Devri

Recherche '"hañ"...' : 175 mots trouvés

Page 1 : de han (1) à hanterdon (50) :
  • hañ
    hañ

    interj.

    (1) N'est-ce-pas ?

    ●(1902) PIGO I 10. «'C'hanta, Kernevad, petra a gaer a teuz kavet 'barz ar vro-man ? N'eo ket ken zod an dud 'vel du-se, han ?» ●(1942) DADO 17. Grik !... na lavarit ket d’ezi, hañ ?...

    (2) [Mot interrogatif]

    ●(1908) PIGO II 17. – N'out ket yac'h, Itien ? – Han ? – Ha n'out ket yac'h ?

    (3) Hein.

    ●(1950) KBSA 12. «Hañ ?» emezañ, «da gavout ar manac'h ? Da gavout ar manac'h e teu ar re-mañ ?

  • han .1
    han .1

    prép. Hors de, autre que, différent de.

    ●(897) MSvbr IV f° 49a main A (DGVB 207a). han dagueidret ni sequitur baptismum, tr. « hors de bonne action ne suit le baptême »

  • han .2
    han .2

    [ha + an] voir 1. ha / hag

    ●(1530) J 176b (Resurrection). An ef dre gloar / loar han douar bras, tr. « …du glorieux ciel, de la lune, de la grande terre. »

    ●(1689) DOctrinal 201. an Tat, har Map, hac ar Speret Santel.

  • han .3
    han .3

    voir añ .3

  • hanaf
    hanaf

    m. –où

    (1) Hanap.

    ●(1499) Ca 107a. Hanaff. g. hanap. ●107b. hanaff dan dour. ●(1633) Nom 158a. Poculum : hanap : hanaff. ●158a-b. Scyphus : tasse à boire, coupe, hanap : vn taçc, coup, gob, gobelet, hanaff. ●162a. Carchesium : hanap à boire : hanaff da euaff.

    ●(1659) SCger 153b. hanaf, tr. «coupe.» ●(1732) GReg 222b. Couppe, vase pour boire, tr. «Hanaff. p. hanaffou.» ●486a. Hanap, grand vaisseau à boire, écuelle de baratte pour y boire de l'eau, tr. «Hanaff. p. hanaffou.»

    ●(1857) CBF 12. Hanaf, f., tr. «Coupe, vase.» ●(1870) MBR 332. tousierou lien gwenn, arc'hanteri, anafou aour.

    ●(1904) ARPA 1. An den a zo evel eun hanav caër a zo bet great gant Doue evit beza carget gant ar sclerijen divin-ze. ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anaf, tr. «vase en bois dont on se servait pour tirer l'eau du pot, ou pour arranger le beure. Anaf pod ar gwelhien, anaf an aman. Abbé Caer.

    (2) Jatte en bois.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Hanaf, en H[au]t-Léon, tr. « jatte toujours en bois, et plus grande qu’une écuelle (skudell). Milin. »

    (3) Hanaf aour an nozeganed : girolle.

    ●(1940) DIHU 352/146. hanafeu eur en nozegañned, karget a frond huek.

  • hanafad
    hanafad

    m. –où Contenu d'un hanap.

    ●(1084-1112) Cqlé 201 (f° 92 v°). De ipsa autem terra que est . septem hanafat mellis . hec est . redditio . uidelicet decima & terguisiaeth.

    ●(c.1825-1830) AJC 4105. eun nanafad pould hac eun nanafad plom.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Anafad, hanafad, tr. «contenu de ce vase.»

  • hanafer
    hanafer

    m. –ion Échanson.

    ●(1931) VALL 236a. Échanson, tr. «hanafer.»

  • hanap
    hanap

    f. –où Hanap.

    ●(1659) SCger 33a. coupe, tr. «hanap.» ●116a. tasse, tr. «hanap.»

    ●(1876) TDE.BF 279a. Hanap, s. m., tr. «Ancienne mesure pour les grains.»

    ●(1907) AVKA 271. Koulz-all e kemeras an hanab da fin ar pred, ha goude bea pedet, e vinigas anehi hag he roas d'e diskibien en ur laret : «Evet diouthi oll, rak Kement Ma Eo ar C'halei Deus Ma Goad (…).

  • hanapad
    hanapad

    f. –où Contenu du hanap.

    ●(1876) TDE.BF 279a. Hanapad, s. m., tr. «La contenance de la mesure appelée hanap en breton.»

  • hañch
    hañch

    m. (anatomie) Hanche.

    ●(1633) Nom 24b. Coxendix, coxa : la hanche : an hoing.

  • hand
    hand

    voir aned

  • handailh
    handailh

    s. Querelle.

    ●(1919) DBVFsup 2b. andagn (Pl[umeliau]), s. querelle ; Cf. handaill. ●(1924) DIHU 159/154. nezé e tistañnas en andaill.

  • handailhour
    handailhour

    m. –ion Querelleur.

    ●(1919) DBVFsup 2b. andagnour (Pl[umeliau]), s. querelleur.

  • hande
    hande

    m. Persécution.

    ●(1744) L'Arm 280a. Persécution, tr. «handay ou Canday.»

  • handeal / handeiñ
    handeal / handeiñ

    v. tr. d. Persécuter.

    ●(1744) L'Arm 54b. Chasser à coups, tr. «Handaiein.» ●279b. Persécuter, tr. «Handaiein ou Candaiein.» ●298a. Poursuivre à coups, tr. «Handaiein.» ●(17--) TE 34. bout haudaiét guet Isaac. ●43. haudaiét guet ou berdér.

    ●(1838) OVD 274. handéein David én ur fæçon cruel. ●(1855) BDE 778. Ni e hèl enta bout ingorto a vout handayet. ●(1856) GRD 45. Caïn a zou bet miliguet guet Doué ha handéhet guet en ol. ●(1857) LVH 322. sauvet-mé a zeourn er ré zou doh men handéal.

    ●(1903) EGBV 108. handéein, tr. «persécuter.» ●109. er vélean hag er venéh, handéet e Frans. ●(1913) AVIE 78. elsen ou des handéet er brofet e oé én hou rauk. ●82. pedet aveit er ré hous handé. ●125. P'hou handéeint ér gér ma veet, téhet d'un aral. ●268. hui (...) ou handéou a gér de gér.

  • handeer
    handeer

    m. –ion Persécuteur.

    ●(1744) L'Arm 279b. Persécuteur, tr. «Handaiourr ou Candaiourr.»

    ●(1921) GRSA 250. hag e lar d'é handéerion.

  • handeiñ
    handeiñ

    voir handeal

  • hanebanenn
    hanebanenn

    f. (botanique) Hanebanne.

    ●(1633) Nom 86b. Hyoscyamus, altercum, apollinaris, fabulum, Iouis faba, faba suila, herba calicularis, faba lupina, symphoniaca, mania, officinis iusquiamus : hannebane, endormie, iusquiame, mort aux oyes, febue de porc : an hannebau, en (lire : hannebanen) lousaouen an cousquet.

  • hanez
    hanez

    f. Histoire.

    ●(1937) TBBN 65. é Hanes (istoér) Breih.

  • hanezer
    hanezer

    m. –ion Historien.

    ●(1937) TBBN 215. hanèsour, tr. «historien.» ●(1939) KOLM 58. Guerzerion, hanèserion, soñnerion.

  • hañoad
    hañoad

    s. Battue.

    ●(1919) DBFVsup 30b. hañoad (Plœmeur), s., tr. «battue Cf. habo.» ●(1937) TBBN 90. adal nezé é oé bet ret de Vab Klohour Melrand ha d'é gansorted biùein èl loñned gouiù e vehé bet un hañoad ar ou lerh.

  • hanoch
    hanoch

    coll.

    (1) Rondins.

    ●(1919) DBFVsup 30b. hanochen, f. pl. hanoch, tr. «rondin.» ●(1931) VALL 664a. Rondin, tr. «hanochenn et L[éon] annochenn f. col. hanoch.»

    (2) Koad-hanoch : bois scié en rondins.

    ●(1919) DBFVsup 30b. koed hanoch, tr. «bois de chauffage scié.» ●(1981) ANTR 147. ar c'hoad-anoch, roundin faouted munud evid ar gegin.

  • hanochañ
    hanochañ

    v. intr. Couper des rondins.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. Annocha (1er n nasal), tr. «faire des billettes de bois, des rondins à bruler. B[as]se-Corn[ouaille].» ●(1931) VALL 664a. mettre en rondins, tr. «hanocha, annocha.»

  • hanochenn
    hanochenn

    f. –où Rondin.

    ●(1913) KZVr 30 - 28/09/13. annochen, tr. «rondin, billette. B[as]se-Corn[ouaille.» ●(1919) DBFVsup 30b. hanochen, f. pl. hanoch, tr. «rondin.» ●(1931) VALL 664a. Rondin, tr. «hanochenn et L[éon] annochenn f. col. hanoch.»

  • hanocher
    hanocher

    m. –ion Homme qui coupe des rondins.

    ●(1939) RIBA 84. Peh mechér é hou hani ? Diskarour ? Divarour ? Fagotour ? Divrazour ? Heskennour ? Hanochour ? Kordennour ?...

  • hanter .1
    hanter .1

    adv.

    (1) A-hanter : à moitié.

    ●(17--) TE 33. ha n'en dint mam meid a hantér, a pe vanquant d'un devær quen naturel.

    ●(1839) BESquil 150. En ilisieu e oé hemb tuèn ha couéhet a hantér. ●(1854) MMM 106. e tigor a anter ê valvennou quasi maro. ●(1897) EST 12. A zoh er foen goinwet pé séhet a hantér.

    ●(1925) SFKH 20. ne vé ket laér un dén a hantér ; nen des chet a vrih-laer. ●(1939) ANNI 2. ne hrezant ket en treu a hantér.

    (2) War hanter ; de profil.

    ●(1732) GReg 758b. Voir de profil, tr. «Guëllet var hanter.»

    (3) Diwar-hanter : à moitié.

    ●(1911) BUAZperrot 103. N'eus netra ker fall, evel ober an traou divar anter. ●(1936) PRBD 114. da veza lavaret anezo [ar pec'hedou] diwar-hanter ha netra ken.

    ►[devant un. pp., un adj.]

    ●(1499) Ca 107b. Hanter armet. g. demy arme. ●108a. Hanter lazet. g. demy tue. ●(1633) Nom 61a. Ouum edurum : œuf à demy dur, à demy mollet : vy anter calet, hac anter gouac. ●219a. Luna diuida, dimidiata : lune à demy pleine : loar anter leun, anter loar.

    ●(1869) SAG 209. anter-varo ar feiz e kalounou ar gristenien.

  • hanter .2
    hanter .2

    m. & adv.

    I.

    (1) Moitié.

    ●(12--) Cqlé f° 60r° [143]. De agro qui dicitur Maes Minichi, hanter minot frumenti et decima tota ipsius agri. ●(1499) Ca 107b. g. moitiez. b. hanter. ●(1557) B I 264. Pan finuezo ne caffo splann / Queuer hanter na trederann / Na queffrann na nep rann ann neff, tr. «Quand il mourra, il n'aura ni le tout, ni la moitié, ni le tiers, ni une portion ou une partie quelconque du ciel.» ●(1621) Mc 38. en spacc à vn hanter bloaz. ●(1633) Nom 137a. Adigere stipitem per medium hominem : empaler : trouchaff vn den dre'n hanter.

    ●(1659) SCger 80b. moitié, tr. «anter.» ●(17--) TE 205. ean e laras é hai en Autær-ze de feutein é deu hanter. ●437. er gouile ag en Tampl e rougas dré en hantér pèn-d'er-bèn.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 20. Hag hen o reï ann anter he vare d'ar wrac'h.

    (2) (en plt de qqn) Bout hanter a =

    ●(1942) DHKN 31. hantér ne oè ket ag er Vreihadéz ar el lestr. ●56. Er verhig ne oè ket hantér anehi, és é gout.

    (3) (en plt de plusieurs choses) =

    ●(1913) FHAB Genver 4. Mui-oc'h-mui e kemer preder gant ar skolioù kristen, ha kaout a ra, evel ma kavan va unan, n'eus ket a hanter anezo.

    (4) =

    ●(1911) FHAB Ebrel 73. eun anter gouez a zen.

    (5) Mont da hanter : baisser de moitié.

    ●(1981) ANTR 227. Niver an dud er barrez a zo eed da hanter.

    (6) Demi.

    ●(18--) SAQ I 19. n'eo ket awoalac'h kaout eun alc'houez, red eo c'hoas he lakaad er potail ha rei dezhi eun hanter tro.

    (7) Taille, moitié du corps.

    ●(1912) FHAB Even 188. eur gouriz alaouret hebken en dro d'e hanter. ●(1931) VALL 467a. (il est dans l’eau) jusqu’à mi-corps, tr. « beteg e hanter ».

    (8) Ha hanter : et demi.

    ●(1633) Nom 210b. Sescuncia & secunx : vne once & demie : vn ounçc ha hanter. ●210b-211a. Drachma : trois sols & demy : try guennec ha anter. ●211b. Cubitum, vlna, sesquipes : coudée de pied & demy, aulne : vn troattat ha hanter, vn goüalennat. ●227b. Sequihora : vne heure & demie : vn heur ha anter.

    ●(1821) SST.ab xiii. é corf seih vlai ha hanter. ●(1856) VNA 215. il est six heures et demi, tr. «huéh ær ha hantér-é.»

    (9) Et demi.

    ●(1910) MAKE 35. Seiz heur hanter e oa eus an noz.

    II. Troc'hañ ar berenn dre an hanter : voir perenn.

  • Hanter-al-Lenn
    Hanter-al-Lenn

    n. de l. (embouchure de la rivière de Morlaix).

    ●(1732) GReg 488a. Hanter-al-lenn. haur Montroulæs. ●639a. Hanter-al-lenn, au-dessous du passage S. Julien. ●777a. Hanter-al-lenn.

  • hanter-dihanter
    hanter-dihanter

    adv. Moitié par moitié.

    ●(1904) DBFV 104b. hantér-dihantér, tr. «moitié par moitié.» ●(1916) LILH 31 a viz Gouhere. Sukr cristallisé ha deur, hantér dihantér. ●(1919) LILH 6 a viz Genver. Er gatoliked hag en hugunauded e zo hantér dihantér.

  • hanter-Eost
    hanter-Eost

    m.

    (1) Mi-août, le 15 août.

    ●(1732) GReg 623b. La mi-Aoust, tr. «Hanter-Éaust.»

    ●(1912) MMKE 103. en pardon Hanter-est, 'barz ar gêr a Rostrenn. ●(1923) KNOL 309. derc'hent hanter-eost e oa.

    (2) (religion) Gouel-Hanter-Eost : Fête de l'Assomption.

    ●(1854) MMM 48. en deves diaguent gouel anter-eost. ●(1889) ISV 159. D'an noz araok gouel anter eost.

    ●(1923) KTKG 44. araok gouel Hanter-Eost.●(1933) MMPA 158. derc'hent gouel Hanter-Eost.

  • hanter-henañ
    hanter-henañ

    adj. (famille) Second de trois frères.

    ●(1895) GMB 213. Le pet[it] tréc[orois] hañter-henañ, le second de trois frères, est refait d'après l'idée de «demi-aînesse».

    ●(1902) PIGO I 161. an hini hanter-henan. ●(1931) VALL 89b. Cadet de trois, tr. «hanter-hena.»

  • hanter-kant
    hanter-kant

    adj. num. card. Cinquante.

    ●(1499) Ca 43b. Hanter cant vnan ha hanter cant. ●107b. Hanter cant g. cinquante. ●(1576) Cath p. 11. hantercant orateur, pere a excede an holl re aral, tr. «cinquante orateurs qui surpassaient tous les autres.»

    ●(1659) SCger 26a. cinquante, tr. «antercant.» ●(1732) GReg 169a. Cinquantiéme, nombre d'ordre, tr. «Hanter-cant-vet. hanter-c'hant-vet.» ●(17--) TE 209. Chetu amen puar hant hantér-hant ag é Velean.

    ●(1857) CBF 53. Eunn hanter kant vloaz den bennak ei, tr. «C'est un homme d'une cinquantaine d'années.»

  • hanter-ouzh-hanter
    hanter-ouzh-hanter

    adv. Moitié-moitié.

    ●(1659) SCger 80b. moitié par moitié, tr. «anter oc'h anter.»

    ●(1908) PIGO II 55. hanter-ouz-hanter pôtred ha merc'hed. ●(1910) MBJL 107-108. Hanter ouz hanter ec'h int bet laket [an drapoio] e pep fesken : daou pe dri en eun tu, ha daou pe dri en tu-all.

  • hanter-reg
    hanter-reg

    m. local. Demi-sillon.

    ●(1909-1910) ADBr 25/250 (Ouessant). Demi-sillon, tr. « Hantérek /Ãtẹrẹk/. »

  • hanter-war-hanter
    hanter-war-hanter

    adv. À égalité.

    ●(1890) MOA 231b. À égalité, par égalité, tr. «Hanter-var-hanter.»

    ●(1931) VALL 243b. à égalité, tr. «hanter-war-hanter.»

  • hanterañ / hanteriñ
    hanterañ / hanteriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Couper en deux.

    ●(1499) Ca 107b. Hanteraff. g. deuiser. par moitez.

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hantera, v. a., tr. «Séparer en deux.»

    (2) Hanterañ gant ub. : partager avec qqn.

    ●(1910) FHAB Kerzu 362. An Aotr. a Vazenod a skriv dezan evit hantera gant e vignoun ar sonjou hen doa.

    ►absol.

    ●(1883) IMP 67. Ne vank evisiken mui netra ken de joa, / Nemet ho kuelet dont da anteri ganta.

    (3) Faire à moitié.

    ●(1945) GPRV 119. Pa vez hanteret ar chapeled.

    II. V. intr.

    (1) Faire les choses à moitié.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 172. Emaor o sevel eun iliz, hag aon zo dija ne vefe-hi re vihan. An Tadou n'int ket evit hantera.

    (2) Servir de médiateur, s'entremettre.

    ●(1732) GReg 354b. S'entremettre, s'interposer pour quelque affaire, tr. «hantera. hanteri. ppr. hanteret.» ●610b. Emploïer sa mediation, faire l'office de mediateur, ou de mediatrice, tr. «Hantera. pr. hanteret.» ●611a. Emploïez vôtre mediation pour nous accorder, tr. «Hanterit eñtrezomp, mar plich.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hantera, v. a., tr. «s'entremettre pour une affaire.»

  • hanterantren
    hanterantren

    v. =

    ●(c.1500) Cb 15a. g. soubzentrer. b. hanter antrenn.

  • hanterbareañ
    hanterbareañ

    v. intr. Guérir en partie.

    ●(1905) IVLD 98. hanter-barea a reaz, mes ne deuaz morse da veza mad aoualc'h divar ar c'hlenved-se.

  • hanterbouez .1
    hanterbouez .1

    adj.

    (1) Marc'h hanterbouez : cheval demi-trait.

    ●(1920) FHAB C'hwevrer 233. ar c'hezeg hanter-bouez posterien. ●234. Ar pez zo gwir evit ar c'hezeg pounner, a vefe ken gwir evit ar c'hezeg skanv pe hanter-bouez. ●(1921) FHAB Ebrel 89. kezeg Breiz a zo troet e diou ouenn nevez, hanvet, unan pounner (race de trait), eun all hanter-bouez (race postière).

    (2) Gouenn hanterbouez : race demi-trait.

    ●(1921) FHAB Ebrel 89. kezeg Breiz a zo troet e diou ouenn nevez, hanvet, unan pounner (race de trait), eun all hanter-bouez (race postière).

  • hanterbouez .2
    hanterbouez .2

    m. Moitié de poids.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter poes. g. demi pais a paisier.

    ●(1933) ALBR 36. Eur penglaou, eur pinsin, eur golvan (...) a debr d'o devez o hanter-bouez a c'houiled, a fubu, a brenved.

  • hanterbred
    hanterbred

    m. Bezañ hanterbred : en être à mi-repas.

    ●(1954) VAZA 132. p'edont hanter-bred, ha ni o seniñ dezho.

  • hanterbrezeg
    hanterbrezeg

    v. Entrecouper son discours.

    ●(1732) GReg 353b. Entrecouper son discours, tr. «hanter-brezecq. pr. hanter-brezeguet.»

  • hanterc'had
    hanterc'had

    f. hanterc'hedon (zoologie) Lièvre trois-quart.

    ●(1744) L'Arm 216b. Levraut, tr. «Hantér-Gatt. f.» ●(1766) MM 955. guelet deza en antergat, tr. «sous ses yeux un levraut de trois-quart.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-gad, s. f., tr. «Jeune lièvre»

  • hanterc'her
    hanterc'her

    m. Diwar hanterc'her : à demi mot.

    ●(1939) MGGD 18. ha diwar hanter-c'her alïes, e klevas ivez doare ar pez a oa c'hoarvezet.

  • hanterc'hoar
    hanterc'hoar

    f. –ezed

    (1) Sœur d’un autre lit.

    ●(1732) GReg 88b. Belle-sœur, fille d'un autre lit, tr. «Hanter-c'hoar. p. hanter-c'hoaresed. Van. Hoëreg. p. hoëregued.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-c'hoar, s. f., tr. «Sœur d'un autre lit.»

    (2) Demi-sœur.

    ●(1732) GReg 870b. Sœur de pere, & non de mere, ou de mere, & nom de pere. «Hanter-hoar. p. hanter-hoaresed. (Van[netois] hoëreg. p. hoëregued.) En un quartier de Leon, ils disent : Lès-hoar. p. lès-hoaresed.» ●(1744) L'Arm 29a. Demi-Sœur, tr. «Hantér-Hoaire. f.»

    ●(1911) BUAZperrot 432. he anter-breudeur hag he anter-c'hoarezed.

  • hanterc'hraet
    hanterc'hraet

    adj. À moitié fait.

    ●(1856) GRD 119. labour hantér-hroeit.

  • hanterdaol
    hanterdaol

    m. & adv.

    (1) M. Petit coup.

    (2) Adv. A-hanterdaol : à petits coups.

    ●(1934) BRUS 94. A petits coups, tr. «a hantér daol.»

  • hanterdeiz
    hanterdeiz

    m. Cloison.

    ●(1908) PIGO II 123. hag e lampas e dok gant an hanter deüz.

  • hanterdiegezh
    hanterdiegezh

    m. Époux, épouse.

    ●(1732) GReg 633a. Moitié, parlant de la femme mariée, tr. «Hanter-tyeguez.» ●Ma moitié, mon épouse, tr. «Va hanter-dyéguez.»

    ●(1847) FVR 27. Ann den enoruz man, hag he hanter-diegez., hir-hoalet. ●(1870) FHB 289/222b. her grea a enep mourrou he anter-tiegez.

    ●(1910) FHAB Mae 151. Neuse eo e kemeras eun hanter-tiegez. ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 49. aes e vezo d'it kaout eun hanter-tiegez. ●(1957) BRUD 2/44. Med ar Pichon, c’hoant gantañ da ziskouez d’e hanter-diegez e oa eur pôtr dispont, a reas eun hij d’e ziouskoaz gand fê hag a laoskas eur skrignadenn leun a zismegañs.

  • hanterdon
    hanterdon

    m. (musique) Demi-ton.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter ton. g. demiton.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...