Devri

Recherche 'hanter...' : 111 mots trouvés

Page 1 : de hanter-1 (1) à hantergroaz (50) :
  • hanter .1
    hanter .1

    adv.

    (1) A-hanter : à moitié.

    ●(17--) TE 33. ha n'en dint mam meid a hantér, a pe vanquant d'un devær quen naturel.

    ●(1839) BESquil 150. En ilisieu e oé hemb tuèn ha couéhet a hantér. ●(1854) MMM 106. e tigor a anter ê valvennou quasi maro. ●(1897) EST 12. A zoh er foen goinwet pé séhet a hantér.

    ●(1925) SFKH 20. ne vé ket laér un dén a hantér ; nen des chet a vrih-laer. ●(1939) ANNI 2. ne hrezant ket en treu a hantér.

    (2) War hanter ; de profil.

    ●(1732) GReg 758b. Voir de profil, tr. «Guëllet var hanter.»

    (3) Diwar-hanter : à moitié.

    ●(1911) BUAZperrot 103. N'eus netra ker fall, evel ober an traou divar anter. ●(1936) PRBD 114. da veza lavaret anezo [ar pec'hedou] diwar-hanter ha netra ken.

    ►[devant un. pp., un adj.]

    ●(1499) Ca 107b. Hanter armet. g. demy arme. ●108a. Hanter lazet. g. demy tue. ●(1633) Nom 61a. Ouum edurum : œuf à demy dur, à demy mollet : vy anter calet, hac anter gouac. ●219a. Luna diuida, dimidiata : lune à demy pleine : loar anter leun, anter loar.

    ●(1869) SAG 209. anter-varo ar feiz e kalounou ar gristenien.

  • hanter .2
    hanter .2

    m. & adv.

    I.

    (1) Moitié.

    ●(12--) Cqlé f° 60r° [143]. De agro qui dicitur Maes Minichi, hanter minot frumenti et decima tota ipsius agri. ●(1499) Ca 107b. g. moitiez. b. hanter. ●(1557) B I 264. Pan finuezo ne caffo splann / Queuer hanter na trederann / Na queffrann na nep rann ann neff, tr. «Quand il mourra, il n'aura ni le tout, ni la moitié, ni le tiers, ni une portion ou une partie quelconque du ciel.» ●(1621) Mc 38. en spacc à vn hanter bloaz. ●(1633) Nom 137a. Adigere stipitem per medium hominem : empaler : trouchaff vn den dre'n hanter.

    ●(1659) SCger 80b. moitié, tr. «anter.» ●(17--) TE 205. ean e laras é hai en Autær-ze de feutein é deu hanter. ●437. er gouile ag en Tampl e rougas dré en hantér pèn-d'er-bèn.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 20. Hag hen o reï ann anter he vare d'ar wrac'h.

    (2) (en plt de qqn) Bout hanter a =

    ●(1942) DHKN 31. hantér ne oè ket ag er Vreihadéz ar el lestr. ●56. Er verhig ne oè ket hantér anehi, és é gout.

    (3) (en plt de plusieurs choses) =

    ●(1913) FHAB Genver 4. Mui-oc'h-mui e kemer preder gant ar skolioù kristen, ha kaout a ra, evel ma kavan va unan, n'eus ket a hanter anezo.

    (4) =

    ●(1911) FHAB Ebrel 73. eun anter gouez a zen.

    (5) Mont da hanter : baisser de moitié.

    ●(1981) ANTR 227. Niver an dud er barrez a zo eed da hanter.

    (6) Demi.

    ●(18--) SAQ I 19. n'eo ket awoalac'h kaout eun alc'houez, red eo c'hoas he lakaad er potail ha rei dezhi eun hanter tro.

    (7) Taille, moitié du corps.

    ●(1912) FHAB Even 188. eur gouriz alaouret hebken en dro d'e hanter. ●(1931) VALL 467a. (il est dans l’eau) jusqu’à mi-corps, tr. « beteg e hanter ».

    (8) Ha hanter : et demi.

    ●(1633) Nom 210b. Sescuncia & secunx : vne once & demie : vn ounçc ha hanter. ●210b-211a. Drachma : trois sols & demy : try guennec ha anter. ●211b. Cubitum, vlna, sesquipes : coudée de pied & demy, aulne : vn troattat ha hanter, vn goüalennat. ●227b. Sequihora : vne heure & demie : vn heur ha anter.

    ●(1821) SST.ab xiii. é corf seih vlai ha hanter. ●(1856) VNA 215. il est six heures et demi, tr. «huéh ær ha hantér-é.»

    (9) Et demi.

    ●(1910) MAKE 35. Seiz heur hanter e oa eus an noz.

    II. Troc'hañ ar berenn dre an hanter : voir perenn.

  • Hanter-al-Lenn
    Hanter-al-Lenn

    n. de l. (embouchure de la rivière de Morlaix).

    ●(1732) GReg 488a. Hanter-al-lenn. haur Montroulæs. ●639a. Hanter-al-lenn, au-dessous du passage S. Julien. ●777a. Hanter-al-lenn.

  • hanter-dihanter
    hanter-dihanter

    adv. Moitié par moitié.

    ●(1904) DBFV 104b. hantér-dihantér, tr. «moitié par moitié.» ●(1916) LILH 31 a viz Gouhere. Sukr cristallisé ha deur, hantér dihantér. ●(1919) LILH 6 a viz Genver. Er gatoliked hag en hugunauded e zo hantér dihantér.

  • hanter-Eost
    hanter-Eost

    m.

    (1) Mi-août, le 15 août.

    ●(1732) GReg 623b. La mi-Aoust, tr. «Hanter-Éaust.»

    ●(1912) MMKE 103. en pardon Hanter-est, 'barz ar gêr a Rostrenn. ●(1923) KNOL 309. derc'hent hanter-eost e oa.

    (2) (religion) Gouel-Hanter-Eost : Fête de l'Assomption.

    ●(1854) MMM 48. en deves diaguent gouel anter-eost. ●(1889) ISV 159. D'an noz araok gouel anter eost.

    ●(1923) KTKG 44. araok gouel Hanter-Eost.●(1933) MMPA 158. derc'hent gouel Hanter-Eost.

  • hanter-henañ
    hanter-henañ

    adj. (famille) Second de trois frères.

    ●(1895) GMB 213. Le pet[it] tréc[orois] hañter-henañ, le second de trois frères, est refait d'après l'idée de «demi-aînesse».

    ●(1902) PIGO I 161. an hini hanter-henan. ●(1931) VALL 89b. Cadet de trois, tr. «hanter-hena.»

  • hanter-kant
    hanter-kant

    adj. num. card. Cinquante.

    ●(1499) Ca 43b. Hanter cant vnan ha hanter cant. ●107b. Hanter cant g. cinquante. ●(1576) Cath p. 11. hantercant orateur, pere a excede an holl re aral, tr. «cinquante orateurs qui surpassaient tous les autres.»

    ●(1659) SCger 26a. cinquante, tr. «antercant.» ●(1732) GReg 169a. Cinquantiéme, nombre d'ordre, tr. «Hanter-cant-vet. hanter-c'hant-vet.» ●(17--) TE 209. Chetu amen puar hant hantér-hant ag é Velean.

    ●(1857) CBF 53. Eunn hanter kant vloaz den bennak ei, tr. «C'est un homme d'une cinquantaine d'années.»

  • hanter-ouzh-hanter
    hanter-ouzh-hanter

    adv. Moitié-moitié.

    ●(1659) SCger 80b. moitié par moitié, tr. «anter oc'h anter.»

    ●(1908) PIGO II 55. hanter-ouz-hanter pôtred ha merc'hed. ●(1910) MBJL 107-108. Hanter ouz hanter ec'h int bet laket [an drapoio] e pep fesken : daou pe dri en eun tu, ha daou pe dri en tu-all.

  • hanter-reg
    hanter-reg

    m. local. Demi-sillon.

    ●(1909-1910) ADBr 25/250 (Ouessant). Demi-sillon, tr. « Hantérek /Ãtẹrẹk/. »

  • hanter-war-hanter
    hanter-war-hanter

    adv. À égalité.

    ●(1890) MOA 231b. À égalité, par égalité, tr. «Hanter-var-hanter.»

    ●(1931) VALL 243b. à égalité, tr. «hanter-war-hanter.»

  • hanterañ / hanteriñ
    hanterañ / hanteriñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Couper en deux.

    ●(1499) Ca 107b. Hanteraff. g. deuiser. par moitez.

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hantera, v. a., tr. «Séparer en deux.»

    (2) Hanterañ gant ub. : partager avec qqn.

    ●(1910) FHAB Kerzu 362. An Aotr. a Vazenod a skriv dezan evit hantera gant e vignoun ar sonjou hen doa.

    ►absol.

    ●(1883) IMP 67. Ne vank evisiken mui netra ken de joa, / Nemet ho kuelet dont da anteri ganta.

    (3) Faire à moitié.

    ●(1945) GPRV 119. Pa vez hanteret ar chapeled.

    II. V. intr.

    (1) Faire les choses à moitié.

    ●(1935) LZBl Gwengolo/Here 172. Emaor o sevel eun iliz, hag aon zo dija ne vefe-hi re vihan. An Tadou n'int ket evit hantera.

    (2) Servir de médiateur, s'entremettre.

    ●(1732) GReg 354b. S'entremettre, s'interposer pour quelque affaire, tr. «hantera. hanteri. ppr. hanteret.» ●610b. Emploïer sa mediation, faire l'office de mediateur, ou de mediatrice, tr. «Hantera. pr. hanteret.» ●611a. Emploïez vôtre mediation pour nous accorder, tr. «Hanterit eñtrezomp, mar plich.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hantera, v. a., tr. «s'entremettre pour une affaire.»

  • hanterantren
    hanterantren

    v. =

    ●(c.1500) Cb 15a. g. soubzentrer. b. hanter antrenn.

  • hanterbareañ
    hanterbareañ

    v. intr. Guérir en partie.

    ●(1905) IVLD 98. hanter-barea a reaz, mes ne deuaz morse da veza mad aoualc'h divar ar c'hlenved-se.

  • hanterbouez .1
    hanterbouez .1

    adj.

    (1) Marc'h hanterbouez : cheval demi-trait.

    ●(1920) FHAB C'hwevrer 233. ar c'hezeg hanter-bouez posterien. ●234. Ar pez zo gwir evit ar c'hezeg pounner, a vefe ken gwir evit ar c'hezeg skanv pe hanter-bouez. ●(1921) FHAB Ebrel 89. kezeg Breiz a zo troet e diou ouenn nevez, hanvet, unan pounner (race de trait), eun all hanter-bouez (race postière).

    (2) Gouenn hanterbouez : race demi-trait.

    ●(1921) FHAB Ebrel 89. kezeg Breiz a zo troet e diou ouenn nevez, hanvet, unan pounner (race de trait), eun all hanter-bouez (race postière).

  • hanterbouez .2
    hanterbouez .2

    m. Moitié de poids.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter poes. g. demi pais a paisier.

    ●(1933) ALBR 36. Eur penglaou, eur pinsin, eur golvan (...) a debr d'o devez o hanter-bouez a c'houiled, a fubu, a brenved.

  • hanterbred
    hanterbred

    m. Bezañ hanterbred : en être à mi-repas.

    ●(1954) VAZA 132. p'edont hanter-bred, ha ni o seniñ dezho.

  • hanterbrezeg
    hanterbrezeg

    v. Entrecouper son discours.

    ●(1732) GReg 353b. Entrecouper son discours, tr. «hanter-brezecq. pr. hanter-brezeguet.»

  • hanterc'had
    hanterc'had

    f. hanterc'hedon (zoologie) Lièvre trois-quart.

    ●(1744) L'Arm 216b. Levraut, tr. «Hantér-Gatt. f.» ●(1766) MM 955. guelet deza en antergat, tr. «sous ses yeux un levraut de trois-quart.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-gad, s. f., tr. «Jeune lièvre»

  • hanterc'her
    hanterc'her

    m. Diwar hanterc'her : à demi mot.

    ●(1939) MGGD 18. ha diwar hanter-c'her alïes, e klevas ivez doare ar pez a oa c'hoarvezet.

  • hanterc'hoar
    hanterc'hoar

    f. –ezed

    (1) Sœur d’un autre lit.

    ●(1732) GReg 88b. Belle-sœur, fille d'un autre lit, tr. «Hanter-c'hoar. p. hanter-c'hoaresed. Van. Hoëreg. p. hoëregued.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañter-c'hoar, s. f., tr. «Sœur d'un autre lit.»

    (2) Demi-sœur.

    ●(1732) GReg 870b. Sœur de pere, & non de mere, ou de mere, & nom de pere. «Hanter-hoar. p. hanter-hoaresed. (Van[netois] hoëreg. p. hoëregued.) En un quartier de Leon, ils disent : Lès-hoar. p. lès-hoaresed.» ●(1744) L'Arm 29a. Demi-Sœur, tr. «Hantér-Hoaire. f.»

    ●(1911) BUAZperrot 432. he anter-breudeur hag he anter-c'hoarezed.

  • hanterc'hraet
    hanterc'hraet

    adj. À moitié fait.

    ●(1856) GRD 119. labour hantér-hroeit.

  • hanterdaol
    hanterdaol

    m. & adv.

    (1) M. Petit coup.

    (2) Adv. A-hanterdaol : à petits coups.

    ●(1934) BRUS 94. A petits coups, tr. «a hantér daol.»

  • hanterdeiz
    hanterdeiz

    m. Cloison.

    ●(1908) PIGO II 123. hag e lampas e dok gant an hanter deüz.

  • hanterdiegezh
    hanterdiegezh

    m. Époux, épouse.

    ●(1732) GReg 633a. Moitié, parlant de la femme mariée, tr. «Hanter-tyeguez.» ●Ma moitié, mon épouse, tr. «Va hanter-dyéguez.»

    ●(1847) FVR 27. Ann den enoruz man, hag he hanter-diegez., hir-hoalet. ●(1870) FHB 289/222b. her grea a enep mourrou he anter-tiegez.

    ●(1910) FHAB Mae 151. Neuse eo e kemeras eun hanter-tiegez. ●(1941) FHAB Mae/Mezheven 49. aes e vezo d'it kaout eun hanter-tiegez. ●(1957) BRUD 2/44. Med ar Pichon, c’hoant gantañ da ziskouez d’e hanter-diegez e oa eur pôtr dispont, a reas eun hij d’e ziouskoaz gand fê hag a laoskas eur skrignadenn leun a zismegañs.

  • hanterdon
    hanterdon

    m. (musique) Demi-ton.

    ●(1499) Ca 108a. Hanter ton. g. demiton.

  • hanterdro
    hanterdro

    f. –ioù (danse) Danse(s) du pays vannetais.

    ●(1939) RIBA 122. Soñnet demb d’el laridé, d’en dro, de saill, d’en hanter tro… ●(1957) DSGL 122. Ged tud ha bugalé éma groñnet abenn, / Un « hanter-tro » e serr arnehoñ hé herlenn. ●(1963) TDBB 319. C’est la raison qui nous fait reporter après l’étude de l’hanterdro l’examen des parentés de l’en dro mod koh. ●321. Le nom d’hanterdro désigne en Morbihan deux rondes qui ne paraissent pas avoir de parenté entre elles.

  • hanterdrugarekaat
    hanterdrugarekaat

    v. tr.d. =

    ●(1914) FHAB C'hwevrer 51. ne ouient ket penaoz anter-drugarekât an Aotrou Doue ha Person o farrez.

  • hanterejen
    hanterejen

    m. Demi-bœuf.

    ●(1499) Ca 16b. 108a. Hanter eugenn. demi beuf.

  • hanterek
    hanterek

    adj.

    I. (en plt de qqn) Copartageant.

    ●(1905) IMJK 95. Elsé é ma : ne fal ket dehou bout hantérek. Ean e ven bout mestr é unan én hou kalon, èl ur roué azéet ar é dron. ●(1907) VBFV.bf 30b. hantérek, adj., tr. «copartagant.»

    II. (droit)

    (1) Partiaire.

    ●(1744) L'Arm 270a. Partiaire, tr. «Hantérec er veitérie.»

    ●(1907) VBFV.bf 30b. hantérek, adj., tr. «partiaire.» ●(1910) ISBR 236. En tachenneu e oé lod anehé hantérek étré er bieuour hag er meitour.

    (3) (Mur) mitoyen.

    ●(1723) CHal 97. Ur vangoêr hanterec, tr. «une muraille mitoyenne.» ●(1732) GReg 629a. Mitoien, ene, tr. «Van[netois] hanterecq.» ●Un mur mitoïen, tr. «Van[netois] ur vangoër hanterecq.»

    ●(1876) TDE.BF 279b. Hañterek, adj., tr. «Mitoyen.»

    ●(1907) VBFV.bf 30b. hantérek, adj., tr. «mitoyen.»

  • hanterenn
    hanterenn

    f. –où Moitié.

    ●(18--) SAQ II 208. Er bez n'e ma nemet an anteren vihanna euz hon tud.

    ●(1911) BUAZperrot 27. e anteren genta an daouzekvet kantved. ●257. e eil anteren an daouzekvet kantved. ●(1931) VALL 474a. Moitié, après un nom de nombre ou dans un sens déterminé, tr. «hanterenn f.» ●Les deux moitiés, tr. «an diou hanterenn.» ●La moitié supérieure, la moitié inférieure, tr. «an hanterenn uhela, an hanterenn izela.»

  • hanterennad
    hanterennad

    f. –où Cinquande kilogrammes de.

    ●(1947) TNOG 5/23. (Tregor ha Goelo) Hanterennad (distaget hanternad) ak. gg. un hanter-kant ed, patatez, h. a. ●(1952) LLMM 34/28. un hanternad kraou.

  • hanterer
    hanterer

    m. –ion (sport) Demi.

    ●(1935) TRAG 22. Tremenet en deus an hanterourien.

  • hantererezh
    hantererezh

    m. Entremise, intermédiare.

    ●(1923) SKET I 146. Dont a ra staen enez-Vreiz beteg ar C'hres dre hantererez listri Tartessed ar Spagn.

  • hanteret
    hanteret

    adj. Arrivé à moitié.

    ●(1923) ADML 34. Ne zoa ket anteret an noz, edont oll distro.

  • hantereur
    hantereur

    f. –ioù Demi-heure.

    ●(1732) GReg 493a. une demi-heure, tr. «un hanter-eur. Van[netois] un hantér-ér.»

    ●(1877) EKG I 244-245. n'euz ket ouc'hpenn eun hanter-heur vale etre an daou vourk.

    ●(1931) VALL 198a. Demi-heure, tr. «hanter-eur f.»

  • hantereuriad
    hantereuriad

    f. –où Durée d'une demi-heure.

    ●(1931) VALL 198a. Demi-heure ; durée, tr. «V[annetais] hantér-ériad.»

  • hantereurvezh
    hantereurvezh

    f. –ioù Durée d'une demi-heure.

    ●(1931) VALL 198a. Demi-heure ; durée, tr. «hanter-eurvez f.»

  • hantergañv
    hantergañv

    adj. Demi-deuil.

    ●(1913) PRPR 51. Ar c'henta lizer euz hon orzen a zo deuz Th. Hersart de la Villemarqué. Bordou hanter-gaon a zo d'ezan ; mam ar Barz a oa marvet eur bloaz a oa pe zaou.

  • hantergargañ
    hantergargañ

    v. tr. d. Remplir à demi.

    ●(1732) GReg 801a. Remplir à demi, tr. «Hanter-garga. pr. hanter-garguet.»

  • hantergelc'h
    hantergelc'h

    m. –ioù Demi-cercle, hémicycle.

    ●(1931) VALL 198a. Demi-cercle, tr. «hanter-gelc'h m.» ●357a. Hémicycle, tr. «hantergelc'h m.»

  • hantergelc'henn
    hantergelc'henn

    f. –où Demi-cercle, hémicycle.

    ●(1931) VALL 357a. Hémicycle, tr. «hantergelc'henn f.»

  • hantergelc'hiad
    hantergelc'hiad

    m. –où Plein un hémicycle de.

    ●(1931) VALL 357a. plein un hémicycle (de spectateurs, etc.), tr. «hantergelc'hiad m.»

  • hantergig
    hantergig

    m. Viande entrelardé.

    ●(1744) L'Arm 214a. petit-lard, chair de porc entre-lardée, tr. «hantér-quicq. m.»

  • hanterglav
    hanterglav

    m. Demi-clef.

    ●(1909) BROU 214. (Eusa) Kléo Sorte de nœud spécial. Dans la marine on dit : faire une clef, une demi-clef ; ober eur c'hleo, eun hanter kleo. N'est pas synonyme de koulma, qui suppose jonction de deux bouts. ●(1925) BILZ 112. Eun dro varv ha daou hanter kla, tr. «un tour mor et deux demies clefs : ça fait un nœud.»

  • hanterglevout
    hanterglevout

    v. tr. d. Entendre à demi.

    ●(1732) GReg 354b. Entr'ouir, oüir un peu, tr. «Hanter-glévet.»

  • hantergleze
    hantergleze

    m. = (?).

    ●(1499) Ca 107b. Hanter clezeff. g. demie espee.

  • hantergofad
    hantergofad

    m. –où fam. Jumeau.

    ●(1659) SCger 62a. vn gemeau, tr. «vn auter coffat (lire : anter).» ●(1732) GReg 551a-b. Jumeau, un des enfans mâles nez d'une même couche, tr. «hanter-coffad. Van[netois] hantér-coffad.» ●C'est un jumeau, tr. «un hanter-coffad eo. Van[netois] un hantér-covad eü.»

    ●(1876) TDE.BF 280a. Hañter-kofad, s. m., tr. «Jumeau, jumelle.»

    ●(1931) VALL 410a. Jumeau, tr. «hanter-govad popul[aire] triv[ial].»

  • hantergomz
    hantergomz

    v. intr. Parler à mots couverts.

    ●(1732) GReg 229a. Parler en paroles couvertes, tr. «hanter-gomps. pr. hanter-gompset.»

  • hantergoraiz
    hantergoraiz

    m. (religion) Mi-Carême.

    ●(1732) GReg 623b. Mi-Carême, tr. «Hanter-c'horayz.»

    ●(1931) VALL 467a. Mi-Carême, tr. «hanter-goraïz.»

  • hantergroaz
    hantergroaz

    f. (droit)

    (1) En hantergroaz : en compagnie partiaire.

    ●(1866) FHB 61/66b. An Aotrou du Fretay a garie rei he fermiou en anter-groas (da lavaret eo, ranna gant ar merour an dispign hag ar gounit).

    (2) Diouzh hantergroaz : en compagnie partiaire.

    ●(1866) FHB 84/254a. An tieg a zalc'he he verouri dioc'h antergroaz, da lavaret eo, en devoa bep bloaz, eleac'h arc'hant, an anter eus he eost da rei d'he aotrou.

    ●(1969) DGEShy (d'après HYZH 59 p. 263). Cf. hantergroaz, s.m., mi-fruit, redevances en nature : "(Métayer, il versait à son seigneur) dioc'h antergroas (la moitié du blé de l'août)", Morvan, Kentel., p.455 ; - le bail de métairie est d'ordinaire (1607, et Châteauneuf, 1900) nommé en Bretagne bail à mi-croît, réglé sur l'accroissement du profit, ce que Morvan, fâcheusement, décalque par kroaz, croix.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...