Devri

Recherche 'che...' : 119 mots trouvés

Page 2 : de chench-dichench (51) à cheulkez (100) :
  • cheñch-dicheñch
    cheñch-dicheñch

    adv. Qui change sans arrêt, constamment.

    ●(1710) IN I 401. peguement bennâc ma ve tro-dizro ha cheing-digeinch an traou-all oll endro deomp.

    ●(1850) MOY 183. Ne veomp qet chench-dichench ebars er vicher-ze. ●(1869) SAG 62. abalamour ma'zint chench-dichench. ●(1872) ROU 92a. Mobile, tr. «Sench-dizench.» ●(1872) DJL 41. rabad eo beza papret chanch-dichanch. ●(18--) SAQ II 346. Ar mor chench-dijench.

    ●(1920) AMJV 90. ar reolen a vefe chench dijench euz an eil aotrou 'n eskop d'egile. ●123. Mes allas, ar gouarnamanchou a zo atao chench-dichench. ●(1924) CDFi 1er mars 1. An dud digristen dimezet a zo chench dichench.

  • cheñchamant
    cheñchamant

    m. –où Changement.

    ●(1710) IN I 114. chenchamanchou ar bed-mâ. ●365. ar genchamant a vuez-mâ. ●402. etouez quement a geinchamanchou. ●(1732) GReg 150a. Changement, tr. «ceñchamand.» ●(1790) MG 48. er changemand a vuhé.

    ●(1845) CSB iv. Esquibien all, aroc d'imp, en deus jujet e tlefoant ober ar memes chenchamant. ●(1846) DGG 388. ar cenchamant a vuez. ●(1856) VNA 10. ces changements ont été exactement observés dans ce livre, tr. «é ma bet merchet reih er changemanteu-zé él livr-men.» ●(1874) POG vii. Mez ar Goueliou mont-dont a zigas chanchamanchou. ●(1888) SBI II 180. Me a wel cals a verc'hed coant / Ac a deu en-he chanchamant, tr. «Je vois beaucoup de filles jolies, / Qui ne tardent pas à changer.»

    ●(1904) DBFV 36a. chanjemant, m. pl. eu, tr. «changement.»

  • cheñchañ
    cheñchañ

    voir cheñch

  • cheñchapl
    cheñchapl

    adj. Changeant.

    ●(c.1500) Cb 38b. ga. changables muables. b. chenchabl. ●(1633) Nom 220a. Cælum dubium : temps incertain : amser incertæn, ha chengabl.

  • cheñcher
    cheñcher

    m. –ion Changeur.

    ●(1499) Ca 36a. Chancher. g. changeur. l. hic campsor / is. ●(c.1500) Cb 38b. Changer. g. changeur.

    ●(1710) IN I 265. bezit Chencherien ha Moneizerien vad.

  • cheñcherezh
    cheñcherezh

    m. Banque.

    ●(1659) SCger 136a. cencherez, tr. «banque.»

  • cheñchet
    cheñchet

    adj.

    (1) Changé.

    ●(c.1500) Cb 38b. g. muez. b. chenchet.

    ●(1838) CGK 10. c'hui zo chenchet dre moc'h deut da c'hriza. ●(1893) IAI 14. Aneuze Saol a voe chenchet.

    (2) Cheñchet e : changé en.

    ●(1870) FHB 269/62a. Hag en deon, e ber amzer al loaguennou, an douar touarc'h a zo chenchet e foënnijiri mad. ●(1894) BUZmornik 722. ar c'haouled a ioa chenchet e bili.

  • cheñchidigezh
    cheñchidigezh

    f. Changement.

    ●(c.1500) Cb 38b. g. mutation. b. chenchidiguez.

    ●(1732) GReg 150a. Changement, tr. «Ceiñchidiguez.»

  • cheñchiñ
    cheñchiñ

    voir cheñch

  • cheñchus
    cheñchus

    adj.

    (1) Changeant.

    ●(1575) M 2301. Ez yndi varius, changus, tr. «Ils sont variables, changeants.» ●2689-2690. dihaual, / Chaingus, tr. «diverses, / Variées.»

    ●(1904) DBFV 36a. chanjus, chanchus, adj., tr. «changeant, inconstant.»

    (2) (météorologie) Changeant.

    ●(1867) FHB 112/61a. dreist peb tra pa vez chansuz, diez an amzer.

  • cheñjenn
    cheñjenn

    f. –où Chaîne.

    ●(1904) DBFV 37a. chenjen f. pl. –nneu, tr. «chaîne.»

  • cheñjenniñ
    cheñjenniñ

    v. tr. d. Enchaîner.

    ●(1904) DBFV 37a. chenjennein, v. a., tr. «enchaîner.» ●chenjennig, f. pl. eu, tr. «petite chaîne, chaînette.»

  • chenoù
    chenoù

    [au plur. après un art. ind.] Ur chenoù : des chaines.

    ●(1895) FOV 267. ur chèneu hoarn.

    ●(1904) DBFV 37a. cheneu, pl. collectif : ur cheneu hoarn, une chaîne de fer (Foér V., 33).»

  • cher
    cher

    [mbr cher < vfr cher < lat cara « visage » < grec κάρα (TLFi)]

    M. –ioù, –ioù

    A.

    (1) Visage.

    ●(1499) Ca 36b. Cher. g. chere visaige.

    (2) Aspect, apparence.

    ●(1849) LLB 1132. Anuerzi hag en des ur fal sel, ur fal cher.

    ●(1904) DBFV 37a. fal chér, tr. «mauvaise mine.» ●(1939) DIHU 338/324. Ur vorhig vraù é honnen, cher karadek d'hé zud. ●(1942) DHKN 69. Ti ha tud en des keméret ur cher karadek. ●85. Er mestr e zas, ean é unan, ar ou arben get ur cher guiù.

    B.

    (1) Bon accueil, démonstration d'amitié, joie.

    ●(1532) Pmof 5. Inogen dre bresel gant cher a conqueris.

    ●(1732) GReg 136a. Caresse, demonstration d'amitié, ou de bienveillance, tr. «Chèr. p. chèrou.»

    ●(c.1802-1825) APS 67. ean hou cheleüou hac hou receüou guet guel chér (...) eit ne rehai ur vam.

    ●(1904) DBFV 37a. chér, m. pl. ieu, tr. «chère, accueil gracieux, amitié, caresse.» ●(1910) EGBT 144. cher, m., tr. «bon accueil.» ●(1927) GERI.Ern 79. cher V[annetais] m., tr. «Chère, bon accueil.»

    (2) Ober cher da ub. : faire un bon accueil à qqn.

    ●(c.1719) G 95 / 154 - H 155 / 191 - I/J 191 / 271 - K 271 - L 272/325 - M 325/422) (N 1/31 - O 32/70 - P 71/219 - Q 220/242 - R 242/426) (S 1/138 - T 149/251 - U/V/W 252/343 - Y 343/344 - Z 344/345)">CHal.ms i. caressant, tr. «un deen cherus, a oura cher.»

    ●(1838) OVD 278. er chér e hroa dehou é vam.

    ●(1904) DBFV 37a. gobér chér, tr. «faire bonne mine, bon accueil (de, à).» ●(1906) HIVL 36. En dén-sé, ker rust, ker rok é kevér en ol, e hra chér de verh er meliner. ●53. ean e zigemér er verhig get ur voéh rust, hemb gobér kalz a chér dehi. ●(1906-1907) EVENnot 7. N'euz ket groet leun a cher d'ean pan e arri me 'lar d'ac'h, tr. «Accueil chaleureux, fête.» ●(1910) EGBT 145. Ret ê kwitât ar vignoned-hont a rê cher d'ê.

    ►Ober cherig d’ub. : faire un accueil affectueux à qqn.

    ●(1909) KTLR 97. Ober a rea kalz cherik d'he goaz.

    C.

    (1) Repas, chère.

    ●(1575) M 2274. goude cher gæery, tr. «après bonne chère et gaîté.»

    ●(c.1680) NG 11. Goude hou cher, y a junou.

    (2) Cher vat : bonne chère.

    ●(1792) BD 4856. ar cherio mat pere ocheus groet erbet hont, tr. «les festins que vous avez [fait] dans l'autre monde.»

    ●(1824) BAM 93. pa glasquit ar cherou mad hac ar festou. ●184. ar cherou mad, an debochou.

    (3) =

    ●(1834) SIM 186. ar vanite e deus recevet ur cheric vian, hac a guemer gout ezetamant.

    (4) Ober cher : s'amuser.

    ●(1580) G 588-589. Danzomp, hoaryomp, groeomp cher / pan eou hon mecher ober yoay, tr. «Dansons, jouons, faisons la vie, / Puisque c'est notre métier de faire la joie.»

  • cherantiz
    cherantiz

    voir cherentez

  • cherapl
    cherapl

    [brpm chérable < cher + -apl]

    Adj.

    (1) Affable.

    ●(17--) BSbi 570. Aveit gobér dehou un deguemér chérable.

    ●(1904) DBFV 37a. chérabl, tr. «caressant, amical.» ●(1906) HIVL 17. ur voéz ken dous, ken chérabl. ●(1922) BUPU 15. un ér chérabl dehi.

    (2) Bout cherapl ouzh ub. : être agréable à qqn.

    ●(1908) DIHU 34/61. Eit bout cherabl eùé / Doh er mestr ag en ti.

    (3) Bout cherapl e-keñver ub. : être agréable à qqn.

    ●(1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 207. Chérabl é kevér en ol.

  • cherchañ
    cherchañ

    v. tr. d. (argot de Pont-l'Abbé) Chercher, quérir.

    ●(1973) SKVT II 137. dont da cherchañ va dilhad. ●(1974) SKVT III 82. cherchañ grifoù da bochañ char.

  • cherentez
    cherentez

    [cher + -entez]

    F.

    (1) Ober cherentez da : faire des caresses à

    ●(1936) ONEN 142. Unan eus ar gwazed a deu da gregi en he fenn [ar gazeg], da ober cherentez d'ezi evit he lakât da chom habask.

    (2) (en plt d'un chien) Ober cherantiz da : faire des joies à qqn.

    ●(1872) GAM 6. n'ouzoc'h ket petra eo klask tenna eun tamm amann a c'hinou eur c'hi ? Keit ha ma rit flourik d'he gein, (…) e ra cherantiz d'eoc'h.

  • cheret
    cheret

    [cher + -et]

    Adj. [précédé d'un adj.] Qui a (bonne, mauvaise) mine.

    ●(1910) DIHU 63/134. na fal cherret é ean, na goaheit en des.

  • chergoed
    chergoed

    s. Jatte à beurre. (?) serrgoad (?).

    ●(1904) DBFV 37a. chergoed, s., tr. «jatte de beurre.»

  • cherisamant
    cherisamant

    m. –où Caresse.

    ●(1710) IN I 256. ober (…) cherissamanchou sansuel.

  • cherisañ / cherisiñ
    cherisañ / cherisiñ

    v. tr. d.

    (1) Caresser

    ●(1659) SCger 19b. caresser, tr. «cherissa.» ●24b. cherir, tr. «cherissa.» ●(c.1718) CHal.ms i. caresser, tr. «cherissein, pour un enfant, dorlottein mignonnein.» ●(1732) GReg 136b. Caresser, tr. «Cheriçza. pr. cheriçzet.»

    ●(1838) CGK 4. cheriçzan ar vugale.

    ●(1927) GERI.Ern 79. cherisa v. a., tr. «caresser.» ●(1931) VALL 97b. Caresser, tr. «cherisa.»

    (2) Choyer.

    ●(1767) ISpour 403. à pé oüai é cherissein er vugalé.

    ●(1914) DFBP 53a. choyer, tr. «Cherisa.»

  • cheriser
    cheriser

    m. –ion Carresseur.

    ●(1732) GReg 136b. Celui qui caresse, tr. «Cheriçzer. p. yen.»

  • cherisiñ
    cherisiñ

    voir cherisañ

  • cherisoù
    cherisoù

    plur.

    (1) Ober cherisoù da ub. : carresser qqn.

    ●(1913) PRPR 30. e teuaz adarre an Awen da ober cherisou d'ezan. ●(1944) EURW I 45. e raen d'ezi cherisou.

    (2) par antiphr. Insultes.

    ●(1907) BOBL 30 novembre 166/2d. «Poëzon ! Kanaill ! Heillon ! Louskon !» ha beb sort cherisou all evelse.

  • cherisus
    cherisus

    adj. Carressant.

    ●(1732) GReg 136a. Caressant, ante, tr. «Cheriçzus.»

    ●(1927) GERI.Ern 79. cherisus, tr. «caressant.»

  • cherj
    cherj

    s. Kregiñ e cherj ub. : prendre qqn au collier.

    ●(1905) ALLO 76. Pe bremaik me lakai an archer / Da gregi en da jerch, riblaer. ●(1908) FHAB Gwengolo 267. ma 'z affemp dre eno e ve buhan kroget en hor cherch.

  • cherjal
    cherjal

    v. intr. Crier, geindre.

    ●(1919) DBFVsup 12b. cherjal, chuerjal (Pl[uméliau]) ; chuermal, skuermal (B[as]v[annetais].), v. n., tr. «crier, geindre.»

  • cherlenn
    cherlenn

    voir kerlenn

  • cherompi
    cherompi

    (1) = (?).

    ●(1954) VAZA 29. gant e voutonoù cherompi. ●(1955) VBRU 4. o boutonoù cherompi.

    (2) Ober cherompi da = (?).

    ●(1954) VAZA 30. cherompi a zo bet graet d'az fri.

  • cherpantour
    cherpantour

    voir charpantour

  • cherpilh
    cherpilh

    m. Charpie.

    ●(1744) L'Arm 53b. Charpie, pour les plaies, tr. «Cherpill. m.»

    ●(1904) DBFV 37a. cherpilh, m., tr. «charpie.»

  • cherpoù
    cherpoù

    plur. = (?) Plaintes, cris, atermoiements (?).

    ●(1932) BRTG 161. Déh devéhan é ma bet boaret me Marion de cherpeu moéz Kroézegu.

  • cherubin
    cherubin

    m. –ed (religion) Chérubin.

    ●(17--) TE 8. ur Cherubin guet ur glean flemmichus. ●89. Er brondadur ag en tènneu a-ziabarh e represantai Chérubinèt.

    ●(1882) BAR 159. ar cherubinet hag ar seraphinet.

    ●(1904) DBFV 37a. cherubin, m. pl. ed, tr. «chérubin.»

  • cherus
    cherus

    adj. Caressant.

    ●(c.1718) CHal.ms i. caressant, tr. «un deen cherus, a oura cher.»

    ●(1904) DBFV 37a. chérus adj., tr. «caressant (Ch. ms.).»

  • chervad
    chervad

    m. –où

    (1) Bon repas.

    ●(1659) SCger 24b. bonne chere, tr. «cher vat.» ●(1710) IN I 362. chetu amâ un den pehini a gara r guin hac ar cher vad. ●(1790) Ismar 128. hum abandonnein d'er plijadurieu, d'er chérvadeu. ●(1790) MG 53. ur fest, é péhani é hoai chérvad d'obér.

    ●(1877) EKG I 176. eur fest ha ne vanko ennhan na cher-vad leiz kof, na guin koz da eva gand ar skudel. ●(1896) HIS 92. Uñ dé ma oé chervad é ti ze roué.

    (2) Ober chervad : faire bonne chère.

    ●(1580) G 1073. Ma mam quer groet cher mat haznat ha dybadet, tr. «Ma chère mère, réjouissez-vous publiquement et sortez d'évanouissement.» ●(1612) Cnf 47a. oz ober cher mat. ●(1633) Nom 54b. Caristia : table ronde : taul round, cher mat.

    ●(1659) SCger 24b. faire grande chere, tr. «ober cher vat.» ●(c.1680) NG 781. En dauarn, e gober chervat. ●(17--) TE 401. un dén pihuicq, péhani e vragai hac e rai chérvad bamdé.

    ●(1856) VNA 181. régalons-nous, tr. «groamb chervad.»

    (3) Den a chervad : gourmet.

    ●(1907) AVKA 96. Un den a cher vad eo ; plijet a ra ar gwin dehan.

    (4) Ober chervad da ub. : bien recevoir qqn.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il n'a rien oublié pour regaler son ami, tr. «n'en des ancœit netra aüeit ober cher vat d'e ami.»

    ●(1908) PIGO II 83. hag e ra plijadur d'in gwelet an dud a feson, al labourerien eveldoc'h, oc'h ober cher vat d'ean.

  • chervadenn
    chervadenn

    f. –où Festin.

    ●(1744) L'Arm 447b. Goguette, festin où en liberté, l'on est en humeur de rire, chanter, conter & boire, tr. «Chérvadeenn guett pep-sorte plijadur à greis er galon. f.»

    ●(1904) DBFV 37b. chèrvaden, f. goguette, festin joyeux (l'A.).»

  • chervadiñ
    chervadiñ

    v. intr. Faire bonne chère.

    ●(1767) ISpour 80. croll, fraudein, chervadein, trompein er-ré-ral. ●254. Mar laquant enn danné-zé de vragal ha de chervadein. ●(1790) Ismar 93. er-ré e implé er péh e chairrant, é chervadein, é hivraignein. ●123. é ma péhet corol, fraudein, chervadein, trompein.

  • chesin
    chesin

    interj. =

    ●(1766) MM 300. Ha ! ha ! ha ! ha ! ha ! ha ! chessin ! tr. «Jésus.»

  • cheta
    cheta

    v.

    (1) V. intr. Gîter.

    (2) V. tr. d. Coincer.

    ●(1978) EMGI 83. Klask a raemp chetañ anezhañ pa dremene e kêr.

  • chetañ / chetiñ
    chetañ / chetiñ

    v. tr. d.

    (1) Jeter.

    ●(1918) LZBt Gouere 6. ped ane eo ret cheta.

    (2) absol. Vomir.

    ●(1967) LLMM 122/223. Chetet en deus war ar plañchod. (...) Chetiñ a ra war ar penn-wele. ●(1982) HYZH 147/22. (Treboull) ha oa unan gant e zivrec'h fiet giz an dra-se deus ar voger ha oa o chetiñ.

  • chetet
    chetet

    adj. Coincé.

    ●(1978) EMGI 124. Gwelout a-walc'h a raen e oan chetet.

  • chetif
    chetif

    adj. Chétif.

    ●(1499) Ca 36b. Chetiff vide in prisoner in avaricc et in derchell.

  • chetig
    chetig

    s. (argot de La Roche-Derrien) Jeu.

    ●(1980) PEAS 59. Chetig, c'hoari.

  • chetiñ
    chetiñ

    voir chetañ

  • cheuc'h
    cheuc'h

    adj. Chic.

    ●(1936) IVGA 90. Cheuc'h, rak ar sul e oa evitañ e-giz evit ar re-all. ●235. ni a vo friko cheuc'h ganimp, e ti an Andro, Mimi. ●(1947) YNVL 23. Cheuc'h omp, du-mañ, dre natur. ●(1951) BLBR 34/22. poupinellou ken cheurc'h, ken koant. ●(1957) PLBR 229. L'adjectif étrange cheuc'h, «chic, somptueux», connu dans la même région [pays bigouden], est très probablement cheur, que l'on a supposé à l'origine de cheurenn.

  • cheuchoù
    cheuchoù

    pl. = (?).

    ●(1933) KANNkerzevod 81/8. Chan Droch a zo aze dor ha dor ganin… ha ne deu ket hi aman seiz gwech bemdez d'asten he cheuchou ha da c'houlen eun dra bennak…

  • cheul
    cheul

    m. Imbécile.

    ●(1954) LLMM 47/29. ar cheul anezhañ.

  • cheulk
    cheulk

    m. –ed, cheulkejen

    (1) Niais, imbécile.

    ●(1910) MAKE 110. Alo, cheulkejen, war ho taoulin dirazoun. ●(1952) LLMM 34/43. (Douarnenez) Cheulk : beg bras. ●(1957) PLBR 93. le pl. de (...) cheulk, «niais», cheulkejen (Pouldreuizc, à côté de cheulked. ●(1977) PBDZ 94. (Douarnenez) cheulk, tr. «sot et vantard.»

    (2) Qqn de négligé dans sa tenue.

    ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Cheulk (...) = se dit de quelqu'un qui a une tenue négligée, qui présente mal.

  • cheulkez
    cheulkez

    f. –ed =

    ●(1977) PBDZ 527. (Douarnenez) cheulkez.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...