Recherche 'ro...' : 455 mots trouvés

• ro
  ro

  m. ioù

  (1) Don.

  ●(14--) Jer.ms 197. Autrou dystreyt reyt dyff ma ro, tr. «Seigneur, revenez, donnez-moi mon don.»

  ●(1924) BILZbubr 41/947. eur Ro Doue marvad.

  (2) Vœu.

  ●(1732) GReg 966a. Vœu, parlant des Religieux & des Religieuses ; c'est une promesse solennelle qu'on fait à Dieu, de sa personne, tr. «Van[netois] ro. p. royeu.»

  ●(1879) GDI 75. Er rô pé ur proh e zou ur bromess groeit de Zoué a zevri dré hun mad ha libr volanté. ●77. Bout e zou rôyeu a zeu sort.

  (3) Ober ro : faire un vœu.

  ●(14--) Jer.ms 149. Ent flour courtes grueat emeux ro, / Na distroaff byzvyquen dam bro, tr. «Doucement, courtoisement, j'ai fait vœu / De ne jamais retourner dans mon pays.»

  ●(1844) DMB 60. Er rò a ramb de monnet d’hou chapel, / Ghet hur mam beur hag hun tad, diarhein, tr. « Nous faisons le vœu d’aller à votre chapelle, / Avec notre pauvre mère et notre père, nu-pieds. » ●(1849) LLB 1009. Èl leanezi iouank p’en dant d’hober ou ro.

• roadur
  roadur

  f. –ioù Action de donner, remise.

  ●(1732) GReg 579b. Livraison, tr. «roadur.»

• Roazhon .1
  Roazhon .1

  n. de l. Rennes (cité).

  I. Roazhon.

  ●(1499) Ca 176b. Roazon. g. rennes. ●(1622) Do 1. An oll approuuet, gand an Autraou / à Roazon.

  ●(1659) SCger 103a. Rennes, tr. «Roazon.» ●169b. Roazon, tr. «Rennes.» ●(1689) GMB (1628) et autres travaux sont à délaisser ; l’exemplaire qui avait servi à Emile Ernault (GMB 1628) porte le même texte mais est une édition différente avec une mise en forme différente, dont il manque les pages de début et de fin, et donc la date précise d’édition) (Voir Dnal). R. Hemon dans GIBR propose 1680, sans doute en référence à l’exemplaire de Kerdanet (voir Kaieroù Kristen, Nnn 4, 1947, pp. 54-55).">DOctrinal 169. Roason. ●(1716) PEll.ms 1102. Raöuson, Raöson et Roason. ●1128. Roazon, la ville de Rennes. ●(1732) GReg 118a. Ne deus ê breyz nemed daou escopty, da c'hou-zout eo, Roazoun ha Sant Malou, ê pere ne gompsér cals pe nebeud ar brezounecq. ●182a. Pe guehyd a so ac'hanen da Roazoun, pe, da Baris ? ●244b. Van. ag e Roëon e ta. ez e Roëhon e ta. donet e ra ag e Roëhon. ●804a. Roazoun. Roazon. Roéson. Roaon. Roëon. Roazonn a yoa peus-losqet oll var difin ar bloaz uguent, ha seitecq cant. ●(1744) L'Arm 37a. Ag enn nau Esscopti à Vreih n'enn-déss ouah hirihue-enn-dé nameitt Ruan ha San-Maleu é péré né gomzér er Brehonêc, calss pé nebaitt. ●332b. Ruan, Peenn à Vréh, a eell boutt comparagétt d’er hærieu cairan, à-oudé ma oui bétt quasi oll lossquétt é 1720. ●(1746) BS 321. An Archidiacr eus a Roazon. ●(1772) KI 209-210. cusul an avocadet / eus ar guear a Roazon. ●263. pa zui chadennat Roazon. ●(1778) VOn 80. eus a Roazon e teuàn. ●(c.1789) SD 19. Varin, Deputet eus a Rouazoun. (...) Lanjuinais, Deputet eus a Roazoun. ●(1794) SD 265. En Raonn, ar hoech voar nuguent àn vandemiaire, ar bloavoas tri deus ar Républic à France, unan ac indivisible. ●(c.1795) SD 279. Groeit hag arrested i la Mabilais étal Rouann.

  ●(18--) LED.gou 34. Hag en em rentas e Roazon. ●(1825-1830) AJC 76. avegou da raon a vegou da voened. ●(1827-1829) VSA.P 75. da varner en jlis raon. ●(1834) KKK 132. Hini Breiz Uc'hel a zalc'hé Sant Briek, Sant Malo, Dol ha Roazoun. ●(1834) HEB 387. Clènvel a reas er guer a Roason. ●(1839) BESquil 150. Geoffroi, comte a Ruan. ●(1844) GBI II 112. Me 'c'h a brema da Roazon, 'wit ober ur reket. ●(1847) GBI I 218. Kriz vije 'r galon na oelje, / 'R ger a Razon nep a vije. ●(1847) FVR 296. e oann bet bete Roazon. ●(1848) GBI I 382. Da vont da Razon, d'ar stado. ●(1851) PENdast 90. ahano e deuet da Naonet diskenet da Roazon. ●(1852) MML 105. hospital sant Ervoan en Raon. ●(18--) PENdast 238. en allamagnet var bors Roason. ●(18--) PENdast 302. merch eul proculer a Raon. ●(18--) PENgwerin10 98. Et eo Geldon bras da Rason. ●(1856) VNA 221. La ville de Rennes, tr. «Er guær a Ruan.» ●(1857) CBF 132. Roazon. ●(18--) MILg 89. da brizoun Roazoun da repoz. ●(1863) ST 6. Raozon, kear-benn ar vro, hag ive ann Naoned. ●352. Ret e vezo he c’hass hep dâle da Roazon. ●(1865) FHB 2/16a. E Roazon eus bet eur foar gaer e comansamant ar miz. ●8/59a. e oue caset da Roazoun. ●(1867) BBZ III 113. Eet da Roazon gand ar c'hirri. ●(1867) BUE 24. tremen dre Rahon. ●(1867) TELrem 16. Arc’hescop Roazoun. ●(1869) TDE.FB xixb. Roazoun, Raozoun. ●(1876) TDE.BF 48b. Adal Paris bete Roazon, beteg Alre. ●(1884) BUZmorvan 351. hag a resevaz ann Ursiou sakr e Roazon. ●(1889) CDB 136. Ac'hane e deuaz neuze d'ar ger a Raon, / Hag eno e manket d'ehan he brovizion. ●(c. 1890) CFB 43b. Raozon. ●107b. Euz a Roazon e teuann. (...) Ha kalz a Vretouned a zo e Roazon ? ●(1891) VNB 104. péhani e arihué a Ruan a huélèt é dad. ●(1894) BUEr 30. Pa digouee d'an arc'hdiakr kad en Raon unan benag deuz bro Treguer. ●(1896) GMB 577. pet. tréc. Raon.

  ●(1902) MMMW 126. Kaset da Roazon evit ober he studi. ●(1902-1905) LARB 220a. Ianig er bon garson ag er gér a Roan / E zou deit er blé-men de foér galan gouian. ●(1905) KBSA 72. Ha ni a sko war-du ar Faoued, war Bondi, hag e Roazon emaomp. ●(1905) DIHU 04/60. Roaon. ●(1909) NOAR 25. Gervel a reas anezi da zont da Roazon. ●(1910) EGBT 129. N'heller ket komz eus a Vreiz pe eus ar Vretoned, hep komz eus a Naoned, a Roahon, a Zant-Malo. Tud Naoned, Roahon ha Sant-Malo a zo Bretoned, daoust m'emaint en Bro-C'hall. ●(1910) ISBR 189. Doh en ahoé é tas Iehann beta Roahon. ●(1910-1920) K*** []. èr guér a Réan. ●(1919) BSUF 33. É Roahon, donet e hré bamdé. ●(1922) KEPE 11. Kériolet e chomas 9 dé é iliz en Intron Varia é Roan. ●(1923) ARVG Mezheven 85. pa voe hanvet da Roaôn. ●(1927) GERI.Ern 517. Roazon, L -oun, T R(o)aon, h V Roan, b V Roèuon. ●(1928) FHAB Genver/9. e skolaj ar Jezuisted e Raozoun. ●(1930) ANTO 21. ha kaset da stoupa evel e Raozon. ●(1930) EBKE 40. Meit Roahon e zou adkeméret dré en Duk a Lankastr. ●(1934) BRUS 298. Roahon. ●(1937) TBBN 27. Hum gleuet ou doé aveit diskarg ha forbannein en E. Monteskiou, mestr goarnour Breih é Roahon, pen kauz de zroug er vro. ●(1977) TDBP II 558. Da vloaz, ma vezan beo ha yah ez in da Roazon.

  ►Roazhon-an-Douar.

  ●(1896) GMB 578. à Sarzeau Roañ-doar, à St-Gildas Ruiañ-doar = « Rennes en terre », par opposition à Rouen.

  II.

  (1) Dicton.

  ●(1732) GReg 804a. Natur vad a so ê Roazounis evit an darn-vuyâ.

  (2) Dicton.

  ●(1732) GReg 964b. Les vivres sont chers à Rennes, tr. « Ar beva a so qezr ê Roazon. qezr eo beva ê Roazon ».

  (3) Devinette.

  ●(1955) SKOL 4/4/63. Petra a ra tud v-Brest ha re Roazhon war-un-dro bemdeiz ? kozhañ.

  III. [Toponymie locale]

  ●(1732) GReg 692b. La ruë de la Parcheminerie. Ru ar Barichérez. ●(1772) KI 406. dirac ar parlamant.

  ●(1827-1829) VSA 1291. enefoa an ofisialite en parlamand raon. ●(1834) KKK 12. Ann dalc'h a oa é Palez ar Stadou é Roazon enn eur sal braz. ●(18--) PENgwerin10 98. Et eo Geldon d’ar Parlamant, / Daoust ag he retorno kontant ? ●(1852) MML 105. hospital sant Ervoan en Raon. ●(1863) ST 6. Ar gear a Raozon, eno ema bepred / Parlamant Breiz-Izel, hag ar presidanted. ●352. Ret e vezo he c’hass hep dâle da Roazon, / Dirag ar parlamant, gant hon testou gwirion. ●(1865) FHB 23/183b. E Roazon e varvas, hag he gorf a voue laket e couent Sant-Melani eleac’h m’en deus great clas miraclou. ●47/376a. E Roazon, e couent sant Jorj, edo Abadez pa varvas.

  ●(1910) ISBR 189. Doh en ahoé é tas Iehann beta Roahon ; étal pont guintel en or Mordeléz. ●(1910) IBRK 84. Hiviziken, beteg ar bloaz 1789, e vezo tabut etre ar Breujou hag ar Gouarnour, pe etre ar Gouarnour hag al Lez-Varn-Uhel. ●93. war zigare e tlee ar votadeg beza graet gant Breujou Breiz. ●(1911) BUAZmadeg 765. He gorf a oue kaset da Roazon da enterri; var he vez e oue savet, gant an amzer, eur gouent kaer hag a zo bet hanvet betek ar bloaz 1793, abati Sant-Melani. ●(1922) KEPE 11. Iliz Intron-Varia-en-Doéré-Mat, é Roan, e oé unan anehé. ●(1923) FHAB Eost 8/290. Mont a eure da vanac'h, en urz sant Beneat, d'e 18 vloaz, da vanati sant Melani, da Roazon. ●(1931) FHAB Mae/166. ha pa c'helle e vestr azeza e Parlamant Breiz, etouez nao aotrou brasa ar vro. ●(1937) TBBN 61. d’en dougein betag en or Mordeléz. ●(1943) ENUR 66. Edo ti Huon Harogall e-kreiz ul liorzhig nepell eus an Tabor. ●184. Ha bragal war straed Ar Bastard e felle dezhañ ober ? ●(1957) SKOL niv. 5 quatrième de couverture. Moulet ha liesskrivet e Ti Herve ar Mee / 14, straed Naonedek, 14 / Roazhon. ●(1974) ISHV 110. Breutaer e oa Alan Bohan, e Brejoù-Breizh, e Roazhon.

• Roazhon .2
  Roazhon .2

  n. de l. Rennes (évêché, comté).

  (1) Évêché.

  ●(1839) BESquillere 406. gannet én ur guér vihan hanhuet Arbrissel, é escobti Ruan, é Bretagne. ●(1877) BSA 270. ez oa etouez pelerinet escopti Roazoun eur baourez keaz plac’h iaouanc euz a Vitre.

  ●(1904) SKRS I 164. eskopti Roazon. ●(1911) BUAZmadeg 873. en eur bourk euz eskopti Roazon.

  ●(2002) TEBOT 78a. 'Barzh Eskopti Roazhon / Ha 'barzh an trev Sant Klaoda / A zo erru ur maleur / A ra d'an holl krena.

  (2) Comté.

  ●(1971) LLMM 147/276. hag ivez e kontelezh Roazhon.

• Roazhonad
  Roazhonad

  m. Rennais.

  ●(1732) GReg 804a. Qui est de Rennes, Rennois, tr. «Roazounad. p. Roazounis. Van[netois] Roëonad. p. Roëonis.»

• Roazhonadez
  Roazhonadez

  f. -ed Rennaise.

  ●(1943) ENUR 184. Entanañ kalon ar Roazhonadezed marteze ?

• Roazhoniz
  Roazhoniz

  pl. Rennais.

  ●(1732) GReg 804a. Roazounad. p. Roazounis. (Van. Roëonad. p. Roëonis. Natur vad a so ê Roazounis evit an darn-vuyâ.

  ●(1869) TDE.FB xixb. Raozounad, m. pl. Raozouniz.

  ●(1910) IBRK 86. Roazoniz a'n em zavas a enep ar Gouarnour. ●Ti an Tailhou a oe dismantret gant Roazoniz. ●(1927) GERI.Ern 517. Roazonad pl. -niz.

• rob .1
  rob .1

  m. Biens.

  ●(1732) GReg 269b. Dépoüille, butin sur l'ennemi, tr. «rob. (de-là. diroba. derober.» ●271b. diroba, & roba, viennent de rob & robau, qui signifoient biens.»

• rob .2
  rob .2

  s. Bonbonne en partie revêtue d'osier.

  ●(1942) VALLsup 22b. Bonbonne, tr. «rob L[éon] (en partie revêtue d'osier).»

• robañ
  robañ

  v. tr. d. Dérober.

  ●(1732) GReg 271b. Derober, tr. «roba. pr. robet.»

• robe
  robe

  s. Chose qui n’a pas de prix.

  ●(1732) GReg 167a. Toute chose de nul prix, tr. «Robe. De-là, derober.»

• robedus
  robedus

  adj. Qui fait le robeur, le dérobeur.

  ●(17--) CT Acte II 1118. pa voas voar an douvar, robedus, tr. «Quand tu était sur la terre, faisant le robeur.»

• robenn
  robenn

  f. –où (habillement) Robe.

  ●(1867) FHB 136/254b. robennou distammet. ●255a. ho robennou sac'hellok a ghemer eur plas eston. ●(1868) SBI II 56. Da dronsa robenn ma Itron, tr. «A trousser la robe de ma dame.» ●(1872) ROU 101b. Robe, tr. «Robenn, diffère de sae, qui est plus simple.» ●(1895) GMB 232. roben en mil vlipen robe toute déchirée.

  ●(1909) TOJA 13. varc'hoaz e renko kât eur roben. ●(1914) LZBt Du 25. eur roben wenn ewit ma flac'h vian (…) robenno ha mouchouero.

• rober
  rober

  m. –ion Voleur.

  ●(1530) J p. 117b. Chetu hep nep goap barrabas / Lazr / muntrer / rober / ribler bras, tr. «Voici d'abord Barrabas, voleur, assassin, brigand, malfaiteur insigne.»

• robin
  robin

  coll. (botanique) Gwez-robin : robiniers. Robinia sp.

  ●(1931) VALL 662b. Robinier, tr. «gwez-robin col. sg. gwezenn-robin.»

• robinenn
  robinenn

  f. –ed (botanique) Robinier Robinia sp.

  ●(1931) VALL 662b. Robinier, tr. «robinenn f. pl. robinenned.»

• roc'h .1
  roc'h .1

  f. rec'hier, rec'her, reier Rocher.

  I.

  ●(1478) (d’après RECe ii 209). Dans le diocèse de Saint-Brieuc une charte de Beauport, datée de 1478, nous fait connaître à Plouézec les lieux dits que voici : Prat-an-goazy, « pré des oies » ; Parc-oar-an-roch, « pré sur le roc » ; Loguel-an-cozze, « loge du vieux » (Archives des Côtes-du-Nord). ●(1499) Ca 176b. Roch. gal. roche. ●(1580) G 799. bede an roch man, tr. «jusqu’à ce rocher.» ●(1633) Nom 79a. Alga, vlua, fucus marinus : algue : felu-mor, vn seurt lousaou á cresq en mor huc (lire : hac) en reyer á vez aual ouz lœttus. ●231a. Rupes, petra, cautes : roche, rocher : roch, mæn bras. ●231a-b. Scopulus, saxum : rocher, escueil : roch, quarrec en mor. ●231b. Promontorium : promontoire : promontoër, vn rochic á gueler en mor.

  ●(1732) GReg 825a. Roc, rocher, tr. «Roc'h. p. rehyer, reher. Van[netois] roh. p. rohéü, rehér.» ●825b. Rocher de terre, tr. «Roc'h. p. rehyer, rec'her.» ●(1792) CAg 80. Feutin ë-ra er rehire.

  ●(1838) OVD 221. er rehér péré e zou ardro el laguen a Riéti. ●(1849) LLB 454. ol er rehier hag el lehieu ihuel. ●1393-1396. en houlen (…) / É tarhein doh er roh. ●1402. er rustan rehier. ●(1857) AVImaheu 123. er rihiér e feutas. ●(1878) EKG II 192. eur riboul etre diou roc'h vraz.

  ●(1900) MSJO 85. Eur garrek eo, kleuzet pell zo gant dorn Doue he-unan ; an toul-ze a ia tro-distro, mont a ra doun er roc'h. ●(1902) PIGO I 33. An diou roc'h.

  II.

  (1) Sec'h evel roc'h : très sec.

  ●(1932) ALMA 101 (L). Kalon Kola a joumas seac'h evel roc'h.

  (2) (Sonn, start) evel ur roc'h : solide comme un roc.

  ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 44 (G). Françæs-Andreu Lac, perpet sonn èl ur roh. ●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 132 (G). É veint cavet sonn èl ur roh. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 155 (G). Mæs er hrechén-men e zalhas doh er fé, sonn èl ur roh.

  ●(1907) BSPD I 148 (G) J. Larboulet. Mes André, soudard déja gredus, e chomas sonn èl ur roh. ●(1910) FHAB Meurzh 111 *Ioen an Tour Gwenn. E feiz ive a yoa start evel ar roc'h.

  (3) Mont d'ar gêr dre roc'h ar skid : rentrer à la maison honteux après un échec.

  ●(1978) PBPP 2.2/471 (T-Plougouskant). Mont d'ar gêr dre roc'h ar skid, Tr. J. le Du «rentrer tout honteux à la maison /après avoir échoué dans un projet : lit. rentrer à la maison par la roche de la diarrhée.»

  (4) Kousket evel ur roc'h : dormir comme une souche. Cf. kousket evel ur broc’h.

  ●(1890) MOA 224 (L). J'ai dormi comme une souche, tr. J. Moal «kousket em euz evel eur roc'h.»

  ●(1907) FHAB Du 284 J.-B. Martin. Daoust d'an tammig talabao-ze e kouskjont evel diou roc'h. ●(1912) RVUm 319 (Gu). Kousket èl ur roh, tr. P. ar Gov «Dormir comme un rocher.»

• roc'h .2
  roc'h .2

  m.

  (1) Râle.

  ●(1732) GReg 780a. Ralement, difficulté de respirer par des obstructions, tr. «Roc'h.» ●829a. Ronflement, respiration qui se fait avec bruit, causée par quelque obstruction, tr. «roc'h.»

  (2) Râle d'un agonisant.

  ●(1732) GReg 780a. Ralement, le bruit de la gorge d'un agonisant, tr. «ar roc'h.»

• Roc'h-ar-Bleiz
  Roc'h-ar-Bleiz

  n. de l. Roc’h ar Bleiz (hauteur, Commana).

  ●(1987) BRUDn 110/26-27. e Koumana, lod euz ar rehell war-horre Menez-Are o-deus peb a ano : Roh ar Sidan, Roh ar Bleiz, Roh ar Vran, ar Bugel.

• Roc'h-ar-Feunteun
  Roc'h-ar-Feunteun

  n. de l. Roc’h ar Feunteun (hauteur, Plounéour-Ménez, 364 m).

  ●(1914) ARVG mae 77. Roc'h ar Feunteun, en Plouneour-Menez (364 m). ●(1922) EMAR 13. E goudor Roc'h ar Feunteun e Menez Arre.

• Roc'h-ar-Salud
  Roc'h-ar-Salud

  n. de l. Roc’h ar Salud (hauteur, La Feuillée).

  ●(1911) GLPI 41. Heb dont da zaoulina endan Roc'h ar Salud. ●(1916) KRVT 180/2. Roc’h ar Salud – Etre ar Fouilhez hag ar Relek.

• Roc'h-ar-Sidan
  Roc'h-ar-Sidan

  n. de l. Roc’h ar Sidan (hauteur, Commana).

  ●(1987) BRUDn 110/26-27. e Koumana, lod euz ar rehell war-horre Menez-Are o-deus peb a ano : Roh ar Sidan, Roh ar Bleiz, Roh ar Vran, ar Bugel.

• Roc'h-ar-Vran
  Roc'h-ar-Vran

  n. de l. Roc’h ar Vrann (hauteur, Commana).

  (1) Roc’h-ar-Vran.

  ●(1924) EGRT 18. E troad Roc'h ar Vran e Menez Arre. ●(1987) BRUDn 110/26-27. e Koumana, lod euz ar rehell war-horre Menez-Are o-deus peb a ano : Roh ar Sidan, Roh ar Bleiz, Roh ar Vran, ar Bugel.

  (2) [Toponymie locale]

  ●(1924) EGRT 18. goude lein da Waremm ar Brini.

• Roc'h-Bernard
  Roc'h-Bernard

  voir Roc'h-Bernez

• Roc'h-Bernez
  Roc'h-Bernez

  n. de l. Ar Roc’h-Bernez : La Roche-Bernard.

  ●(1847) FVR 195. Antronoz ar Roc'h-Bernard hag Ambon a zo emgannet gant ar re Wenn.

  ►Ar Roc’h.

  ●(1910) K*** 3. dré er lignien bihian drè surhur ag er roh. (...) pont roh nen de quet uah achihu.

• Roc'h-Derrien / Roc'h-Derien
  Roc'h-Derrien / Roc'h-Derien

  n. d. l. Ar Roc’h-Derrien : La Roche-Derrien.

  I.

  ●(1732) GReg 825a. ar Roc'h-deryen. ar roc'h-dryen. ●(17--) CSdogmael 42c. En Peurit hag en Roc'h Derien / E Plouber ive en Bulien.

  ●(1827-1829) VSA 27. a banverid joudy a dost da roch derien. ●(1847) FVR 73. darn da Benvenan (…) ha darn all d’ar Roc’h-Derrien. ●(1863) ST 6. Lanveur, ar Roc’h-Derrien, Castelaudren, Pontre. ●(1870) FHB 291/234b. Jubile-mision Ar Roc’h-Derrien.

  ●(1905) ALMA 67. Ar Roc’h-Derrien. ●(1910) IBRK 72. Houman a heuilhas eben hag a bilas anezi en emgann bras ar Roc'h-Derien, etre Gwengamp ha Landreger. ●(1930) EBKE 40. Un emgann tér e saù tost doh er Roh-Derien. ●(1980) (2005) IFTR 298. En Lezardrev, en Roc'h-Derrien / O soñj kavet ur feumeulenn.

  ►Ar Roc’h.

  ●(1732) GReg 825a. Ar Roc'h.

  ●(1834) SIM 96. etre Pontreo hac ar Roc’h. ●(18--) PENgwerin10 26. Kerik ar Roc’h zo kemeret. ●(1867) BUE 87. Er Roc’h, enn de marc’had. ●1870 FHB 291/234b. Kleier ar Roc’h. ●(1889) CDB 105. 'Barz e ker ar Roc'h peder stal dior. ●(1894) BUEr 6. Barz er Roc'h a oa eun hospital evelse. ●(1898) BRE 92. Ha tud Pontre ha tud Ar Roc'h. ●(1899) LZBt Meurzh 7. Tréguidel, Uzel, ar Roc’h, Binic, Pontreo, Sant-Ke-Porstreo, Etables, Plancoët, Quintin, Tréméloir, Sant-Barnabé, ha parouz Gouanac'h.

  ●(1904) DDKB 18. Zonet, kleier ar Roc’h ha kleier Landreger. ●(1905) BOBL 18 mars 26/3c. Paotred Plozal, eur bourk e kreiz-tre ar Roc’h ha Pontre. ●(1910) EGBT 130. Ar Roc'h. ●(1925) ARVG 3/67. Potred yaouank Pleuzal, Trogeri, Hengoat, Pouldouran, Ar Vinihi, Runan, Peurit, gante bijer, fuzuilhou, kontellou presour, a gerz warzu Ar Roc'h hag en em gav e kêr wardro eun eur goude kreizte. ●(1927) GERI.Ern 517. ar Roc'h. ●(1970) BHAF 9. c'hoar gosa ma zad o chom er Roh. ●(1974) TDBP III 369. Ar Roc'h, / Capitale : Stoup.

  ●(2000) TPBR 212. 'Barzh ar Roc'h, an hini n'eo ket laer, n'eo ket un den a feson. (...) Pa oan o tont hag o vonet, / Ha me o kac'hat 'n em boned, / Hag a dremenas ur porc'hell eus ar Roc'h, / A debras ar boned hag ar c'haoc'h. ●(2002) TEBOT 106b. Kawan Prad ha Mantallod / Kemperven, Trogeri / Ar Roc'h, Hengoad / Pleuzal ha Pomerid Jodi.

  ►Kêr-ar-Roc’h.

  ●(1894) BUEr 7. ker ar Roc'h.

  ●(1930) DOBR 44. E Kêr ar Roc’h, eur wech e oa / Eur plac’h yaouank a zeitek vloa / He devoa micher pilhaoua.

  II.

  (1) Nom de La Roche en argot local (tunodoù).

  ●(1886) ARN 40. Ville. – Br. : Ker. Arg. : Vilach. – Ann ostant n'e ket bet aliez er vilach, cet homme n'est pas allé souvent à la ville, c'est un campagnard. Ostant est, dans cet exemple, synonyme de lokard, et vilach, la ville, c'est La Roche. ●56. er vilach, dans la ville (à La Roche même). ●(1886) REC 7/50. Vilach, la ville, La Roche-Derrien, du fr. village.

  ●(1970) BHAF 7. Ar Rohard a oa ma zad a ouie ive brezoneg mad, gand troiou-lavar ha pouez-mouez eun disteraig disheñvel a-wechou. Gouzoud a ree ouspenn trefoedaj "Ar Villaj", an "tunodou", a ziflipe digantañ aliez en e gomz.

  (2) Appellation de La Roche en argot local (tunodoù).

  ●(1894) REC 15/352. Kapital stoup (la capitale de l'étoupe), Ker gapital (la ville capitale), La Roche-Derrien.

  ●(1970) BHAF 303. Ma n'eo ket eun druez, er Gêr Gapital !

  (3) Dicton.

  ●(1970) BHAF 10. Person Ar Roh / 'Zo eur broh...

  (4) Dicton.

  ●(1974) TDBP III 369. Ar Roc'h, / Capitale : Stoup / S/s-Préf. Pillou, druillou / hag askorn.

  ●(2004) TROMK 217a. Ar Roc'h, Kapital : stoup, Souprefektur : pilhoù, truilhoù, hag askorn. Jules Gros.

  (5) Dicton.

  ●(1974) TDBP III 368. Roc'hiz paour, Roc'hiz fall, / O tebriñ laou gand kig sall, / Roc'hiz paour, / Tud a boan, tud a gouraj, / Sac'hadou braz hag alïez, / Med siwaz, traou laeret !

  ●(2000) TPBR 296. Roc'hiz paour, Roc'hiz fall / O tebriñ laou gant kig sall. ●(2004) TROMK 217a. Roc'hiz paour, Roc'hiz fall, / O tebriñ laou gant kig-sall, / Roc'hiz paour, / Tud a boan, tud a gouraj, / Sac'hadoù bras hag alies, / Met siwazh, traoù laeret ! / Raz-e-reor diwar blas kêr, / Gant ur votez koad hag ur votez lêr ! ●(2016) TELGR (04.08.2016) [48a] (Daniel Giraudon). Roc'hiz paour, Roc'hiz fall O tebriñ laou gant kig sall, tr. « Pauvres Rochois, méchants Rochois qui mangent des poux avec du lard ».

  (6) Chanson à danser.

  ●(1974) TDBP III 390. Pipi stoup, Pipi stoup, / Merc'hed ar Roc'h zo pillou toud / Tra la la, tra la la, / Merc'hed Langoad zo memez tra. ●(1990) SKVR 18/50. Pipi stoub, Pipi stoub, merc'hed ar Roc'h zo gisti tout / Merc'hed Langoad zo memestra, tra, lala lalala.

  (7) Rimaille.

  ●(1974) TDBP III 374. Hirio ema ar sul, / An deiz da werzañ butun. / Ar butun d'ar Roc'h / War gein ar pemoc'h ! / Ar pemoc'h d'ar prad / War gein ar c'had !

  (8) Dicton.

  ●(1990) SKVR 18/73a. E-barzh ar Roc'h, an hini n'eo ket laer n'eo ket un den a feson !

  ●(2000) TPBR 212. 'Barzh ar Roc'h, an hini n'eo ket laer, n'eo ket un den a feson.

  (9) Dicton.

  ●(2005) HYZH 244/39. Roc'hiz laer.

  (10) Dicton.

  ●(2000) TPBR 212. Pa oan o tont hag o vonet, / Ha me o kac'hat 'n em boned, / Hag a dremenas ur porc'hell eus ar Roc'h, / A debras ar boned hag ar c'haoc'h.

  (11)

  ●(1977) TDBP II 393. O ! arru eo Paotr ar Roh !, tr. « Oh ! voilà le gars de La Roche (le chiffonnier) ! » ●note J. Gros : « Paotr, servant de Croquemitaine pour les enfants. »

  III. Noms de famille.

  ●(1970) NFBT 151 N° 1155. Kerroc'h. ●245 N° 1924. Roc'h (Le).

  IV.

  (1) Mont d'ar Roc'h : dormir, ronfler.

  ●(1886) REC 7/45-46. en breton de Trévérec Ed e d'ar Roc'h "il est allé à La Roche-Derrien" = il dort, il ronfle (roc'hal, ronfler).

  ●(1906) FURB 4/118. La même syllabe exprime l'idée du ronflement, ce qui donne lieu en haut Tréguier à l'expression plaisante ede d'ar Roc'h "il est allé à La Roche" c'est-à-dire "il ronfle". ●(1912) MELU XI 204 (T-Trevereg). Ed e d'ar Roc'h, tr. E. Ernault «Il est allé à la Roche, = il dort, il ronfle, par jeu de mots, d'après roc'hal ronfler.» ●(1929) SVBV 25 *Ab-Sulio. Hag, o veza lavaret eur bedenn (...) ez is d'ar roc'h. ●(1974) TDBP III 261. An hini bihan a zo kousket. – Ya, aet eo d'ar Roc'h ! le petit est endormi (dort) – Oui, il est allé à La Roche-Derrien (Ar Roc'h, La Roche-Derrien est suggéré par l'homophonie avec ar roc'h, (di) roc'hal, ronflement, ronfler, idée contigüe de dormir).

  (2) Mont d'ar Roc'h da zebriñ bara gwenn : être endormi.

  ●(1908) PIGO II 125 (T) E. ar Moal. Pa oent aet an eil warlerc'h egile d'ar Roc'h da zibri bara gwenn, ar c'hloareg a zavas. ●(1912) MELU XI 204 (T-Landreger). On dit en Tréguier : Et eo d'ar Roc'h da dibri e vara gwenn. Il est allé à la Roche manger son pain blanc, = il s'est endormi.» ●(1914) KZVr 70 - 05/07/14. Aet d'ar Roc'h da glask (ou da zibri) e vara gwenn, tr. Émile Ernault « il est allé à la Roche-Derrien chercher (ou manger) son pain blanc, il est endormi, Coadout ».

  (3) Dont eus kerc'hat bara gwenn eus ar Roc'h : se réveiller.

  ●(1912) MELU XI 204. Dont eus kerc'hat bara gwenn eus ar Roc'h, tr. E. Ernault «Venir de chercher du pain blanc de la Roche, se réveiller.»

  (4) Evel kanañ muzik er Roc'h : voir muzik.

• roc'h-diroc'h
  roc'h-diroc'h

   adv. Qui ronfle tout le temps.

  ●(1977) PBDZ 784. (Douarnenez) roc'h-diroc'h, tr. «qui ne cesse de ronfler, qui ne s'arrête de ronfler que pour s'y remettre tout de suite.»

• Roc'h-Hallaz
  Roc'h-Hallaz

  n. de l. Grand-Rocher (Plestin-les-Grèves).

  I. Roc’h-Hellaz.

  ●(1732) GReg xiii. Roc’h-hellas.

  ●(c.1830) ABR.22 7. ils mirent pied à terre sous une roche escarpée appelée encore aujourd'hui Roc'h hyr glas. ●(1844) FOB 232. Roch-Ellas. ●(c.1861) LED.bailloud 150. kiniget d’an Aoutrou Rannou, Barz Roc’hellaz. ●(1867) BBZ III 22. E kever ar Barz na jomm ken / Etre Roc'h-allaz ha Porzh-gwenn. ●485. Hag hen da skei gant penn he vaz, / Dre deir gwech, war beg ar roc’h-c’hlaz. ●(1867) TELrem 170. Rannou, barz Roc’h-Allaz. ●(1885) (1997) HYZH 212/61. Roc’h-hir-Glaz, Roc’h-Kellaz, Roc’h-Garlan, Roc’h-Allaz, Roc’h-al-Laz.

  ●(19--) OLLI 870C. Sôn Gouel Roc’h Karlez. ●(1903) MBJJ 59. hanval aoalc’h ouz Roc’h-Allaz, a zo du-hont en Breiz-Izel, ’kichen al Leo-Dræz. ●(1904) DDKB 4. ’Tre ar Porz-Gwenn ha Roc’h-Allaz. ●(1904-1906) FOFR.mer 137-138. la montagne du Roch Karlès, entre Saint-Efflam et Saint-Michel-en-Grève. ●(1912) BUAZpermoal 914. en kichen Roc’h-Allaz. ●(1922) FHAB Kerzu 356. war grec’hen lemm Roc’h-al-Laz. ●(1923) (1997) HYZH 212/60. Roc’h-Arlaz. ●(1925) BILZ 124. Ha dirake, a-zehou, Roc’h-al-Laz sklerijennet eus o zu. ●(1934) TREM 24. Euz reier bro Malo beteg penn Roc’h al laz. ●(1973) CAIR 62. Prononciation locale : Roc'h Kelless. ●(1973) TONA XIX 663/11728. Roc'h Iliz, Roc'h Al Laz, Roche du Meurtre, Ancien lieu d'attaque des brigands. ●(1974) TDBP III 89. Hennez a zastumfe arc'hant war ar Roc'h-Kellez. ●347. Ma zonton Fulup e-noa gwelet war veg ar Roc'h-Kellez un nor o tigeri hag un dimezell gaer eno o tiluziañ he blew melen. Ze am-oa klevet anezañ o kontañ. Gwechall e veze gwelet traou evel-se. Bremañ ne vez ken.

  ●(2000) TPBR 243. Pa vez an avel diwar Roc'h Kellas, / Biskoazh kozh buoc'h na vreskellas.

  II.

  (1) Expression.

  ●(1974) TDBP III 89. D'une personne avare, cupide : Hennez a zastumfe arc'hant war ar Roc'h-Kellez.

  (2) Croyance populaire.

  ●(1974) TDBP III 347. Ma zonton Fulup e-noa gwelet war veg ar Roc'h-Kellez un nor o tigeri hag un dimezell gaer eno o tiluziañ he blew melen. Ze am-oa klevet anezañ o kontañ. Gwechall e veze gwelet traou evel-se. Bremañ ne vez ket ken.

  (3) Proverbe.

  ●(2000) TPBR 243. Pa vez an avel diwar Roc'h Kellas, / Biskoazh kozh buoc'h na vreskellas.

• Roc'h-Morvan
  Roc'h-Morvan

  n. de l. Ar Roc’h-Morvan : La Roche-Maurice.

  ●(1931) FHAB Du/411. p'edo kastell ar Roc'h-Morvan, en e gaer, Duk Rohan hag e bried a oa o chom ennan.

  ►Roc’h-Vaoris.

  ●(1928) FHAB Genver/17. eur maner ken kaer hag hini Roc'h Voriz pe ar Penhoad.

  ►Ar Roc’h.

  ●(18--) OLLI 442. Chanson nevez Great var sujet un den yaouank deus ar Roc’h e canton Plouziri, pehini a garre re e Vestres. ●(1865) FHB 24/189a. ha stag outi neuze ar Merzer, Loc-Eguiner, ar Roc’h ha Penc’hrann betec pont Landerne. ●(1890) MOA 25b. Ar Roc’h.

  ●(1905) ALMA 63. Ar Roc’h. (...) Er Roc’h e vez ive foariou evit ar chatal lard. ●(1909) KTLR []. Guechall, etre Guiniventer hag ar Roc'h, e zoa eur c'hoat braz.

• Roc'h-Oudren
  Roc'h-Oudren

  oronyme (Scrignac).

  ●(1933) FHAB Eost 308. E parrez Scrignac, e kreiz etre kribenn roc’h-Oudren ha kastell koz Koatkeo.

• Roc'h-Plaen
  Roc'h-Plaen

  oronyme (Laz).

  ●(1934) FHAB 377. Roc’h-plen : karreg uhel, er zao-heol da vourc’h Laz.

• roc'h-rodell
  roc'h-rodell

  f. =

  ●(1929) FHAB C'hwevrer 53. etouez ar reier-rodell hag an douar-stlej.

• Roc'h-Ruz
  Roc'h-Ruz

  oronyme Ar Roc’h-Ruz (Plounéour-Ménez ; 385,01 m, point culminant de la Bretagne).

• Roc'h-Sant-Yann
  Roc'h-Sant-Yann

  n. de l. (forêt de la Feuillée).

  ●(1922) EMAR 114. Roc'h sant Yann.

• Roc'h-Stummennven
  Roc'h-Stummennven

  oronyme (monts de Braspartz).

  ●(1917) KRVT 243/2. Pell diouz tourni ar bed, diwar Roc'h Stumenven / Edon oc’h evezia, e dinaou ar zaven.

• Roc'h-Toull
  Roc'h-Toull

  n. de l. Ar Roc’h-Toull (Guiclan, Guimiliau).

  ●(1926) RTLL 7. Te hag a blij d'it kement gwelout traou koz ar vro, n'out ket bet c'hoaz o sellout ouz ar Roc'h Toull. Che ! ●(1931) FHAB Ebrel/136. Lavarout a reer zoken ez eus bet tud o chom evelse er Roc'h Toull, e Bro-Leon. ●(1987) BRUDn 110/27. Diêz ive tremen heb menegi ar Roh Toull oll-vrudet (da vihanna e-touez ar vrezonegerien lenneg) a zo anezi, na petra ’ta, e Gwiklan, ha n’eo ket e Gwimilio evel ma soñjer er peurliesa.

• Roc'h-Tredudon
  Roc'h-Tredudon

  oronyme (La Feuillée ; 383,23 m).

  ●(1914) ARVG mae 77. Roc'h-Tredudon, (371 m) ha Roc'h-Trevezel (354 m), heman mistr hag a-zers, o-daou en parouz ar Fouille.

• Roc'h-Trevezel
  Roc'h-Trevezel

  oronyme Roc’h-Trévézel (Plounéour-Ménez ; 384,89 m).

  (1) Roc’h-Trevezel.

  ●(1868) FHB 171/117b. E kichen roc’h Trevezel. ●(1877) EKG I 96. Egile oa Fanch Vian, louzaouer brudet dre bevar c'horn ar Vro, euz a Gastel da Vrest, adalek Tour-ar-C'hernik, eharz ar mor, bete Roc'h-Trevezel, var gern Menez-Are. ●(1877) EKG i 180. bete Roc’h-Trevezel, var gern Menez-Are.

  ●(1909) KTLR 90. Diguezet e kichen Roc'h-Trevezel, ar c'herne a c'hoanteaz lakaat eur c'hornad butun. ●(1914) ARVG mae 77. Roc'h-Tredudon, (371 m) ha Roc'h-Trevezel (354 m), heman mistr hag a-zers, o-daou en parouz ar Fouille. ●(1928) FHAB Genver/12. Eur wech bep kant vloaz, Roc'h Trevezel, e Breiz Vihan, a zigor he beg. ●13. Hep dale e oant e tal Roc'h Trevezel. ●(1936) TKAL I 70. eus Roc’h Trevezel da Venez Sant Mikael. ●(1943) CHDI 49. A-us de Vodmeur ha d'hé guern tioél / Pignet omb beta rehiér Trevezél.

  (2) Prophétie.

  ●(1928) FHAB Genver/12. Eur wech bep kant vloaz, Roc'h Trevezel, e Breiz Vihan, a zigor he beg.

• Roc'h-Ugu
  Roc'h-Ugu

  n. de l. Ar Roc'h-Ugu : La Roche-Jagu (Ploézal).

  ●(18--) PENgwerin8 92/33. ar justis demeus a roc'h jagu. ●(1871) GBI II 562. En Kastell Roïgu, en parous Ploezal. ●(1896) SBW 2. war lez ar ster hanvet ann Trew, hag a dremen dre Wengamp, Pontrew ha Lezardrew. Madok a savas he hini enn Fri-ann-daou-dour, 'lec'h en em vesk al Leff gant ann Trew, hag Alan a zavaz, enn tu-all d'ann dour, hini Roc'h-Ugu.

• Roc'h-Vizieg
  Roc'h-Vizieg

  oronyme Ar Roc’h-Vizieg : Roc’h-ar-Véchec (monts d’Arrée).

  ●(1922) EMAR 90. A ra steredenni kribenn ar Roc'h Vechek. ●(1935) OALD 52/124. En-dro d’ar Roc’h-Vizieg hag en toullou taouarc’h, Yann.

• Roc'h-Vras
  Roc'h-Vras

  oronyme Ar Roc’h-Vras (La Roche-Maurice).

  ●(1987) BRUDn 110/27. Er Roh (« Morvan »), harp er Roh Vraz (m’ema warni dismantrou ar hastell) ez eus eur Rohell Beñzez...

• roc'hadenn
  roc'hadenn

  f. –où Ronflement.

  ●(1889) ISV 321. o clevet roc'hadennou Robert.

• roc'hal / roc'hat
  roc'hal / roc'hat

  v. intr. Ronfler.

  I.

  ●(1499) Ca 176b. Rochat. g. rouffler. ●(c.1500) Cb 89a. [fron] Unde nario / is / iui / ire. n. gs. ga. narillier cest froncer les narilles comme faict vng cheual. b. rochat euel march.

  ●(1659) SCger 101a. raller, tr. «roc'hat.» ●106a. ronfler, tr. «roc'hat.» ●169b. roc'hat, tr. «ronfler.» ●(1732) GReg 780a. Raler, ronfler, tr. «roc'hat. pr. roc'het.»

  ●(1889) ISV 321. Robert (…) en em lakeas da roc'hat ker cre ma vije clevet euz an eil penn d'egile eus ar c'hazern.

  II.

  (1) Roc'hal evel ur morhoc'h : voir morhoc'h.

  (2) (Roc'hal, diroc'hal) evel ur broc'h : voir broc'h.

• Roc'han
  Roc'han

  n. de l. Rohan.

  ●(18--) MILg 11. Eur bennerez euz a Roc’han / ha ne oa nemed hi he unan. ●(1836) GRGu 97. er guér a Rohan. ●(1839) BESquillere 462. én ur hoêd hanhuet Branguilly, toste de Rohan, é escobti Gùénèd. ●(1849) LLBg ii 1. tri hard leaw doh Rohan. ●(1867) BBZ III 173. Merc'hik koantig euz a Rohan; / Ne oa merc'h nemet hi unan.

  II.

  (1) Légende historique.

  ●(1732) GReg 826a. Rohan, nom d'une maison illustre, & des plus anciennes du Roïaume, descenduë de Conan Mariadec premier Roi de la Bretagne Armorique. Roc'han.

  (2) Expression proverbiale. cf. Le fureteur breton N° 4 (1906) pp 117-119, N° 9 (1907) pp 121-127, & N° 8 (1906-1907) pp 49-64, DDPB 527/34478.

  ●(1878) SVE 938. Debri a ra d'ann neo evel ma ra Rohan. ●note Sauvé : « On donne au pourceau, dans un grand nombre de localités, le nom de Rohan ou de mab Rohan, fils de Rohan »

  III. Nom de famille.

  ●(1970) NFBT 246-247 N° 1933. Rohan.

• Roc'hard
  Roc'hard

  m. Habitant de la Roche-Derrien, Rochois.

  ●(1847) FVR 265. Ann Aotrou Lajat dreist holl, a rea ar Roc'hard euz ar gwella. ●(1866) BURflem 19. Ken, ’me ar Roc’hard, o tremen, / Priz ho c’hroc’hen, ha netra ken !

  ●(1970) BHAF 7. Ar Rohard a oa ma zad a ouie ive brezoneg mad.

• Roc'hardenn
  Roc'hardenn

  f. –ed Habitante de la Roche-Derrien.

  ●(1967) BAHE 54/28. Ne oa ken keloù gant ar Roc'hardenn da lakaat he c'hrog war un den leveet bennak.

• Roc'hardez
  Roc'hardez

  f. –ed Habitante de la Roche-Derrien.

  ●(1930) DOBR 46. Hon Roc'hardez yaouank a oa, / Eur zac'had pilhou war he skoa.

• roc'hat
  roc'hat

  voir roc'hal

• roc'hek
  roc'hek

  adj. Rocheux.

  ●(1878) BAY 19. rohek, tr. «plein de rocher (sic).»

• Roc'hell
  Roc'hell

  n. de l. Ar Roc’hell : La Rochelle.

  ●(1905) BOBL 30 décembre 67/2c. Micherourien porz ar Roc’hell o deuz great tro ar ruiou en eur gana kanaouennou draill, hag en eur ober reuz.