Devri

Recherche 'man...' : 216 mots trouvés

Page 1 : de man-1 (1) à mandad (50) :
  • man .1
    man .1

    adj. poss. Mon, ma, mes.

    ●(c.1680) NG 279. Tremin dre men douar.

    ●(1907) BSPD I 195. men gloér ha mem boneur. ●(1924) NOLU 14. men Doué, nag a stal ! ●31. Sklasein e hra men goèd.

  • mañ .1
    mañ .1

    interj. Onomatopée qui imite le beuglement des vaches.

    ●(1912) FHAB C’hwevrer 63. Man, man, man eme va bioc’h.

  • man .2
    man .2

    f. & adv.

    I. F.

    A.

    (1) Lakaat man, van : faire cas.

    ●(1889) CDB 224. Ne lakfen van, pa ve laret, tr. «Je n'en ferais pas de cas...»

    ●(1926) FHAB Mae 182. Ar pôtrig (…) ne lakas man ebed evit en em zispartia diouz e dad. ●(1929) FHAB Du 410. ne lakont man da glevet ar vamm. ●(1929) MKRN 27. den ebet ne lak van, tr. «personne ne le craint.»

    (2) Ober, reiñ van ouzh ub. : faire cas.

    ●(1879) ERNsup 161. ober vañn deus u. b., faire cas de qqn, diouzin, de moi, Trév[érec].

    ●(1902) PIGO I 100. ne reaz van na deuz Per na deuz e wreg. ●(1907) PERS 288. An tad maleüruz ne roaz van evit klevet ar c'homzou poaniuz-se. ●(1911) SKRS II 111. Hen avad ne rea ket kalz a van evit klevet.

    (3) Ober van ouzh + v. : faire attention à, tenir compte de.

    ●(1911) BUAZperrot 94. mes Andre ne rea van ebed ouz o c'hlevet.

    (4) Ober (ur) van : tenir compte.

    ●(1889) KANngalon Gouere 75. Rak-se eta boazomp da vont da govez aliez kement hini a ra eur vân benag euz hor c'huzuliou.

    ●(1934) PONT 26. Keit all 'zo e pedan ha na rit van ! (…) Ha c'houi na rit van !

    (5) Chom e van-van : ne pas changer, rester tel quel (en plt d'un prix, d'un cours).

    ●(1868) FHB 188/255b. An ed a jom e van van, ervez ar c'hazetennou. ●(1868) FHB 201/360b. Ar priz a jom couls lavaret e pep leac'h e van-van... ●(1869) FHB 251/336a. An ed, eme gazeten ar Meziou, zo chomet e van van, er sizunveziou-ma, ep sevel na disken. ●(1872) ROU 104a. Stationnaire, tr. «Choumed e van-van.»

    (6) Ober man, van : feindre, faire semblant.

    ●(1659) SCger 56b. feindre, tr. «ober man.» ●109b. faire semblant d'estudier, tr. «ober neuz studia, pe man.»

    (7) Ober van ouzh + n. : faire attention à, tenir compte de.

    ●(1959) TGPB 79. Aner eo dit kunujenniñ ha dismegañsiñ, ne ra van ebet ouzh da veogadennoù.

    (8) Na ober van ouzh : ne pas craindre.

    ●(1857) CBF 91. Ann irvin, me gred, ne reont van ouz ar skourn ?, tr. « Les navets, je crois, ne craignent pas la gelée »

    (9) Hep ober ken a van ouzh + n. : sans faire plus attention à, sans tenir plus compte de.

    ●(1942) DRAN 78. Krapa a reont ouz ar run hep ober ken a van ouz an tarzadennou.

    B. F. Ur van.

    (1) [an négat.] N'ober ur van : n'avoir aucune réaction.

    ●(1934) FHAB Mae 197. Salaün ne reas ket eur van evit klevet gourdrouzou an eskibien c'hall.

    (2) Sell aze ur van : en voilà une histoire.

    ●(1936) IVGA 164. Sell aze eur van evit kas eur goziadez d'an douar !

    (3) Un rien (de temps, etc.).

    ●(1907) AVKA 125. pemp bara heiz ha daou besk : ur vann evid kement-ze a dud ! ●128. en eur vann a amzer e tigouejont. ●298. Ur vann goude, e kav ur mevel.

    (4) Ur van int : ils sont tous de même.

    ●(1659) SCger 125b. ils sont tout de mesme, tr. «vr van int.» ●176b. vruan int, tr. «ils sont de mesme.» ●(c.1718) CHal.ms iv. Ils sont tous de méme, tr. «ur van Int.»

    (5) Bezañ ur van da ub. : être égal à qqn.

    ●(1659) SCger 125b. ce m'est tout vn, tr. «vr van eo din.» ●176b. vruan eo dîn me, tr. «ce m'est tout vn.»

    II. Loc. adv.

    (1) A van da van : de fil en aiguille.

    ●(1966) BRUD 30/14. A van-da-van ez eas adverenn da goan ganim.

    (2) Dre van : sous prétexte.

  • mañ .2
    mañ .2

    m. enfant. Baiser.

    ●(1879) ERNsup 161. mañ, m. reiñ eur mañ, donner un baiser (enf[antin]), Trév[érec], Lanr[odec]. Diminutif mañekh, Trév[érec].

    ●(1942) DADO 18. Selaou ’ta, Kato, dek vloaz ec’h omp dimezet, hag eiz vloaz bennak n’am eus ket poket d’it. ’C’hanta, evit va finijenn, setu amañ eur mañig.

  • man .3
    man .3

    m.

    (1) Mousse.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. mousse espece d'herbe, tr. «man, quiuini.» ●(1732) GReg 644a. Mousse terrestre, mousse rampante, tr. «H[aute] Cor[nouaille] & Van[netois] man.»

    ●(1849) LLB 994-996. én hou pradeu glas ne blantet ket a hué, / Ma ne venet émber ou guélèt é peurat, / Er man doh ou gôlein. ●1650. leneu biwenet ged man ha heot tiner.

    ●(1908) DIHU 34/60. divañnein er gué e zou talvoudus : er man e hoarn ré bel en douster. ●(1934) BRUS 266. De la mousse, tr. «man, m.»

    (2) Man rous : mousse des talus.

    ●(1931) VALL 484a. mousse des talus, tr. «man rous.»

    (3) Man moger : mousse des murs.

    ●(1942) DHKN 100. é liù ar ru, brikemardet get man-magoér.

  • mañ .3
    mañ .3

    part. dém.

    I.

    (1) [après un subst.] Ci.

    ●(14--) Ab inscription. An materi a studiaff, pe prederaf a cafaf garu / Goude hon holl fet en bet man, divez peb vnan eu an maru. « Le sujet que j’étudie, quand je le médite, je le trouve dur : / Après toute notre carrière en ce monde, la fin de chacun est la mort. » ●(14--) Jer.ms 43. Dre amour den courtes / Ouz ma gres denessyt. // En ty man damany / Loget menbry vyhet : // Her huy so a bro pell / Me en sell, ha travellet, // Queffret lequet an taoll / Setu an caoll benet, tr. « Par amour, homme courtois, approchez de mon sein. / En cette maison, certes, vous serez logé, je l’assure. / Car vous êtes d’un pays lointain, je le vois, et avez voyagé. / Ensemble dressez la table. Voici les choux coupés » ●(1499) Ca 77b. Entrentraezou man. g. entre ces choses.

    ●(c.1680) NG 76. en treu-man. ●1848. En tan-men. ●(1792) HS 3. El livre-menn e vou el er réral.

    (2) [après une form. verb.] Qui vient, qui suit.

    ●(1941) FHAB Du/Kerzu 96b. an noz a zeu-man.

    (3) [après un équatif] Ken …-mañ : si … que ça.

    ●(1880) SAB 99. diskenn ken doun ma.

    ●(1919) BUBR 3/65. Pell-zo n’hon doa ket klevet a sort strakou ken tost-man d’eomp.

    (4) [après un toponyme] Ici.

    ●(1970) TDBP I 76. Tredrez-mañ a zo bet mad d'ar beorien ordinal, tr. « Trédrez ici a toujours été bon pour les pauvres, c'est-à-dire les habitants de Trédrez... ».

    (5) Ar re-mañ : ceux-ci.

    ●(1575) M 519. An reman nedaint quet, me cret dan priædez, tr. «Ceux-ci n’iront pas, je crois, au mariage.»

    ●(1893) IAI 40. Goad ar re-ma.

    ●(1909) FHAB Kerzu 382. Ar re-man zo maro !

    ►[avec la marque du plur.]

    ●(1890) MOA 158b. Ces vieillards-ci, tr. «ar re-maou goz.»

    II.

    (1) En hent-mañ : comme ceci.

    ●(1927) FHAB Genver 19. Ma vije bet graet en hent man e vije bet gwelloc’h.

    (2) Evel-mañ : comme ceci, comme il suit.

    ●(1787) BI 44. Èhel-le-man, e’m’ean, éma calon er pehour ahurtet. ●(17--) TE 261. Èl-men é vou inourét en hani e fal d’er Roué inourein.

    ●(1913) AVIE 14. Gañnedigeh Jézus-Krist e zou bet èlmen.

    III. [relie deux mêmes termes]

    (1) [entre deux substantifs répétés] Exprime une précision.

    ●(1621) Mc 5. Ma Tat diuezaff ma gris confession, voue en amser man han amser.

    ●(1732) GReg 909b. A telle & telle condition, tr. «En divis-ma-divis.»

    (2) [entre deux pronoms répétés] Henn-mañ-henn : untel.

    ●(1862) JKS 239. Goulenn a reer petra a vraz en deuz great hen-ma-hen.

  • man-draezh
    man-draezh

    m. Mélange de sable et de fumier.

    ●(1857) CBF 104. Man-dreaz, m., tr. «Mélange de sable et de fumier.»

  • man-roial
    man-roial

    m. (botanique) Lichen plat.

    ●(1919) DBFVsup 40b. lichen plat, appelé autrement man roial, qui a des propriétés médicinales. ●47b. man roial, tr. «lichen plat.»

  • manac'h
    manac'h

    m. & interj. –ed, menec'h

    I. (religion) M.

    (1) Moine.

    ●(1499) Ca 130b. Manach. g. moine. ●(1580) G 762. ha huy ho menec'h, tr. «vous et vos moines.» ●(1612) Cnf 36a-b. mar deo bellec, pé cloarec constituet en vn vrz sacrr bennac, pé manach, pé religius.

    ●(1659) SCger 80b. Moine, tr. «Manac'h p. Menec'h.» ●158a. Manac'h p. Menec'h, tr. «Moine.» ●(1732) GReg 631b. Moine, Religieux solitaire, religieux rentez, tr. «Mañnac'h. p. menec'h. meneac'h, menac'h. Van[netois] Monac'h.p. menah. meneh.»

    ●(1821) SST 127. ur Menah santel. ●(1849) LLBg II 100. meneh, guisket é guen. ●(1877) FHB (3e série) 21/171a. nemet e prezek ar manac'h evit he zac'h. ●(1878) EKG II 177. ar venec'h hag al leanezed a oue lakeat er meaz eus ho c'houentchou. ●(1894) BUZmornik 234. mar karjenn beza he lezet da vont da vanac'h.

    ●(1907) BSPD I 11. menahed kouvand Tabennez. ●(1911) BUAZperrot 93. e wiskas eno saë ar venec'h. ●(1925) SFKH 5. ur monah santél.

    (2) Chaloni-manac'h : chanoine régulier.

    ●(1911) BUAZperrot 482. beza digemeret e touez chalonied-menec'h sant Augustin.

    (3) Urzh menec'h : ordre monastique.

    ●(1911) BUAZperrot 425. eun urz menec'h. ●(1915) MMED 240. en eun urz menec'h, striz ar reolen ennan.

    II. sens fig.

    (1) Moine, bouillotte.

    ●(1944) EURW I 138. lakaet ganti eur manac'h d'in em gwele.

    (2) Sexe masculin, membre viril.

    ●(1888) ADBR IV 164. Jan Robic ha Jan er Marechal / Ou des touzet en nos aral ; / Touzet ouent get Chouannet fal ; / En div Janet, en div briet / E lare ne rent forh erbet / meit ne vizé ou monah touzet, tr. «Ils ont tondu la nuit dernière Jan Robic et Jan Le Maréchal. Ils ont été tondus par ces Chouans pervers ; les deux Jeanette, les deux femmes disaient que cela leur était bien égal, pourvu qu'on ne leur tondit pas leur monac'h (1).» (1) Mot à mot moine (pudenda).

    (3) (Coquillage) Espèce de volute.

    ●(1840) EBB 18. monahh, tr. « moines (…) espèce de volute. »

    III. (ichtyonymie) Pesk-manac’h : moine, ange de mer commun (Local. Houat & Hœdic). cf. angl. Monkfish (?).

    ●(1850) HHO 71. Moines, Squalus squatina, tr. « Pesquet Meneh. »

    IV. Loc. interj. ; juron.

    (1) Forme euphémique de «damnac'h da vin».

    ●(1943) SAV 29/18. Manac'h da vin ! ano hennez n'emañ ket war ar c'halander. ●26. Manac'h da vin ! ma'c'h en em selaoufen, e rafen hizio eur c'hofad... ●27. Manac'h da vin ! Setu amañ va gwerenn !...

    (2) Pe 'vin manac'h !

    ●(1834) SIM 91. Ah ! jarnidiaoul, sell : an amezec Maze eo, pe vin manac'h !

    (3) Manac'h rous ! : Moine brun !

    ●(1895) FOV 241. Menah Rous ! 'mé Yehan, tr. «Par les moines rouges, dit Jean.»

    V.

    (1) Na vezañ graet se da vanac'h : il ne l’emportera pas au paradis.

    ●(1912) MELU XI 270 (T-Trevereg). N'eus ket gret ze dë vanac'h, ou Ne ket dë vannac'h 'n eus gret ze, tr. E. Ernault «Ce n'est pas à un moine qu'il a fait cela (je me souviendrai de cet affront, ce n'est pas tombé dans l'eau; il ne l'emportera pas au paradis). (Trév[érec].»

    (2) ...pe e vezin manac'h ! : j’en jurerais !

    ●(1931) VALL 410. J'en jurerais ! tr. F. Vallée «pe e vezin manac'h !

  • manac'h-baleer
    manac'h-baleer

     m. Religieux mendiant.

    ●(1909) NOAR 5. ha hi gwelet eur manac'h baleer en e zav e-kichen dor ar voger. ●(1911) BUAZperrot 275. bez e vezo eur manac'h baleer.

  • manac'h-beleg
    manac'h-beleg

     m. Moine-prêtre.

    ●(1868) FHB 196/316a. Var ho lerc'h e teue ar venac'h-beleien.

  • manac'h-gwenn
    manac'h-gwenn

     m. Cistercien.

    ●(1908) FHAB Eost 243. an Eskibien vras hag ar venec'h gwen. ●(1929) FHAB Du 431. eur manac'h gwenn eus a abati Beauport.

  • manac'h-pik
    manac'h-pik

     m. Templier.

    ●(1896) GMB 489. à St-Mayeux menac'h piq, tr. «Templiers.»

    ●(1931) VALL 731b. Templier, tr. «manac'h pik (rouge et blanc).»

  • manac'h-rous
    manac'h-rous

     m. Moine capucin.

    ●(1931) VALL 96b. Capucin, tr. «manac'h rous fam.» ●(1938) DIHU 324/102. léandi er Meneh rouz. ●(1990) STBL 39. urzh ar Gabusined, ar «venec'h rous» evel ma vezont anvet.

  • manac'h-ruz
    manac'h-ruz

     m. Templier.

    ●(1871) FHB 311/398b. eur gouent Menac'h ruz (Templiers). ●(1896) GMB 489. à St-Mayeux menac'h ru, tr. «Templiers.»

    ●(1911) BUAZperrot 251. urz ar venec'h ruz. ●(1931) VALL 731b. Templier, tr. «manac'h ruz.»

  • manac'hegezh
    manac'hegezh

    f. Esprit monastique.

    ●(1931) VALL 475b. esprit monastique, tr. «manac'hegez f.»

  • manac'hek
    manac'hek

    adj. Monastique, monacal.

    ●(1914) DFBP 215a. monastique, tr. «Manac'hek.» ●(1931) VALL 475b. Monacal, tr. «manac'hek.» ●Monastique, tr. «manac'hek.»

  • manac'hel
    manac'hel

    adj. Monacal.

    ●(1914) DFBP 215a. monacal, tr. «Manac'hel.» ●(1931) VALL 475b. Monacal, tr. «manac'hel.» ●Monastique, tr. «manac'hel.»

  • manac'helezh
    manac'helezh

    f. État monastique.

    ●(1931) VALL 475b. état monastique, tr. «manac'helez f.»

  • manac'herezh
    manac'herezh

    s. État monastique.

    ●(1744) L'Arm 243a. Moinerie, tr. «menahereah.. heu.» ●243b. Monacal, tr. «A aparchantte d'er Venéhage ou Venahereah.»

    ●(1931) VALL 475b. état monastique, tr. «manac'herez m. (Grég. : vie, occupation des moines.»

  • manac'hez
    manac'hez

    f. –ed Nonne.

    ●(1499) Ca 130b. Manaches. g. moynesse.

    ●(1732) GReg 632a. Moinesse, terme de mépris, pour dire, Religieuse, tr. «Manac'hès. p. Mañnac'hesed.»

  • manac'hiñ
    manac'hiñ

    v. tr. d. (religion)

    (1) Nommer moine.

    ●(1910) ISBR 53. érauk bout menahet. ●(1939) KOLM 38. aveit bout monahet é Iona. ●125. Diès e vezè bout menahet é Lanneu Breih.

    (2) (En) em vanac’hiñ : se faire moine.

    ●(1923) DIHU 142/247. goudé é hras er chonj de zilézel rah é zañné eit um venahein.

  • manaenn
    manaenn

    f. (domaine maritime) Perte d'amplitude de la marée.

    ●(1988) HYZH 177/17. manaenn. Ur gwall vanaenn en deus graet ar mor hiziv. Da lavaret eo ez eo chomet kalz uheloc'h an darze eget en dervez a-raok.

  • manal
    manal

    f. –où (agriculture)

    (1) Gerbe. cf. malan

    ●(c.1718) CHal.ms ii. gerbe, tr. «menal, fesquen, masquen.»

    (2) Gerbier.

    ●(1732) GReg 457a. Gerbier, tas de gerbes dans les chamsp, tr. «Van[netois] menal. p. ëu.»

  • manaliñ
    manaliñ

    v. tr. d. (agriculture) Engerber.

    ●(1732) GReg 345b. Engerber, mettre les gerbes en tas, tr. «Van[netois] menaleiñ.»

  • manam / menam
    manam / menam

    interj. & m. –où

    I. Interj. Onomatopée qui exprime le fait que l'on trouve la nourriture bonne, miam.

    II. M. par ext.

    (1) Douceurs, nanan.

    ●(1906) DIHU 14/53. Lipet mist é bet rah «menammeu» er hetan degasad. ●(1934) BRUS 231. Des douceurs, tr. «menam.» ●(1939) RIBA 63. Seùel e hra en diù voéz ou grégadeu kafé a ziar en oèled, her arnehè de rein ou «menam» de dañoat.

    (2) Très bon alcool.

    ●(1932) BRTG 52. ur vouteillad «menam» get peb unan anehé.

    (3) Le meilleur (de).

    ●(1934) MAAZ 64. Oeit é rah menam en treu kaer get honneh, ha, get me hani-mé, ne zo chomet nameit er cherraj.

  • manamer
    manamer

    m. –ion Homme qui festoie.

    ●(1932) BRTG 59. leuiné er hoazed «menamerion».

  • manamerez
    manamerez

    f. –ed Femme qui festoie.

    ●(1932) BRTG 54. banùezieu «menammerézed».

  • manamerezh
    manamerezh

    m. Arrosage (d'un repas).

    ●(1932) BRTG 51. Braù ha kaer é bet «menammereh» er seih dé ketan ; dibar é bet «menammereh» en eihvet dé.

  • manamiñ
    manamiñ

    v.

    (1) V. tr. Arroser (un repas, etc.).

    ●(1932) BRTG 51. «Menammet» ha «moérebet» e zo bet dehon eit té dohtu, a zeùeh.

    (2) V. intr. Festoyer.

    ●(1932) BRTG 51. aveit «menammein» én inour d'er minourig.

  • manañ
    manañ

    voir menel

  • manañs .1
    manañs .1

    f. Durée.

    ●(1575) M 1986. ho poan so en mananç, tr. «leur peine demeure.» ●2047. an tan man hep mananç nac exellanç lancet, tr. «Ce feu sans consistance, sans qualité utile.»

  • manañs .2
    manañs .2

    s. –où Menace.

    ●(1659) SC 97. dre oal alli, dre bromessaou, dre manançou, dre goall exempl. ●(1732) GReg 613b. Menace, tr. «manançz. p. manançzou.» ●Je ne crains point vos menaces, tr. «Ne zougeañ qet ho manançzou.»

  • manañs .3
    manañs .3

    v. Menacer.

    ●(1659) SCger 78a. menacer, tr. «manancç.» ●158a. manancç, tr. «menacer.»

    ●(1732) GReg 613b. Menacer, tr. «mananç. pr. manancet.»

  • manañser
    manañser

    m. –ion Celui qui menace.

    ●(1732) GReg 613b. Celui qui menace, tr. «manancer. p. yen.»

  • manañsus
    manañsus

    adj. Menaçant.

    ●(1732) GReg 613b. Menaçant, tr. «Manançzus.» ●Un regard menaçant, tr. «Ur sell manaçzus.»

  • manant .1
    manant .1

    adj. Négligent, en retard.

    ●(1575) M 1813. voar an bet man, breman hep bout manant, tr. «en ce monde maintenant, sans être négligent.»

  • manant .2
    manant .2

    m. –ed Celui qui habite tel ou tel endroit.

    ●(1732) GReg 264a. Demeurant, ante, tr. «manandt. p. manandted.»

  • manantez
    manantez

    f. –ed Manante.

    ●(1931) BAGA 40. Me avat n'oun ket manantez !

  • manati
    manati

    m. –où (religion) Monastère.

    ●(1499) Ca 3a. Abaty. gallice. abbaye. Vide in manachty. ●122b. Leanty et manachty tout vng ibi vide. ●130b. Manachty. g. monastere.

    ●(1659) SCger 80a. Monastere, tr. «manac'hti.» ●(1732) GReg 631b. Moinerie, maison de Moines, tr. «Manac'h-ty. p. manac'htyou. Manaty. p. Manatyou.»

    ●(1903) MBJJ 25. manati Kerbeneat. ●(1911) BUAZperrot 33. En dizro e reas e zisken e manati Lerin. ●194. diazezourez eleiz a ilizou, a hospitaliou hag a vanatiou. ●(1942) DIHU 372/83. Din ! din ! din ! Klohig bihan monati sant-Dukokan, ar zoareu Klegereg, e dinsé difonn en noz-sé. ●(1942) DIHU 372/83. Din ! din ! din ! Klohig bihan monati sant-Dukokan, ar zoareu Klegereg, e dinsé difonn en noz-sé.

  • mañch
    mañch

    m. –où, –eier

    I.

    A. (habillement)

    (1) Manche (d'habit).

    ●(1633) Nom 111b. Conlobium, exommis : habillement sans manches : habillamant diuaing, ne deffe quet á manigou (lire : maingou). ●113b. Tunica : sayon, saye sans manches : tunicl, sæ diuaing, ne deffequet á maingou. ●119b. Manica : vne manche : vn maing. ●184b. Manubrium, capulus : manche : maing.

    ●(1659) SCger 76a. manche d'habit, tr. «manch.» ●(1732) GReg 597b. Manche, partie de l'habit, tr. «Mainch. p. mainchou. Van[netois] manch. p. ëu.» ●(1744) L'Arm 228a. Manche, partie de l'habit, tr. «Manche. eu.» ●(1766) MM 1127. goude he tronzzas he vanchou, tr. «Après quoi, il troussa ses manches.»

    ●(1849) LLB 1797. ou mancheu tronsed. ●(18--) GBI II 332. Ann dantelez war ar manchou, tr. «la dentelle aux manches.»

    ●(1902) PIGO I 180. Personik a dronchas e vancho. ●(1909) KTLR 130. Gant kil he zorn hag e vaench, Lom a zec'has he zaelou. ●(1920) FHAB Gouere 389. Pipi Neud en evoa tronchet e vanch betek e ilin. ●(1955) STBJ 207. eur jeumjetenn gant tammou voulouz du ive war ar mañchou.

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur mañchoù : une paire de manches.

    ●(1790) MG 247. Mem boai reit ur uéh Sadourn-Vasq ur mancheu d'obér.

    ●(1868) SBI I 160. Eur manchigo taffetas.

    ●(1908) FHAB Gwengolo 265. usa (...) o mancheier ilinou.

    (2) [au plur.] =

    ●(1732) GReg 115b. Brassieres, tr. «H[aute] Corn[ouaille] manchaou. manchau.»

    (3) Bezañ war mañchoù e roched : être en manches de chemise.

    ●(1923) KNOL 18. Sada ma tigwezas ganti, eun den war manchou e roched.

    (4) Beg-mañch : fausse manche.

    ●(1931) GWAL 136-137/423. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Beg-mañch (Beg-milgin) : riblez-roched (liester : begou-mañchou).

    ●(2013) COSBI 36-37. Afin de cacher les longues manches de la chemise portée en sous-vêtement et dépassant sous les manches du gilet, les femmes porteront des bouts de manches (begoù mancheier).

    B. par ext.

    (1) Sac.

    ●(1955) STBJ 91. karga ar mañch. ●(1958) ADBr lxv 4/509. (An Ospital-Kammfroud) Mañch-kerh : n. m. – Musette, sac cylindrique en grosse toile (du genre sac de marin) qu'on suspend à la tête d'un cheval pour lui servir de mangeoire ambulante.

    (5) (cuisine) Sac de cuisson du farz.

    ●(1905) AGTG 47. ar farz-manch er gaoter.

    II. Manche (d'outil).

    ●(1633) Nom 178a. Stiua : le manche : maing an quillorou. ●184b. Manubrium, capulus : manche : maing. ●196a. Securis manubrium : le manche d'vne coignée : maing an bouchal.

    III.

    (1) Lavaret d'e vañch : se dire à soi-même. Cf. lavaret etre e roched hag e chouk, etre e roched hag e vruched, d'e dog.

    ●(1766) MM 241-242 (Li) C.-M. le Laé. Cant guéach bemdez e lavaràn / Dam manch he miquéal pa sonjàn, / Eo en domach bras dar roué / [De]ffot ne de bet en armé, tr. G. Esnault «Cent fois le jour je dis à mon pourpoint...»

    (2) Soñjal en e vañch : penser en soi-même.

    ●(1766) MM 1330 (Li) C.-M. le Laé. En ho manch e sonje dezo, tr. G. Esnault «en leur pourpoint ils pensaient.»

    (3) Bezañ e mañch ub. : être bien vu de qqun. Cf. bezañ war lizheroù ub.

    ●(1978) PBPP 2/2 384 (T-Plougouskant). Aet on en e vañch, tr. J. le Du «je suis dans sa manche / je suis bien vu de lui /»

    (4) Bezañ strizh a vañch : avoir l’esprit très étroit.

    ●(1732) GReg 597b. J'ai la manche étroite, tr. Gr. Rostrenenn «Striz eo va mainch.» ●(1790) MG 39 (G) I. Marion. Marmotaad e rait inemb d'er hoh Person, rac me oai avar; marmottad e rér inemb de hennèn, rak m'en dai stréh a vanche; ha me zou-mé caus ? ●120. N'en don-quet quer stréh a vanche èl ma larét, Therès. ●393. Ma mé, me hoær, me gav é hoh raï stréh a vanche.

    ●(1935) DIHU 293/253 (G) L. Herrioù. Eit en dans é hellér laret ur sord ha rè strih a vanch e vehé en hani e larehé, èl ur person koh em es anaùet, é ma grons fal kement dans e zo. ●(1942) VALLsup 152. Rigoureux. (Moraliste), tr. F. Vallée «striz a vañch popul.» ●(1957) AMAH 73-74 (T) *Jarl Priel. O vezañ ne oa ket moarvat re strizh holl mañch ar Poloniad a wiskas e borpant, e roas aotre d'ar Saozon ha d'ar C'hallaoued da vont kuit pa garjent.

    (5) Bezañ ledan e vañch // Bezañ frank a vañch :avoir de l’ouverture d’esprit; être prêt à excuser, etc.

    ●(1790) MG 278 (G) I. Marion. Ne chongèn quet, me hoær, é oaih quer franq-ce a vanche. ●(1790) Ismar 392 (G) I. Marion. Unan franq a vanche, èl ma larér.

    ●(1869) FHB 245/285a (L) Y. P.. Eun den eün, emezhan, ha frank he vanch. ●(1877) FHB (3e série) 32/251a (L) *Mik an Dourdu. Mez bezomp frank a vanch. ●(1890) MOA 180 (L). Confesseur commode ou large, tr. J. Moal «kovesour frank he vanch.»

    ●(1913) KANNgwital 125/262 (Li). Mar d'oc'h fur, it gant an hini n'eo ket ledanoc'h he vanch eget hini Jezuz-Krist. ●(1948) KROB 8/11 (L) *Paotr Treoure. (Marijan) : C'houi, pa veze dindan ho fri / Eur banne sounn pe zaou pe dri, a gleve soroc'h awechou. / Bah ! N'oa ket kalet va rebechou ! // (Fañch) : Nann da ! Marjan evit he Fañch / A oa bepred ledan he mañch.

    (6) Bezañ hiroc'h e vrec'h eget e vañch : voir brec'h.

    (7) Na vezañ e geuz en e vañch : voir keuz.

  • Mañch
    Mañch

    m./f. Ar Mañch/Ar Vañch : La Manche.

    ●(1732) GReg 597b. La Manche, ou canal de Bretagne. Ar Vainch. (Van. er vanch. Il a donné dans la Manche. Eat eo èr vainch. ●859b. Ar vainch a zisparty Françz diouc'h Bro-sauz. ar vainch a lacqa disparty èñtre Gall, ha Bro-sauz. ●(1744) L’Arm 228a. Er Vanche. m.

    ●(1834) KKK 50. Koñtemplid é Nord ar mor braz a listri ô piñnad hag ô tiskenn ar Vanch. ●96. hag enn eunn hevelep doaré pa binné pe a zispinné al listri er Vanch pé er Chanol. ●(1835) GUI 384. Ni e yas abah ur Vanche, / Dré orde en nemb e gommande. ●(1869) TDE.FB xviiib. ar Vanch.

    ●(1905) ALMA 16. stlejet e mor ar Manch. ●(1910) ISBR 6. Stedad en hantér-noz e lak d’hé zro er mammenneu de ridek tréma er Manch. ●(1923) ARVG C’hwevrer 22. evit mont d’an Osean pe d’ar Manch.

  • mañch-bagoù
    mañch-bagoù

    m. (habillement) =

    ●(1888) SBI II 178. C'hui zur 'dougo mancho-bago, tr. «vous, certes, porterez des manches à gigots.»

  • mañchad
    mañchad

    m. –où Contenu d'un sac.

    ●(1955) STBJ 129. eur mañchad frouez. ●(1958) ADBr lxv 4/509. (An Ospital-Kammfroud) mañchadou-kerh, eur mañchadig kerh.

  • mañchañ
    mañchañ

    v. tr. d. (argot de Pont-l'Abbé)

    (1) Manger.

    ●(1960) LLMM 82/311. Langaj-chon ar vilajenn gran. Mañcha = Debriñ.

    (2) Mañchañ grifoù : craquer des tunes, dépenser de l'argent.

    ●(1974) SKVT III 78. E-lec'h mañchañ grifoù, e lakaomp a-gostez.

  • mañchek
    mañchek

    adj.

    (1) Qui a des manches.

    ●(1633) Nom 113b. Tunicata manicata, manuleata : sayon, saye à manches : sæ maingecq.

    ●(1744) L'Arm 372b. Surtout, tr. «Mantêll-manchéc. f.»

    ●(1979) LJDR 81. ar jiletenn mäncheg.

    (2) (en plt de qqn) Maladroit, manche.

    ●(1957) AMAH 244. ken manchek hag un troc'her lann kollet gantañ gwigned ha fichell.

  • mañchenn
    mañchenn

    f. ­–où Jambe (de pantalon).

    ●(1977) LIMO 17 mars. manchenneu lavreg.

  • mañcherioù
    mañcherioù

    plur. (habillement) Corsage.

    ●(1957) BRUD 2/81. (Terrug) tavañcherou volañ, mañcheriou ivez. ●(1958) BRUD 3/106. (Terrug) Mañcheriou.... Mañchou, korvenn ar merhed.

  • mañchetez
    mañchetez

    s. –où (habillement) Manchette.

    ●(1732) GReg 267a. Deparier des manchettes, &c., tr. «Dispara manchetesou.» ●597b. Manchette, tr. «Manchetès. p. manchetesou.»

    ●(1876) TDE.BF 410b. mañchetez lostek, tr. «des manchettes pendantes.»

    ●(1910) MBJL 683. gant o «faux-col» hag o manchettezo. ●(1914) DFBP 204b. manchette, tr. «Manchetez.»

  • mandad
    mandad

    m. –où Mandat.

    ●(1659) SCger 76a. mandement, tr. «mandat.» ●(1732) GReg 598a. Mandat, ou mandement, tr. «Mandad. p. mandadou.»

    ●(1914) DFBP 204b. mandat, tr. «Mandat.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...