Recherche 'karr...' : 120 mots trouvés
Page 1 : de karr (1) à karrdian (50) :- karrkarr
m. kirri
I. (agriculture)
(1) Charrette.
●(1499) Ca 32b. Carr. g. charrette.
●(1659) SCger 22b. charrette chariot, tr. «carr, plur. quiri.» ●(1732) GReg 154a. Charrette, tr. «Qarr. p. qirry.» ●406a. Ferrer une charrette, tr. «Houarna ur c'harr.»
●(1849) LLB 84. chanjein hou kiri. ●1258. skleijal kiri.
(2) Gwerzhañ diouzh ar c'harr =
●(1926) FHAB Meurzh 93. Gounid a vez diouz ar moc'h, da genta, en eur gaout torradou re vihan hag ouz o gwerza diouz ar c'harr ; d'an eil, o sevel ar re vihan d'o gwerza diouz ar gordenn.
II. Voiture.
●(1934) BRUS 108. Conduisez votre voiture au garage, tr. «kaset hou kar d'er hardi.»
III. Rouet. voir karr-nezañ
IV. (astronomie) Ar C'harr : la Grande Ourse.
●(1955) STBJ 165. Anavezout a ree anoiou meur a steredenn hag e lavare : Gwelet a ran ar C'harr, ar Yar hag an Tri Roue : / Tomm 'vo an heol arc'hoaz, mar plij gant Doue.
V.
(1) (Tennañ, sachañ) ar c'harr war e gein : s’attirer des ennuis.
●(1766) MM 659-661 (Li) C.-M. le Laé. Ennez aso e pep affer / Finnoc'h ividoc'h an anter / ar c'har a dennit var o quéin, tr. G. Esnault «cet homme-là connaît en toutes circonstances plus de rubriques que vous au-double; c'est une «charrette que vous vous roulez sur le dos». ●(1878) EKG II 286 (L) L. Inisan. Me gaf d'ign e raio an traou-ze muioc'h a vad d'eomp eged lakaat an tan aman da zacha marteze ar c'harr var hor c'hein. ●(1878) SVE 643. Sacha ar c'har war ar c'hein, tr. L.-F. Salvet «Attirer la voiture sur son dos. (S'attaquer à plus fort que soi.)» ●(1890) MOA 218 (L). S'attirer des difficultés, tr. J. Moal «sacha ar c'harr var he gein.» ●414. Provoquer à contretemps, tr. «sacha ar c'harr var he gein.» ●(1905) ALLO 12 (L) Y.-V. Perrot. Reuzeudik oun evel ar vein. / Siwaz ! va unan var va c'hein / Am eus sachet ar c'harr ! ●(1910) MBJL 12 (T) L. le Clerc. Breiziz kêz ! Jachan ar c'har war o c'hein ê a rejont. ●(1919) FHAB Here 123 *Dir-na-Dor. Gwaz a ze, an eus bet klasket ken izel, koulz zo bet, danvez e skridou. Jachet an eus bet ar c'harr war e gein, ha tenvalaet sked e gurunen varz. ●(1929) EMPA 18 (T) *Paotr Juluen. Piou a dleo tamall nemeti h'ec'h unan ! ma karje, n'he doa ket sachet ar c'harr war he c'hein ! ●(1935) ANTO 3 (T) *Paotr Juluen. War ho kein, 'n an' Doue, na sachit ket ar c'harr. ●(1995) BRYV iii 161 (Li-Milizag). An hini a ra rebechou, hennez a zo o sacha ar harr war e gein ! Hag an tu eneb en em gavo gantañ ! ya !
(2) Re gargañ ar c'harr : boire trop.
●(1905) DIHU 5/89 (G) *Job an Drouz-vor. Hineah é ma hoah re garg er har : gargusen er handerù en des tronpet é ziùhar, ha pargellat e hra ag er choéj. ●(1958) BRUD 5/34 (L) *Mab an Dig. Re garget oa ar harr ha diou pe deir gwech e jaras.
(3) Bezañ kouezhet eus lost ar c'harr : être parvenu.
●(1890) MOA 249 (L). Personne de bas étage, tr. J. Moal «aotrou kouezet euz lost ar c'harr, m. (Fam.)» ●(1910) MBJL 97 (T) L. le Clerc. Ya, eur prins, mar plij, hag eur prins gwirion, n'eo ket unan koueet eus lost ar c'har. ●(1923) FHAB 1922 – légérs changements de langue – Pièce inspirée de Molière, M. de Pourceaugnac)">AAKL 41 (L) Y.-V. Perrot. Chê ! petra eo houman ? eur c'hoz itron bennak kouezet eus a lost ar c'harr, m'oar-vat ! ●(1923) FHAB Du 434. eun toullad aotronez kouezet eus a lost ar c'harr a oa eno en e raok, azezet ouz taol. ●(1927) TSPY 15-16 (L) L. ar Floc'h. Souezet oun, ha souezet bras, e teufec'h, c'houi, eun aotrou kouezet eus a lost ar c'har eveldoc'h da glask eur pried war ar maez, e lec'h dibab unan eus ho kendere, unan hag e deus eveldoc'h troet keïn da Zoue he badiziant hag e fask kenta... ●20. Set' ama eur stantilhon, avat, hag unan kouezet eus a lost ar c'har... pa oa o klask charreat ar re all. ●(1928) FHAB Mezheven 219 (L) *Tintin Anna. N'eo mui nemed eun itron kouezet eus a lost ar c'har. ●(1931) VALL 274. (Personne) de bas étage, tr. F. Vallée «kouezet eus lost ar c'harr fam.» ●536. Parvenu, tr. «kouezet diouz ou diwar lost ar c'harr (injur.).» ●(1957) AMAH 222 (T) *Jarl Priel. Ha hi kouezhet diouzh lost ar c'harr peogwir ne oa nemet ur fererez pa zimezas d'an Doktor B...
(4) Bezañ a-istribilh ouzh lost ar c’harr er skol : être le dernier.
●(1995) PTEZ 19 (K-Plougastell-Daoulaz) *Lan Rozmoal. «Azenn gorniek» ‘ vez laret d’eur pôtrig a-istribill ouz lost ar harr er skol !
(5) Kas e garr e-unan : savoir s’en tirer.
●(1877) FHB (3e série) 25/203a (L) *Jakez ar Velchenneg. Aoun da veza kemeret evit tud ne vent ket goestl da gass o unan ho c'har en dro. ●(1921) PGAZ 16 (L) F. Moan. Ton a jommaz gant ar re-ma, ken na oant savet mad ha goest da gas ho c'harr ho-unan enn dro. ●(1931) VALL 741. Capable de se tirer d'affaire dans la vie, tr. F. Vallée «gouest da gas e garr e-unan fam.» ●(1986) PTGN 62 (L) *Tad Medar. Med ar re-mañ a oar atao an tu da gas o harr o-unan.
(6) Ober e garr e-unan : se traîner avec peine.
●(1917) KZVr 240 - 07/10/17. Ober va c'har va-unan, tr. «se traîner avec peine, Loeiz ar Floc'h.» ●(1924) NFLO. Me tirer d'affaire seul, tr. Loeiz ar Floc'h «ober va c'harr va-unan.»
(7) Diskargañ e garr e toull an ode : coïtus interromptus.
●(19--) NPER. Me am eus diskarget va c'harr e toull an Odet (péché entre époux). (lire : an ode).
(8) Lakaat lost ar c'harr a-raok : mettre la charrue devant les bœufs.
●(1878) SVE 541. Lakaat lost ar c'har araok, tr. L.-F. Salvet «Mettre le derrière de la voiture en avant. (Mettre la charrue devant les boeufs.)» ●(1912) MELU XI 341. Lakaat lost ar c'hâr arok, tr. E. Ernault «Mettre la queue de la charrette en avant (la charrette avant les boeufs). (Hing., 26.) ●(18--) MIL.ms (d’après MELU XI 341). Lakaat lost ar c'harr araok.
(9) Mont e garr en douflez : échouer, ne pas réussir.
●(1942) VALLsup 59. Échouer, ne pas réussir, tr. F. Vallée «mont e garr en douflez T[régor] pop[ulaire].»
(10) Lonkañ ur c'harr houarnet :
●(1931) FHAB Mae 168 (L) Y.-V. Perrot. An holl a c'hoarze ganto, nemed an aotrou a jome atao ken tenval e benn hag unan hag en divije lonket eur c'harr houarnet.
(11) Treiñ ur c'harr bras e karrigell : faire péricliter ses affaires.
●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 36 (K Skrignag) Y.-V. Perrot. Trei eur c'harr bras e karrigell. (Da lavaret eo kas ar stal da stalig hag ar stalig da netra.)
(12) Stagañ kezeg ouzh lost ar c'harr : voir kezeg.
(13) Kac'het en deus e varc'h ouzh e garr : voir kac’hat.
- karr-a-dankarr-a-dan
m. = (?) Automobile ; locomotive (?).
●(1872) DJL 13. ar c'hirri a dan var ho rouden faïet.
- karr-an-teil(-pave)
- karr-ar-marv
- karr-argad
- karr-arsailhkarr-arsailh
m. (domaine militaire) Char d'assaut.
●(1931) VALL 111b. Char d'assaut, tr. «karr-arsailh.»
- Karr-Arzhur
- karr-bankek
- karr-boutinkarr-boutin
m. (transport) Autocar.
●(1967) LLMM 125/477. Mont a rae ar c'harr-boutin war-raok a sachadoù.
- karr-bras
- karr-chalbotat
- karr-darbarer
- karr-Davidkarr-David
m. (astronomie) Le chariot de David.
●(1865) LZBt Here 40. ar strollad stered a c'hanver Karr-David.
- karr-dibunañ
- karr-dibuner
- karr-dornkarr-dorn
m. kirri-dorn Charrette à bras.
●(1905) IVLD 256. soudardet ar Verc'hez (brancardiers) deuet gant ho c'hirri skanv, kirri-dorn.
- karr-dre-dankarr-dre-dan
m. Automobile, voiture.
●(1905) BOBL 01 avril 28/3e. Eur stok a zo bet erruet disul er Sklerded, etre kar-dre-dan eur Parizian o veaji ha gwetur ar chaloni Thaos. ●(1931) VALL 48b. Automobile, tr. «karr-dre-dan m.» ●(1954) VAZA 90. met un derzhienn spontus a oa gantañ ha tennañ a reas e huanadenn diwezhañ er c’harr dre dan war hent an ospital. ●(1955) VBRU 185. en em gouchañ adarre en hor c'hirri dre dan. ●(1963) LLMM 99/263. e oa war wel karr-dre-dan ar Prezidant.
- karr-eostekkarr-eostek
m. (agriculture) Chartil.
●(1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «qarr-æstecq. p. qirry-æstecq.»
- karr-glaouer
- karr-gloan
- karr-gwint
- karr-houarnkarr-houarn
m. kirri-houarn anc. Voiture automobile.
●(1920) LZBl Du 425. ne 'ioa ket a blas evid-omp er c'hirri-houarn (automobiles) ?
- karr-javkarr-jav
m. kirri-jav Charrette.
●(1985) ADEM 59. (An Arradon) ni 'boa ket ket 'maed ur jao d'ober hon labour ha neuse ur c'harr-jao.
- Karr-kamm bihanKarr-kamm bihan
m. (astronomie) Petite Ourse Ursa minor.
●(1931) VALL 520b. petite ourse, tr. «karr-kamm bihan m.»
- Karr-kamm brasKarr-kamm bras
m. (astronomie) Grande Ourse Ursa Major.
●(1935) CDFi 2 mars. steredenn ar Paotr-Saoud, a zo e lost ar C'harr-kamm-Bras.
►
●(1874) FHB 494/192a. Eur stereden losteg a veler brema e kichen ar c'har cam.
●(1927) GERI.Ern 264. ar c'harr kamm, tr. «charriot de David, constellation.» ●(1931) VALL 112b. Chariot de David, (constellation) tr. «Karr-kamm.» ●520b. grande ourse constellation, tr. «karr-kamm.» ●(1978) BZNZ 11. (Lilia-Plougernev) Ar c'harr-kamm hag ese 'm eus klevet ie, pa veze seizh steredenn... ●(1984) LPPN 659. (Poullaouen) «Karr-kamm», Grande-Ourse.
- karr-kañv
- karr-limon
- karr-marvkarr-marv
m. Catafalque.
●(1930) DIHU 231/140. E kreiz en iliz ne vezé ket gellet guélet leur Julian ar ér har-marù lakeit dehon é vrageriseu a getan sklas.
- karr-mordokkarr-mordok
m. Triqueballe.
●(1744) L'Arm 227b. Mordok. (Ce dernier veut aussi dire, une espèce de charette basse pour transporter les grosses pieces. Carre-mordok.
- karr-moulloùkarr-moulloù
m. Charrette dont les roues ne sont pas cerclées.
●(1732) GReg 154a. Charrette qui n'est pas ferrée, tr. «Qarr-moulou.»
- karr-neud
- karr-nezañkarr-nezañ
m. kirri-nezañ Rouet.
●(1633) Nom 169b. Rhombus : rouët à filer, deuidoir : vn carr da nezaff, traouill, lestel (lire : estel).
●(1732) GReg 831a. Rouet, instrument à rouë pour filer, tr. «Carr. p. qirry. qarr da neza.
●(1878) EKG II 231. Mari Toullek a zammaz he c'harr-neza var he skoaz.
●(1931) VALL 665b. Rouet à filer, tr. «karr-neza m. pl. kirri-neza.» ●(1933) MMPA 98. kas endro ar c'harr-neza.
►absolu. cf. karr
●(1732) GReg 413a. Filer au rouët, tr. «Neza gand ar c’harr.» ●831a. Rouet, instrument à rouë pour filer, tr. «Carr. p. qirry. qarr da neza.
●(1838) CGK 19. Da zornic quèr degaget o cass ar c’harr en dro. ●(1847) FVR 70. neuze ar bulzunou, ann nadoziou, ar c’hirri, ar morzoliou, enn eur ger, ann holl vinvijou. ●125. boud ho c’hirri mesket gant fringol ho mouesiou a rea eur muzik ar c’haera. ●(1888) SBI i 324. N’allan na lenn ha studia, / Gant kiri ’r merc’hed o nea, tr. «Je ne peux ni lire ni étudier, / Avec (le bruit que font) les rouets des filles, en filant.»
- karr-nezer
- karr-nijkarr-nij
m. kirri-nij fam. Avion.
●(1909) FHAB Here 306. araok ijina e garr-nij. ●(1931) VALL 51b. Avion, tr. «karr-nij m.» ●(1931) ALMA 47. An nijer Lécrivain a zo deuet a-benn a bignat gant e gar-nij uheloc'h eget an holl nijerien all betek-hen. ●(1932) ALMA 44. kompagnunez ar c'hirri-nij, bet kaset d'ar rivin gantan.
- karr-nijalkarr-nijal
m. Avion.
●(1927) FHAB Mezeven 131. Charl Lindberg, eur c’habiten yaouank eus an Amerik, 25 bloaz, kaera den a wiskas dilhad, en deus graet ar pez ne reas den biskoaz, treuzi ar mor, ha dont en un nijadenn, war e garr-nijal « The Spirit of Saint-Louis » eus a New-York da Bariz.
- karr-samm
- karr-skaonek
- karr-stlej
- karr-tankarr-tan
m. kirri-tan
(1) Locomotive.
●(1869) SAG 2. an armeou, al listri, ar c'hirri-tan ne deont ket ho-unan. ●42. hon ouztillou, al listri, ar c'hirri-tan. ●(1872) DJL 12. Ha gant ar c'hirri-tan pe karroz alaouret / Eb dale redfomp oll da vro an eürusdet. ●13. ar c'hirri a dan var ho rouden faïet. ●(1889) ISV 354. evel eur c'har tan var eun hent houarn.
(2) Voiture automobile.
●(1908) FHAB C'hwevrer 40. unan hag hen deus great ar c'har tan. ●(1931) VALL 48b. Automobile, tr. «karr-tan m.» ●(1935) BREI 428/4b. lazet gant eun donell rampet diwar garr-tan an Ao. Perron.
- karradkarrad
m. & adv. –où
I. M.
A. Charretée, contenu, charge d'une charrette.
●(1633) Nom 99b. Lignorum vehis : voiture, charrettée, tomberelée : vn carrat pe vn carg coat pe queuneut.
●(1732) GReg 152b. Charge d'une charrette, tr. «Carrad. p. carradou.» ●154b. Charretée, tr. «Qarrad. p. qarradou.» ●Une charretée de bois de chauffage, tr. «Ur c'harrad qeuneud.» ●(1744) L'Arm 53a. Charge d'une charrette, tr. «Carratt.. deu. m.» ●(1868) GBI I 496. O welet seiz mab 'n un tiad / O vont d'ann douar 'n ur c'harrad ! tr. «En voyant sept fils d'une même maison, / Allant en terre dans une même charrette !»
●(1874) FHB 493/185b. eur c'harrat foen. ●(1877) BSA 148. bet o kerc'hat eur c'harrad canab evit ho lacaat da sec'ha. ●149. dibrada ac'hano eur c'harrad traou ken pounner. ●(c.1897) GUN.dihu 146/316. Ur pautr bihan e ioh hag e vah er harrad.
●(1907) PERS 22. karajou foenn. ●(1912) BUEV 10. karadeu foen. ●(1915) HBPR 135. pignad var eur c'harrad dillad fank o vond d'ar c'houez. ●(1933) ALBR 53. eur c'harrad keuneud.
B. sens fig.
(1) Quantité.
●(1732) GReg 835a. Il a un sac tout plein de ruses, tr. «ur c'harrad finiçzaou a so gandhâ.»
(2) Kaout re garrad : avoir un fardeau moral trop lourd.
●(1906) FHAB Gwengolo/Here 347. mes Victoire ne divije morse re garad.
II. Loc. adv. A-garradoù : par pleines charrettes.
●(1897) EST 13. Ha kentéh d'er sulér er hass a garradeu.
●(1941) FHAB Gouere/Eost 58. A-raok kas ho parresioniz a-garradou wardu ilizou pell.
III. Ober, tapañ ur c'harrad foenn, lann : se marier avant son aîné(e).
●(1926) FHAB Eost 301 (K) *Ar C'herne. Aman n'eus ano nemed eus ar c'harradou foenn-ze a ra ar breudeur an eil d'egile hag ar c'hoarezed an eil d'eben. Karrad’z eus ken alïes tro ma timez en eun ti ar breur pe ar c’hoar yaouank arôg an hini pe ar re gosa… Lezenn ar c’hoari eo eta ; ar re yaouank oc’h ober, ar re goz o tapa… (…) E Leon e leverer ober ur c’harrad lann. ●(1952) LLMM 31/58 (Ki-Douarnenez) P. Denez. En un tiegezh, pa zimez ar verc'h yaouankañ a-raok an hini henañ, e lavarer he deus bet an hini henañ karrad-foenn gant he c'hoar. ●(1989) PLOENEG P.-V. Kerloc'h (Ki). Ober karrad foenn : pa zimez ar c'hoar yaouankañ a-raok an hini goshañ.
- karradiñ
- karragaenkarragaen
s. (phycologie) Algues Chondrus crispus.
●(1960) GOGO 203. (Kerlouan, Brignogan) le pioka, aussi appelé tapioka, liken, karagaen (pioka, tapioka, liken, karragaen), désignant à la fois le Chondrus crispus et la gigartina mamillosa, goémons très voisins et habituellement confondus dans la même appellation dans les différentes langues.
- karrakkarrak
s. (marine) Caraque, carraque.
●(1464) Cms (d’après GMB 98). Carrac, g. carraque, c’est une grande nef.
- karrañ
- karraozenn
- karrastellkarrastell
voir kanastell
- karrata
- karrbontkarrbont
m. –où (voirie)
(1) Voie pavée.
●(1499) Ca 32a. Carbont. g. voye pauee. l. hec strata / te. alias strehet. ●(c.1500) Cb 35a. Carbont / alias strehat. g. voye / paue. ●(c.1500) Cb. Strehet / et carbont : tout vng ibi vide. ●(1521) Cc. Strehat / vide in Carbont.
●(1890) MOA 166a. Chaussée, tr. «Karr-bont, m.»
(2) Arcade de pont.
●(1877) EKG I 129-130. Ped heur oa pa oa eat azindan he bount, ne oufen ket her lavaret (…) Hag ar persoun intru d'en em jacha er meaz euz he he garpount.
●(1923) KNOL 31. Hag ar miliner a reas eur c'harbount gant e vein milin.
(3) Viaduc.
●(1931) VALL 781a. Viaduc, tr. «karrbont m. pl. –boñchou.»
(4) Passage pour charrettes.
●(2007) GOEMOn 76a. le Carbon était un passage pour charrettes (en breton Karr Pont).
(5) Quai, jetée.
●(2007) GOEMOn 76a. Ce mot carbon peut désigner aussi un quai, une jetée.
- karrdikarrdi
m. –où Garage, hangar.
●(1659) SCger 8a. apentis, tr. «vr c'hardi.» ●(1732) GReg 44a. Appentis, toit qui n'a de pente que d'un côté, tr. «carty. p. cartyou. Carzy. p. carzyou.» ●(1744) L'Arm 14b. Appentis, tr. «Cardi.. eu. m.» ●23b. Auvent, tr. «Cardi.. ieu. m.» ●169a. Galerie, tr. «Cardi.. ïeu.» ●331b. Remise (…) De carosse, tr. «Cardi. m.»
●(1829) CNG 86. ur hardi lein a vouzel. ●(1856) VNA 59. le Hangar, tr. «er Hardi.» ●(1857) CBF 110. ar c'hardi, tr. «la grange.» ●(1889) ISV 167. en he c'hranch pe en he gardi.
●(1909) NOAR 36. n'en doa ken madou er bed-ma nemet Janed e wreg eun ti dioc'h ferm, hag eur c'hardi ma tastume loenedigou. ●(1934) BRUS 108. Conduisez votre voiture au garage, tr. «kaset hou kar d'er hardi.»
- karrdiañkarrdiañ
v. tr. d. Remiser, mettre au garage.
●(1931) VALL 329a. mettre au garage (une auto, une bicyclette), tr. «karrdïa.» ●641b. Remiser, tr. «kardia.»