Recherche 'fri...' : 153 mots trouvés
Page 1 : de fri (1) à friket-1 (50) :- frifri
m. & interj. –où
I.
A.
(1) (anatomie) Nez.
●(1464) Cms (d’après GMB 246). Fry, nez. ●(1499) Ca 88a. Fri. g. nez. ●155a. g. Penn an fri, tr. «le bout du nez. ●(c. 1501) Lv 232/12. Pen an fri gl. pirula. ●(1530) Pm 230. Lagat ha fry ha goaziet, tr. «Œil et nez et veines.» ●(1575) M 208. diouz na fry na diouguen, tr. «au nez ou aux joues.» ●(1633) Nom 15a. Mucus, vel mucus, morue ou morueau du nez : mechy ves an fry. ●18b. Nasus : nez : an fry. ●263a. Oræna : la puanteur du nez : an goual chuez ves an fry.
●(c.1718) CHal.ms i. un né aquilin, tr. «ur fri crom.» ●(1732) GReg 656a. La partie alongée du nez, tr. «Goalenn an fry.»
●(1803) MQG 5. Ret eo crànchât, passât, ha c'hoeza nêt va fri. ●(1856) VNA 89. mouchez-vous, tr. «huéhet hou fri.» ●(1878) EKG II 146. fri torret ar soudard.
●(1915) HBPR 228. He dad koz hen doa eur fri kam. ●(1929) EMPA 6. da ober lunedou a-liou, da lakât war beg ar fri.
(1) Fri-teil : morveux.
●(1973) SKVT II 76. fri-teil ma'z out !...
(2) Fri-garlot : personne curieuse.
●(1958) BRUD 4/44. Bez' ez eus tud hag a rank fourra o 'fri garlot e peb leh. ●58. Fri garlot : fri kuriuz.
(3) Fri-krog-nostrom : nez crochu.
●(1967) BRUD 26-27/46. Ahanta an asez foerer koz gand e fri krog-nostro (sic).
(4) Fri kerleñ : personne curieuse.
●(1943) FHAB Gwengolo/Here 350. (Kleder) Fri-kerlen (ar zillabenn ziweza a vez distaget evel ar galleg : lin), den selletaer, a laka e fri e pep lec'h.
(5) Fri a-raok : personne curieuse.
●(1908) KMAF 46. Oh ! na pebeuz fri arôk !
(6) Fri kaouenn : nez crochu.
●(1909) FHAB Eost 231. eur fri kaouenn, eur ginou lachéfré, eun helgez baz-dotu.
B.
(1) Kaout ur fri berr : ne pas avoir un bon flair.
●(1975) YABA 26.07. Ged er vrumenn glaw e oè bet de vitin, er chas en doè frieu berr.
(2) Edan ar fri : (coup) dans le nez.
●(1966) LIMO 30 décembre. Ur lomig mad a jistr edan ou fri !
C. par méton. Désigne la personne elle-même.
●(1790/1794) PC I 218. Besit countant pe vesit fachet / Int esqeb en desped do fri.
●(1869) SAG 234. da lun hag aliez d'ar meurz ne denn fri euz an davargn.
●(1970) BHAF 255. An dud ! O, damen, amañ ne zeuio ket fri an dud !
D. (anatomie animale) Groin.
●(1876) TDE.BF 215b. Fri, s. m., tr. «groin.»
II. E fri ub. : devant qqn.
●(1787) PT 37. E laret en é fri er péhædeu e nah.
III. Loc. interj.
(1) Fri ar c'hazh e-touez an dienn ! =
●(1929) CDFi 19 janvier. «Gwelloc'h eo beza kiger eget leue !» Satordellik ! Fri ar c'haz e touez an dien !
(2) Fri ar c'hazh e sac'h ar farz ! =
●(1929) SVBV 94. Satordallig, va ! Fri ar c'haz e sac'h ar fars ! emezoun-me d'in va-unan.
(3) Va fri ! =
●(1905) CDFi décembre (d'après KBSA 114). An diaoul a fulor ; dont er-maez avat, va fri !
IV.
(1) Bezañ berr e fri : être peu malin.
●(1929) FHAB Kerzu 468 M. S. F.. Studia ha rei skouer da genta, aze eman an dalc'h ha neket e lec'h all ebet, ha berr a-walc'h eo o fri, ma n'her gwelont ket.
(2) Bezañ tanav e fri / kaout ur fri tanav : être assez malin pour comprendre/deviner ce qui va arriver. Cf. avoir le nez creux.
●(1908) PIGO ii 136 (T) Erwan ar Moal. Kadiou vras ‘n evoa eur fri tano. ●(1962) BRUD 16/9 (T) E. ar Barzhig. Tano ez eo bet ho fri, eme Olier, amañ ne oa ken, koulz lared, eun dakenn ivoul. ●(1970) BHAF 42 (T) E. ar Barzhig. Med homañ a oa tano he fri ha pep gwech ma skoe ar brigadier war dor he zammig ti, e veze prennet mad pe e veze nijet kuit ar baborez. ●86. Med kae da beurbisad, ni ne raem van ebed, chom a ree kloz or beg ha ne oa ket memez tra tano awalh fri an hini euz du-mañ nag hini ar re all evid divina.
(3) Bezañ hir e fri : être curieux.
●(18--) SAQ II 98 (L) J. Quéré. Lod a zo re hir ho fri : serri an nor outho, pe hel lavaret d'an holl.
●(1902) PIGO I 200 (T) E. ar Moal. An otro a zellaz piz ouz ar pôtr, o sonjal marteze e oa gwell hir e fri. ●(1909) NOAR 141 (L) K. ar Prat. N'eo ket, avad, rak m'oa hir o fri, me ho ped d'am c'hredi, ha nebeutoc'h c'hoaz evit kemeret o flijadur eo o doa c'hoantaet ober tro ar bed.
(4) Bezañ hir e fri : être très déçu.
●(1868) SBI II 64 (T). Pa 'c'h a ar c'horf e-mès ann ti, / Ann intanv coz 'zo hir e fri, tr. F.-V. an Uhel «Quand va le corps hors de la maison, le vieux veuf a le nez long.»
●(1912) FHAB Even 179. Goude eur flipad evel hennez ha souezet oc'h-hu e viche eat ar Pharizianed d'ar gear hir-hir o fri ?
(5) Bezañ hir e fri : être influent.
●(1900) KRL 22 (Ku-Sant Trifin). Hir e vri, tr. «Qui est influent.»
(6) (Gorren, lakaat, sevel, bountañ) e fri : faire le curieux.
●(1902) PIGO I 9 (T) E. ar Moal. Gourren e fri a rae avad a bep tu, euz an eil dor hag an eil vrenestr d'eben, gwellan ma halle. ●(1903) MBJJ 165 (T) L. le Clerc. Hag an Arabed a zo deut aman da zevel o fri. ●218. Da gentan, 'n eur arruout er geriaden, ec'h an, 'vel ar re all, da zevel ma fri 'barz unan euz an tier paour a zo enni. ●(1908) PIGO II 143 (T) E. ar Moal. Ar c'hemener na oa ket chomet da c'houren e fri wardro kastel Kersaozon. ●(1914) MAEV 200 (L) K. ar Prat. Eur brezel a zavas etre tuchentilou amezeien, hag o veza ne felle ket d'ezo lakât o fri en tabud, ar vretoned-ma a c'halvas o amezeien (...). ●(1926) BIVE 13 (T) E. ar Moal. Peus ezomm ebet da chom da c'houren ho fri e toull ar porz ! ●(1970) BHAF 85 (T) E. ar Barzhig. Ne oa riskl ebed da goll or feadra, ar mor ne zeufe ken beteg aze, den ne zeufe da sevel e fri er vougeo, ha neuze golei a rejom adarre ar plenk. ●90. Goud'ouie euriou ar prejou hag erruoud a ree d'an ampoent da sevel e fri e sal-debri ar vartoloded. ●239. Eur wech, daou aneze o-doa c'hoanteet dond da zevel o fri. ●330. Ar person e-neus klasket dond da vouta e fri, med me, 'vel ouzout, ne blij ket din paotred o jakenn.
(7) Boutañ e fri e revr ub. : s’approcher de trop, s’occuper de choses qui ne vous regarde pas.
●(1825-1830) AJC 3957 (Go) J. Conan. Cousted eo don nenemÿ boutan e frÿ non rer, tr. F. Favereau «Cela a coûté cher à notre ennemi de mettre son nez dans notre derrière !»
(8) Bezañ e fri e revr ar veleien : fréquenter assidument les écclésiastiques.
●(1978) BRUD à partir de janvier 1977).">BRUDn 19/12. doujet gand ar gerentchou, d’an nebeuta ar re ne oa ket o fri e reor ar veleien.
(9) Lakaat e fri en e revr : (terme de couture) stopper, réparer.
●(1942) VALLsup 149a. Rentraire. On emploie en T[régor], par plaisant., une expression très triviale : lakat e fri en e revr.
(10) Chom e fri war ar gloued : échouer, manquer son coup.
●(1885) ARN 43 (T) N. Kelien. Manet ar fri war ar gleut, resté le nez sur l'échalier; c'est-à-dire : resté à la porte, arrivé trop tard, éconduit... ●(1890) MOA 140 (T). Il resta, le bec dans l'eau (déconcerté), tr. J. Moal «choumet oa he fri var ar gloued, T[regor] (Triv.)»
●(1902) PIGO I 130 (T) E. ar Moal. Me 'laro 'vi zod da stagan, ma chom da fri war ar gleud. ●(1931) VALL 62. Rester le bec dans l'eau, tr. F. Vallée «e fri war ar gloued T[régor] fam.» ●186. Il a eu une déception, tr. «chomet eo e fri war ar gloued fam.» ●(1935) ANTO 22 (T) *Paotr Juluen. «Alo, mat ! Hizio c'hoaz ne chomo ket ganin ma fri war ar gloed.» ●(1942) VALLsup 12. Être arrêté et déçu, tr. F. Vallée «chom e fri war ar gloued popul.» ●(1962) BRUD 16/5 (T) E. ar Barzhig. Pa fellas d'al lêr braz distrei, e chomas e fri war ar gloued. ●(1970) BHAF 146 (T) E. ar Barzhig. Med person ur barrouz n'e-neus ket droed da jom e fri war ar gloued, dleet eo dezañ anavezoud pep hini dre ar munud.
(11) Chom e fri hebiou : échouer, manquer son coup.
●(1923) FHAB Meurzh 96. Pôtred ar gwiriou avat a jome o fri ganto ebiou.
(12) Chom e fri er wask :
●(1927) TSPY 7 (L) L. ar Floc'h. Setu em eus kaset lizeri d'ar bôtred yaouank-ze da lavaret d'ezo en em gaout amañ hirio da ober pep hini e c'houlenn... Gwaz a ze d'an hini ne deuy ket, rag hennez a jomo e fri er wask...
(13) Just evel fri ar c'hazh : très-très peu.
●(1732) GReg 553b. Justement, au plus juste, tr. G. Rostrenenn «qer just ha fry ar c'haz.»
●(1962) TDBP Ia 34 (T). Just eo an traou - ya, ken just ha fri ar haz, tr. J. Gros «les choses sont justes (insuffisantes) ! - Oui, aussi justes (courtes) que le nez du chat.» ●(1970) BHAF 248 (T) E. ar Barzhig. An traou a veze ken just ha fri ar haz, treutig-eston ar geusteurenn...
(14) Just evel fri ar c'hazh :
●(1919) BUBR 11-12/9 (L) Loeiz ar Floc'h. Lan, ken just ha fri ar c'haz, a en em gavas da vont en devez-ze ivez da Landi. ●11. Hag hirio, ken just ha fri ar c'haz, va merc'h gosa hag ar vatez a zo eat da veza koveseat.
(15) C'hwezhañ e fri da ub. : remettre qqn à sa place.
●(1931) VALL 563. Remettre qqn à sa place, tr. F. Vallée «c'houeza e fri da u. b.»
(16) C'hwezhañ e fri : copuler.
●(1974) YABA 24.08 (Gi) J. Jaffre. Paotred kailh é pitaouad dré-sé e vezè koutant d'hé havouit «aveit hwéhein ou fri».
(17) Lakaat e fri war an douar : naître.
●(1957) BRUD 2/46 (K) Y. ar Gow. Ha ne oa ket eur ger gaou gantañ o veza ma oa hema ar henta d'an Toulleg da weled abaoe m'e-nevoa lakeet e 'fri war an douar.
(18) Sec'hañ e fri da ub. : donner une raclée à qqn.
●(18--) SAQ II 77 (L) J. Quéré. Ne lavaran ket, evelato, e ve eur pec'het rei un taol kildourn da eun trabasserik a vez atao o kankalad. Sec'ha d'ezhan e fri, mes ab (lenn ; eb) he vlounsa, a ve labour gempen awalc'h.
●(1908) FHAB Du 337 (L) K. ar Prat. Ha brema, va Breudeur, emezan, setu ama petra 'm eus sonj da ober evit sec'ha e fri da dad ar pec'hed.
(19) Na sec'hañ ar fri gant delioù kaol : vivre à grand train.
●(1947) YNHL 22 (Ki) Y. Drezen. ●(1947) YNHL 105 (Ki) Y. Drezen. Sell aze boued evit palez ar Roue !... Ne sec'her ket ar fri gant delioù kaol e ti ar Bleiz...
(20) Bezañ ur banne dindan e fri : être à demi-ivre.
●(1909) FHAB Eost 232. Ne vanke morse da c'halourenna var e berson ken alies gwech ha ma veze eur banne dindan e fri.
(21) Bezañ tomm d'e fri : être à demi-ivre.
●(1947) YNHL 113 (Ki) Y. Drezen. An dra-se o deus graet, koulskoude, e kêr an Alre, un drovezh ma oa tomm d'o fri, Aotrou Person.
(22) Bezañ lous e fri : être à demi-ivre.
●(1995) EIGV 36 (L) Yann-Vadezour Lagadeg. mez pa veze louz e fri e kaven gwelloh tehed dioutañ. ●eun tammig mezo.
(23) Bezañ fri ha brozh : être bons amis, toujours ensemble.
●(1911) DIHU 71/245 (G) *Vedig en Evel. Er veitérez ha hi e oé fri ha... broh : amieu e oent èl moh !
(24) Ober un troatad fri : faire un pied de nez.
●(1913) KOME 35 (T) *Dir-na-Dor. O c'hoarzin didrous hag oc'h ober eun troatad fri d'an otro pleget e benn.
(25) Ober ur fri minaoued : être très déçu.
●(1924) NFLO. Déçu. avoir un air décu, tr. Loeiz ar Floc'h «ober eur fri minaoued.»
(26) Tennañ preñved diouzh fri ub. : voir preñv.
(27) Bezañ laezh e beg e fri : voir laezh.
(28) Bout pat al leue en e fri : voir fri.
- fri-furch
- fri-karn
- fri-kreien
- fri-lovr
- fri-marmouz
- fri-mourouz
- Fri-Penmarc'hFri-Penmarc'h
n. de l. Pointe de Penmarc’h (Penmarc’h).
●(1914) ARVG mae 74. Fri Penn-Marc'h, sklerijennet an noz gant kaeran ha galloudusan tour-tan a zo en Frans : hini Eckmühl.
- friadfriad
m. –où
I.
(1) Plein le nez de.
●(1732) GReg 656a. Plein le nez de tabac, tr. «Ur fryad butum.» ●(1744) L'Arm 252b. Plein le nez, tr. «Friatt. m.»
●(1876) TDE.BF 215b. Eur friad butun, tr. «une prise de tabac, le nez plein de tabac.»
●(1906-1907) EVENnot 10. (Priel) Me am ma bet eur friad o netaat dirag an nor enon ; me a lar d'id e zave eur fler ac'hane. Eur lec'hiden a oa manet enon deuz an dour a dremen, tr. «Prise.» ●(1927) GERI.Ern 9. friad butun, tr. «plein le nez, prise de tabac.»
(2) Coup donné sur le nez.
●(1732) GReg 656a. Coup sur le nez, tr. «Fryad. m. fryadou.»
●(1876) TDE.BF 215b. friad, s. m., tr. «Coup sur le nez.»
●(1924) BILZbubr 42/973. Paon ! paon ! fout ! fout !... Hag eur friad d'ar blei. ●(1931) VALL 495a. friad, tr. «coup sur le nez.»
(3) Chiquenaude.
●(c.1718) CHal.ms iii. nazarder, tr. «rein friadeu, chiquenaudeu, chinfraudenneu.» ●(1732) GReg 166a. Chiquenaude, tr. «fryad. p. fryadou.»
●(1876) TDE.BF 215b. friad, s. m., tr. «chiquenaude.» ●Rei eur friad da da, tr. «donner une chiquenaude à.»
●(1914) DFBP 52b. chiquenaude, tr. «Friad.»
(4) Mal au nez.
●(1931) VALL 495a. friad, tr. «mal au nez.» ●(1933) FHAB Genver 10. e vezo neubeutoc'h a viziadou, a zournadou, a friadou en ho touez.
II. sens fig.
(1) Volée, rouste.
●(1866) LZBt Ebrel 102. Evit en em wellaat euz ar friad en devoa bet.
(2) Déception.
●(1902) LZBt Du 19. Pebez friad, evidon !
(3) Distagañ ur friad gant ub. : dénigrer.
●(1908) FHAB Gwengolo 281. ha komans da zistaga friajou gant ar veleien hag ar relijion.
(4) Serriñ ur friad : chuter.
●(1904) LZBg Gouere 163. lusket em boé cherrein ur friad, ha matezé memb torrein me fenn én ur dorimellat ér fozél.
III. Reiñ ur friad : mettre en boîte.
●(1942) VALLsup 22. Mettre en boîte (expression d'argot), tr. F. Vallée «rei eur frïad da.»
- friankal
- friantfriant
A. Adj.
(1) (en plt de nourriture) Bon, fin, délicat.
●(c.1500) Cb 58b. [delicius] g. viande delicieuse. boet friant. ●(1521) Cc [delicius]. viande delicieuse. b. boet friant. ●[friant] g. viandes delicieuses. b. boet friant. ●(1633) Nom 53a. Cupidæ, scitamenta, mattya, vel mattea, matteolæ : friandise, friand lopinet, morceau friand : fryantis, vn tam mat ha fryand. ●60b. Pulpamentum, pulpa : quelque friant morceau & doüillet : vn tam friand bennac ha douçcic. ●62b. Vinum generosum, nobile : vin delicat & friant : guin dilicat, ha friand.
●(1790) MG 160. mar en dès bouéd friantoh eit n'hun ès-ni.
(2) Qui aime les mets délicats.
●(1499) Ca 88a. Friant. g. idem. ●(c.1500) Cb 88b. Friant. g. idem. ●(1521) Cc. Friant. g idem.
●(1732) GReg 261a. Delicat, qui a le goût delicat, friand, tr. «friant.» ●(1767) ISpour 67. bout rai-friantt ha taulet guet er bouid-mat. ●(1790) Ismar 104. bout raï friand ha tantét guet er bouéd mat.
(3) Sensuel.
●(1732) GReg 445b. C'est une gaillarde, une enjoüée, un peu amoureuse, tr. «Fryant eo.»
●(1834) SIM 44. Sonch mad am eus da veza guelet merc'hed yaouanq hac a voa goal friand. ●(1838) CGK 29. jentillât, en daou vinut, an tourc'h ar muia friant. ●(1869) SAG 52. Hag an dud friant var blijadur ho c'horf ? ●(1876) TDE.BF 215b. Friañt, adj. f. C[ornouaille], tr. «Un peu amoureuse, gaillarde.» ●Friañt eo, tr. «elle est un peu amoureuse.»
(4) Folâtre.
●(1869) SAG 35. edoare bugale friant, n'o deuz ket aoun rag ho zad, a leez eun nebeut kabest gant ho.
B. Adv. Galamment.
●(1647) Am.ms 522. Ha da comzouty detry pus friand., tr. « Et pour lui parler tout de bon assez galamment. »
- friantaat
- friantajfriantaj
s.
(1) Mets délicats.
●(1790) MG 52. Me gav mad er friantage. ●(1790) Ismar 141. A pe rér dispigneu dijauge eit en dout friantage.
(2) Inclination pour les mets délicats.
●(1732) GReg 261a. Delicatesse, parlant du boire, & du manger, tr. «fryantaich. p. ou.»
(3) Ober friantaj =
●(1790) Ismar 141. e lair ou zud eit gobér friantage.
(4) Humeur galante.
●(1732) GReg 445b. C'est une gaillarde, une enjoüée, un peu amoureuse, tr. «fryantaich a so gandhy, ou, a so ènnhy.»
- friantañfriantañ
v. intr. Être sensuel.
●(c.1500) Cb 58b. [delicius] Jtem oblecto / as. g. delicier / deliter vide in tenchiez. b. friantaff lichezraff.
- friantellfriantell
f. –ed Femme débauchée, légère, facile.
●(c.1718) CHal.ms iii. Cette fille a le nez tourné a la friandise, tr. «er uerh se a zisco bout ur friponnel, ur friandel.»
- friantellat
- friantizfriantiz
f.
(1) Friandise.
●(c.1500) Cb 58b. [delicius] g. delicieusement. b. dre friandys. ●(1633) Nom 53a. Cupidæ, scitamenta, mattya, vel mattea, matteolæ : friandise, friand lopinet, morceau friand : fryantis, vn tam mat ha fryand.
(2) Inclination pour les mets délicats.
●(1732) GReg 261a. Delicatesse, parlant du boire, & du manger, tr. «fryantiz. p. ou.»
(3) Humeur galante, ardeur des sens.
●(1732) GReg 445b. C'est une gaillarde, une enjoüée, un peu amoureuse, tr. «fryantiz a so gandhy, ou, a so ènnhy.»
●(1870) FHB 278/129a. kezeg friantiz enho o paoata an douar pe ar vein. ●(1876) TDE.BF 215b. Friañtiz, s. m. C[ornouaille] Friañtiz a zo gant-hi, tr. «elle est un peu amoureuse.»
●(1905) BOBL 13 mai 34/3d. Intanvez Codran (…) a veve eur pennad zo en eur friantiz divergont. N'euz ket pell, en em gavaz brazez. ●(1909) BROU 240. (Eusa) Ar plac'h iaouank-s'hont a zo friantiz ennhi, tr. «cette jeune fille est bien volage.» ●(1926) KANNgwital 287/439. seder war gezek leun a friantiz. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Friantiz = friantiz a zo ennan : friantellat a ra.
- friata
- fric'hwesaer
- fric'hwesha
- frichfrich
s. (habillement) = (?) Franges (?).
●(1978) VWMZ 30. (Ar Yeuc'h) Mari aze vie ur sae ha vie ar frich tout aze d'an traoñ.
- friegfrieg
m. frieion Homme qui a un grand nez.
●(1732) GReg 656a. Qui a un grand nez, tr. «Fryecq. fryocq. pp. fryéyen.»
- friek
- friet
- frigfrig
m. Pissat.
●(1744) L'Arm 286b. Pissat, tr. Staute.. eu : Treah.. heu ; Froug… gueu ; le dernier est le moins honnête.»
- frigadellfrigadell
f. –où Ceux plein de pissat.
●(1744) L'Arm 286b. Creux plein de pissat, tr. «Staudiguêll.. leu : Frougadeêll ; le dernier est le moins honnête.»
- frigalion
- frigañfrigañ
voir fringal
- frigasfrigas
m. & adv.
I. M.
A.
(1) Massacre.
●(1893) IAI 66. ha ma ne de ket bet kuezet ha beuzet ar bed enn eun denvalijen spountus, e kreiz ar frigas, an dispac'h hag an emgannou. ●150. pell hag ir amzer e pradas ar reus hag ar frigas.
●(1910) FHAB Here 311. Eno en deiz-se e oe frigaz. ●(1927) GERI.Ern 163. frigas m., tr. «bataille, mêlée sanglante.»
(2) Raclée, rouste, frottée.
●(1876) TDE.BF 216b. Frigas, s. m., tr. «Il se dit aussi au sens de raclée, frottée, parlant de gens qui se battent.»
●(1927) GERI.Ern 163. frigas m., tr. «raclée.»
B. Boue de surface.
●(1732) GReg 107a. Menuë boüe sur la surface de la terre seulement, tr. «Frigaçz.»
●(1872) ROU 76b. Boue, menue, tr. «frigass.» ●(1876) TDE.BF 216b. Frigas, s. m., tr. «Fange, boue liquide.»
●(1924) BILZbubr 38/844. ruza o boutou, leun a frigas hag a fank war an henchou. ●(1927) GERI.Ern 163. frigas m., tr. «Menue boue.»
C. Gaspillage, dissipation.
●(1732) GReg 295a. Dissipation, prodigalité, tr. «frigaçz.»
II. Adv. A-frigas : en écrasant.
●(1927) GERI.Ern 163. a-frigas, tr. «en écrasant.»
- frigasañ / frigasiñfrigasañ / frigasiñ
v.
I. V. tr. d.
(1) Fricasser.
●(1633) Nom 163a. Sartago, frixorium : paëlle à frire, ou à fricasser : pillicq da frittaff, pe da fricassiff.
(2) Fracasser.
●(1728) Resurrection 1042-1043. an tempesto bras adeu da frigassin / Ar lest ous ar rochel.
●(1876) TDE.BF 216a. Frigasa, tr. «Briser, fracasser.» ●(1893) IAI 129. hag a frigase kement a gavent dirazo.
●(1909) BROU 240. (Eusa) Frigássa, tr. «Se dit souvent aussi pour frika, écraser.» ●(1909) FHAB Kerzu 369. ma sav en dremwel eun takad arne o vennout dont da frigasa anezan. ●(1910) FHAB Here 315. an hini a frigase evel-se a daoliou boutou. ●(1919) TOBB 24. frigassa an dorojou, at stalafiou. ●(1929) KANNgwital 324/350. An daou dour a ioa (...) var poent da frigassa toen an iliz.
(3) Vaincre, écraser.
●(1872) GAM 54. Ar Fransisien n'oa nemet eur vozad anezho. Frigaset e oent.
●(1911) BUAZperrot 294. beza frigaset gant o enebourien.
(4) Gaspiller.
●(1732) GReg 268a. Dépenser follement tout son bien, tr. «frigaçza e oll-zanvez.»
II. V. intr. S'ébouler.
●(1987) DBHB 105. an ti o koueza, o frigasa...
III. V. pron. réfl. En em frigasañ =
●(1942) FHAB Du/Kerzu 224. N'eo ket en em frigasa eo a zo da ober na ober bourjinerez.
- frigasennfrigasenn
f. –où
(1) (cuisine) Fricassée.
●(1633) Nom 60b. Caro frixa, vel fricta, potius : fricassée, fritée : frittaden, fricassen.
●(1766) MM 1143. brava frigassen ! tr. «la belle friture !»
●(1909) BROU 240. (Eusa) Frigássen-viou se dit souvent pour une omelette.
(2) Ober ur frigasenn ouzh ub. : réduire qqn en bouillie.
●(1882) BAR 167-168. ar gristenien (…) a sclap an Turket du-ma du-hont divar ar mogeriou hag a ra outho eur frigassen heuzuz.
- frigaserfrigaser
m. –ion
(1) Mauvais cuisinier.
●(1732) GReg 437a. Fricasseur, aprenti cuisinier, tr. «Frigaçzer. p. frigaçzéryen.»
(2) Dépensier, dissipateur.
●(1732) GReg 437a. Frigaçzer. p. frigaçzéryen, tr. «celui qui dépense mal-à-propos son bien.»
●(1876) TDE.BF 216a. Frigaser, s. m. tr. «Dissipateur.»
●(1927) GERI.Ern 163. frigaser (e dra), tr. «dissipateur.»
- frigaserezh
- frigaset
- frigasiñfrigasiñ
voir frigasañ
- frigasus
- frigat / frigiñfrigat / frigiñ
v. intr. cf. frougiñ
I. Pisser.
●(c.1718) CHal.ms iv. vriner, tr. «frouguein lausquein deur, friguein.»
●(1912) RVUm 164. E léh ma frig ur hi, / E frigou deu pé tri. ●(1934) MAAZ 92. Marion é frigat én hé guélé. ●(1935) DIHU 289/302. pe fal d'em zud freget.
II. Ar bleiz o frigat ouzh al loar : voir bleiz.
- frigerezfrigerez
f. (ichtyonymie) Mye, pisse-en-l'air Mya arenaria.
●(1931) VALL 562a. Pisse-en-l'air, coquillage, tr. «frigerez.»
- frigiñfrigiñ
voir frigat
- frignan
- frigod
- frigotellfrigotell
f.
(1) Pisse.
(2) Frigotell-jav : pisse d'âne.
●(1934) MAAZ 116. kafé guel ha huékoh éget hou frigotel-jao-hui.
- frigousennfrigousenn
f. –où
(1) (cuisine) Fricassée.
●(1836) FLF 3. Peur-echuomp hor frigoussen. ●(1867) FHB 149/357b. ober frigoussen gant kig unan bennag euz al loenedigou-ze. ●(1867) MGK 41. ann tamm kenta euz eunn tamm frigousen.
●(1900) KAKE 249. c'houi 'gar mad eur frigouzen.
(2) sens fig. Ober frigousenn gant : mettre en pièces.
●(1914) MAEV 91. ha ma na deu ket Itron-Varia-Porzik d'hor zikour eun neubeut, em eus aon na ve grêt frigousenn gant hon lestr.
- frikadennfrikadenn
f. Frikadenn-volc’h : action d’extraire la graine du lin en le piétinant.
●(1974) TDBP III 205. E Peurit e vez graet ur volc’hadenn euz ur frikadenn-volc’h, tr. « à Pommerit-Jaudy on nomme « bolc’hadenn » l’action d’extraire la graine du lin en le piétinant »
- frikañfrikañ
v.
I. V. tr. d.
(1) Écraser, broyer.
●(1499) Ca 88a. Fricaff. g. froyer.
●(1659) SCger 17b. briser, tr. «friqua.» ●60b. froisser, tr. «friqua.» ●149a. frica, tr. «mettre en piece.»
●(1847) GBI II 258. Dre ma c'hanenn ma bugale, / Ar c'hloarek 'frike anezhe, tr. «A mesure que j'accouchais de mes enfants, / Le clerc les broyait.» ●(1876) TDE.BF 216a. Frika, v. a., tr. «Ecraser.»
●(1907) PERS 256. e frikaz d'ezhan he benn gant koat he fuzuil. ●(1911) BUAZperrot 838. e frikas e aval dindan e dreid. ●(1926) FHAB C'hwevrer 51. Iliz ar Gwir a gouezo en he foull ha hini ar Gaou a friko hag a vruzuno ar bed dindani.
(2) Briser, rompre.
●(1659) SCger 106a. rompre, tr. «frica p. friquet.» ●(1732) GReg 439b. Froisser, briser, tr. «fricqa. pr. et.»
(3) Frotter.
●(1499) Ca 193b. Tarauat et frotaff tout vn. vide in fricaff.
II. V. intr. Être en train d'être écrasé, broyé.
●(1902) PIGO I 75. trouz an avalo o frikan.
III. V. pron. réfl. En em frikañ =
●(1834) SIM 196. ur c'hoari d'en em fricqa.
- frikerfriker
voir fiker
- friker-kranked
- frikerezfrikerez
f. –ioù Machine à écraser, à broyer.
●(1931) VALL 240a. Écraseur, –seuse : machine, instrument à écraser, tr. «frikerez f.»
- frikerezh-bolc'hfrikerezh-bolc'h
m. (agriculture) =
●(1877) FHB (3e série) 10/75a. an tennadegou-lin, ar frikerez-bolc'h, an ambludadegou guiniz-du.
- friket .1friket .1
adj.
(1) Écrasé.
●(1903) MBJJ 109. n'euz bet na skoa dilec'het, na troad friket. ●(1980) MATIF 122. Leurs bateaux furent pris dans une tempête et jetés contre les rochers, vruked (écrasés), ajoutèrent-ils.
(2) Écrasé (de travail).
●(1872) ROU 82a. Ecrasé, par le travail, tr. «friked gant al labour.»