Devri

Recherche 'ra...' : 736 mots trouvés

Page 1 : de ra (1) à rachan (50) :
  • ra
    ra

    part. opt. Que. Cf. da .3, ma .5  [ra + v. au futur (ancien subjonctif > optatif)]

    ●(1612) Cnf 47a. Milliguet r'a vezy té ma Tat, hac yuez milliguet r'a vezo an dez pé en heny ez eus ma enguentaet. ●67a. Benniguet ra vezet ha trugarecquaet à bizhuyquen da iames.

    ●(1659) SCger 1a. Dieu vous face viure longtemps, tr. «Doue ra astenno oc'h hoazl.» ●(c.1680) NG 1974-1975. Re ray dimp er gracë de but / Saluet er Baradoes ol queuret. ●(c.1718) CHal.ms i. Dieu uous assiste, tr. «Doüé hou sicouret, Doüe rhou sicourein, Doüé de uout guenech.» ●(1732) GReg 827a. La rage te puisse roidir, imprecation de femme, tr. «Ar gounnar ra'z sounno.» ●(17--) VO 107. re-cessein a vihuein. ●(1761) HBrezonec prefaç [4-5]. ne d’eus da attribui netra-tout a guemense nemet da Zoue ehunan, meulet ha glorifiet ra vezo.

    ●(1847) FVR 246. Ra gouezo e poultr an den audacius pehini a gredte douguen an distera taul dizy ! ●(1849) LLB 150. Revou santéleit hoah dré hur buhé fidel. ●559. Doué revirou n'en dein en noz-sen ar er mor. ●(1869) HTC 1. Ha Doue a lavaras : «ra vezo ar sclerijen !»

    ●(1904) ARPA 189. Ra vezo gourizou var ho tiou-groazel. ●(1959) TGPB 79. Mar don bremañ o livañ gevier, ra vezo nac’het ouzhin va lodenn eus an eürusted beurbadus !

  • rabad
    rabad

    m. –où (habillement) Rabat.

    ●(1732) GReg 775a. Rabat, collet, tr. «Rabad. p. rabajou.»

    ●(1887) SRD 21. eunn Aotrou gant porpant ru, rabad fresk ha perruken.

    ●(1927) YAMV 21. e zae a hurcher, hag e rabad gwenn dindan e elgez.

  • rabadiezh
    rabadiezh

    f. –où Babiole.

    ●(1732) GReg 73b. Babiole, chose de peu de valeur, & puerile, tr. «Rabadyez. p. rabadyezou.»

    ●(1927) GERI.Ern 494. rabadiez f., tr. «Niaiserie, rebâchage.»

  • rabaniñ
    rabaniñ

    v. tr. d. Rabaniñ war : fondre sur.

    ●(1970) LLMM 143/441. ur sparfell damzifiñv en aer, prest da rabaniñ war ur vorzigell bennak. ●492. rabaniñ : plavañ war.

  • rabank
    rabank

    m. –où (marine)

    (1) Raban.

    ●(1732) GReg 775a. Rabans, menuës cordes pour ferles les voiles d'un vaisseau, tr. «Rabancq. p. rabancqou.»

    ●(1876) TDE.BF 534b. Rabank, s. m., tr. «Cordage de navire.»

    ●(1927) GERI.Ern 494. rabank m., tr. «Raban corde pour ferler les voiles.» ●(1931) VALL 615a. Raban, tr. «rabank m. pl. ou.» ●(1958) LLMM 67/102. e kroge ar rabankoù da hejañ outo a bep eil gant un drouzig melkonius.

    (2) Rabank tev : haussière, amarre.

    ●(1732) GReg 127a. Cable, cordage d'ancre, tr. «rabancq-teo. p. rabancqou-teo.»

    ●(1876) TDE.BF 534b. Rabañk teo, tr. «câble, gros cordage ; pl. ou.»

  • rabankenn
    rabankenn

    f. –où (marine) Raban.

    ●(1633) Nom 153a. Funiculus : cordelette : rabancquen, cordennic bian.

    ●(1732) GReg 652b. Cordelette, tr. «Rabancqenn. ar rabancqennou.»

    ●(1959) TGPB 135. trouzig fentus ar rabankennoù pa zegouezhe dezho stekiñ a-youl an aezenn ouzh ar gouelioù. ●163. pep lien, pep rabankenn.

  • rabankiñ
    rabankiñ

    v. (marine) Rabaner.

    ●(1732) GReg 775a. Rabaner, terme de marine, tr. «Rabancqi. pr. rabancqet.»

    ●(1927) GERI.Ern 494. rabanki, tr. «rabaner.» ●(1931) VALL 615a. Rabaner, tr. «rabanki.»

  • rabañs
    rabañs

    s.

    (1) War-rabañs : en pente.

    ●(1927) GERI.Ern 494. War-rabañs, tr. «en pente, en descendant.» ●(1931) VALL 547a. en pente, tr. «war-(zi)rabañs.»

    (2) Rabañs-dirabañs : (chemin, terrain) qui monte et descend sans arrêt.

    ●(1931) VALL 477b. qui a des montées et des descentes, tr. «rabañs-dirabañs.»

  • rabañsiñ
    rabañsiñ

    v. intr. Glisser.

    ●(c.1660-1670) VEach 113. ô dresça vr carg gouzer en vr parc galuet parc Cicé hac ô fallout dezi lamet dan douar var pœs ar forch houarn ayoa ganti, è rabanças vn nebeut , heuelep , ma cœzas var vnan á biziat ar forc'h, pehini á an-treas dindan he musel vhela an tu dehouà treuzas, hac á sortias dré croguenn hepenn vn anter troattat à vhelder dreist, var tro treus tri bis vheloc'h eguet é Tal.

  • rabardellerezh
    rabardellerezh

    m. Radotage.

    ●(1905) FHAB Du/Kerzu 173. rabardellerez divar benn tud perc'hennet gant an diaoul. ●(1927) GERI.Ern 513. rabardellerez m., tr. «radotage, Ouess[ant].» ●(1927) GERI.Ern 617a. Radotage, tr. «rabardellerez (Ouess[ant]) m.»

  • rabat .1
    rabat .1

    m.

    (1) Rabais.

    ●(1732) GReg 775a. Rabais, diminution de valeur, de prix, tr. «rabadt.» ●Rabatre, diminuer d'une somme, &c., tr. «rei rabadt.» ●(17--) EN 614. ne vou diner rabad deus a hoeh scoed ar mis, tr. «on ne rabattra pas un denier de six écus par mois.»

    ●(1850) JAC 32. n'ho po diner rabat. ●(1867) FHB 113/72a. lod a roaz ho ed var ar rabat-ze, lod all a voue guelloc'h gantho gorren.

    ●(1907) KANngalon C'hwevrer 318. ep na ve evit an dra-ze rabat ebet var an taillou. ●(1909) KTLR 14. Mez er foariou all, goude, oa kalz rabat. ●(1932) KWLB 26. ez eus eun tam rabad war ar priziou.

    (2) Diminution (en quantité, en action).

    ●(1732) GReg 775a. Rabais, diminution de quantité, tr. «rabadt.»

    ●(18--) CST 87. Ar sklavour koz a blije d'e vestr dre ar c'homzou fentus a veze atao en e c'henou hag, evitan da veza war an oad, ne oa c'hoaz rabat ebet war e deod.

    ●(1907) KANngalon Genver 302. Abaoue n'euz ke bet a rabat. ●(1908) FHAB Eost 254. kresk-pae pe rabat-labour. ●(1915) HBPR 7. kouentchou eleiz oa ive. Ennho, daoust ma zoa eun tam rabat abaoue eun nebeud bloaveziou, e chome c'hoaz, en eur gounta ar venac'h hag ar seurezed, var dro eun tri ugent mil benag. ●(1926) SAHE 55. Rabad a zo, ha braz meurbed eo ar rabad var an henoriou rentet gant an Iliz da zant Herve. ●(1932) BSTR 123. Siouas ! Rabat 'so.

    (3) Mont war rabat : diminuer.

    ●(1867) FHB 130/205a. ker stank e peb parrez, hag a ia siouaz ! euz an eil bloaz d'egile var rabad ! ●(1870) FHB 275107b/. an dour a ieaz var rabad.

    (4) Pente, déclivité, biais.

    ●(1942) DIHU 372/87. Rebad (s. m.) pente, déclivité… Rebad e zo get en doar ; ar rebat éh a. ●(1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Mont war rabat gand… : terminer un objet en biais, obliquement.

    (5) sens fig. (en plt de qqn) Bezañ rabat ennañ : être sur le déclin.

    ●(1921) FHAB Kerzu 321. Met d'ar poent-se dija oa rabad ennan, / Beza m'oa danvez mad oc'h ober anezan.

  • rabat .2
    rabat .2

    voir rabatiñ

  • rabatiñ / rabat
    rabatiñ / rabat

    v.

    I. V. intr.

    (1) Rabatiñ war ar priz : accorder un rabais.

    ●(1927) KANNkerzevod 13/19. e c'hell rabati war e frizou.]

    ●(1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Rabati : v. – Diminuer. (…) : Rabati war ar priz : accorder un rabais.

    (2) En rabattre.

    ●(1647) Am A.338. Ac eff na danç mat craq hep rabaty / Hen guis ur cezguy (lire : cozquy) ar passe pié, tr. Herve Bihan « Ne danse-t-il pas bien, absolument, sans en rabattre, / Comme un vieux chien, le passe-pied ? »

    ●(1872) ROU 80a. Décompter, rabattre de l'opinion qu'on avait, tr. «rabati.»

    II. V. tr. d.

    (1) Diminuer la largeur (d'un tas) au fur et à mesure que croît la hauteur.

    ●(1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Rabati : v. – Rabati eur bern keuneud, eur bern kolo, pignon eun ti,… : diminuer la largeur au fur et à mesure que croît la hauteur.

    (2) Rabatiñ a : rabattre de.

    ●(1787) BI 128. hemb rabat nitra ag é zevotioneu.

    (3) Rabattre.

    ●(1659) SCger 37b. deduire, ou rabatre, tr. «rabati.»

    ●(1838) OVD 226. Ni e houlenne er péh e zou deliet d'emb, hem rabattein nitra.

    (4) Baisser (un prix).

    ●(1659) SCger 100a. rabatre du prix, tr. «rabati ar pris.» ●(1732) GReg 775a. Rabatre, diminuer d'une somme, &c., tr. «Rabadti. pr. rabadtet. Van[netois] rabadteiñ.»

    III. V. imper. Rabatiñ da ub. : se calmer.

    ●(1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Fulor a oa er paotr, med rabati a rei deañ : il se calmera.

  • rabaz
    rabaz

    m. (habillement) Rabat.

    ●(1732) GReg 180a. Collet, rabat, tr. «Rabaçz. p. rabaçzou.»

  • rabeoù
    rabeoù

    plur.

    (1) Argent économisé personnellement.

    ●(1944) GWAL 165/319. (Ar Gelveneg) Rabeoù : arc'hant tuet evit dispignoù an den e-unan ; « ma fell dit mont da bardon Pleur (Ploveur) ne t'eus nemet diwall (tuañ) rabeoù».

    (2) Argent de poche.

    ●(1944) GWAL 165/319. (Ar Gelveneg) bez' ez eo ivez an arc'hant roet d'an dud yaouank gant o c'herent evit o flijadur : «hirio 'mañ ar sul, mamm ober (reiñ) a rez din va rabeoù ?»

  • rabez .1
    rabez .1

    coll. (botanique) Raves.

    ●(1633) Nom 92a. Raphanus, radicula : raue, raifort : rabes. ●Rapum : raue, naueau rond : rabes, hiruin rond. ●237b. Rapina : rauiere : vn plaçc da rabes.

    ●(1659) SCger 101b. rave, tr. «rabesen p. rabes.» ●(1732) GReg 785a. Rave, plante, tr. «Rabesen. p. rabès.»

    ●(1907) BOBL 19 janvier 121/2d. Dre an dienez boued chatal, ar brouskoun hag ar rabez. ●(1921) FHAB Eost 213. An anvouez ivez a zo mat da deuler var ar parkeier a vez lakeat enno kaol, rabez hag ivez er foenneier hag er parkeier leton. ●(1932) KWLB 11. ar boued chatal, rabez hag all.

  • rabez .2
    rabez .2

    s. Na roud na rabez : absolument rien.

    ●(1964) BAHE 40/47. Met dre an tu-mañ na ouie hini ac'hanomp na roud na rabez. ●(1971) BAHE 68/14. Va zadig paour ! Ma teufes en-dro d'ez korn-bro, ne gavfes na roud na rabez. ●(1982) TKRH 136. da heñchañ ar re na ouezent na roud na rabez.

  • rabezeg
    rabezeg

    f. –i, –où Ravière.

    ●(1732) GReg 785a. Ravière, terre plantée de raves, tr. «Rabesecg. p. rabesegou.»

  • rabezenn
    rabezenn

    f. –où, rabez (botanique) Rave.

    ●(1659) SCger 101b. rave, tr. «rabesen p. rabes.» ●(1732) GReg 785a. Rave, plante, tr. «Rabesen. p. rabès.»

  • rabezh
    rabezh

    adv. Tout.

    ●(1984) HBPD 6. treu biùet genien ind bet rabéh. ●9. n'hellan ket ou hanùein rabéh. ●15. Mé ou hanaù rabéh. ●49. Tud vad e oent rabéh. ●171. ou lahein rabéh.

  • rabilhat
    rabilhat

    v. tr. d. Réparer.

    ►absol.

    ●(1966) BAHE 47-48-49/2. ar morzhol da rabilhat.

  • rabilher
    rabilher

    m. –ion Réparateur.

    ●(1910) FHAB Mae 153. mad, teo er c'haso d'ar rabiller.

  • rabin .1
    rabin .1

    f./m. –où, –ioù Avenue plantée.

    ●(1732) GReg 27a. Allée de jardin, ou, avenue plantée, tr. Van[netois] Rabin. p. rabineü.» ●65b. Avenuë, allée d'arbres plantez en droite ligne qui conduit à une maison, tr. «Van[netois] Rabin. p. Rabineü.» ●(1744) L'Arm 11a. Allée plantée, tr. «Rabin.. nieu. m.» ●21b. Avenue, tr. «Rabin.. nieu. m.» ●(17--) VO 47-48. Er rabinieu (…) e ou bordét penn-d'er-ben a voquetteu. ●60. A bep-tu d'er rabin é hès pradeu. ●94. ur rabin caër.

    ●(1876) TDE.BF 534b. Rabin, s. m., tr. «V[annetais] T[régor], tr. «Avenue, allée de jardin, de cour, sentier qui correspond à une brèche faite à une haie ou clôture.»

    ●(1904) LZBg 101. é rabinieu er jardrin. ●(1907) VBFV.bf 64b. rabin, f. pl. ieu, tr. «allée plantée, avenue, cours promenade.» ●(1934) BRUS 237. Une avenue, tr. «ur rabin, m.» ●(1942) DHKN 102. trouz treid ronsed é tonet duhont ar rabin er hastel.

  • rabin .2
    rabin .2

    f. & adv. Cf. rabinad.

    (1) F. Moment.

    ●(1659) SCger 168b. dre rabin, tr. «par fois.»

    (2) Adv. A-rabin : quelque temps.

    ●(1530) Pm 262d (Mab Den). Goa map pan ve pap arabyn (variante : arbin), tr. Herve Bihan «Malheur à l'homme, quand il serait pape un court moment.»

  • rabin .3
    rabin .3

    m. –ed (religion) Rabbin.

    ●(1732) GReg 127a. Cabale, science secrette, vaine é supersticieuse des Rabbins, tr. «cavailh an Rabyned.» ●775a-b. Rabin, tr. «Rabin. p. Rabined.»

    ●(1866) FHB 69/129b. daou rabin, daou zoctor d'ar iuzevien.

    ●(1903) MBJJ 173. rabined pe doktored al Lezen.

  • rabinad .2
    rabinad .2

    f. -où Arbres qui bordent une avenue, une promenade.

    ●(1963) EGRH II 169. rabinad f. -où, tr. « ce qui se trouver (lire : trouve) dans une avenue. » ●ur rabinad wez.

  • rabinad / rabiniad .1
    rabinad / rabiniad .1

     

    I. M. –où

    (1) Bout (de chemin).

    ●(1732) GReg 295b. Il y a une fort grande distance d'ici là, tr. «ur rabinad-mad a hend a so ac'han dy.»

    (2) Rabinad-labour : tâche.

    ●(1732) GReg 901a. Tache, peine, chose qu'on donne à faire, tr. «rabynad labour. p. rabinadou labour.»

    (3) Moment, instant.

    ●(14--) Jer.ms 172. Gouaraguer anteryn deport un rabynyat / Gra ez compsyff dou guer ouz da Mestr acher mat, tr. «Parfait archer, attend un moment, / Fais (en sorte) que je dise deux mots à ton maître de bonne mine.»

    II. Adv. A-rabinadoù : à bâtons rompus.

    ●(1931) VALL 60b. à bâtons rompus, tr. «a-rabinadou.»

  • rabinenn
    rabinenn

    f. –où Avenue plantée.

    ●(1925) SATR 25. er rabinenn vras, war eün d'ar c'hastell-man.

  • rabiniad
    rabiniad

    voir rabinad

  • rabl .1
    rabl .1

    coll. (botanique) Érables.

    ●(1499) Ca 172a. Rabl alias scau groach. g. airable cest vne arbre.

    ●(1732) GReg 364a. Erable, arbre, tr. «rablenn. pr. rablenned, rabl.»

  • rabl .2
    rabl .2

    m. (boucherie) Rable.

    ●(1633) Nom 22b-23a. Lumbi : le rable : vn quefren an queïn galuet an rabl.

  • rablenn
    rablenn

    f. –ed, rabl (botanique) Érable.

    ●(1732) GReg 364a. Erable, arbre, tr. «rablenn. pr. rablenned, rabl.»

  • rabot
    rabot

    m. –où

    I.

    (1) Rabot.

    ●(1499) Ca 172a. Rabot. g. idem. ●(1633) Nom 196a. Dolabella, dolatorium : doloir, rabot : rabot. ●196a. Rancina : rabot : rabot da rabotiff.

    ●(1659) SCger 100a. rabot, tr. «item.» ●(1732) GReg 775b. Rabot, outil de menuisier, tr. «Rabod. p. rabodou.» ●Petit rabot, tr. «Ar rabod bihan.»

    ●(1907) VBFV.bf 64a. rabot, m. pl. eu, tr. «rabot.» ●(1934) BRUS 276. Un rabot, tr. «ur rabot –ed.» ●(1939) KOLM 5. un tarér, ur rabot hag ur vohal.

    (2) Bruit des sabots qui vont et viennent.

    ●(1963) EGRH II 169. rabot m., tr. « bruit des sabots de gens qui vont et viennent. »

    II. Pakañ e rabotoù : aller chercher fortune ailleurs, faire son sac pour partir ailleurs. Cf. MKRN 178 : Rabotou, outils. Pako e rabotou : aller chercher fortune ailleurs.

    ●(1889) SKG 35 (K) P. Martin. Didan eunn nebeud déveziou, / Mal vo paka va rabotou, tr. «il sera temps pour moi de faire mon sac.»

    ●(1927) GERI.Ern 495. paket ho rabotou C[ornouaille], tr. « allez-vous en vite ! » ●(1929) MKRN 82 (K) P. Martin. Un deiz, o welet ne gerze ket founnus walc'h an traou, Job a goll kalon. N'am eus, emean, met pako va rabotou ha kemer hent Rochall-Skeul ma ne ta an diaoul da rei eun tammig skoaz din !

  • rabotadur
    rabotadur

    m. Rabotement.

    ●(1914) DFBP 269b. rabotement, tr. «Rabotadur.»

  • rabotat .2
    rabotat .2

    v. intr. Farfouiller.

    ●(1958) ADBr lxv 4/519. (An Ospital-Kammfroud) Rabotad : v. – Fouiller, farfouiller, fourgonner. Ne gavan netra ken em arbell, sur awalh out bet o rabotad ebarz.

  • rabotat / rabotiñ .1
    rabotat / rabotiñ .1

     

    (1) V. tr. d. Raboter.

    ●(1499) Ca 172a. ga. raboter planer. ou appennir. b. rabotat. ●(1633) Nom 196a. Rancina : rabot : rabot da rabotiff.

    ●(1659) SCger 100a. raboter, tr. «rabota.» ●(1732) GReg 775b. Raboter, unir avzzc le rabot, tr. «Rabodta. pr. rabodtet. Van[netois] rabodteiñ. rabodtat.»

    ●(1906) HIVL 140. ean e rid d'é vased labour, e gemér ur blanken vras hag hum laka d'he rabotat. ●(1907) VBFV.bf 64a. rabotat, –ein, tr. «raboter.»

    ►absol.

    ●(1912) BUEV 66. é feutein koed, é rabotat. ●(1955) STBJ 91. an Derreina oa oc'h heskenna pe o rabota.

    (2) V. intr. Faire du bruit avec ses sabots.

    ●(1963) EGRH II 169. rabotat v., tr. « faire du bruit (de sabots…) en allant e[t] venant. »

  • raboter
    raboter

    m. -ion

    (1) Raboteur.

    ●(1963) EGRH II 169. raboter m. -ien, tr. « raboteur. »

    (2) Celui qui fait du bruit avec ses sabots.

    ●(1963) EGRH II 169. raboter m. -ien, tr. « celui qui va et vient en traînant ses chaussures. »

  • raboterezh
    raboterezh

    m.

    (1) Raboture(s).

    ●(1633) Nom 252a. Ramentum : raclure, raboteure : raclerez, raboterez.

    (2) Rabotage.

    ●(1963) EGRH II 169. raboterezh m., tr. « rabotage. »

    (3) Allées et venues incessantes.

    ●(1963) EGRH II 169. raboterezh m., tr. « allées et venues incessantes. »

  • rabotet
    rabotet

    adj.

    (1) Raboté.

    ●(1499) Ca 172a. g. rabotez. b. rabotet.

    (2) sens fig. Polissé.

    ●(1900) KAKE 247. c'houi 'zo eur c'hrouadur ar c'hoanta / Askorned mad, rabotet flour / Eur c'halvez euz ar re zesketa / Dibaot a ra braoch labour.

  • rabotiñ
    rabotiñ

    voir rabotat .1

  • rabotoù
    rabotoù

    voir rabot

  • rabotus
    rabotus

    adj. = (?).

    ●(1792) CAg 62. Jesus ë carg ar é ziscouai / Ur Groés rabottus ha ponnire.

  • rabrouer
    rabrouer

    m. –ion Rabat-joie.

    ●(17--) FG II 32. pes rabrouër.

  • rac'h .1
    rac'h .1

    adj. enf. cf. razh .1 ?

    (1) Ex-æquo, à égale distance du but (au jeu).

    ●(1909) ADBr 413 (Malgorn – Ouessant). Ex-æquo, tr. « Rac’h ». ●(1927) GERI.Ern 495. rac’h adj., tr. « Ex-æquo, à égale distance du but, aux jeux d’enfants. » ●(1931) VALL 281b. Ex-aequo, tr. «rac’h Ouess[ant].»

    (2) Rac’h-ha-rac’h : Ex-æquo, à égale distance du but (au jeu).

    ●(1909) ADBr 413 (Malgorn – Ouessant). Rac’h-ha-rac’h. Ce mot est surtout employé par les enfants dans leurs jeux pour dire que deux adversaires sont à égale distance du but. ●(1927) GERI.Ern 495. rac’h-ha-rac’h.

  • rac'h .2
    rac'h .2

    voir razh .1

  • rac'h-
    rac'h-

    voir razh-

  • rac'h-ha-rac'h
    rac'h-ha-rac'h

    voir rac'h .1

  • rac'hadur
    rac'hadur

    m. cf. razhadur ?

    (1) Râclure.

    ●(1927) GERI.Ern 495. rac’hadur m., tr. « râclure. »

    (2) péjo. Rac’hadur-pavez : prostituée.

    ●(1927) GERI.Ern 495. rac’hadur pavé, tr. « fille de mauvaise vie. »

  • rac'haj
    rac'haj

    voir razhaj

  • rac'hañ
    rac'hañ

    voir razhañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...