Recherche 'tri...' : 175 mots trouvés
Page 1 : de tri (1) à trid (50) :- tritri
adj. –où
I. Adj. num. card.
(1) Trois.
●(12--) Cqlé f° 60r° [144]. De terra que dicitur Gudul Sancti Ronani, de Rudalt filio Blinliuet, tri hanter minot frumenti et minot kerch et hanter et tres nummi cum obolo et decima tota. ●(1499) Ca 43b. tri. ●202a. Try. g. troys.
●(1659) SCger 121b. trois, tr. «tri.»
●(1878) EKG II 50. red d'ezhi da nebeuta tri zroatad evit tizout an neac'h.
●(1970) BHAF 279. an tri vihan a oa kolladennou o zonton.
(2) Labourat kement ha tri : travailler comme quatre.
●(1935) BREI 398/2a. eur pried ouesk, eur pôtr a droc'h, barrek da labourat kement ha tri.
(3) Ober labour tri : travailler comme quatre.
●(1957) AMAH 67. en doare ma rae pep hini anezho labour-tri.
(4) [suivi d’un pluriel].
●(1580) G 260. arryf hep muy do try niet, tr. « Survenu, sans plus, à vos trois neveux. »
II. Adv.
(1) O-zri : tous les trois.
●(1870) MBR 144. Hag hi enn hent ho zri.
●(1914) LZBt Du 19. Deut a oaïnt ho zri, a unan ; rag evelze a vijent muioc'h hardiz. ●(1925) BILZ 141. Hag o zri, o fesketerez lakaet er vag, a deuas war beg uhela ar roc’h, henvel eus teir vran-vor pe eus teir marc’harid-goug-hir.
(2) Hon-tri : nous trois.
●(1903) MBJJ 2. Hon zriik en em zikourfomp an eil egile.
(3) Tri-ha-tri : trois par trois.
●(1889) ISV 181. Ar voazed a voa renket tri ha tri. ●(1897) EST 83. tud nerhus, deu ha deu, tri ha tri.
(3) A-drioù : par groupe de trois.
●(1931) VALL 347a. par groupe de trois, tr. «a-driou.»
(4) Pep tri : trois par trois.
●(14--) Jer.ms 84. Myret na sonet guyc un gueric byzvyquen / A Iesu Nazaret nepret a goez nep den, / Dydan poan damany, querz pep try ho dyren / Da bezaff dystruget, ha crouguet mar grear quen., tr. Herve Bihan « Prenez garde de ne dire rien, (pas) un seul petit mot jamais / De Jésus de Nazareth, jamais au sur de personne, / Sous peine certes, assurément, trois par trois d’être conduits, / Pour être tués, et pendus, si on fait autrement ».
III. [postposé à un substantif pluriel] Au nombre de trois.
●(1650) Nlou 38b. An pastoret so deuet en hent, / Rouanez try, diouz Orient, tr.E.Ernault (G p. 29 note 103) « Les bergers se sont mis en route ; / Des rois au nombre de trois. »
IV. Kontañ tri, pevar ha nav : conter des choses qui n’ont ni queue ni tête.
●(1952) LLMM 34/51 (Ki-Douarnenez). Kontañ tri, pevar ha nav : kontañ traoù hep penn na lost.
- tri-c'hant
- tri-c'hard
- Tri-RoueTri-Roue
An Tri-Roue voir roue
- tri-ugenttri-ugent
adj. num.
(1) Soixante.
●(1499) Ca 43b. Triuguent vnan ha triuguent. ●203a. Triuguent. g. sextante.
●(1732) GReg 872a. Soixante, tr. «Tryugent. Van[netois] tryugueent.»
●(1821) SST.ab xxxi. d'en ouait a dri-uguent vlai. ●(1877) EKG I 242. tri-ugent soudard epken.
●(1925) SFKH 54. Ar ur boulom tri-uigent vlé.
(2) Tri-ugent mil : soixante mille.
●(1907) KANngalon Mezheven 418. ouspen triugent mil parrez.
(3) Dek ha tri-ugent : soixante-dix.
●(c.1500) Cb 57b. Dec ha triuguent. ga. septante.
●(1659) SCger 109b. septante, tr. «dec ha tri vguent.»
●(1896) HIS 75. Dek vlé ha tri-uigent é chomas er Juifed ér méz ag ou bro.
- triad
- triadenn
- TriagadTriagad
n. de l. Tréffiagat.
(1) Triagad.
●(1878) SVE 953. Treffiagat, brochou laou. ●(1890) MOA 27a. Triagat.
●(1927) GERI.Ern 653. Triagat. ●(1931) FHAB Meurz 99. Er bloaz 1676 an Tad Maner a brezegas unek mision: e Penmarc'h, Beuzek-Kap-Sizun, Plomeur, Treffiagat, Tréogat, Pleyben, Riek, e eskopti Kerne.
●(2000) TPBR 296. Trefiagad, brochoù laou.
(2) Dicton.
●(1878) SVE 953. Treffiagat, brochou laou, / A ia d'ar mor daou-daou, / Da glask lanvez da nea, / Evid ober kerdenn d'ho c'hrouga.
●(2000) TPBR 296. Trefiagad, brochoù laou / A ya d'ar mor daou ha daou / Da glask lañfas da nezañ / Evit ober kerden d'o c'hrougañ. ●(2003) TRMOR 51. Triagad, brochoù laou / A ya d'ar mor daou ha daou / O klask lanfas da nezañ / Evit ober kerdin d'o c'hrougañ.
- triakltriakl
m.
(1) Thériaque.
●(1499) Ca 202a. Triacl. g. triacle. ●(1633) Nom 303a. Medicus circumforaneus, circuitor, circulator : vendeur de triacle, triacleur, charlatan : guerzer triacl, triacler, charlatan.
●(1857) HTB 42. tapout aered-viber, hag a werze d'eun apotiker euz ar gear nesan evit ober triak.
(2) Mélasse.
●(1931) VALL 458a. Mélasse, tr. «triakl m. ; triek, truk (formes altérées) m.»
- triaklertriakler
m. –ion Vendeur de thériaque, charlatan.
●(1633) Nom 303a. Medicus circumforaneus, circuitor, circulator : vendeur de triacle, triacleur, charlatan : guerzer triacl, triacler, charlatan.
●(1732) GReg 153b. Charlatan, tr. «Tryacqler. p. tryacqléryen.»
●(1876) TDE.BF 638a. Triakler, s. m. V[annetais], tr. «Charlatan ; pl. triaklerion.»
- tribanneg
- tribeg
- tribegek
- tribizek
- trible
- triblenondetriblenonde
interj. = (juron).
●(1985) AMRZ 264. Trible-nonde ! M'ho-pije gwelet ! Pebez kabal a zavas neuze !
- triblidie
- tribloaztribloaz
m. -ioù Trois ans, terme de maturité du bétail, des chevaux, etc.
●(1849) LLB 52. El er mameu ind memb, lausket hou kouhlaieu / Kent kas ho seud dehai d’en dout ou zri blaieu.
- tribloaziañtribloaziañ
v. intr. (en plt d'un poulain) Perdre ses dents de lait.
●(1957) PLBR 193. tribloacha, tr. «perdre ses dents de lait, en parlant d'un poulain (Le Tréhou ; de tri bloaz, "trois ans".»
- tribloaziattribloaziat
adj. Qui est âgé de trois ans.
●(1499) Ca 202a. Try bloazyat. g. de troys ans. l. vide in triguizifyat (lire : trigluizifyat) idem est. ●(c.1500) Cb. Try bloazyat. g. de troys ans. l. vide in triguizfyat (lire : trigluizifyat) idem est. ●(1521) Cc. Tribloazyat. ga. de troys ans. l. hic et hec triennis et hoc ne.
●(1732) GReg 35b. Agé de 3. ans, tr. «Trybloazyad.»
- triboulettriboulet
m. Ober an triboulet : faire une culbute sur la tête.
●(1879) ERNsup 168. Ober ann triboulet, faire une culbute sur la tête, St-M[ayeux].
- tribourzhtribourzh
m. & adv. (marine)
(1) M. Tribord.
(2) Loc. adv. War dribourzh : à tribord.
●(1903) MBJJ 59. e tro krenn war dribourz, da laret eo war an tu deo.
- triboutelattriboutelat
v. intr. Culbuter.
●(1973) LIMO 09 janvier. Get un taol skoé é ma digoret en nor ; ken stard ma ia er jandarm de driboutelad é kreiz er sulér, er brigadier ar é gein.
- tribu
- tribulasion
- tribun .1
- tribun .2tribun .2
m. Tribune.
●(1906) BOBL 13 janvier 69/3e. an tribun pehini a oa brein, a zigouezaz d'ezi difonta.
- tribunal
- tribunale / tribunalek
- tributtribut
m. Tribut.
●(1499) Ca 202a. Tribut. g. truage. ●(1530) Pm 37. Goude bout paet an tribut, tr. «Après avoir payé tribut.» ●83. paeaff an tribut, tr. «payer le tribut.» ●(1633) Nom 203a. Vectigal : tribut, gabelle : tibut (lire : tribut), gabell. ●203b. Tributum : tribut : tribut.
●(1850) MOY 150. En douar a Gessen ez int etablisset, / Didaill, hep nep tribut.
- tributañtributañ
v. intr. Rendre hommage.
●(1575) M 1792. Ez rencq comps an re mut, astut ha tributaff, tr. «Les muets doivent parler, misérables, et rendre hommage.»
- tric'hantadtric'hantad
m. –où Environ trois cent.
●(1844) LZBg 2l blezad-2l lodenn 93. un tri-handad benac a chom hoah.
- tric'heit
- tric'heitañ
- tric'hement
- tric'hementiñ
- tric'hogn
- tric'hognek
- tric'hombodtric'hombod
adj. (Maison) qui a trois pièces.
●(1499) Ca 202b. Tricombout. g. maison de toys (lire : troys) chambres.
- tric'horn .1tric'horn .1
adj. Triangulaire.
●(1876) TDE.BF 638a. Tri-c'horn, adj., tr. «Triangulaire.»
●(1960) EVBF I 331. Le champ. Le mot park est utilisé partout : pl. parkou, parko, parkaou, parkeù, pl. général parkouyer, parkoyer, parkeyer ; cependant, dans la sud-Finistère, il ne désigne qu'un champ entouré de talus (et il est en général qualifié : park trikorn, «triangulaire», park drezeg, «aux ronces»...).
- tric'horn .2
- tric'hornektric'hornek
adj. Triangulaire.
●(c.1500) Cb. g. qui a troys angles. b. tricornec.
●(1732) GReg 938b. Triangulaire, qui a trois anses, tr. «tryc'hornecq.» ●Une forme triangulaire, tr. «ur furm tryc'hornecq.» ●(1790) Ismar 273. ar un antulér tri-cornêq.
●(1906) KANngalon Genver 12. he dok trigornek en he zourn. ●(1934) BRUS 159. Qui a trois coins, tr. «trihornek.»
- trich .1trich .1
adj. Trompeur.
●(14--) Jer.ms 137. da laquat syg / Isquyt oar an tut tryg, tr. «mettre le siège / Promptement aux gens trompeurs.»
- trich .2trich .2
m. Tricherie.
●(14--) Jer.ms 61. Ha lavar da Pylat / Hep tryg na guych synchat / Tyzmat hep nep atfer, tr. «Et dit à Pilate / Sans tromperie ni détour, promptement, / Vite sans aucun retard.» ●(14--) Jer A.202. Dre ma fez gouzuezet, ho trych en pynychet / Quent ez ferchet seder, tr. « Par ma foi, sachez(-le), votre tromperie, vous l’expierez, / Avant que vous (ne) partiez, certainement » ●(1530) Pm 45. Ha hep trig en he seruige / Dez nos en clos maz repose, tr. «Et sans tromperie il la servait, / Jour et nuit, afin qu'elle reposât complètement.» ●88. Pardonet doz car hoz parant / Na guere hep trig hoz pligant, tr. «Pardonnez à votre ami, votre parent, / De n'avoir pas fait sans tromperie votre plaisir.» ●184. Glaou hep trig ne diffigo, tr. «Les richesses, sans tromperie, ne s'épuiseront pas.»
- trichal
- trichañ
- tricher
- tricherezh
- tricheritricheri
f. Tricherie, tromperie, trahison.
●(1575) M 1143. euit nep trichezry, tr. «malgré toute tromperie.» ●1651-1652. Neuse pep lech pechezr, goude é trichezri, / Ne caffo da techet, oar an bet á detry, tr. «Alors partout le pécheur, après sa trahison, / Ne trouvera à fuir dans le monde entier.»
- trid