Recherche 'poul...' : 111 mots trouvés
Page 1 : de poul (1) à poull-raned (50) :- poul
- poulaj
- poulc'hadpoulc'had
m.
I.
(1) Mèche (de chandelle).
●(1633) Nom 166a. Lucerna simplex : chandelle à simple mesche : goulaouën ez deffe poulchat simpl, moan. ●Lucerna polymyxos : chandelle à double mesche : goulaoüen ves á poulchat bras ha doubl. ●Ellychnium : la mesche, lumignon : an poulchat, pe an meig.
●(1659) SCger 78a. meche, tr. «poulc'het.» ●(c.1718) CHal.ms ii. mesche de chandele, tr. «porhat, pourhat, pourhiat.»
●(1907) VBFV.bf 62b. porhad, m., tr. «de l'étoupe, grosse filasse.»
(2) sens fig. Lonkañ poulc'had : avaler des couleuvres.
●(1960) BAHE 23/32. Marteze e lavarot ez eo kement-se bindederezh ha regizidigezh. Lakomp ! Met lakaet e vezomp ken alies da lonkañ poulc'hod, (nann dre volontez fall alies,) ma sav droug en unan enep kement a vez graet da zistrujañ an dra wirion m'eo Breizh.
II.
(1) Lonkañ poulc'had : croire n’importe quoi.
●(1908) PIGO II 88 (T) E. ar Moal. Marvad, p'eo gwir e ve lonket poulc'had Mezarvro, ma re-me a dle tremen ive : toull frank a-walc'h a gavont war-lerc'h e re. ●(1931) VALL 172. Croire tout ce que l'on dit, tr. F. Vallée «lonka poulc'hod.» ●489. Trop crédule, tr. «lonker-poulc'hod fam. (plus fort).»
(2) Reiñ poulc'had da lonkañ : faire accroire.
●(1931) VALL 6. Faire accroire (à qqn), tr. F. Vallée «rei poulc'had da lonka fam.»
- poulc'hadenn
- poulc'hennpoulc'henn
f. –où, poulc'had
I.
(1) Mèche.
●(1499) Ca 102b. [gueleuiff] Jtem hoc lucinium / nii. g. nesche (lire : mesche) de chandele. b. pourchenn an golou. ●162b. Pourchenn. g. lymechon.
●(1659) SCger 165b. pourc'hen, tr. «mèche.» ●(1732) GReg 610a. Mèche de chandelle, tr. «Poulc'henn. p. poulc'hennou. pourc'henn. p. pourc'had.» ●(1744) L'Arm 234a. Mêche, tr. «Porhenn.. neu. f. Porhat. m.»
●(1907) VBFV.bf 62b. porhen, f. pl. neu, porhad, m., tr. «mèche de chandelle.»
(2) sens fig. Blague.
●(1962) TDBP II 58. Boulhenn (f.), tr. «invention, mensonge, fable, blague.» ●Me na gredan ket a voulhennou ar sort-se ! tr. «moi, je ne crois pas de mensonges comme ceux-là !» ●(1982) TKRH 95. Kontañ a rae boulc'hennoù dezhi.
II. Lonkañ poulc'henn : gober des histoires, des mensonges.
●(1931) VALL 338. Gober des histoires, des mensonges, tr. «lonka poulc'henn.»
- PouldahuPouldahu
n. de l. Pouldavid (Douarnenez).
●(1732) GReg 85b. boë poull-dahuth. ●737a. Poull-Dahuth.
●(1869) TDE.FB xixa. Poull-Dahut. ●(1879) BMN 223. eur vourc'hadenn hanvet Pouldaü. ●(1882) SVE 218. Da Boul-Dahu ’renker mont. (...) Ehudo ! da Boul-Dahu, / Da gerc’hat paneradou ehu. ●(1890) MOA 25a. Poull-Dahut (C) ; Pouldavid (L.T.).
●(1905) ALMA 18. ha gounit a rejont a-bez Goulien, Kleden-ar-C’hap, Plouhinek, Pouldavid, Nevez, ar Merzer. ●65. Pouldahut. ●(1924) ZAMA 7. An devez ma krogas gant e ugent vloaz, Youen, prins yaouank Pouldahud, leshanvet c'hoaz Markiz ar C'hastelpaour. ●100. eur c'haor bennak aman da werza a-benn foar Bouldahud. ●(1928) FHAB Ebrel 4/133. pa oa pinvidik mor pesketerien Poulldahu, Goaïen. ●(1928) FHAB Du/406. Martoloded Douarnenez, Treboul ha Poulldavid o deus devosion d'an diaoul-se. ●(1931) FHAB Gouere/268. Poulldahut. ●(1943) ARVR 120/4. Pouldaud ha Sant Mikael. ●(1995) LMBR 45. Hervez ar vojenn eo amañ, e Pouldalu, e voe taolet Dahud er mor.
- PouldouranPouldouran
n. de l. Pouldouran.
●(17--) CSdogmael 28a. Eur wroeg demeuz a Pouldouran / so bet c'hoec'h vla o languisan.
●(1847) FVR 73-74. paotred parresiou Hengoat, Peuzit (lire : Peurit) ar Roc’h, Ploezal, Pouldouran, Trogeri ha Runan. ●(1894) BUEr 7. Pouldouran.
●(1925) ARVG 3/67. Potred yaouank Pleuzal, Trogeri, Hengoat, Pouldouran, Ar Vinihi, Runan, Peurit, gante bijer, fuzuilhou, kontellou presour, a gerz warzu Ar Roc'h hag en em gav e kêr wardro eun eur goude kreizte. ●(1935) ANTO 90. Tremen a rejont etre an oufouigou-se, Pouldouran a-zehou ha Santez-Katel a-gleiz. ●(1962) KTMR 37. revier Pouldouran.
- Pouldregad
- Pouldregadiz
- PouldreuzigPouldreuzig
n. de l. Pouldreuzic.
(1) Pouldreuzig.
●(1865) FHB 31/248a. An aotrou Gag, nevez beleguet, vikel e Pouldreuzic. ●(1868) GMB 35. Kerlan person Pouldreuzic. ●(1890) MOA 25a. Pouldreuzik.
●(1905) ALMA 65. Pouldreuzic. ●(1974) ISHV 45. Lesvoe e Poulldreuzig.
(2) [Toponymie locale]
●(1847) FVR 285. ann Aotrou Riou, Persoun Lababan.
●(1974) ISHV 45. Lesvoe e Poulldreuzig.
- pouldriegpouldrieg
m. –ed (entomologie) Ver blanc.
●(1942) VALLsup 174b. Ver blanc, tr. «pouldrieg m. pl. ed.»
- PoulduPouldu
n. de l. Ar Pouldu : Le Pouldu (Clohars-Carnoët, Guidel).
●(1732) GReg 777a. Poull-du.
●(1792-1815) CHCH 87. Ér Pouldu p'ou guélant, p'ou guélant kontristet. ●(1868-1890) SBI I 109. Tri c’hi duf / O tont euz ar Poulduf.
●(1902-1905) LARB 130 & 131. Er Pouldu, p'ou guélas, p'ou guélas, kontristet. ●(1905) DIHU 03/48. Ol ar un dro é trézant stér er Pouldu. ●(1906) DIHU 08/146. ur hovand aral ar ribl koed Karnoed, tostik tra d’er Poul-Du. ●(1910) ISBR 4. Izelloh hoah é kavér er Poul-du hag Iniz Groé. ●(1914) KABR 4. Eus an enezenn Vaz beteg ouf ar Pouldu. ●(1930) GUSG 122. En Anglézed boneteu ru, / Larér, zo doaret ér Pouldu. ●(1931) FHAB Gouere/266. ar Poulldu. ●(1959) MOJE II 6. Etre beg ar Poull-Du hag aber vraz ar Blaouez, war lenn Laneneg ha lann-gouez ar Biwe, kornou-boud a halv a-wechou en abardaez-noz. ●(1995) LMBR 63. Poderezh Kerbigod er Pouldu-Gwidel.
- pouleñvpouleñv
m. –où (marine) Godille.
●(1978) BZNZ 34. (Lilia-Plougernev) Pouleñvoù a oa. E vez paseet an dra-se e-barzh ar pouleñv hag e vez iset neuze al lien.
- pouleñvadennpouleñvadenn
f. –où (marine) Coup de godille.
●(1925) BILZ 121. Bilzig a lamm er vag vihan : eur boleadenn.
- pouleñvatpouleñvat
v. intr. (marine) Godiller.
●(1919) DBFVsup 57b. pouroèoat (Gr[oix]), tr. « godiller. » ●(1925) BILZ 130. en eur boleat. ●(1944) GWAL 163/165. (Ar Gelveneg) pouliniñ, poulinañ, a lavarer amañ e lec'h paolleviat. ●(1978) BZNZ 41. (Lilia-Plougernev) Aze e rankes pouleñvat da zigas ar vag ouzh ar c'hal, tr. (THAB 1/27) «Il te fallait godiller pour amener le bateau à la cale.»
- pouleñverpouleñver
m. –ion (marine) Godilleur
●(1944) GWAL 163/165. (Ar Gelveneg) «Ur pouliner mat» a vez graet eus un den a oar poulleñviañ.
- PoulgwazhegPoulgwazheg
n. de l. Poulgoazec (Plouhinec).
●(1969) LLMM 137/430. Er c'hantved diwezhañ ez eo bet savet ur pont all e Gwaien, ur mell hini, a gas war-eeun da Boullgoazeg. ●137/431. Dirak Gwaien, en tu all d'ar stêr, emañ Poullgoazeg, ur porzh kalz koshoc'h eget hini Gwaien.
- Poulgwenn .1
- Poulgwenn .2
- poulichennpoulichenn
f. –où (technique) Poulain.
●(1947) TNOG 5/25. (Tregor ha Goelo) Poulichenn, ak., gg. : doare skeul a servij da lakaat en ur c'harr pe da ziskenn dioutañ barrikennoù.
- poulied / pouliodpoulied / pouliod
s. (botanique) Pouliot Mentha pulegium.
●(1464) Cms (d’après GMB 507). Pouliot «poulieul». ●(1633) Nom 91b. Psyllium, pulicaris herba : herbe à puces : pouliet, lousaoüen ouz á chuen. ●91b-92a. Pulegiuem : pulege, poulit : poulièt.
●(c.1718) CHal.ms iii. pouliot, tr. «pouliot, saouren.» ●(1732) GReg 491b. L'herbe aux puces, du pouliot, tr. «poulyet. poulyot.» ●744b. Pouliot, plante odoriférante, tr. «Poulyot. pulyot.»
- poulifrennpoulifrenn
f. Très petite quantité.
●(1864) SMM 37. Ar maro-ta ne lezo ket eur boulifren ganeoc'h. ●(1867) FHB 119/116c. N'hellit kaout eur boulifren / Ganthan na vez lipet. ●(1869) FHB 205/390b. evit madou ne les ket var he lerc'h ; n'en doa ket eur boulifren. ●(1890) MOA 342b. Miette, rien, tr. «poulifren, f.»
●(1931) VALL 660b. Rien ; désignant une très petite quantité dans une phrase négative, tr. «poulifrenn f.» ●(1932) ALMA 76. N'em eus ket debret eur boulifren abaoue m'out eat kuit. ●(1935) NOME 51. ne gomprenan ket ur vulufenn er pez a c'hoarvez. ●(1952) LLMM 34/43. (Douarnenez) gwilifrenn : ur vilifrennig amann, ur – vara ; un tammig bihan-bihan.
- poulin-poulin-
voir pouleñv-
- pouliodpouliod
voir poulied
- poullpoull
m. –où
I.
A.
(1) Fosse.
●(1499) Ca 162b. Poull. vide in fos cest tout vng. ●(1633) Nom 230a. Fouea : fosse : fos, toull, poull. ●246b. Lacuna : lacune, fosse où l'eau s'arreste : vn poull, pe vn fos en læch ma sach an dour.
●(1659) SCger 59a. fossé, tr. «vr poull.» ●165b. poul, tr. «fosse.» ●(1732) GReg 427a. Fosse, creux en terre, tr. «Poull. p. poullou.»
(2) Mare, flaque.
●(1732) GReg 602b. Mare, amas d'eau qui n'a point d'issuë, tr. «poull. p. poullou.»
●(1838) CGK 5. cabouilhat dre ar poullou. ●(1847) MDM 297. ar poullou chak-se. ●(1849) LLB 521. Er raned hemb arsaù e gan én ou fouleu. ●1669. pouleu don. ●(1869) FHB 224/119a. e lec'h kas al lin d'ar poull (...) e leder aneza war ar park hag hen lezer enno eur pennad mad da ogi, pe gentoc'h da arneui ha da vreina. ●(1878) EKG II 162. ar poull a ioa skournet.
(3) Lavoir.
●(1732) GReg 565b-566a. Lavoir, lieu ou laver le linge, tr. «poull. p. poullou.»
●(1956) BLBR 94/6. kement a jaogell a oa en deiz-se evel ma vez alies, gant merc'hed poull Sant-Vaodez ! ●(1959) BRUD 8/24. er poull o tideila lienaj ar re-all.
(4) Lit (d'un cours d'eau, de la mer).
●(1921) GRSA 182. é ma er mor é klask monet tré ag é boul.
(5) (pêche) Endroit bon pour la pêche en mer.
●(1957) BRUD 2/85. (Gwaien) «Ar roeñviou e-barz !» a lavaras ar mestr bag. Emaom erruet kazi war ar poull. (...) Er poull-mañ int oll evelse ! (...) Ma ! kazi sur ar mare '-neus digaset ahanom diwar ar poull. (...) cheñch poull.
B. sens fig.
(1) Poull an ankounac'h : la fosse de l'oubli, oubliettes.
●(1870) FHB 274/97a. e poull an ancounac'h.
(2) Poull an ifern : la fosse de l'enfer.
●(17--) FGab 141. ploumet e poull an ivern.
(3) Laps (de temps).
●(1728) Resurrection 1321. Eur poul bras a amser.
II. [en locution]
(1) Chom en e boull : rester en ruines.
●(1893) IAI 44. Diskaret oa bet, tri c'hant vloaz a yoa neuze, hag abaoue oa chomet enn he boull.
(2) Sevel (udb.) eus e boull : reconstruire (qqc.).
●(1909) MMEK 55. Sevel a rechont euz o foull mogeriou ar gouent.
►Sevel eus e boull : se relever d'une mauvaise situation.
●(1732) GReg 164a. Bien-heureux le pecheur à qui Dieu fait la grace de se relever apres sa chûte, tr. «Guenvidicq nep piou-bennac o veza coüezet ê pec'hed, èn deveus an amser hag ar c'hras da sevel eus e boull da stad vad.»
(3) Kouezhañ en e boull : tomber en ruines.
●(1869) SAG 139. an ty-oll a goezaz en he boul. ●(1878) EKG II 56. an toennou o koueza enn ho foull… ●(18--) SAQ I 126. eun ti nevez kouezet enn he boull.
(4) (plt de la mer) Monet tre ag e boull : être démontée (?).
●(1921) GRSA 182. Groñnet é get ur barrad aùél gelhouid ha laret vehè é ma er mor é klask monet tré ag é boul.
►sens fig. Disparaître.
●(1935) ANTO 88. Eun dro bennak koulkoude (…) e kouezas al lidlazadou enn o foull.
(5) Diskar en e boull : détruire.
●(1911) BUAZperrot 83. e tle Iliz Rom beza diskaret en he foull.
(6) En em dennañ eus ur gwall boull : se tirer d'un mauvais pas.
●(c.1718) CHal.ms iii. Il s'est tiré d'un mauuais pas, tr. «ean endes him dennet es ur goal affer' es ur goal boul ema him zennet.»
(7) fam. Ober e boull : pisser.
●(1975) UVUD 170. (Plougerne) ablamor en defe c'hoant dont d'ober e boull.
III. (anatomie)
(1) Poull al lagad : orbite de l'oeil.
●(1872) ROU 78a. Concavité, de l'œil, tr. «Poull al lagad.»
(2) Poull an arzorn : le pouls.
●(1932) BRTG 68. Sellet e hrè doh poul hé arzorn.
IV.
(1) Kouezhañ en e boull : être abattu.
●(18--) SAQ I 75 (L) J. Quéré. Ho c'hiliz koz a ioa var nez koueza en he foull. ●(1890) MOA 338 (L). Menaçant ruines, tr. J. Moal «prest da goueza enn he boull, m., (enn he foull, f).»
●(1909) NOAR 38 (L) K. ar Prat. Eur c'hard eur divezatoc'h e oa great gant ar chatal, ar mogeriou a goueze en o foull. ●(1926) FHAB Genver 9 (L) Y.-V. Perrot. Trist eo gwelet chapeliou evelse hag a zo moulet en o mein-ben istor ar Feiz hag istor ar Vro o koueza en o foull, an eil goude eben. ●(1932) ALMA 151. Kear holl a gouezas en he foull, hag he zud dindanni. ●(1933) ALBR 25 (T). Hag abalamour ober d'ar skoliou kristen koueza en o foull. ●(1935) ANTO 139 (T) *Paotr Juluen. Ar roc'h aet da netra... ha kouezhet en he foull.
(2) Distreiñ d'e boull : retourner à ses errements, à son penchant.
●(1931) VALL 270. Retourner à ses errements, tr. F. Vallée «distrei d'e boull.» ●(1942) VALLsup 131. Revenir à son penchant, tr. F. Vallée «distrei d'e roudenn.»
- poull-bez
- poull-breinpoull-brein
m. poulloù-brein Cloaque.
●(1732) GReg 274a. Cloaque, lieu puant, tr. «Poull-brein. p. poullou-brein.»
- poull-brutugpoull-brutug
m. Fosse à fumier.
●(1792) BD 4888. hac eff es poull burtuc o rentin e yne, tr. «Alors même qu'il rendait l'âme dans la fosse à fumier.»
- poull-dourpoull-dour
m. poulloù-dour Flaque, mare.
●(1499) Ca 162b. [poull] Jtem hic torrens / tis […] b. poull dour. ●(c.1500) Cb. [poull] Jtez hic torrens / tis. ga. torrent. bri. poull dour.
●(1659) SCger 165b. poull dour, tr. «fosse plein d'eau.» ●(1732) GReg 427a. Fosse où l'eau s'arrête, tr. «Poull dour. p. poullou dour.» ●602b. Mare, amas d'eau qui n'a point d'issuë, tr. «poull-dour. p. poull-dour. Van[netois] poull-dëur. p. poullëu-dëur.»
●(1910) MAKE 58. Ar re-ze oa dizec'het o foull-dour.
- poull-dourañ
- poull-fank
- poull-glaou
- poull-gouloùpoull-gouloù
m. =
●(1952) LLMM 34/47. (Douarnenez) Poull-goulou. War ar sardin sall e sav ur seurt gres melen-ruz anvet koilhenn. Gwechall, er seilher (ti-salañ), e veze dastumet ar gres-se en un toull anvet poull-goulou, rak gant ar c'hoilhen e farde an dud paour ur seurt goulou-rouzin.
- poull-hañvouez
- poull-heskennpoull-heskenn
m. Fosse pour les scieurs de long.
●(1732) GReg 427a. Fosse pour les scieurs de long, tr. «Poull hesqenn. p. poullou hesqenn.»
- poull-holenpoull-holen
m. Marais salant, saline.
●(1732) GReg 602b. Marais salans, tr. «poull-holenn. p. poullou-holenn.» ●841a. Salines, lieu où l'on fait le sel, tr. «Poull-holenn. p. poullou holenn.»
- poull-kalon / poull-ar-galonpoull-kalon / poull-ar-galon
m. (anatomie)
(1) Poitrine.
●(1633) Nom 21a. Pectus : poictrine : peutrin, poull an caloun.
●(1659) SCger 94a. poictrine, tr. «poul calon.» ●109a. sein, tr. «poulgalon.» ●(1732) GReg 736b. Poitrine, tr. «poull-galon. p. poull-galounou. poull ar galoun.» ●J'ai mal à la poitrine, tr. «Poan am eus ê poull va c'haloun.»
●(1860) BAL 76. evel bodou c'huez-vad var boull va c'halon. ●(1889) SFA 186. goulenn pardoun digant Doue en eur skei var boull he galoun. ●(1894) BUZmornik 110. var boull he c'halon noaz.
(2) Estomac.
●(1659) SCger 53a. estomac, tr. «poul-galon.» ●(1732) GReg 369b. Estomac, le lieu ou se fait la première coction des viandes, tr. «Poull-galoun. p. poullou-galounou. poull ar galoun. p. poullou caloun.»
●(1900) KEBR 18. Ar poull-galoun, tr. « La poitrine (l’estomac) »
(2) par euphém. Poitrine d'une femme, seins.
●(1659) SCger 165b. poul galon, tr. «sein.»
●(1835) AMV 106-107. er magua eus al lêz a boul e c'halon.
- poull-kanabpoull-kanab
m. Rouissoir.
●(1732) GReg 831b. Le lieu où l'on met le lin, ou le chanvre à rouïr, le rutoir, tr. «poull canab.»
- poull-kannañpoull-kannañ
m. Lavoir.
●(1732) GReg 565b-566a. Lavoir, lieu ou laver le linge, tr. «poul-canna. p. poullou-canna.»
●(1868) KMM 148. o vont a-biou d'ar poull-canna.
●(1909) MMEK 135. e kichennik an ti e zoa eur poull-kanna. ●(1924) FHAB Meurzh 101. er poull-kanna o walc'hi an dilhad pe o louza brud vat o nesa. ●(1934) FHAB C'hwevrer 51. o voalc'hi er poull-kanna.
►absolu
●(1928) TAPO 9. Peoc’h ! Mont a reoc’h d’ar poull gant lienennou fank ar paotr bihan.
- poull-kil
- poull-klogor
- poull-kurun
- poull-lagad
- poull-lagenn
- poull-lêr
- poull-linpoull-lin
m. poulloù-lin Rouissoir.
●(1942) FHAB Gwengolo/Here 198. E kichen ar poullou-lin, an ogedou, e veze mein da deurel war al lin da ogi.
- poull-morpoull-mor
m. poulloù-mor Mare d'eau de mer.
●(1870) MBR 304. en em gaout a ra gant eur poull-mor, tr. «et arrive à un trou plein d'eau de mer.»
- poull-neuialpoull-neuial
m. poulloù-neuial Piscine.
- poull-pripoull-pri
m. poulloù-pri
(1) Carrière d'argile.
●(1633) Nom 140a. Lacus, mortarium : lieu où on fait le mortier : an poul-pry an læch ma grær an pry.
●(1659) SCger 165b. poul pri, tr. «fosse pleine d'argile.» ●(1732) GReg 427a. Fosse où il y a de l'argile, tr. «Poull pry. p. poullou pry.»
●(1890) MOA 122a. Carrière d'argile, tr. «poull-pri, m.»
(2) Mare boueuse.
●(1849) GBI II 144. En kreis ar pors 'zo ur poull-pri, tr. «Au milieu de la cour est une mare d'eau argileuse.»
- poull-raned