekaet

    adj. Découragé.

    ●(1878) EKG II 107. n'omp ket digalounkeat.

  • digalonekaus
    digalonekaus

    adj. Décourageant, désespérant.

    ●(1931) VALL 189b. Décourageant, tr. «digalonekaüs.» ●208b. Désespérant, tr. «digalonekaüs.»

  • digaloniezh
    digaloniezh

    f. Couardise.

    ●(1732) GReg 218b. Couardise, tr. «digalounyez.»

    ●(1931) VALL 159b. Couardise, tr. «digal n oniez f.»

  • digaloniñ
    digaloniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Décourager.

    ●(17--) TE 246. eit ou lorhein hac ou digalonein.

    ●(1928) LEAN 94. An tammigou trubuilh-ze o dije digalonet marteze re all.

    (2) Digaloniñ (ub.) ouzh udb. : faire perdre l'envie de.

    ●(1838) OVD 270. ne glasque nameit hou yennein hac hou tigalonein doh en œvreu mad.

    II. V. intr. Perdre courage.

    ●(1864) SMM 85. Dioual da zigaloni. ●139. Hoc'h ene, gant an anken, a ve poulzet da zigaloni.

    III. V. pron. réfl. En em zigaloniñ : se décourager.

    ●(1907) BSPD I 81. lod aral, spontet é huélet en tourmanteu blaoèhus é oent eit gouzanv, hum zigaloné. ●159. el lakat d'hum zigalonein.

  • digalonus
    digalonus

    adj. Décourageant.

    ●(1877) BSA 293. Goude eur respont ken digalounuz.

    ●(1931) VALL 189b. Décourageant, tr. «digalonus.»

  • digalzañ / digalziñ
    digalzañ / digalziñ

    v. tr. d. Gaspiller.

    ●(1936) IVGA 303. Digalzet 'm eus va buhez. ●(1972) SKVT I 18. n'oa ket teneridigezh da zigalzañ.

  • digalzer
    digalzer

    m. –ion Gaspilleur.

    ●(1936) IVGA 137. digalzerien ar gouarnamant. ●(1952) LLMM 32-33/79. klasker-boued, digalzer, debrour-ar-vre. ●(1972) SKVT I 142. Frost eo ar vartoloded, ha digalzerien, ken ez int.

  • digalziñ
    digalziñ

    voir digalzañ

  • digamambre
    digamambre

    adj.

    (1) Sans manières, sans façons.

    ●(1909) FHAB C'hwevrer 48. giziou digamambre ar Vretouned. ●(1962) EGRH I 57. digamambre a., tr. « simple, sans manière. »

    (2) Qui ne font pas de manières, de façons.

    ●(1913) FHAB C'hwevrer 52. ar skouadren vihan-ze, pôtred digamambre varnezi. ●(1931) VALL 290a. gens sans façons (qui ne font pas de manières), tr. «digamambre L[eon].»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...