Devri

Recherche 'che...' : 119 mots trouvés

Page 2 : de chench-dichench (51) à cheulkez (100) :
  • cheñch-dicheñch
    cheñch-dicheñch

    adv. Qui change sans arrêt, constamment.

    (1710) IN I 401. peguement bennâc ma ve tro-dizro ha cheing-digeinch an traou-all oll endro deomp.

    (1850) MOY 183. Ne veomp qet chench-dichench ebars er vicher-ze. ●(1869) SAG 62. abalamour ma'zint chench-dichench. ●(1872) ROU 92a. Mobile, tr. «Sench-dizench.» ●(1872) DJL 41. rabad eo beza papret chanch-dichanch. ●(18--) SAQ II 346. Ar mor chench-dijench.

    (1920) AMJV 90. ar reolen a vefe chench dijench euz an eil aotrou 'n eskop d'egile. ●123. Mes allas, ar gouarnamanchou a zo atao chench-dichench. ●(1924) CDFi 1er mars 1. An dud digristen dimezet a zo chench dichench.

  • cheñchamant
    cheñchamant

    m. –où Changement.

    (1710) IN I 114. chenchamanchou ar bed-mâ. ●365. ar genchamant a vuez-mâ. ●402. etouez quement a geinchamanchou. ●(1732) GReg 150a. Changement, tr. «ceñchamand.» ●(1790) MG 48. er changemand a vuhé.

    (1845) CSB iv. Esquibien all, aroc d'imp, en deus jujet e tlefoant ober ar memes chenchamant. ●(1846) DGG 388. ar cenchamant a vuez. ●(1856) VNA 10. ces changements ont été exactement observés dans ce livre, tr. «é ma bet merchet reih er changemanteu-zé él livr-men.» ●(1874) POG vii. Mez ar Goueliou mont-dont a zigas chanchamanchou. ●(1888) SBI II 180. Me a wel cals a verc'hed coant / Ac a deu en-he chanchamant, tr. «Je vois beaucoup de filles jolies, / Qui ne tardent pas à changer.»

    (1904) DBFV 36a. chanjemant, m. pl. eu, tr. «changement.»

  • cheñchañ
    cheñchañ

    voir cheñch

  • cheñchapl
    cheñchapl

    adj. Changeant.

    (c.1500) Cb 38b. ga. changables muables. b. chenchabl. ●(1633) Nom 220a. Cælum dubium : temps incertain : amser incertæn, ha chengabl.

  • cheñcher
    cheñcher

    m. –ion Changeur.

    (1499) Ca 36a. Chancher. g. changeur. l. hic campsor / is. ●(c.1500) Cb 38b. Changer. g. changeur.

    (1710) IN I 265. bezit Chencherien ha Moneizerien vad.

  • cheñcherezh
    cheñcherezh

    m. Banque.

    (1659) SCger 136a. cencherez, tr. «banque.»

  • cheñchet
    cheñchet

    adj.

    (1) Changé.

    (c.1500) Cb 38b. g. muez. b. chenchet.

    (1838) CGK 10. c'hui zo chenchet dre moc'h deut da c'hriza. ●(1893) IAI 14. Aneuze Saol a voe chenchet.

    (2) Cheñchet e : changé en.

    (1870) FHB 269/62a. Hag en deon, e ber amzer al loaguennou, an douar touarc'h a zo chenchet e foënnijiri mad. ●(1894) BUZmornik 722. ar c'haouled a ioa chenchet e bili.

  • cheñchidigezh
    cheñchidigezh

    f. Changement.

    (c.1500) Cb 38b. g. mutation. b. chenchidiguez.

    (1732) GReg 150a. Changement, tr. «Ceiñchidiguez

  • cheñchiñ
    cheñchiñ

    voir cheñch

  • cheñchus
    cheñchus

    adj.

    (1) Changeant.

    (1575) M 2301. Ez yndi varius, changus, tr. «Ils sont variables, changeants.» ●2689-2690. dihaual, / Chaingus, tr. «diverses, / Variées.»

    (1904) DBFV 36a. chanjus, chanchus, adj., tr. «changeant, inconstant.»

    (2) (météorologie) Changeant.

    (1867) FHB 112/61a. dreist peb tra pa vez chansuz, diez an amzer.

  • cheñjenn
    cheñjenn

    f. –où Chaîne.

    (1904) DBFV 37a. chenjen f. pl. –nneu, tr. «chaîne.»

  • cheñjenniñ
    cheñjenniñ

    v. tr. d. Enchaîner.

    (1904) DBFV 37a. chenjennein, v. a., tr. «enchaîner.» ●chenjennig, f. pl. eu, tr. «petite chaîne, chaînette.»

  • chenoù
    chenoù

    [au plur. après un art. ind.] Ur chenoù : des chaines.

    (1895) FOV 267. ur chèneu hoarn.

    (1904) DBFV 37a. cheneu, pl. collectif : ur cheneu hoarn, une chaîne de fer (Foér V., 33).»

  • cher
    cher

    [mbr cher < vfr cher < lat cara « visage » < grec κάρα (TLFi)]

    M. –ioù, –ioù

    A.

    (1) Visage.

    (1499) Ca 36b. Cher. g. chere visaige.

    (2) Aspect, apparence.

    (1849) LLB 1132. Anuerzi hag en des ur fal sel, ur fal cher.

    (1904) DBFV 37a. fal chér, tr. «mauvaise mine.» ●(1939) DIHU 338/324. Ur vorhig vraù é honnen, cher karadek d'hé zud. ●(1942) DHKN 69. Ti ha tud en des keméret ur cher karadek. ●85. Er mestr e zas, ean é unan, ar ou arben get ur cher guiù.

    B.

    (1) Bon accueil, démonstration d'amitié, joie.

    (1532) Pmof 5. Inogen dre bresel gant cher a conqueris.

    (1732) GReg 136a. Caresse, demonstration d'amitié, ou de bienveillance, tr. «Chèr. p. chèrou

    (c.1802-1825) APS 67. ean hou cheleüou hac hou receüou guet guel chér (...) eit ne rehai ur vam.

    (1904) DBFV 37a. chér, m. pl. ieu, tr. «chère, accueil gracieux, amitié, caresse.» ●(1910) EGBT 144. cher, m., tr. «bon accueil.» ●(1927) GERI.Ern 79. cher V[annetais] m., tr. «Chère, bon accueil.»

    (2) Ober cher da ub. : faire un bon accueil à qqn.

    (c.1719) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. caressant, tr. «un deen cherus, a oura cher

    (1838) OVD 278. er chér e hroa dehou é vam.

    (1904) DBFV 37a. gobér chér, tr. «faire bonne mine, bon accueil (de, à).» ●(1906) HIVL 36. En dén-sé, ker rust, ker rok é kevér en ol, e hra chér de verh er meliner. ●53. ean e zigemér er verhig get ur voéh rust, hemb gobér kalz a chér dehi. ●(1906-1907) EVENnot 7. N'euz ket groet leun a cher d'ean pan e arri me 'lar d'ac'h, tr. «Accueil chaleureux, fête.» ●(1910) EGBT 145. Ret ê kwitât ar vignoned-hont a rê cher d'ê.

    ►Ober cherig d’ub. : faire un accueil affectueux à qqn.

    (1909) KTLR 97. Ober a rea kalz cherik d'he goaz.

    C.

    (1) Repas, chère.

    (1575) M 2274. goude cher gæery, tr. «après bonne chère et gaîté.»

    (c.1680) NG 11. Goude hou cher, y a junou.

    (2) Cher vat : bonne chère.

    (1792) BD 4856. ar cherio mat pere ocheus groet erbet hont, tr. «les festins que vous avez [fait] dans l'autre monde.»

    (1824) BAM 93. pa glasquit ar cherou mad hac ar festou. ●184. ar cherou mad, an debochou.

    (3) =

    (1834) SIM 186. ar vanite e deus recevet ur cheric vian, hac a guemer gout ezetamant.

    (4) Ober cher : s'amuser.

    (1580) G 588-589. Danzomp, hoaryomp, groeomp cher / pan eou hon mecher ober yoay, tr. «Dansons, jouons, faisons la vie, / Puisque c'est notre métier de faire la joie.»

  • cherantiz
    cherantiz

    voir cherentez

  • cherapl
    cherapl

    [brpm chérable < cher + -apl]

    Adj.

    (1) Affable.

    (17--) BSbi 570. Aveit gobér dehou un deguemér chérable.

    (1904) DBFV 37a. chérabl, tr. «caressant, amical.» ●(1906) HIVL 17. ur voéz ken dous, ken chérabl. ●(1922) BUPU 15. un ér chérabl dehi.

    (2) Bout cherapl ouzh ub. : être agréable à qqn.

    (1908) DIHU 34/61. Eit bout cherabl eùé / Doh er mestr ag en ti.

    (3) Bout cherapl e-keñver ub. : être agréable à qqn.

    (1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 207. Chérabl é kevér en ol.

  • cherchañ
    cherchañ

    v. tr. d. (argot de Pont-l'Abbé) Chercher, quérir.

    (1973) SKVT II 137. dont da cherchañ va dilhad. ●(1974) SKVT III 82. cherchañ grifoù da bochañ char.

  • cherentez
    cherentez

    [cher + -entez]

    F.

    (1) Ober cherentez da : faire des caresses à

    (1936) ONEN 142. Unan eus ar gwazed a deu da gregi en he fenn [ar gazeg], da ober cherentez d'ezi evit he lakât da chom habask.

    (2) (en plt d'un chien) Ober cherantiz da : faire des joies à qqn.

    (1872) GAM 6. n'ouzoc'h ket petra eo klask tenna eun tamm amann a c'hinou eur c'hi ? Keit ha ma rit flourik d'he gein, (…) e ra cherantiz d'eoc'h.

  • cheret
    cheret

    [cher + -et]

    Adj. [précédé d'un adj.] Qui a (bonne, mauvaise) mine.

    (1910) DIHU 63/134. na fal cherret é ean, na goaheit en des.

  • chergoed
    chergoed

    s. Jatte à beurre. (?) serrgoad (?).

    (1904) DBFV 37a. chergoed, s., tr. «jatte de beurre.»

  • cherisamant
    cherisamant

    m. –où Caresse.

    (1710) IN I 256. ober (…) cherissamanchou sansuel.

  • cherisañ / cherisiñ
    cherisañ / cherisiñ

    v. tr. d.

    (1) Caresser

    (1659) SCger 19b. caresser, tr. «cherissa.» ●24b. cherir, tr. «cherissa.» ●(c.1718) CHal.ms i. caresser, tr. «cherissein, pour un enfant, dorlottein mignonnein.» ●(1732) GReg 136b. Caresser, tr. «Cheriçza. pr. cheriçzet

    (1838) CGK 4. cheriçzan ar vugale.

    (1927) GERI.Ern 79. cherisa v. a., tr. «caresser.» ●(1931) VALL 97b. Caresser, tr. «cherisa

    (2) Choyer.

    (1767) ISpour 403. à pé oüai é cherissein er vugalé.

    (1914) DFBP 53a. choyer, tr. «Cherisa

  • cheriser
    cheriser

    m. –ion Carresseur.

    (1732) GReg 136b. Celui qui caresse, tr. «Cheriçzer. p. yen

  • cherisiñ
    cherisiñ

    voir cherisañ

  • cherisoù
    cherisoù

    plur.

    (1) Ober cherisoù da ub. : carresser qqn.

    (1913) PRPR 30. e teuaz adarre an Awen da ober cherisou d'ezan. ●(1944) EURW I 45. e raen d'ezi cherisou.

    (2) par antiphr. Insultes.

    (1907) BOBL 30 novembre 166/2d. «Poëzon ! Kanaill ! Heillon ! Louskon !» ha beb sort cherisou all evelse.

  • cherisus
    cherisus

    adj. Carressant.

    (1732) GReg 136a. Caressant, ante, tr. «Cheriçzus

    (1927) GERI.Ern 79. cherisus, tr. «caressant.»

  • cherj
    cherj

    s. Kregiñ e cherj ub. : prendre qqn au collier.

    (1905) ALLO 76. Pe bremaik me lakai an archer / Da gregi en da jerch, riblaer. ●(1908) FHAB Gwengolo 267. ma 'z affemp dre eno e ve buhan kroget en hor cherch.

  • cherjal
    cherjal

    v. intr. Crier, geindre.

    (1919) DBFVsup 12b. cherjal, chuerjal (Pl[uméliau]) ; chuermal, skuermal (B[as]v[annetais].), v. n., tr. «crier, geindre.»

  • cherlenn
    cherlenn

    voir kerlenn

  • cherompi
    cherompi

    (1) = (?).

    (1954) VAZA 29. gant e voutonoù cherompi. ●(1955) VBRU 4. o boutonoù cherompi.

    (2) Ober cherompi da = (?).

    (1954) VAZA 30. cherompi a zo bet graet d'az fri.

  • cherpantour
    cherpantour

    voir charpantour

  • cherpilh
    cherpilh

    m. Charpie.

    (1744) L'Arm 53b. Charpie, pour les plaies, tr. «Cherpill. m.»

    (1904) DBFV 37a. cherpilh, m., tr. «charpie.»

  • cherpoù
    cherpoù

    plur. = (?) Plaintes, cris, atermoiements (?).

    (1932) BRTG 161. Déh devéhan é ma bet boaret me Marion de cherpeu moéz Kroézegu.

  • cherubin
    cherubin

    m. –ed (religion) Chérubin.

    (17--) TE 8. ur Cherubin guet ur glean flemmichus. ●89. Er brondadur ag en tènneu a-ziabarh e represantai Chérubinèt.

    (1882) BAR 159. ar cherubinet hag ar seraphinet.

    (1904) DBFV 37a. cherubin, m. pl. ed, tr. «chérubin.»

  • cherus
    cherus

    adj. Caressant.

    (c.1718) CHal.ms i. caressant, tr. «un deen cherus, a oura cher.»

    (1904) DBFV 37a. chérus adj., tr. «caressant (Ch. ms.).»

  • chervad
    chervad

    m. –où

    (1) Bon repas.

    (1659) SCger 24b. bonne chere, tr. «cher vat.» ●(1710) IN I 362. chetu amâ un den pehini a gara r guin hac ar cher vad. ●(1790) Ismar 128. hum abandonnein d'er plijadurieu, d'er chérvadeu. ●(1790) MG 53. ur fest, é péhani é hoai chérvad d'obér.

    (1877) EKG I 176. eur fest ha ne vanko ennhan na cher-vad leiz kof, na guin koz da eva gand ar skudel. ●(1896) HIS 92. Uñ dé ma oé chervad é ti ze roué.

    (2) Ober chervad : faire bonne chère.

    (1580) G 1073. Ma mam quer groet cher mat haznat ha dybadet, tr. «Ma chère mère, réjouissez-vous publiquement et sortez d'évanouissement.» ●(1612) Cnf 47a. oz ober cher mat. ●(1633) Nom 54b. Caristia : table ronde : taul round, cher mat.

    (1659) SCger 24b. faire grande chere, tr. «ober cher vat.» ●(c.1680) NG 781. En dauarn, e gober chervat. ●(17--) TE 401. un dén pihuicq, péhani e vragai hac e rai chérvad bamdé.

    (1856) VNA 181. régalons-nous, tr. «groamb chervad

    (3) Den a chervad : gourmet.

    (1907) AVKA 96. Un den a cher vad eo ; plijet a ra ar gwin dehan.

    (4) Ober chervad da ub. : bien recevoir qqn.

    (c.1718) CHal.ms ii. Il n'a rien oublié pour regaler son ami, tr. «n'en des ancœit netra aüeit ober cher vat d'e ami.»

    (1908) PIGO II 83. hag e ra plijadur d'in gwelet an dud a feson, al labourerien eveldoc'h, oc'h ober cher vat d'ean.

  • chervadenn
    chervadenn

    f. –où Festin.

    (1744) L'Arm 447b. Goguette, festin où en liberté, l'on est en humeur de rire, chanter, conter & boire, tr. «Chérvadeenn guett pep-sorte plijadur à greis er galon. f.»

    (1904) DBFV 37b. chèrvaden, f. goguette, festin joyeux (l'A.).»

  • chervadiñ
    chervadiñ

    v. intr. Faire bonne chère.

    (1767) ISpour 80. croll, fraudein, chervadein, trompein er-ré-ral. ●254. Mar laquant enn danné-zé de vragal ha de chervadein. ●(1790) Ismar 93. er-ré e implé er péh e chairrant, é chervadein, é hivraignein. ●123. é ma péhet corol, fraudein, chervadein, trompein.

  • chesin
    chesin

    interj. =

    (1766) MM 300. Ha ! ha ! ha ! ha ! ha ! ha ! chessin ! tr. «Jésus.»

  • cheta
    cheta

    v.

    (1) V. intr. Gîter.

    (2) V. tr. d. Coincer.

    (1978) EMGI 83. Klask a raemp chetañ anezhañ pa dremene e kêr.

  • chetañ / chetiñ
    chetañ / chetiñ

    v. tr. d.

    (1) Jeter.

    (1918) LZBt Gouere 6. ped ane eo ret cheta.

    (2) absol. Vomir.

    (1967) LLMM 122/223. Chetet en deus war ar plañchod. (...) Chetiñ a ra war ar penn-wele. ●(1982) HYZH 147/22. (Treboull) ha oa unan gant e zivrec'h fiet giz an dra-se deus ar voger ha oa o chetiñ.

  • chetet
    chetet

    adj. Coincé.

    (1978) EMGI 124. Gwelout a-walc'h a raen e oan chetet.

  • chetif
    chetif

    adj. Chétif.

    (1499) Ca 36b. Chetiff vide in prisoner in avaricc et in derchell.

  • chetig
    chetig

    s. (argot de La Roche-Derrien) Jeu.

    (1980) PEAS 59. Chetig, c'hoari.

  • chetiñ
    chetiñ

    voir chetañ

  • cheuc'h
    cheuc'h

    adj. Chic.

    (1936) IVGA 90. Cheuc'h, rak ar sul e oa evitañ e-giz evit ar re-all. ●235. ni a vo friko cheuc'h ganimp, e ti an Andro, Mimi. ●(1947) YNVL 23. Cheuc'h omp, du-mañ, dre natur. ●(1951) BLBR 34/22. poupinellou ken cheurc'h, ken koant. ●(1957) PLBR 229. L'adjectif étrange cheuc'h, «chic, somptueux», connu dans la même région [pays bigouden], est très probablement cheur, que l'on a supposé à l'origine de cheurenn.

  • cheuchoù
    cheuchoù

    pl. = (?).

    (1933) KANNkerzevod 81/8. Chan Droch a zo aze dor ha dor ganin… ha ne deu ket hi aman seiz gwech bemdez d'asten he cheuchou ha da c'houlen eun dra bennak…

  • cheul
    cheul

    m. Imbécile.

    (1954) LLMM 47/29. ar cheul anezhañ.

  • cheulk
    cheulk

    m. –ed, cheulkejen

    (1) Niais, imbécile.

    (1910) MAKE 110. Alo, cheulkejen, war ho taoulin dirazoun. ●(1952) LLMM 34/43. (Douarnenez) Cheulk : beg bras. ●(1957) PLBR 93. le pl. de (...) cheulk, «niais», cheulkejen (Pouldreuizc, à côté de cheulked. ●(1977) PBDZ 94. (Douarnenez) cheulk, tr. «sot et vantard.»

    (2) Qqn de négligé dans sa tenue.

    (1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Cheulk (...) = se dit de quelqu'un qui a une tenue négligée, qui présente mal.

  • cheulkez
    cheulkez

    f. –ed =

    (1977) PBDZ 527. (Douarnenez) cheulkez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...