Devri

Recherche 'Treuz...' : 126 mots trouvés

Page 2 : de treuzin-treuzan (51) à treuzplunveg (100) :
  • treuziñ / treuzañ
    treuziñ / treuzañ

    v. tr. d.

    I.

    A.

    (1) Transpercer.

    ●(1647) Am 822. Gant ma coz cleze m'o treusse seder, tr. «Avec ma vieille épée je les traverserais sûrement.»

    ●(1659) SCger 90b. percer, tr. «treuzi.» ●(c.1718) CHal.ms iv. les pieds de Iesus transpercés de Clous, tr. «treit Iesus trezet guet en tacheu.»

    ●(1868) FHB 178/170b. hen discarjont, hen treusjont a daolou contel.

    ●(1909) KTLR 101. Daou vreur ar c'hroeg iaouank a lammaz er gambr hag a dreuzas Baro-bleun gant ho c'hlezeier.

    (2) Traverser (un espace, une étendue, un cours d'eau, une foule).

    ●(1849) LLB 1201. de drezein ur ster don. ●(1861) BSJ 83. ne hellent quet trezein ur mah èl ma oé inou. ●(1878) EKG II 88. me a dreuzaz an hent braz. ●114. treuzi an hent braz. ●(1889) SFA 122. treuzi ar Spagn. ●(1896) LZBt Mae 8. o treuzi ar vro.

    ●(1901) KANNgwital 1/4. treuzi ar mor, var eur vag. ●(1906) KPSA 8. pa dreuze ar renkennadou stard a dud a stanke aliez an iliz. ●(1907) PERS 236. o treuzi ar blasen. ●(1909) KTLR 112. Treuzi a reont ar c'hoat. ●(1911) BUAZperrot 284. o treuzi ar bobl. ●(1942) DADO 7. Treuzi a ra Gwilho leur an ti.

    (3) Traverser (une période, une tempête).

    ●(1907) KANngalon Genver 312. Daoust ha ma'z eo gouez meurbed ar barr amzer e deuz brema an Iliz da dreuzi.

    (4) Treuziñ a-benn : (réussir à) traverser.

    ●(1942) DHKN III. Rak bara krazet hor bezè en noz-sé. A pe vezè melénet mat get er ouréz, doh en deu du liés, é lakèt arnehon un trohad amonen pé mél, hag e drezè aben, dré gant toul er bara, aveit donet de dapennein ar en dorn.

    B. absol.

    (1) Traverser.

    ●(1909) KTLR 183. Treuzi a ranke pe dond var he giz. ●226. N'e guie ket kalz penaoz treuzi.

    (2) Entraver, gêner.

    ●(1872) ROU 83a. Si rien ne vient entraver, tr. «Mà ne deu netra da dreuzi.»

    II.

    (1) Se tordre (le pied).

    ●(1879) BMN 308. O veza treuzet he zroad e teuas da dorri he gar.

    ●(1966) BRUD 23-24/11. o veza treuzet he zroad, tr. «quand elle se tordit le pied.»

    (2) Abîmer (ses chaussures).

    ●(1936) IVGA 55. Marianna an Ti-Moged he doa tapet eul lamm, siouaz d'ezi, en eur dreuza he botez war ur bluskenn bennak. ●(1972) SKVT I 48. Penaos ar gurun e ra an torc'h bihan-se e gont evit treuzañ e votoù e-giz-se ?

    (3) Tordre (la bouche).

    ●(1732) GReg 929a. Tordre la bouche, tr. «Treuza e c'hinou. treuza ar guinou.»

    (4) Dépasser (une voiture, etc.).

    ●(1971) BAHE 68/25. Treuziñ : tremen, distremen. Treuziñ unan bennak, ur wetur bennak a zo o tremen unan bennak evit mont a-raozañ pe araozi.

    (5) = (?).

    ●(17--) CSbsm 10. En huguenaudèd-cé, apostolèd Satan, / E gomplotas trézein é obéreu gùellan.

    III.

    (1) Treuzañ e c'henoù : voir genoù.

    (2) Treuziñ ar pont : voir pont.

  • treuziñ-didreuziñ
    treuziñ-didreuziñ

    v. tr. d. Traverser et retraverser.

    ●(1909) BOBL 31 juillet 240/1a. listri dre dan a dreuz didreuz ar moriou.

  • treuzintent
    treuzintent

    v. tr. d. Mal comprendre.

    ●(1954) BAHE 2/8. Arabat avat, treuzintent hor c'homzoù. ●(1977) PBDZ 754. (Douarnenez) treuzintent, tr. «mal comprendre.»

  • treuzkamm
    treuzkamm

    adj.

    (1) Qui a une jambe torte.

    ●(1659) SCger 67b. iambe torte, tr. «treus cam.»

    ●(1931) VALL 404b. homme qui a les jambes torses, tr. «treuskamm.»

    (2) Qui marche de travers.

    ●(1931) VALL 348b. qui marche de guingois, tr. «treuskamm.» ●449b. qui marche ainsi [de travers], tr. «treuskamm.»

  • treuzkammañ / treuzkammat
    treuzkammañ / treuzkammat

    v. intr.

    (1) Marcher de travers.

    ●(1931) VALL 449b. Marcher de travers, tr. «treuskamma.»

    (2) Trébucher.

    ●(1943) FATI 62. an azen, a dreuzkamme war ar vein ruilh.

    (3) sens fig. Faire un faux-pas.

    ●(1866) SEV vii. neuze ne dreuz-kamfe bemdez war ann hent mad.

    ●(1981) ANTR 187. teuler evez da dreuzkammad.

  • treuzkammed
    treuzkammed

    m. –où Divagation.

    ●(1931) VALL 225a. Divagation au fig., tr. «treuskammed m. pl. ou et –ejou.»

  • treuzkammediñ
    treuzkammediñ

    v. intr. Divaguer.

    ●(1931) VALL 225a. Divaguer, tr. «treuskammedi.»

  • treuzkas .1
    treuzkas .1

    m. Transmission, transfert.

    ●(1914) DFBP 327b. transmission, tr. «Treuzkas.» ●(1931) VALL 752a. Transfert, tr. «treuskas m.»

  • treuzkas .2
    treuzkas .2

    v. tr. d. Transmettre, transférer.

    ●(1914) DFBP 327b. transmettre, tr. «Treuzkas.» ●(1931) VALL 752a. Transférer, tr. «treuskas.»

  • treuzkasadur
    treuzkasadur

    m. Transmission.

    ●(1931) VALL 753a. Transmission, tr. «treuskasadur m.»

  • treuzkemmadur
    treuzkemmadur

    m. Transmutation.

    ●(1931) VALL 753A. Transmutation, tr. «treuskemmadur m.»

  • treuzkilañ
    treuzkilañ

    v.

    I. V. intr.

    (1) Reculer.

    ●(c.1718) CHal.ms i. il va a reculon, tr. «dresquilein a ra.»

    (2) Tomber à la renverse.

    ●(1914) DIHU 108/90. A p'em boé prenet léh me zi é trechilé er person «iaia» get er joè dohein. ●(1923) KADO 33. Ha chetu dirakton hun douéed a drechil, tr. «devant lui, tous nos dieux qui font la culbute.» ●(1940) DIHU 350/113. Kaer en des hennen dioal doh en toulleu, ataù, guéh-ter-uéh é tréchil énnè. ●(1944) DIHU 393/79. Pier e bleg. Trechilein e hra. Draou ! Setu ean ar er bratel, mes é ziskoé n'ou des ket touchet.

    II. V. tr. d. Renverser.

    ●(1932) BRTG 65. En distéran dra hé zrechilè hag hé zaulé én tu aral d'hé arhulé.

  • treuzkiz
    treuzkiz

    f. –ioù

    (1) (agriculture) Rigole transversale pour l'écoulement des eaux.

    ●(1732) GReg 311a-b. Passage à l'eau au milieu d'un champ ensemencé, tr. «(Van[netois] dresqis. p. dresqisëu.» ●699b. Passage pour l'eau à travers un champ ensemencé, tr. «Van[netois] dresqis. p. dresqisëu.» ●(1744) L'Arm 119b. Passage à l'eau à-travers des sillons ensemencés, tr. «Dressquiss.. izeu. f.» ●270b-271a. Passage de l'eau au-travers des sillons ensemencés, tr. «Tressquiss ou Dressquiss.. izeu.»

    ●(1907) VBFV.bf 78a. treskiz, f. pl. eu, tr. «rigole.»

    (2) (géométrie) Diamètre.

    ●(1931) VALL 216a-b. Diamètre, tr. «treuskiz m.»

  • treuzkizañ / treuzkiziñ
    treuzkizañ / treuzkiziñ

    v.

    (1) Ouvrir une rigole pour l'écoulement des eaux.

    ●(1732) GReg 311b. Ouvrir un passage à l'eau à travers un champ, tr. «dresqiseiñ. pr. dresqiset.» ●(1744) L'Arm 119b. Ouvrir le passage à l'eau, afin qu'elle ne séjourne pas ou qu'elle ne submerge pas les sillons ensemencés, tr. «Dressquizein.»

    ●(1878) BAY 16. treskizein, tr. «ouvrir un passage à l'eau, drainer.»

    (2) Tracer une ligne transversale.

    ●(1931) VALL 216a-b. tracer un diamètre dans, tr. «treuskiza.» ●753b. Tracer une ligne transversale, tr. «treuzkiza.»

  • treuzkizenn
    treuzkizenn

    f. –où

    (1) Ligne transversale.

    ●(1931) VALL 753b. Ligne transversale, tr. «treuskizenn.»

    (2) (géométrie) Diamètre.

    ●(1931) VALL 216a-b. Diamètre, tr. «treuskizenn f.»

  • treuzkleuz
    treuzkleuz

    m. –ioù Talus de séparation de champs.

    ●(1967) BAHE 52/17. pell 'zo dija eur kroget da ziskar treuzkleuzioù evit lakaat daou, tri bark bihan d'ober unan mentet a-walc'h. (...) A-hend-all, diskar un treuzkleuz n'eo ket ur gwall-afer, hag e meur a lec'h e kaver e-giz-se treuzkleuzioù o rannañ en tachennoù ur pezh-douar bet gwechall ur memes park. ●(1969) BAHE 60/47. o chom a-sav e-tal un tamm treuzkleuz.

  • treuzkoad .1
    treuzkoad .1

    m. (botanique) Chiendent.

    ●(1876) TDE.BF 637a. Treuz-koat, s. m., tr. «Chiendent, plante.»

  • treuzkoad .2
    treuzkoad .2

    m. –où Clairière.

    ●(1936) DIHU 306/192. Un heiéz e uélamb é trezein, skanù, un treskoed. ●(1938) DIHU 328/147. Koèdeu taill e gavér tro-dro, hag én treskoèdeu, pradeu glas ha peurléieu. ●golo xi. treskoed : en tural d’er hoed (orée).

  • treuzkompren
    treuzkompren

    v. tr. d. Mal comprendre.

    ●(1977) PBDZ 754. (Douarnenez) treuzkompren, tr. «mal comprendre.»

  • treuzkomz .1
    treuzkomz .1

    f. –où

    (1) Parole peu convenable.

    ●(1872) ROU 94a. Parole, peu convenable, tr. «Treuzcomz.»

    (2) Divagation.

    ●(1931) VALL 225a. Divagation, ; au fig. tr. «treuskomz f.»

  • treuzkomz .2
    treuzkomz .2

    v. intr. Divaguer.

    ●(1860) BAL 154. lod a lavare e treuz comze ac e altere dre nerz e dersien a-bars mervel. (…) Penaoz credi en devize treuz comzed ur spered evel Abostol braz an Indez !

    ●(1909) BOBL 12 juin 233/1d. ar glanvourez a dreuz-komze. ●(1922) BUBR 13/18. troc'h kuit, a dreuzkomze St-Kevin. ●(1931) VALL 225a. Divaguer, tr. «treuskomz.»

  • treuzkorfad
    treuzkorfad

    m. –où Cuite.

    ●(1859) SAVes 21. Pebez mez guelet Yvona / Gant e zreus-gorfad o ruilla !

  • treuzkredenn
    treuzkredenn

    f. –où

    (1) Superstition.

    ●(1931) VALL 716a. Superstition, tr. «treuz-kredenn f.» ●(1953) BLBR 58-59/1. un treuzkredenn bennak er bed all.

    (2) Croyance erronée.

    ●(1960) BAHE 23/5. drouksïoù ha treuzkredennoù ar bed modern.

  • treuzkredenner
    treuzkredenner

    m. –ion Personne superstitieuse.

    ●(1931) VALL 716a. Superstitieux, tr. «treuz-kredenner.» ●(1969) BAHE 60/75. tamall da Vreizhiz bezañ treuzkredennerien ha lonkerien.

  • treuzkredennus
    treuzkredennus

    adj. Superstitieux.

    ●(1931) VALL 716a. Superstitieux, tr. «treuz-kredennus.»

  • treuzkroaz
    treuzkroaz

    f. –ioù (architecture) Croisillon.

    ●(1732) GReg 236b. Croison, ou croisillon, le bras, le travers de la croix, tr. «An treuz-kroaz. p. treuz-kroazyou.»

  • treuzlavarout
    treuzlavarout

    v. tr. d. Mal dire.

    ●(1977) PBDZ 754. (Douarnenez) treuzlavar, tr. «mal dire.»

  • treuzlec'hiadur
    treuzlec'hiadur

    m. –ioù Transposition.

    ●(1931) VALL 753a. Transposition, tr. «treuzlec'hiadur m.»

  • treuzlec'hiañ
    treuzlec'hiañ

    v. tr. d. Transposer.

    ●(1925) GWAL 1/2b. Perak e klaskfe al lennegez kentelia, p'he deus trawalc'h d'ober o treuzlec'hi ar vuhez war un dachenn all. ●(1931) VALL 753a. Transposer, tr. «treuzlec'hia.» ●(1970) BRUD 35-36/145. Araog lakaad ar pez-c’hoari war al leurenn, dao eo treuzlehia da genta meur a dra.

  • treuzlec'hier
    treuzlec'hier

    m. –ioù Transpositeur.

    ●(1931) VALL 753a. Transpositeur, tr. «treuzlec'hier.»

  • treuzlestrañ
    treuzlestrañ

    v. tr. d.

    (1) Transborder.

    ●(1931) VALL 752a. Transborder, tr. «treuzlestra.»

    (2) Transvaser.

    ●(1931) VALL 753b. Transvaser, tr. «treuzlestra.»

  • treuzlinenn
    treuzlinenn

    f. –où (géométrie) Diamètre.

    ●(1931) VALL 216a. Diamètre, tr. «treuslinenn f.»

  • treuzlinennadur
    treuzlinennadur

    m. Décalquage, décalque.

    ●(1931) VALL 185b. Décalquage, décalque, tr. «treulinennadur.»

  • treuzlinennañ
    treuzlinennañ

    v. tr. d. Décalquer.

    ●(1931) VALL 185b. Décalquer, tr. «treulinenna.»

  • treuzlonkañ
    treuzlonkañ

    v. tr. d. Engouer.

    ●(1920) KZVr 362 - 08/02/20. treazlonka, tr. «s'emploie pour tarlonka, engouer.»

  • treuzluc'hañ
    treuzluc'hañ

    v. Transparaître (?).

    ●(1957) AMAH 139. met kement a dan, a denerigezh, a boan, a gendruez a dreuzluc'he war e zremm, en e selloù.

  • treuzneuziadur
    treuzneuziadur

    m. Transfiguration.

    ●(1931) VALL 752a. Transfiguration, tr. «treuzneuziadur m.» ●(1970) BRUD 35-36/146. hag o kas ahanom d’an drama, d’an delennegez hlan, da dreuzneuziadur an Nomenoe war an diwez.

  • treuzneuziañ
    treuzneuziañ

    v. tr. d. Transfigurer.

    ●(1931) VALL 752a. Transfigurer, tr. «treuzneuzia.»

  • treuzober
    treuzober

    m. –où Acte fallacieux.

    ●(1935) VOTE 28. m'o defe miret ouz meur a dreuz-ober.

  • treuzoù
    treuzoù

    plur.

    I.

    (1) (architecture) Seuil.

    ●(1499) Ca 202a. Treusou. g. seul. ●(c.1500) Cb. Treusou. g. seul. ●g. partenant a seul. b. apparchant ouch treusou. ●(1521) Cc. Treusou. g. seul dhuis. ●g. partenant a seul dhuis. bri. apparchant ouz treusou. ●(1633) Nom 145b. Hypothyrum, limen : le sueil de l'huys : treusou an nor.

    ●(1659) SCger 110b. seuil de la porte, tr. «treuzou.» ●175a. treusou, tr. «le seuil de la porte.» ●(1792) HS 99. enn trezeu ag é zor.

    ●(1834-1840) BBZcarn I 119a. met e Janedik voar i streujou, tr.HB « Janedik était sur le seuil de sa porte » ●(1849) LLB 1544. hag é koeh marw mik ar en trezeu. ●(1878) EKG ii 76. e kichenn an treujou.

    ●(1902) PIGO I 199. Ar mestr a oa o c'hortoz ane war dreujo an nor. ●(1908) PIGO II 8. Koulskoude, e droad a daleas eun tam war an treujou. ●(1911) BUAZperrot 7. var dreujou iliz an Itron Varia. ●(1920) KZVr 364 - 22/02/20. Treuziou, treujou, tr. «seuil.» ●na deut ken war ma zreujou, tr. «ne venez plus chez moi.» ●ne deuin ket an deiou-man da denvalât ho treujou, tr. «je ne suis pas à la veille d'aller chez vous.»

    ►[empl. après art. ind.] Un treuzoù : un seuil.

    ●(1932) BSTR 162. E dor an iliz ez eus eun treujou.

    (2) par anal. Limite.

    ●(1912) FHAB Du 322. en tu all da dreuzou ar bed-man.

    (3) sens fig. War dreuzoù : aux portes de.

    ●(1911) BUAZperrot 7. Doue her roio d'eomp var dreujou ar baradoz (…) var dreujou ar bed all ! ●(1912) BUAZpermoal 907. Setu ni var dreujou ar bla neve. ●(1935) FHAB Gwengolo 264. war dreujou an nevez amzer. ●(1957) BLBR 99/1. Emaom war dreuzou an hañv.

    II.

    (1) Na vezañ treuzoù (ebet) war e zor, e toull e zor : ne pas avoir de secret, parler (trop) franchement.

    ●(1912) RVUm 315 (Gu). Nen des ket a drezeu é toul hé dor, tr. P. ar Gov «Il n'y a pas de seuil à sa porte.» ●(1962) TDBP II 541 (T). Honnez n'he-deus treuzou ebed war he dor, tr. J. Gros «celle-là n'a pas de seuil à sa porte (elle n'a pas de secret, elle dit franchement ( ou : trop franchement) tout ce qu'elle pense.» ●(1978) PBPP 2.2/532 (T-Plougouskant). Eñ ne vez ket a dreuzoù war e dor, tr. J. le Du «il dit tout ce qu'il pense /lit. il n'y a pas de seuil sur sa porte/»

    (2) Bezañ disheol he zreuzoù ganti : elle est ménopausée.

    ●(1958) ADBr LXV-4 534 (K-An Ospital-Kammfroud). Une manière polie, non offensante ( ou sybilline, au cas ou l'on parlerait devant des enfants) pour signifier qu'une femme a franchi la ménopause est de dire : disheol eo he zreujou ganti.

    (3) Mont dreist an treuzoù : passer les bornes.

    ●(1872) ROU 76a (L). Il passe les bornes, tr. V. Roudaut «dreist an treuzou.»

  • treuzpas
    treuzpas

    m. = (?) trepas (?).

    ●(1904) LZBg Mae 129. Un trespas stréh é é kreiz er mañnéieu.

  • treuzpenneg
    treuzpenneg

    m. –où Traversin.

    ●(1818) HJC 153. Jésus, i pen er vague, e gousquai tranquil ar un trespennec.

  • treuzperc'hennadur
    treuzperc'hennadur

    m. –ioù Transfert de propriété.

    ●(1931) VALL 752a. Transfert de propriété, tr. «treusperc'hennadur m.»

  • treuzperc'hennañ
    treuzperc'hennañ

    v. tr. d. Transférer la propriété.

    ●(1931) VALL 752a. Transférer la propriété, tr. «treusperc'henna.»

  • treuzpeuriñ
    treuzpeuriñ

    v. tr. d. Transhumer.

    ●(1931) VALL 752b. Transhumer, tr. «treuspeuri.»

  • treuzplant
    treuzplant

    m.

    (1) Transplantation.

    ●(1732) GReg 935a. Transplantement, tr. «Treuzplant. an treuzplant.»

    (2) Transplant.

    ●(1983) PABE 193. (Berrien) treuzplant, tr. «transplant.»

  • treuzplantadur
    treuzplantadur

    m. –ioù Transplantation.

    ●(1732) GReg 935a. Transplantement, tr. «an treuzplantadur.» ●(1744) L'Arm 388b. Transplantement, tr. «Tresplantadur. m.»

  • treuzplantañ / treuzplantiñ
    treuzplantañ / treuzplantiñ

    v. tr. d. Transplanter.

    ●(1732) GReg 935a. Transplanter, tr. «Treuzplanti. pr. treuzplantet.» ●(1744) L'Arm 388b. Transplanter, tr. «Tresplantein.»

    ●(1848) GBI II 440. ur boked louzou-finn / A d-eûs treuzplantet en ho jardinn, tr. «un bouquet de fines fleurs, / Qu'elle a transplanté dans votre jardin.» ●(1849) LLB 673. mar ou zresplanter. ●(1860) BAL 12. Ur vezen torret gat an avel ne dalv netra da dresplanta eleac'h all. (…) An nep a fell deza lacaat ur vezen da veva o tresplanta anizi, a dle, gouestadic, dispega ar griziou dious an douar. ●(1872) ROU 106b. Transplanter, tr. «Tresplanta.»

    ●(1907) VBFV.bf 78a. tresplantein, v. a., tr. «transplanter.»

  • treuzplantet
    treuzplantet

    adj. Transplanté.

    ●(1933) ALBR 21. an nitrat a ve laket pa o deve ar plant hed ar biz, peotramant pa biker an ougnoun treusplantet.

  • treuzpluñveg
    treuzpluñveg

    m. –où Traversin.

    ●(1499) Ca 204a. Truspluffec et pluffec idem ibi vide Jdem hoc transumsorium / rii. ●(1521) Cc. Treuspluffec vide in Pluffec. ●(1633) Nom 167a. Pluteus : le cheuet du lict : vn pen guelè, treuspluet (lire : treuspluec).

    ●(1659) SCger 32b. coucin, tr. «treus plûnec.» ●86b. oreiller, tr. «treus pleûnec.» ●120a. trauersin, tr. «treus pleunec.» ●175a. treusplûnec, tr. «trauersier.» ●(c.1718) CHal.ms i. cheuet, tr. «pen gulé, tresplec, trespluec a sarz[eau].» ●(c.1718) CHal.ms iii. oreiller, tr. «oriller goupener. tresplec, bon põ trauersier.» ●(1732) GReg 162b. Chevet, traversin de lit, tr. «treuz-pluvecq. p. treuz-pluvegou.»

    ●(1839) BESquil 311. nen doé eit tresplêg nameit ur mein pe ur scod. ●(1856) GRD 213. un très-plég eit repos é bèn.

    ●(1907) BSPD I 120. En doar e oé é hulé ; ur mén, é drespleg. ●(1913) AVIE 114. é oé ean ataù kousket, é ben ar un tresplueg. ●(1913) THJE 27. hag e laka hé zrespleg releg en Hoér Teréz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...