Devri

Recherche 'la...' : 946 mots trouvés

Page 1 : de la-2 (1) à labouraj (50) :
  • la .2
    la .2

    interj.

    (1) =

    ●(1909) ATC 27. La ! La ! Peoc'h, keazig ! ●(1958) BRUD 5/28. La ! D'al labour eur pennad, beteg poent ar rouzig. ●46. La ! Bremañ kouskit sioul, Marianna, evel ar re all.

    (2) =

    ●(1936) DIHU 301/100. Kenévé-sé, la, é vehè bet rostet rah kaol Uisant er Goas.

  • la .3
    la .3

    m. La (note de musique).

    ●(1744) L'Arm 211b. La, note de chant, tr. «La, huéh-vétt noteenn ag er han. m.»

    ●(1931) VALL 413a. La (musiq.), tr. «la m.»

  • la / lar .1
    la / lar .1

    conj. subord. Que.

    ●(1971) CSDC 28. neuze gredon ket la ven bet aman hiriou. ●40. pa m'eus gwel la oa ket eur veradenn gwinegr en ti. ●(1974) THBI 162. me gred ivez la ziskennom eus an heol. ●208. Gouet peus la an daolenn se neus bet ur berz, mat iskis ?

  • lab
    lab

    f. –où

    (1) Abri.

    ●(1906) KANngalon Mae 113. al lab-ma 'zo d'hin, ha me c'hell dastum ama oll dud ar barrez ma plij d'hin... ●(1906) KANngalon Kerzu 269. sevel ul lab evit oferenna. ●(1909) FHAB Gouere 213. Foll eo an neb a zo e lab destummet enni leun a ed. ●(1913) FHAB Mezheven 194. Nikolazic a oa gourvezet en e lab var eur guchen golo. ●(1922) FHAB C'hwevrer 53. Peurvuia e saver en eur c'horn pe gorn eus ar park eun tamm lapig evit goudori ar sivi dastumet e kreiz an deiz. Al lapig-man a vezo kavet ivez pa ray glao !

    (2) (architecture) Appentis.

    ●(1732) GReg 44a. Appentis, toit qui n'a de pente que d'un coté, tr. «Lapp. p. lappou.»

    (3) Abri de véhicule.

    ●(1698) OUIS 174. une autre du costé de l’occident joignant la lapp à charrette. ●(1732) GReg 800b. Remise de Carosse, tr. «Lap ur C’harronçz. p. lapou.»

    ●(1982) TIEZ i 283. Un abri pour la charrette : loch ou lochenn ar c’hirri ; lap, lapig ou lappen ar c’harr. ●(1985) OUIS 174note. Lapp : ce mot désigne un hangar à charrette de faibles dimensions, à Ouessant 6 mètres sur 3 mètres (du breton lab).

  • lab-karr
    lab-karr

     f. Remise.

    ●(1905) IVLD 243. en em voda enn eul lap-kar pe granch. ●(1909) FHAB Eost 240. E lap-karr Stephan an Tigreat. ●(2000) PCRMM 333. (Plougastell-Daoulaz) Les charrettes (ar c'hiri) seront abritées dans le laborn (remise) ou lap karr (cabane à charrettes).

    ►absol.

    ●(1935) CDFi 14 septembre. da denna ar c'harr-skaonek er-meaz eus al lab.

  • Lababan
    Lababan

    n. de l. Lababan (ancienne commune ; Pouldreuzic).

    ●(1847) FVR 285. ann Aotrou Riou, Persoun Lababan. ●(1878) EKG ii 289. Unan anezho oa an Aoutrou Riou, persoun Lababan. ●(1890) MOA 21b. Laban ; - prononcez : Labaan.

    ●(1905) ALMA 64. Lababan.

  • labailh
    labailh

    s. Sot.

    ●(1904) DBFV 142a. labailh, s., tr. «sot, lourdeau (Guéméné, Faouët).»

  • laban .1
    laban .1

    adj. Niais.

    ●(1931) VALL 199b. laban, tr. «L[éon] niais.» ●291a. Faible d'esprit, étourdi, tr. «laban L[eon] adj.» ●(1964) BRUD 18/17. D'am zro da jom laban ! ●(1934) MAAZ 101. Kredet-hui kement-sé, pen labar !

  • laban .2
    laban .2

    m. –ed Faible d'esprit, niais.

    ●(1905) ALLO 30. dont a raio dizale, / Al laban da glask e zle. ●(1922) FHAB Genver 17. distagit ar ger laban evel ma tistagit ar ger aman = ici, ha nan evel ar ger aman = beurre. ●(1931) VALL 291a. Faible d'esprit, étourdi, tr. «laban L[eon] adj. m. pl. ed.» ●(1934) CDFi 8 juillet. ha bet o vaga al laban-ze epad keit-all !

  • labanetez
    labanetez

    f. = den laban.

    ●(1964) BRUD 18/31. Bremañ e hello foueta stal gant e goantiri, al labanetez ! ●34. Labanetez : laban, berr a spered.

  • labar
    labar

    voir laban

  • labaskenn .1
    labaskenn .1

    f. –ed Fainéant.

    ●(1874) FHB 493/184b. Hag e sonch deoc'h e talc'hin-me labaskenned evelse var va zro ? ●(1876) TDE.BF 385a. Labaskenn, s. m., tr. «fainéant, parresseux.» ●(1894) BUZmornik 90. e tastume enn he di kement labaskenn a ioa e kear evit tremen he amzer gantho o c'hoari.

  • labaskenn .2
    labaskenn .2

    f. –où

    (1) Vieille guenille, loque.

    ●(1876) TDE.BF 385a. Labaskenn a dû signifier haillons. ●(1877) FHB (3e série) 3/23b. n'en doa en he gerc'hen nemed eur viltanz a labasken carget a brenezier, ha c'hoaz e coesche divar he gein paneved ma vije ato skerbet (chelpet) gant eun turban colo.

    (2) Homme vêtu de guenilles, de loques, loqueteux.

    ●(1876) TDE.BF 385a. Labaskenn, s. m., tr. «Homme mal habillé.»

    ●(1931) VALL 60b. (homme) mal bâti, tr. «labaskenn.»

  • labaskennañ / labaskenniñ
    labaskennañ / labaskenniñ

    v. intr. Fainéanter.

    ●(1876) TDE.BF 385a. Labaskenna, v. n., tr. «S'étendre à terre par paresse au lieu de travailler, faire le fainéant.» ●Il se conjugue avec l'auxiliaire ober. Labaskenna a ra, il fait le fainéant. ●(1890) MOA 260a. Faire le fainéant, tr. «labaskenna, v. n. (anc.).»

    ●(1931) VALL 49b. Avachir (S'), tr. «labaskenni L[eon].»

  • labaskenneg
    labaskenneg

    m. labaskenneion

    (1) Personne sans énergie, mollasson.

    ●(1659) SCger 155b. LAbasquennec, tr. «lasche.» ●(1732) GReg 213b. Grand corps, & lâche, tr. «labasqennecq. p. labasqennèyen.» ●557a. Grand lâche, landort à tout ce qu'il fait, tr. «labasqennecq. p. labasqennéyen.»

    (2) Homme qui a de longues jambes.

    ●(1659) SCger 67b. homme qui a de longues iambes, tr. «labasquennec.»

  • labaskennek
    labaskennek

    adj.

    (1) Qui n'a pas d'énergie, fainéant.

    ●(1633) Nom 273b. Atta t[r]aine-pieds : vnan á treïn ez treït, labazquennec.

    ●(1741) RO 1262. Penaos bouqin labasquennec me gret esout disquientet.

    ●(1876) TDE.BF 385a. Labaskennek, adj., tr. «il se dit aussi d'un homme grand et mollasse.»

    (2) Loqueteux.

    ●(1876) TDE.BF 385a. Labaskennek, adj., tr. «Couvert de mauvais vêtements.»

  • labaskenniñ
    labaskenniñ

    voir labaskennañ

  • labedenn
    labedenn

    f. Commère, bavarde.

    ●(1983) PABE 26. (Berrien) labedenn, tr. «bavard, commère (sympathique).»

  • labenn .1
    labenn .1

    adj. Médisant.

    ●(1867) MGK 106. Ann teod labenn aliez d'he dro a vez flemmet. ●(1876) TDE.BF 612a. Teod-labenn, s. m., tr. «Il se dit d'un homme ou d'une femme qui a une méchante langue.»

  • labenn .2
    labenn .2

    f. Médisance.

    ●(1876) TDE.BF 385b. Labenn, s. f. C[ornouaille], tr. «Babil, médisance.»

  • labennañ
    labennañ

    v. intr.

    (1) Médire.

    ●(1899) MSLp xi 9 [100]. labenna «médire du prochain» G. Milin (note ms.).

    (2) Solliciter l'aumône.

    ●(1899) MSLp xi 9 [100]. labenna «solliciter l'aumône» G. Milin (note ms.).

    (3) Causer beaucoup.

    ●(1876) TDE.BF 385b. Labenna, labennat, v. n. C[ornouaille], tr. «Causer beaucoup, babiller, cancaner ; p. labennet.»

  • labenner
    labenner

    m. –ion Médisant.

    ●(1876) TDE.BF 385b. Labenner, s. m. C[ornouaille], tr. «Médisant, cancanier ; pl. ien.»

    ●(1931) VALL 61b. Bavard ; subs., tr. «labenner (et médisant).»

  • labez
    labez

    m.

    (1) Souillure.

    (2) Gwad-ha-labez : souillé de sang.

    ●(17--) EN 259. goaid a labe toud ; orer eo e gueled, tr. «elle est toute souillée de sang, c'est une horreur de la voir.» ●2357. ched(e) me goaid a labe, quarqued a houliou, tr. «me voici sang et souillure, chargé de plaies.»

  • labezad
    labezad

    m. –où Coup. (?) cf. lapas (?).

    ●(17--) EN 325-326. ja a bepred o defou diganimé / lapasad[o] bepred pe heuin a goste, tr. «oui et toujours, ils attraperont de ma part / des coups toujours quand je les trouverai de côté.»

  • labezadur
    labezadur

    m. –ioù Lapidation, action de lapider.

    ●(1931) VALL 418a. Lapidation, tr. «labezadur m.»

  • labezadurezh
    labezadurezh

    f. Lapidation.

    ●(1732) GReg 562b. Lapidation, action de lapider, qui étoit ordinaire chez les Juifs, tr. «labezadurez.»

  • labezañ / labeziñ
    labezañ / labeziñ

    v. tr. d.

    (1) Lapider.

    ●(1575) M 798. perchen an bergez, aduy de labezaff, tr. «le propriétaire du verger le lapidera.» ●(1650) Nlou 44. Hep enebran ez voé cannet, / Iesus dytruez labezet, tr. «Sans égard il fut battu / Jésus, lapidé sans pitié.» ●(1633) Nom 193b. Cæsim ferire : batre, couper & tailler : squeiff, cannaff, trouchaff, labezaff, taillaff á pezyou.

    ●(1659) SCger 72a. lapider, tr. «labeza.» ●(1659) SC 111. en lesen ancien ez oant labezet. ●(c.1680) NG 1927. De labeou Jesus. ●(1732) GReg 562b. Lapider, tuer quelqu'un à coups de pierres, tr. «Labeza. pr. labezet. Van[netois] labeeiñ. pr. labeët.» ●Le Sauveur empêcha les Juifs de lapider la femme adultère, tr. «Hon Salver a viras oud ar yuzévyen ne labezzént ar c'hrecg a yoa bet surprenet èn avoultryaich.»

    ●(1868) FHB 159/22a. labeza an ini a dorre ar gourc'hemenze. ●(1894) BUZmornik 139. Mathias a oue koundaonet da veza labezet, da lavaret eo, lazet a daoliou mein.

    ●(1904) ARPA 168. Moyses a c'hourc'hemen d'eomp labeza (…) eun hevelep maouez. ●(1904) DBFV 142a. labéein, tr. «lapider.» ●(1913) AVIE 165. Moïz e hourhemen d'emb labéein er sort tud sé.

    (2) Salir, souiller.

    ●(1872) ROU 102a. Salir, tr. «labeza.» ●103b. Souiller, tr. «labeza.»

    (3) Salir moralement.

    ●(1872) GAM 33. Labeza eul Leanez ! Labeza eur vaouez !

    (4) Calomnier.

    ●(1931) VALL 92a. Calomnier, tr. «labeza.»

    (5) Souiller sexuellement, violer.

    ●(1907) BOBL 13 juillet 146/3d. soudarded o saillet en tier hag o labea merc'hed.

    (6) sens fig. Labezañ e gorf gant al labour : s'abîmer la santé par un travail trop dur.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/469. (An Ospital-Kammfroud) Labea (Labeza) : v. détériorer sa santé par un travail malsain ou excessif, travailler «comme une brute» : souez ebed e vefe maro an den-ze ken yaouank all : e-pad e vuhez n'e-neus greet nemed labea e gorf gand al labour. ●(1964) LLMM 102/12. Grez hervez da nerzh ha da c'halloud, hep labezañ da gorf gant al labour.

  • labezerezh
    labezerezh

    m. Lapidation.

    ●(1732) GReg 562b. Lapidation, action de lapider, qui étoit ordinaire chez les Juifs, tr. «Labezérez.»

    ●(1904) DBFV 142a. labéereh, –reah, tr. «lapidation.» ●(1931) VALL 418a. Lapidation, tr. «labezerez m.»

  • labeziñ
    labeziñ

    voir labezañ

  • labezoniñ
    labezoniñ

    v. tr. d.

    (1) Salir.

    ●(1982) PBLS 315. (Sant-Servez-Kallag) labesoniñ, tr. «salir.»

    (2) Abîmer.

    ●(1982) PBLS 315. (Sant-Servez-Kallag) labesoniñ, tr. «abîmer.»

  • labiennet
    labiennet

    adj. (Yeux) cernés.

    ●(1931) GWAL 136-137/428. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Labiennet : daoulagad labiennet : yeux cernés, battus.

  • labistok
    labistok

    adj. =

    ●(1982) PBLS 18. (Langoned) labistok, tr. «(adj.) bizarre, légère, qui dit n'importe quoi (femme) ; terme argotique).»

  • labistr
    labistr

    coll. (ichtyonymie) Petits congres.

    ●(1732) GReg 197a. Petit congre, tr. «Labistrenn. p. labistr H[aut] L[éon].»

    ●(1876) TDE.BF 385b. Labistrenn, s. f., tr. «Congre de petite taille ; pl. labistr, masc.»

  • labistrenn
    labistrenn

    f. (ichtyonymie) Petit congre.

    ●(1633) Nom 43b. Anguilla : anguille, pimperneau : silien, labistren.

    ●(1732) GReg 197a. Petit congre, tr. «Labistrenn. p. labistr H[aut] L[éon].»

    ●(1876) TDE.BF 385b. Labistrenn, s. f., tr. «Congre de petite taille ; pl. labistr, masc.»

  • labodad
    labodad

    = (?) sklabodad, stlabodad (?).

    ●(1954) BRUD 20/44. Ma ! Laouig paour, setu aze eul labodad !

  • laborenn
    laborenn

    f. –où Remise.

    ●(1886) RUSq 292a. Loge, tr. «laboren. f. pl. ou.»

    ●(1902) MBKJ 173. Pa ziroll eur barr arne ha pa darz ar gurun, neuze e kavomp gras kaout eun ti pe eul laborenn d'hon repui. ●(2000) PCRMM 333. (Plougastell-Daoulaz) Les charrettes (ar c'hiri) seront abritées dans le laborn (remise) ou lap karr (cabane à charrettes).

  • laborennañ / laborenniñ
    laborennañ / laborenniñ

    v. tr. d. Remiser.

    ●(1886) RUSq 405b. Remiser, tr. «laborenna part. et.»

    ●(1931) VALL 641b. Remiser, tr. «laborenna, laborenni.»

  • laborenniñ
    laborenniñ

    voir laborennañ

  • Laboù
    Laboù

    n. de l. Al Laboù : Labou (Sizun).

    ●(1935) OALD 25/127. ez is, dre eur garrent sonn, da dapa hent Sant Riwall, o trei va c’hein d’ar Gidellou, d’ar Stamouezac’h ha d’al Labou.

  • labour
    labour

    m. –ioù

    I. M.

    (1) Travail, labeur.

    ●(1557) B I 45. Goude ma labour, tr. «après mon travail.» ●(1612) Cnf 29b. An sulyou à pep labour à miry.

    ●(1659) SCger 71b. labeur, tr. «labour.» ●120b. trauail, tr. «labour.» ●155b. labour, tr. «trauail.» ●(1732) GReg 935b. Travail, tr. «labour. p. labouryou, labourou. Van[netois] labour. p. éü.»

    ●(1821) SST 18. labour groeit. ●(1876) TDE.BF 385b. Labour, s. m., tr. «Travail de corps et d'esprit.»

    ●(1900) MSJO 202. en doare-ze Jesus ne reas ket eul labour (...) nemet dre urs pe aotre sant Joseph. ●(1904) DBFV 142a. labour, m. pl. eu, tr. «travail, labeur.» ●(1926) KANNgwital 286/432. diouisieg int evit gounid o bara ha re a spered o deuz evit mont var al labouriou pounner.

    (2) Métier.

    ●(1557) B I 3. Tut a pep labour, tr. «gens de tous métier.» ●7. Tut a labour, tr. «des hommes de métiers.»

    (3) Agriculture.

    ●(1732) GReg 240b. Culture, tr. «Labour.»

    ●(1876) TDE.BF 385b. Labour, s. m., tr. «culture, labourage.»

    (4) Besogne, acte sexuel.

    ●(17--) EN 699-702. Ho ! Ho ! Teodosia, leanes difroqued, / ped corn o heus groed din, boe ma on sortised ? / Chetu dif s[is]un sou, ne non qued deud do que, / hac a labour a reinc bean groed gand eur re, tr. «Ho ! ho ! Théodosia, religeuse défroquée, / combien de cornes m'avez-vous faites depuis que je suis sorti ? / voilà deux semaines que je ne suis venu vers vous, / et le travail doit être fait par quelqu'un.»

    (5) Fonction d'une pièce.

    ●(1905) FHAB Mae/Mezheven 94. stag ez euz outhan eun tam ler hanvet bridaouerez, ha labour ar vridaouerez eo starda ar verzit.

    (6) [au plur.] Travaux de construction.

    ●(1889) SFA 39. Al labourou-ze a ioa padet epad ar bloaz 1206.

    II. [en locution]

    (1) (en plt de qqc.) El labour : en usage.

    ●(1935) FHABvug Pask 103. e Sant-Yann Balanan, e parrez Plouvian, ema hirra maen-aoter a oufed gwelet, moarvat, er bed kristen ; gwasa pez a zo, kouezet pe ziskaret eo diwar e chichen ha breman ema o vresa dindan treid an dud. Eun dra vat e vije, war va meno, e lakat a-nevez el labour hag en enor.

    (2) El labour : au travail.

    ●(1908) PIGO II 171. Hag an dorn en labour raktal. ●(1942) DIHU 368/31. Nen doh ket hoah él labour, emé ean rok ? ●(1982) TKRH 39. Abred e veze laket ar vugale el labour gwechall.

    (3) E-dan al labour : en plein travail.

    ●(1913) AVIE 229. édan el labour hag en tuemdér.

    (4) Kaout labour da : ne pas avoir fini de.

    ●(1868) FHB 163/55a. o deus labour da rouevad c'hoas.

    ●(1903) MBJJ 170. Mes labour o defo da c'hortoz. ●(1947) BIKA 38. Labour am bo da zic'houzouga dre ar prenestr betek an noz.

    (5) Kaout labour (+ v.) : il faut.

    868) FHB 198/333b. Pa erruer eno, e vez labour gortoz. ●(1870) MBR 174. labour gedal ho pezo. ●(1894) BUZmornik 295. Labour klevet skandal e devoue pa erruaz dirak he mestr.

    ●(1912) CHEG 25. Ma 'z afec'h di da glask he bez, ho pefe labour klask. ●(1934) OALD 48/112. labour gortoz o devezo !

    (6) Kaout labour (+ v.) : obtenir.

    ●(1910) MAKE 68. pa c'helle kaout labour gwriat, e laboure.

    (7) Bezañ war al labour : être au travail.

    ●(1860) BAL vii. ac ho lezo e peoc'h pa vezoc'h var ho labour.

    ●(1900) MSJO 129. kouls var hol labour eget e mare an diskuis. ●219. Guelet eo bet gant tud Nazareth var he labour.

    (8) Bezañ gant e labour : être au travail.

    ●(1857) CBF 54. Didrouz edo enn he di gant he labour, tr. «Il travaillait paisiblement dans sa maison.»

    (9) Labour vicher : occupation professionnelle.

    ●(1953) BLBR 58-59/10. an nebeut a amzer-vak a gave diwar e labour-vicher.

    (10) Ober labour tri : travailler comme quatre.

    ●(1957) AMAH 67. en doare ma rae pep hini anezho labour-tri.

    (11) Labour sul : voir sul.

    III.

    (1) Ober labour beleg : voir beleg.

    (2) Ober labour denjentil : voir denjentil.

    (3) Labour wenn : voir gwenn.

    (4) Labour intañvez : voir intañvez.

  • labour-dorn
    labour-dorn

    m. Travail manuel.

    ●(1911) BUAZperrot 430. e rannas e amzer etre ar beden (…) hag al labour-dourn.

  • labour-douar
    labour-douar

    m. Agriculture.

    ●(1907) VBFV.bf 45a. labour-doar, m., tr. «agriculture.» ●(1932) KWLB 5. diwar-benn al labour-douar.

  • labour-korf
    labour-korf

    m. Travail physique.

    ●(1911) BUAZperrot 209. Seiz heur labour-korf. ●350. beteg ma teue an heur da staga d'al labour-korf.

  • labour-ret
    labour-ret

    m. Travaux forcés.

    ●(1869) FHB 215/42b. condaonet da zek vloas labour-red.

  • labour-spered
    labour-spered

    m. Travail intellectuel, spirituel.

    ●(1911) BUAZperrot 350. O buez a ioa rannet etre tri dra : al labour-spered, al labour-korf hag ar beden.

  • labourad
    labourad

    m. –idi Travailleur.

    ●(1866) FHB 100/380b. Monsieur Arc'hanteg eta a ra d'he labouridi labourat sûl-voel-pemdez.

  • labouradeg
    labouradeg

    f. –où

    (1) Atelier, lieu de travail.

    ●(1732) GReg 59b. Attelier, lieu ou plusieurs ouvriers travaillent ensemble, tr. «Labouradecq. p. labouradegou.» ●556a. Laboratoire, lieu où les chymistes travaillent, tr. «labouradecg. p. labouradegou.»

    ●(1847) FVR 70. pep-hini a zistroe d'he labouradek. ●(1847) MDM 155. Eno ez euz eur milion a zivreac'h o labourat noz-deiz el labouradegou ar vourc'hisien. ●(1876) TDE.BF 385b. Labouradek, s. f., tr. «Atelier, laboratoire.»

    ●(1927) GERI.Ern 10. labouradeg, tr. «atelier, ouvroir.»

    (2) Usine.

    ●(1954) LLMM 42/12. Manet eo war lein e gein da selaou e galon baour o talmiñ gant trouz ur mekanik ha zoken ul labouradeg a-bezh.

    (3) Travail fait ensemble, en équipe, en commun.

    ●(1927) GERI.Ern 10. labouradeg, tr. «travail en commun.» ●(1985) AMRZ 91. Pa veze labouradegou evel-se, e teue d'or zikour an amezeien.

    (4) special. Ouvroir.

    ●(1732) GReg 683b. Ouvroir, salle où les Religieuses se trouvent pour faire leurs ouvrages, tr. « Labouradecg. p. labouradegou. »

  • labouradur
    labouradur

    m. Labourage.

    ●(c.1500) Cb [labouradur]. oeuuraige de labeur. b. labouradur vide in traueill.

    ●(1732) GReg 556b. Labourage, l'art, & l'action de labourer la terre, tr. «labouradur.»

  • labouradur-douar
    labouradur-douar

    m. Agriculture.

    ●(1868) FHB 194/300a. Skol labouradur an douar. ●(1869) FHB 232/184a. classou al labouradur douar.

  • labouraj
    labouraj

    m. Agriculture.

    ●(1732) GReg 240b. Culture, tr. «Labouraich.» ●556b. Labourage, l'art, & l'action de labourer la terre, tr. «Labouraich.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...