Recherche 'gra...' : 111 mots trouvés
Page 1 : de gra-1 (1) à gramel-gramer-1 (50) :- gra .1
- gra .2gra .2
voir grav
- gra-pep-tragra-pep-tra
m. Homme à tout faire.
●(1926) RTLL 29. gand ar porzier bras, a oa ivez, hervez, keginer, mevel ha gra-pep-tra, e tavas eur pennadig...
- grachennatgrachennat
voir garchennat
- grachennekgrachennek
voir garchennek
- grad .1grad .1
f. & adv.
I.
A. F.
(1) Gré, souhait, consentement.
●(14--) Jer.ms 374. Pan eu hoz grat hoz pligeadur, ma hoz reffusen, na ven fur, tr. « Puisque c’est votre gré, votre plaisir, si je refusais, je ne serais pas sage. » ●(14--) Jer A.106. Ur cusul mat d’am holl grat a grez, tr. « Tu donnes un bon conseil, tout à fait à mon gré. » ●(14--) N 362. Me gray ma grat ma pligadur, tr. « Je ferai à mon gré, comme il me plaira. » ●443. Mar bez da grat da pligadur // mir an croeadur dre furnez, tr. Si c’est ta volonté, ton plaisir, garde l’enfant dans ta sagesse. » ●1106. Eguit pidiff Doe dereat // ha lenn leiffriou mat a grat plen, tr. « Pour prier Dieu convenablement et lire de bons livres, avec grand palisir » ●1732. Ema doz grat en abaty, tr. « Il est à votre disposition dans l'abbaye. » ●1748. Da bout deomp patron en hon grat, tr. « Pour être notre patron, à notre gré » ●1760. Huy a caffo guell da prellat // hac vn den mat ha ma grat ve, tr. « Vous trouveriez mieux comme prélat, un homme vertueux, c'est mon désir. » ●(1499) Ca 100a. Grat. g. gre. vide in consantamant. ●(1530) J 9. Mar quefet netra a ve do grat, tr. « Si vous trouvez rien qui vous plaise. » ●29. Am grat liberal eualhenn. ●30. Me menn am grat hep debataf, tr. « …me font vouloir d’une volonté ferme et inébranlable. » ●107. Ny en diuisco gant hoz grat, tr. « Avec votre permission, nous le dépouillerons. » ●113. Gallout en se oarnoufme nez ve quet / Nemet e grat digant ma tat mat net, tr. « Tu n’aurais ici aucun pouvoir sur moi, si mon bon Père ne te l’avait donné, par un effet de sa pure grâce. » ●142. Ma doe ma tat agrat pe dre atret, tr. « Mon Dieu, mon Père bien-aimé » ●153. Prouost pylat ouz grat mat huy, tr. « Seigneur Pilate, je vous remercie infiniment de votre bienveillance. » ●153b. Hep arretaf a guelhaf grat, tr. « sans retard, s’il ne vous déplaît. » ●(1557) B I 8. A enep e grat, tr. «contre son gré.» ●88. Me roy dich gloat en houz grat ha madou, tr. « je vous donnerai biens et argent à votre gré. » ●229. Dre neb peden ne rohen grat, tr. « Je n’y consentirais point, malgré toutes leurs prières. » ●423. Heuliet e grat tizmat hac e gantaff, tr. « suivez sa volonté à l’instant, et marchez d’accord avec lui. » ●(1576) H 15. na antreomp hep e grat, tr. « let us not enter without his consent. » ●(1580) G 68. ne deou am grat e quymyadaf, tr. « Ce n’est pas de bon gré que je dis adieu. » ●81. Fragan ma Mestre flam so dam grat, tr. « Fragan, mon maître brillant, est à mon gré. » ●182-183. non neus doñ grat na mat na ty, / Douar na chatal nac aly, tr. «nous n’avons à notre disposition ni bien ni maison, / Terre ni bétail, ni conseil.» ●513. Ylis noble [ha] commun so tout unvan un grat, tr. « Gens d’église, nobles et vilains sont tous de même, d’un seul esprit. » ●(1650) Nlou 64. A do grat mat hac aes, / Ho tretas a tra spes, tr. «et selon leur gré et avec aisance / il les traita, c’est notoire.»
●(1659) SCger 152a. grat, tr. «gré.» ●(1732) GReg 205a. Contre son gré, tr. «Aënep d’e c’hrad.» ●470b. Gré, bonne volonté, tr. « grad » ●Bon gré, tr. « grad vad »
●(1942) DHKN 72. Reit en doè enta er vam hag en tad ou grad.
(2) Cf. grad .2 (?).
●(1530) J p. 4a. Hizieu mab doen tat / A maruas e grat / Dre pechet adam / Hep pechif vn pas / Nac ann aual glas / Eff ne debras tam / Dren guerches dinam / En deffoe da mam, tr. « …sans avoir péché ni mangé morceau de la pomme fatale… »
(3) Grad unvan : unanimité.
●(1732) GReg 965a. Unanimité, tr. « grad unvan. » ●ur c’hrad unvan, ou, urvan.
(4) Kemer e grad : prendre en gré.
●(1790) MG 137. drès peb-tra mar queméret e grad, èl ur bénigèn, er poénieu e ra deoh hou pugalé.
●(1838) OVD 132. Mæs é gré quement-cé, me guemérou é grat en disprisance e elle donnet d’eign a gaus d’em action. ●165. én ur receu guet doustér er hol-zé a hou tanné, ha doh er hemér é grad guet ur batiantæt generus.
●(1905) IMJK 262. mar da unan benak (...) de houlen pé de ziskoein é karehé en dout un dra benak genoh, keméret pep tra é grad ha poeniet de rein de beb unan e chonj a greiz hou kalon.
(5) Resev e grad : recevoir en gré.
●(1838) OVD 235. péhani e receu e grat tout er péh e offre dehou ur galon humble.
(6) Ober grad (vat) :
●(1838) OVD 248. Jamæs ne fehemb gobér grat er bed, a vihannoh ne vennehemb hum zannein guet-ou.
●(1909) KTLR 220. Ober a reont mil grad vad ha mil trugarez d’ar c’havalier guen.
(7) Gouzout grad da ub : savoir gré à qqn.
●(1790) MG 157. ha gouyet grad dehou.
(8) Kaout grad d’ub. : avoir de la reconnaissance pour qqn.
●(1913) AVIE 217. Ha grad en des ean d’er chervijour sé bout groeit er péh e oé gourhemennet dehou ?
(9) Ober e c’hrad da ub. : faire qqc. qui est du gré de qqn.
●(1790) MG 7-8. er Person hun nès bermen, e gav de larèt inemb de guemènt-tra-zou ; caër e zou gobér, jamæs ne rér é hrad.
(10) Hep grad ub. : sans l’agrément, le consentement de qqn.
●(1728) Resurrection 2911-2912. Palamour enterin Jesus hac e vehat / Hac jue edisquen veus ar groas hep hon groat.
(11) Gant grad (vat) pep hini/an holl : de gré à gré.
●(1732) GReg 470b. De gré à gré, tr. « gand grad pep hiny. gad grad vad an oll. »
(12) Gant grad vat ub. : du bon gré de qqn.
●(1732) GReg 470b. De mon bon gré, tr. « Gand va grad vad. »
(13) Da c’hrad ub. : au gré de qqn.
●(1732) GReg 470b. A leur gré, tr. « D’o grad. » ●A mon gré, tr. « D’am grad. »
(14) E grad ub. : au gré de qqn.
●(1732) GReg 470b. A leur gré, tr. « èn o grad. »
(15) Dindan grad vat an holl : de gré à gré.
●(1732) GReg 470b. De gré à gré, tr. « dindan grad vad an oll. »
B. Loc. adv.
(1) A-c’hrad-vat : de bon gré.
●(c.1500) Cb 100b. [grat] Jtem sponte. ad. g. de bon gre. b. a grat mat.
●(1732) GReg 470b. de bon gré, tr. « a c’hrad vad »
●(1861) JEI 176. Offrein e hra é gorv hag é hoaid, èl ur sacrifice général a hrat-vad agréabl bras dirac Doué. ●181. a pe offré ar er Groèz er sacrefice ag hur Rédamption, guet péh santimanteu a hrat-vad hag a garanté. ●222. Aman èl m’en dé é natur er garanté a hrat-vad desirein, clasq, gober ha cresquein ol er péh e helle troein de vad en hani e gâramb.
(2) Gant grad vat : par bonne volonté.
●(1732) GReg 470b. De mon bon gré, tr. « gant va grad vad »
●(1908) PIGO ii 166. gant he grad vat, pe en despet d’ei, hi a lavaro d’imp hon hent.
(3) A-c’hrad-e-grad : de gré à gré.
●(1732) GReg 470b. De gré à gré, tr. « A c’hrad-é-grad. »
(4) grad-e-grad : unanimement.
●(1732) GReg 965a. Unanimement, tr. « grad-ê-grad. »
II. (droit)
(1) Kemer ar c’hrad : prendre les grés des parties.
●(1942) SAV 23/63. A-wechou e c’halve e gloareg bras (premier clerc) da zont da gemerout ar c’hrad (kemerout notennou ; prendre les grés des parties, evel ma lavar darn eus gallegerien Breiz-Izel). ●(1957) BRUD 2/30. Kemered ar hrad, e savar an noterien, a zo lakaad notennou war baper evid derhel soñj euz ar pez a vez da zougen e-barz eur hontrad. ●(1965) LLMM 109/86. Kerkent ha m’en devoe [an noter] an disaouzan sklaer eus an afer, e kemeras ar c’hrad da sevel an dilez.
(2) (droit) Levr ar c’hrad : cahier des grés.
●(1942) SAV 23/63. Digor-bras e oa levr ar c’hrad (cahier des grés) war an daol-skriva.
- grad .2grad .2
s. Époque. cf. grez
●(c.1718) CHal.ms iv. Cela se faisoit sous le Roi deffunt, tr. «eoüé groeit endrase en amser, é grat er feu Roüé.»
- grad .3
- grad-fall
- grad-vatgrad-vat
f.
(1) Gratitude.
●(1921) BUFA 95. Eit diskoein hou krad-vat kañnet hemb arsaù gloér hag inour de Zoué. ●149. inour ha grad-vat.
(2) Gré, assentiment
●(1659) SCger 29b. congé, tr. «grat mat.» ●107b. sans mon gré, tr. «hep ma grat mat.»
●(1876) TDE.BF 250b. Grad-vad, s. f., tr. «Consentement, assentiment. Gañt ho krad-vad, avec votre assentiment.»
(3) Kemer e grad-vat =
●(1861) BSJ 101. Doué ne guemér é grad-vad ha ne recompance meit er péh e hrér aveit plijein dehou. ●219. é volanté d'hou hemér é grad-vad.
(4) Gouzout grad-vat d'ub. : savoir gré.
●(1659) SCger 108b. sçauoir bon gré, tr. «gouzout grat mat.»
●(1861) JEI 87. Queméret er résolution de houd perpet grat-vad eid en donæson précius..
●(1905) IMJK 150. memb d'er ré ne houiant grad vad erbet d'oh. ●(1908) DIHU 23. Ret é gouiet grad-vat d’er bautred a Drusag bout kaset de ben er péh-sé ou unan kaer.
- gradailhgradailh
f. –où Garde-manger à claire-voie.
●(1878) EKG II 279-280. Me am beuz guelet du-hont var ar c'hradaill eun tamm brao a gig moc'h.
●(1909) KTLR 159. Ian a velaz en eun ti bara mouchen a vern, hag anduil er c'haradail, n'euz forz pegement. ●(1942) VALLsup 33b. Claire-voie servant de garde-manger, tr. «gradilh L[éon] (Perrot).» ●(1959) BRUD 7/19. warzu ar hadrailh (...) Ar hadrailh = gadrailh, eur benveg hag a zerviche gwechall da lakaad tammou kig moh istribilh.
- gradusgradus
adj. Agréable. cf. gratis
●(1903) MBJJ 265. Nag eo gradus gant an nen beaji breman. ●Graduz = agrèable.
- graegrae
f.
I. (minéralogie)
(1) Gravier.
●(1868) FHB 161/38b. eun nebeut grae taolet oc'h prenest ar prizon.
●(1903) MBJJ 4. hi [ar gwiniennou] na blij ket d'ê bean tost d'an dour : red eo d'ê kaout douar gre evit dont ervad. ●363. Gre = sablonneux.
(2) Grève, plage.
●(1732) GReg 472b. Greve, rivage plat, & sablonneux de la mer, où des rivieres, tr. «craë. graë.» ●Etendre la buée à secher sur la grêve, tr. «sec'ha ar c'houëz var ar c'hraë.»
(3) Craie.
●(1913) FHAB Mezheven 166. o kemeret neuze eun tam grae a reaz eun tammik kroaz wenn var skoaz Jerom.
II. (phycologie) Algues Phymatolithon calcareum (anc. Lithothamnium calcareum) composantes du maërl.
●(1968) NOGO 222. Lithothamnium clacareum (lire : calcareum). grae : Argenton.
- graedigezhgraedigezh
f. Confection, fabrication.
●(c. 1501) Donoet 18-21-22. hac ez ditermen groaed[i] / guez an uerbe, tr. « et qui détermine la qualité du verbe »
●(1868) FHB 191/275b. An Iliz n'he deuz bet nemed ar perz distera er pez labour-ze, er greadigez euz ar Relijion zantel.
- graeek
- graeiek / graviekgraeiek / graviek
adj. =
●(1922) LZBt Meurzh 14. ruïou displen ha graïek. ●18. dre an hentchou tort ha graïek.
- graer
- graetgraet
adj.
I.
(1) Fait.
●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. »
●(1821) SST 18. labour groeit.
●(1921) PGAZ 5. Eun dra c'hreat a c'houlenn beza paet.
(2) Den graet : adulte.
●(1867) FHB 143/307b. beza bugel abarz en em gaoud den great. ●(1868) FHB 203/372b. pa vezont tud great.
●(1924) BILZbubr 38/845. Eur pôtr dek vlâ nan eo ket evelkent eun den grêt. ●(1929) KANNgwital 316/255. eur bugel hag eun den great.
(3) (?) Graet ar c'hraet eo (?) : fait pour de bon.
●(1918) LILH 8 a Eost. Erbat é d'oh chifein é huélet er péh e hrér ér hornad : groeit er hroeit é en treu. ●(1936) DIHU 295/3. Nen dé ket ém chonj hiziù displeg deoh el labour groeit. Groeit er hroeit é. ●(1940) DIHU 348/88. Met groeit-er-hroeit é en treu ! ●(1944) DIHU 393/68. groeit-er-hroeit é en droug.
(4) Graet ar gra : c'est une chose réglée.
●(1732) GReg 191b. C'est une affaire concluë, tr. «graet ar gra.»
(5) Aguerri.
●(c.1825-1830) AJC 2938. mes nin a voa eun troub groed hac a voie on micher. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 107. Groeittoh eid on, doh er boén e gavér é troein cain d'er ré e garér.
(6) Emañ graet gantañ : c'en est fait de lui.
●(1878) EKG II 94. Edo va biz var bluen va fuzil, eur zachadenn hag oa great gant-han. ●113. ma vezez guelet var an hent gant soudarded Canclaux, eman great ganez. ●159. Eur vinutenn c'hoaz hag oa great gant-han.
II. Graet ar stal : voir stal.
- graetanvetgraetanvet
pp. Surnommé.
●(1576) Cath p. 27. maxentius map da maximian peheny auoe greathauuet (lire : greathanuet) gand an romanet augustus, tr. «Maxence, fils de Maximien qui fut nommé par les Romains Auguste.»
- grafgraf
m. grifoù (argot de Pont-l'Abbé)
(1) Sou, thune.
●(1947) YNVL 54. Amzer din frotañ c'hwec'h «graf» da skrañgnadenn. ●(1960) LLMM 82/310. Langaj-chon ar vilajenn gran. Graf = Gwenneg. ●(1972) SKVT I 21. betek o «graf» diwezhañ. ●(1974) SKVT III 54. ne oa mui ur graf el loch. ●74. Ur graf eo keraet adarre.
(2) par ext. [au plur.] Argent.
●(1936) IVGA 94. abalamour da «c'hriffou» he hini «charl». ●(1972) SKVT I 60. Aze oa «grifoù». ●(1960) LLMM 82/311. Langaj-chon ar vilajenn gran. Grefou (ha grifou) = Arc'hant.
(3) Mañchañ grifoù : dépenser de l'argent, craquer des thunes.
●(1974) SKVT III 78. E-lec'h mañchañ grifoù, e lakaomp a-gostez.
- grafik
- graggrag
(agriculture) Douar grag = (?). cf. krag
●(1910) BOBL 01 janvier 262/2c. En douar grag pehini n'en deveuz ket ezom da veza skanvaet.
- gragachat / gragachiñ
- gragachiñgragachiñ
voir gragachat
- gragailhgragailh
m. (?) Bavardage, criailleries, grossièreté (?).
●(1647) Am 602. Sellit ar gragaill eux ar coz haillon, tr. «Voyez le (?) bavardage (?) du vieux polisson.»
- gragailhatgragailhat
v. intr.
I. (en plt d'oiseaux)
(1) Jacasser.
●(1691) CF 35. piguet ó gragaillat. ●(1732) GReg 720b. Crier comme une pie, tr. «Gragailhat. pr. gragailhet.»
●(1876) TDE.BF 250b. Gragac'hat, v. n., tr. «Crier comme font les pies.»
(2) Caqueter.
●(1890) MOA 135a. Babiller comme font les poules, tr. «gragaillat, v. n.»
(3) Piailler.
●(1924) ZAMA 176. E oa al laboused da vad o c'hragailhat.
II. (en plt de qqn)
(1) Parler, plaisanter.
●(1499) Ca 100a. Gragaillat. g. gargarir. ●115a. graguillat.
(2) Gronder, récréminer.
●(1857) CBF 87. gragaliet awalc'h hoc'h euz, tr. «vous avez assez rabaché.»
(3) Bavarder de façon criarde, piailler.
●(1732) GReg 720a. Pailler, comme font ordinairement les femmes, tr. «Gragailhat. pr. gragailhet.»
●(1890) MOA 135a. Babiller comme font les femmes piailleuses, tr. «gragaillat, v. n..» ●195a. Crier comme font les femmes pialleuses, tr. «gragaillat, v. n..»
●(1931) VALL 61b. Bavarder, tr. «gragailhat.»
- gragailherezgragailherez
f. –ed Femme qui piaille.
●(1732) GReg 720a. Piailleuse, tr. «gragailherès. p. gragailheresed.»
- gragailherezhgragailherezh
m. Piallerie, action de piailler.
●(1732) GReg 720a. Piaillerie, crierie importune, tr. «Gragailhérez.»
- gragaouetgragaouet
adj. Enroué.
●(1929) MKRN 82. Galvet ho peus an diaoul, a ziroufas eur vouez gragaouet a-drenv e gein ? ●95. Morised a chomas gragaouet e-pad tri bla hanter. ●177. Gragaouet, (Gourin, ar Faoued, Skaer) tr. «Enroué.»
- gragellatgragellat
v. intr.
(1) Caqueter.
●(1744) L'Arm 45a. Caqueter, bruit des poules, tr. «Graguellatt.»
●(1907) VBFV.fb 16b. caqueter, tr. «gragellat.» ●(1931) VALL 96b. Caqueter (poule), tr. «V[annetais] gragellat.»
(2) Jacasser.
●(1911) ADBr xxvii 420. Komans d'er bik de hragèlat, tr. «Commence la pie de créceller.»
(3) Piailler.
●(1921) BUFA 94. ur vanden guignéli e oé deit de neijal ha de gragellat adrest é ben.
- gragennat
- gragnouzatgragnouzat
v. intr. =
●(1957) ADBr lxiv 4/468-469. (An Ospital-Kammfroud) Kranahad, Granahad : v. – S'applique à un enfant qui se plaint, mais qui ne pleure pas franchement. On dit aussi gragnouzad et mousklemm, dont les sens cepandant légèrement différents.
- gragouilhgragouilh
voir gagouilh
- gragouilhatgragouilhat
v. intr. Cf. gagouilhañ
(1) Parler à tort et à travers.
●(1870) FHB 265/26a. Neuze en em lakeont da c'hragouillat en dra ellont.
(2) Grasseyer.
●(1901) EPLQ 31. Le pet[it] tréc[orois] gragouilhat, gragouyat grasseyer, ailleurs gagouillat.
(3) Bredouiller, bafouiller.
●(1892) CDFi 22 octobre 1d. ha p’eo deuet ar poent d’ezhan da lavaret he gentel, en deuz lennet ar paper, en uer dermat, en eur c’hragouillat, evel eun azen, e giz m’en dije great ar falla skolaer a zo e ti-skol an Ao. Bergot.
- graiamantgraiamant
voir greiamant
- grailhek
- grakadeg
- grakadenn
- grakadur
- grakal / grakatgrakal / grakat
v. intr.
(1) (en plt des poules) Caqueter avant la ponte.
●(1876) TDE.BF 251a. Grakal, v. n., tr. «Crier comme les poules qui pondent.» ●(1890) MOA 195a. Crier comme les poules qui vont pondre, tr. «grakal, v. n.»
●(1931) VALL 96b. Caqueter (poule), tr. «grakat et grakal.»
(2) Coasser.
●(1876) TDE.BF 251a. Grakal, v. n., tr. «coasser.»
●(1931) VALL 129a. Coasser, tr. «grakat.»
(3) (en plt de qqn) Bavarder.
●(1876) TDE.BF 251a. Grakal, v. n., tr. «bavarder, caqueter, babiller.»
- grakañ
- grakerezhgrakerezh
m.
(1) Coassement, action de coasser.
●(1876) TDE.BF 251a. Grakerez, s. m., tr. «Coassement.»
●(1931) VALL 129a. Coassement, tr. «grakerez m.» ●(1949) KROB 14/6. da c'hrakerez ar raned er foenneier.
(2) sens fig. Bavardage.
●(1907) PERS 166. An oll historiou-ze, emezho, ne'z int nemed grakerez.
- grallgrall
adj. = (?).
●(1927-1930) LUMO 32. Mes dindan al linsel tano 'ma an douar, / Birvidik, galloudus, bepred dihun ha grall. tr. «Mais sous le fin tissu de cette molle cotte, / Est le pays vibrant dans sa virilité.»
- gralliggrallig
s.
(1) Sieste, repos.
●(1885) ARN 39. Répit, sieste. – Br. : Diskouiz ou diskouizaden. Arg[ot] : Grallik.
(2) Ober grallig : se prélasser.
●(1885) ARN 39. Ober grallik, se retrouvera dans les locutions courantes ; celle-ci appartient exclusivement aux couvreurs en ardoises.
●(1955) VBRU 82. menel an deiz war-lerc'h d'ober grallig en hor gwele. ●191. ober grallig er gwele pe en heol, e galleg «se prélasser».
- GrallonGrallon
n. pr. Gradlon, Gral(l)on.
●(1580) G 144. Deomp da guelet Glazren (rime en -on) hac ef e Bretonet, tr. « Allons voir Gralon, et lui et ses Bretons » ●397. Dydan an Roe Glazren en em abandonaf, tr. «Sous le roi Gralon, je me soumets.» ●474-476. Glazren hep sotony ha huy hoz em spyet, / Her an pechedou man aman a soutenet, tr. «Gralon, sans folie vous aussi, regardez-vous, / Car vous soutenez ici ces péchés.»
●(1926) FHAB Kerzu 462. Landevenneg en doa Grallon da welet warni.
- gramadeggramadeg
f. –où Grammaire.
●(1911) BUAZperrot 600. da zigeri skol c'hrammadeg. ●(1914) DFBP 159a. grammaire, tr. «Gramadeg.»
- gramadegel
- gramadegergramadeger
m. –ion Grammairien.
●(1870) FHB 284/181b. Ar grammadegouryen koulskoude a lavar ne c'haller ket pronons ar c'hemsonnennou pa vent ho eunan, eb sonenn e-bed d'ho heul.
●(1911) BZIZ 129. Gramadeger ha giriadurer gouest. ●(1914) DFBP 159a. grammairien, tr. «Gramadegour.» ●(1923) FHAB C'hwevrer 54. eur grammadeger breton brudet bras.
- gramel .2
- gramel / gramer .1gramel / gramer .1
m. –où Grammaire.
●(1499) Ca 100a. Gramel. g. gramoire la premiere science.
●(1659) SCger 63b. Grammaire, tr. «grammel.» ●152a. Gramel, tr. «Grammaire.» ●(1732) GReg 468a. Grammaire, art qui enseigne à bien orthographier, à bien prononcer, & à s'xprimer correctement de vive voix, ou par écrit, tr. «Grammell. p. grammellou.» ●869b. Sintaxe, construction du discours, tr. «Ereadur a c'heriou, hac a phrasénnou, hervez ar gramell.»
●(1870) FHB 309/379a. ar Grammel, pe skiant ar iez. ●(1894) BUZmornik 476. eur c'hloarek bennag a zeskaz d'ezhan he lizerennou, ha zoken ar grammer hag eur sklabez latin.