Devri

Recherche 'din...' : 143 mots trouvés

Page 2 : de dinavet (51) à dineudan-dineudin (100) :
  • dinavet
    dinavet

    adj. Bezañ dinavet gant ar sec'hed : avoir très soif. (?) cf. dirañvañ (?).

    ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Dinavet gant ar sec'hed = kaout sec'hed bras.

  • dinaviñ
    dinaviñ

    v. intr. = dinaouiñ.

    ●(1880) SAB 320. e tinavont, e tistillont, e tiredont, evel ar voaziou dour eus ar funten.

  • dinayañ
    dinayañ

    v. tr. d. Déniaiser.

    ●(1914) DFBP 87a. deniaiser, tr. «Dinaïia.»

  • dinayet
    dinayet

    v. tr. d. Déniaisé.

    ●(1914) DFBP 87a. deniaisé, tr. «Dinaiet.»

  • dinazhenniñ
    dinazhenniñ

    v. tr. d. Défaire (une tresse).

    ●(1939) DIHU 339/333. Ur pennad blèu hir hé doè ; hè zinahennas hé blèu.

  • dindan .1
    dindan .1

    prép., adj. & adv.

    I. Prép.

    A.

    (1) Sous.

    ●(c.1500) Cb 44b. g. cest conduit soubz terre. b. hent didan an douar. ●(c.1500) Cb. ga. ce qui est desoubz la langue. an pez so didan an teaut. ●(1530) J p. 148a. Seuet ma goaf en e saf sonn / So lem ha moan didan e bronn /, tr. «Élevez droit ma lance aiguë et mince jusqu'à la hauteur de son sein.» ●(1580) G 601. dydan an mor hont, tr. «sous la mer là-bas.» ●(1633) Nom 57b. Panis subcinericius : gasteau cuit sous les cendres : cuin, pe gouastel poazet dindan al ludu. ●(1633) Nom 161b. Excipulus : receptacle : baill da lacquat dindan an guin.

    ●(1659) SCger 11b. sous, tr. «didan.» ●(c.1680) NG 1131-1132. vn ty, / Don didan en douar.

    ●(1911) BUAZperrot 31. dindan zouar. ●(1963) LLMM 99/263. war var da semplañ dindan bouez o zokarnoù, o fuzuilhoù hag o leraj gwennkann.

    (2) [Dindan + v.] Sur le point de.

    ●(1942) DHKN 59-60. é kreskè un tammig disprizans én hé halon aveit en deu a ré « goh »-sé hag e sellè hi èl en deu zevéhan ag ur midad a uéharal, didan merùel. ●118. didan koéh é revin. ●(1954) VAZA 190. dindan mont d’ar gêr. ●(1955) VBRU 2. e oan dindan dimeziñ.

    (3) Lakaat (ur benveg) dindan : (prlt d’un outil) ramasser, arrêter de se servir de.

    ●(1934) FHAB 272. ar gwiniz goanv e-unan a c'hortoze ma vije lakaet ar falz dindanan. ●(1936) FHAB C'hwevrer 95. ne zougont mui tamm keuneud ebet ; koulz eo lakaat ar vouc'hal dindano.

    (4) Dindan alc'hwez, dindan brenn : sous clef.

    ●(14--) Jer.ms 263. dydan alfez, tr. «sous clef.»

    ●(1943) FHAB Gwengolo/Here 337. Heman e zalc'h dindan brenn.

    (5) Suivi par (médecin).

    ●(1866) FHB 64/94. Tremen a ra eno tri mis dindan midisin.

    ●(1922) FHAB Gwengolo 279. eun den hag a zo dindan vedesin ?

    (6) Sous l'emprise, l'empire de.

    ●(1902) PIGO I 61. an dud dre-holl a zo dindan o aoun. ●201. Herve an em gave mui-ouz-mui dindan e yen. ●(1919) BUBR 10/269. dindan o aoun, glas o dremmou. ●(1982) TKRH 67. chomet e oa un tamm dindan he spont. (...) Abegoù a oa (...) da vezañ dindan aon.

    (7) Dindan ub. : sous les ordres, la direction, le pouvoir de qqn.

    ●(c.1500) Cb 34b. g. centenier / celuy qui a soubz lui cent hommes / ou celuy qui a cent ans daage. b. vn den en deffe cant bloaz / pe en deffe didannaff cant den. ●(1557) B I 33. didan ma damany, tr. «sous mon pouvoir.» ●(1554) Moeam (1553, 1554), Bulletin de de la Société Archéologique du Finistère, tome 108, 1980, pp. 317-336 & Un sonnet en moyen-breton célébrant la naissance de Henri IV (1553) écrit par un Quimpérois : François Moeam, Etudes celtiques, tome 18, 1981, pp. 249-271)">Moeam 7. Ez dalcho én é vos deiz ha nos dindanhaff.

    ●(1866) LZBt Ebrel 106. en deuz ouz-penn daou c'hant mil den dindan-han. ●(1889) ISV 455. Ar mestr mevel en devoa dindanha eur potr saout. ●(18--) SAQ I 67. ar zoudarded all a zo dindan-han.

    ●(1911) BUAZperrot 351. eleiz evit en em zavetei a deuio da veva dindannout. ●827. eleiz a venec'h o veva dindanan. ●(1923) KTKG 50. ren mad ar re a zo dindannho. ●(1928) LEAN 30. An den yaouank en doa dindannan micherourien.

    (8) Planté de.

    ●(1857) CBF 90. Ne welann dre ama nep douar dindan ed, tr. «Je ne vois pas par ici de terres ensemencées.»

    ●(1910) MBJL 62. o vean ma lezer an douar da ziskwizan dindan peuri. ●(1911) BUAZperrot 486. Dindan goat edo neuze ar vro tro var dro. ●(1929) FHAB C'hwevrer 52. lakomp (…) muioc'h a zouar dindan foenn.

    (9) Couvert de.

    ●(1949) KROB 10/12b. lojeiz dindan soul pe dindan sklent.

    (10) =

    ●(1910) MBJL 82. eur palez bras iskis (6 devez arat douar dindanan). ●(1911) BUAZperrot 127. ar vro zo dindan Plouvian, Plabenneg ha Plouzeniel.

    (11) Sous le règne de.

    ●(1456) Credo 8-10. Hac agouz avas passion dedan pilat / crucifiet dan marue quenbuan voe / laquet ha goudese sepeliet, tr. «Et a souffert (la) passion, / crucifié sous Pilate ; / aussitôt il fut mis à mort / et ensuite enseveli.»

    (12) Dindan an embannoù : dont la publication du mariage est faite.

    ●(1876) SBI I 318. nin 'zo dîmet hon daou, / Ni 'zo dindan ann embannaou, tr. «nous sommes mariés tous les deux, / Nous sommes sous les bans.»

    (13) Dindan an noz / dindan noz : nuitamment.

    ●(1866) FHB 62/80b. Dindan noz e teuas eul lestr tan all. ●(1867) FHB 102/393a. ar bastoret o vont dindan noz d'ar c'hraou a Vethleem. ●(1877) BSA 310. Ar re (...) a zigouez dindan noz.

    ●(1950) KROB 28-29/17. Taol da zilhad ebarz ar foz, / ha deomp sioul dindan an noz. (...) Plac'h ebet, na yaouank na koz, ne gred tremen dindan an noz.

    (14) Dans l'espace de, pendant.

    ●(c.1680) NG 355. Lahou didan deu blé, / En ol mabet bihan.

    B. (marine)

    (1) Du côté du bateau orienté vers le large.

    ●(1944) GWAL 163/168. (Ar Gelveneg) emañ ar garreg dindan ar vag, pe izeloc'h egeti : «chom a ra dindanomp» ; «chom a ray dindanomp», n'ez i ket dreistañ, chom da gouezha dindanan.»

    (2) Bezañ dindan ouel : être sous voiles.

    ●(18--) MIL.ms. ha dioc'htu ma voent diloc'h ha dindan gouel ez ejont etrezek ar mor doun (d'après BUBR 20/266).

    C. (en plt du temps) Mauvais temps.

    ●(1947) YNVL 148. Truez am eus ouzh an dud paour a zo dindani.

    II. Épith.

    (1) Qui est situé dessous, de dessous.

    ●(c.1500) Cb 104b. [gueus] Jtem hoc labrum / bri. g. le leubre de dessoubz. b. an gueus dindan.

    ●(1903) MBJJ 233. ofisan 'barz ar chapel-dindan. ●(1924) CDFi 29 mars 1. oc'h ober offis nemet en iliz-dindan.

    (2) (en plt de vêtements) Que l'on vêt dessous.

    ●(1867) BUE 56. eur zae dindan gant divrec'h hirr ha ledan.

    ●(1901) FHAB Mae 265. ne zouguet evit guiscamant dindan nemet eur ciliç. ●(1916) KANNgwital 169/187. dillad-dindan a bep seurt. ●(1972) BSAf xcviii 347. Jupon : lostenn dindan.

    III. Adv.

    (1) Dessous.

    ●(c.1500) Cb 99a. [gouruez] Jnde percubo / as. succubo / as. g. soy coucher / ou soy cheoir dessoubz. b. gouruez / pe coezaff didan.

    ●(1867) MGK 31. na list ket eur c'horn tro / Hep gwelet dindan petra zo.

    (2) (jeu) Bezañ dindan : coller.

    ●(1944) EURW I 24. C'hoari koukoug. An holl a ya da skoacha dumañ duhont : an hini a oa «dindan» evel ma leverer, a ranke klask anezo.

    IV. Loc. adv.

    A. Dre-zindan.

    (1) Par-dessous.

    ●(1878) EKG II 39. Plega a riz da zellet dre zindan an or.

    (2) sens fig. En sous main.

    ●(1910) MBJL 177. dre zindan hag evel dre guz. ●(1911) BUAZperrot 296. eun dizesk ha gouez a zen, a c'hoarias ker brao dre zindan, ma teuas abenn da... ●(1930) FHAB Meurzh 97. enebourien Yann Vonffort a labouras dre zindan.

    B. Dindan guzh : caché, en cachette, clandestiment, dans la clandestinité.

    ●(1868) KMM 146. pa edo ministret Jesus-Christ dindan guz.

    ●(1906) KANngalon Genver 5. ma ne rankont ket dioc'htu mont dindan guz. ●(1906) KANngalon C'hwevrer 35. kalz euz he genvreudeur beleien a iea dindan guz. ●(1906) KANNgwital 40/319-320. Tud hag en em zastum dindan guz evit ober brezel d'ar relijion. ●(1921) PGAZ 47. Epad m'edont dindan guz. ●(1929) FHAB Kerzu 463. chomet, dindan guz, e Breiz. ●(1929) FHAB C'hwevrer 75. hag e rankas beva, dindan guz, en e barrez. ●(1938) FHAB Genver 5. hag ar re all a ranke chom dindan guz. ●(1962) EGRH I 60. dindan guzh, tr. « caché. »

    V.

    (1) Lakaat sav dindan : voir sav.

    (2) Bezañ e sac'h dindan e vilin : voir sac'h.

    ►form. conju.]

    S1 dindanon

    ●(1942) DADO 12. O, va diouhar a gren dindanoun.

    S2 dindanout

    ●(1911) BUAZperrot 351. da veva dindannout.

    S3m dindanañ

    ●(c.1500) Cb 34b. g. didannaff. ●(1554) Moeam (1553, 1554), Bulletin de de la Société Archéologique du Finistère, tome 108, 1980, pp. 317-336 & Un sonnet en moyen-breton célébrant la naissance de Henri IV (1553) écrit par un Quimpérois : François Moeam, Etudes celtiques, tome 18, 1981, pp. 249-271)">Moeam 7. dindanhaff.

    ●(17--) CCn 34. try roue dindandan.

    ●(1889) SKG 9. Ar jao zo dihan-hou zo gangnoc'h 'vit eur vioc'h, tr. «Le cheval qu'il monte est plus lourd qu'une vache.»

    ●(18--) SBI II 118. eur guele guial, dindan-han pewar zroad, tr. «un lit d'osier, sous lui, quatre pieds.»

    S3f dindani

    ●(1941) FHAB Gouere/Eost 61a. ar vodenn veuz ma c'hourvezen dindani.

    P1 dindanomp

    ●(1860) BAL 69. an traou a velomp a ziouzomp, dindanomp ac a beb tu deomp.

    P2 dindanoc'h

    ●(1866) FHB 63/85a. Ma zigouez dindanoc'h eun den pennet fall.

    P3 dindano / dindane

    ●(1831) MAI 202. flammo so dindane. ●(1868) KMM 211. an ifern digor dindanno.

    ●(1942) DHKN 71. Didanè (= dindan an tasoù) tuelligeu melén braùeit d’hé bizied korriganéz. ●(1957) AMAH 52. ha bec’h dezho o kerzhout gant ar c’hrenañ ma rae o divhar dindano.

  • dindan .2
    dindan .2

    m. An dindan : le dessous.

    ●(1732) GReg 278a. Le dessous, substantif, tr. «An dindan.» ●Le dessous est plus beau que le dessus, tr. «Caëroc'h eo an dindan egued a[r] gorre.»

    ●(1977) PBDZ 835. (Douarnenez) an dindan, tr. «le dessous.»

  • dindan-dro
    dindan-dro

    adv. & m.

    (1) Loc. adv. Tout autour.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Banlieüe, tr. «Leu tostan d'er guer, didan dro.»

    ●(1904) DBFV 49b. didan dro, tr. «tout autour.»

    (2) M. Alentours.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. Il a la ville pour prison, ou L'aban lieüe, tr. «ean endes er guer aueit prison, pe, en dro dro pe en didan dro.»

  • dindanaat
    dindanaat

    v. Mettre dessous.

    ●(1499) Ca 61a. Didanhat. g. soubztenir. ●(c.1500) Cb 62b. Didanhat. g. soubztenir. ●(1521) Cc. didanhat. g. soubztenir.

  • dindanañ
    dindanañ

    v. tr. d. Mettre dessous.

    ●(1659) SCger 142a. dindanna, tr. «mettre dessous.»

  • dindandouar
    dindandouar

    m. Souterrain.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. vn sous terrain, tr. «un didan doüar.»

    ●(1904) DBFV 49b. didandoar, m., tr. «souterrain (Ch.).»

  • dindanieler
    dindanieler

    m. –ion = (?).

    ●(1857) HTB 186. ar maen filosofal (...) follentez an dindanielerien.

  • dindaon
    dindaon

    interj. & m. enfant.

    (1) Onomatopée qui imite le son des cloches.

    ●(1927) GERI.Ern 107. dindaon m., tr. «Son des cloches ; t. enfantin.» ●(1942) VALLsup 159a. Son des cloches pour les offices, tr. «dindaon m. enfantin.»

    (2) Église.

    ●(1901) EPLQ 2-3. mont d'an dindaon, tr. «aller à l'église ; écouter sonner les cloches (note manuscrite de G. Milin).» ●(1927) GERI.Ern 107. dindaon m., tr. «église ; t. enfantin.»

  • dinde
    dinde

    m. (marine) Dundee.

    ●(1906) BOBL 13 octobre 108/3d. Ar dinde Adèle a n'euz groet eur gargamant kerc'h gris.

  • dinded
    dinded

    f. Dignité.

    ●(1872) ROU 81a. Dignité, tr. «dinded.»

  • dinder
    dinder

    m. Dignité.

    ●(1872) ROU 81a. Dignité, tr. «dinder.»

  • dinead
    dinead

    s. =

    ●(1825) COSp 101. D'er hetan dineat, trugairequeit Doué.

  • dinec'h
    dinec'h

    adj. Sans inquiétude, tranquille.

    ●(1877) EKG I 92. Kaer am euz lavaret d'ezhan beza dinec'h. ●(1878) EKG II 157. ar c'hrouadur (…) a ioa dinec'h o vranskellat var an draf.

    ●(1907) PERS 227. breman ez oun dinec'h. ●(1909) FHAB Kerzu 359. ho spered a jommo dinec'h ha dijal, evel ma tere ouz ho stad. ●(1923) AAKL 26. O ! diaoc'h ! bezit dinec'h !

  • dinec'hañs
    dinec'hañs

    adj.

    (1) (en plt de qqn) Sans inquiétude.

    ●(1939) RIBA 101. Dinéhans grons e oè er binieuér a zivout é sah. ●131. mar chomet dinéhans betag er pen.

    (2) (en plt d'un laps de temps) Tranquille.

    ●(1939) RIBA 13. hirvoudal arlerh amzér dinéhans héh iouankiz.

  • dinec'hañsal / dinec'hañsiñ
    dinec'hañsal / dinec'hañsiñ

    v. tr. d. Tranquilliser, tirer d'embarras.

    ●(1921) GRSA 19. éraok ma tinehansein hou spered. ●(1939) RIBA 131. kant trugèré e larein mé de biù benak men dinéhanso.

  • dinec'hiñ
    dinec'hiñ

    v. tr. d. Tranquilliser, rassurer.

    ●(1866) SEV 40. da zinec'hi he spered. ●(1870) FHB 289/217a. dinec'hi meur a dad. ●(1880) SAB 119. da zinec'hi tud an eured. ●(1889) ISV 318. Kementse eleac'h dinec'hi potr e c'har goat, hen lakea nec'hetoc'h c'hoas.

    ●(1925) LZBt Gwengolo 4. Evit dinec'hi ar gerent. ●(1933) BLGA 10. En ano Doue, dinec'h ac'hanoun !

  • dineizh
    dineizh

    adj. Déniché.

    ●(1962) EGRH I 61. dineizh a., tr. « déniché. »

  • dineizhañ / dineizhiañ / dineizhat / dineizhiñ
    dineizhañ / dineizhiañ / dineizhat / dineizhiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Dénicher.

    ●(1659) SCger 42a. denicher, tr. «dineiza.» ●(1732) GReg 266a. Denicher, tirer les oiseaux du nid, tr. «Dineyza. pr. dineyzet. Van[netois] dineheiñ.» ●(1766) MM 782. al labousset a zineisyas, tr. «les oiseaux, il les dénicha.»

    ●(1867) MGK 111. o tineisia / Labousigou. ●(1867) FHB 117/103a. da zifen oc'h ar vugale dineicha al labouset bihan. ●(1868) FHB 176/160a. ne ellas ket ho dineizia ep bez guelet.

    ●(1904) DBFV 56a. dinéhein, dinéhiein, v. a., tr. «dénicher.» ●(1908) FHAB Genver 19. Dineiza al laouenanik. ●(1962) EGRH I 61. dineizhiañ v., tr. « dénicher. » ●(1984) HYZH 154-155/25. dineizhat anezho [ar brini louet] veze ranket alies a-walc'h.

    ►[empl. comme subst.]

    ●(1972) SKVT I 57. Nijet kuit al labous, echu an dineizhañ.

    B. sens fig.

    (1) Déloger.

    ●(1867) FHB 142/304a. o clasc dineizia al laer. ●(1878) EKG II 90. dineizit alese al laeroun.

    ●(1903) MBJJ 45. mont da dinezan ar vuntrerien.

    (2) Trouver, découvrir.

    ●(c.1718) CHal.ms i. deterrer, trouuer, et découurir, tr. «caüein diguhein dinehiein.»

    ●(1902) PIGO I 101. N'oun pelec'h eo bet ma c'hoar o tinejan an ûgez-ze. ●(1904) DBFV 56a. dinéhein, dinéhiein, v. a., tr. «découvrir.» ●(1908) FHAB Mae 139. dineiza ar c'hazetennou fall. ●(1909) ATC 17. eur maoud out evit dineiza ar gedon. ●(1925) FHAB Du 428. da zineizia laeron Kerbrijant. ●(1957) AMAH 147. dineizhañ un tammig arc'hant. ●(1972) SKVT I 99. E pelec'h an diaoul oc'h bet o tineizhañ ar seurt medalenn ?

    II. V. intr.

    A. Quitter son nid.

    ●(1962) EGRH I 61. dineizhiañ v., tr. « quitter le nid. » ●(1974) SKVT III 128. hag ar yar, diwar he strafuilh, ha dineizhañ.

    B. sens fig.

    (1) Quitter l'endroit où l'on est.

    ●(1732) GReg 266a. Denicher, sortir d'un lieu, tr. «dineyza. pr. et.»

    (2) Quitter un maison.

    ●(1902) PIGO II 3. mall oa ganti dinejan ha mont d'he nez hec'h-unan.

  • dineizhat
    dineizhat

    voir dineizhañ

  • dineizher / dineizhier
    dineizher / dineizhier

    m. –ion Dénicheur.

    ●(1732) GReg 266a. Denicheur, tr. «dineyzer. p. dineyzéryen.»

    ●(1904) DBFV 56a. dinéhour, m pl. –herion, tr. «dénicheur.» ●(1914) DFBP 87a. denicheur, tr. «Dineizer.» ●(1936) IVGA 51. eun dineizer, pa oa mec'hiok. ●(1938) GWAL 110-111/12. an hardisa dineizer brini. ●(1962) EGRH I 61. dineizhier m. -ien, tr. « dénicheur. »

  • dineizhiañ
    dineizhiañ

    voir dineizhañ

  • dineizhier
    dineizhier

    voir dineizher

  • dineizhiet
    dineizhiet

    adj. Qui a quitté le nid.

    ►sens fig.

    ●(1908) FHAB Gouere 210. pez aour ebed ken ebarz : dineisiet eo.

  • dineizhiñ
    dineizhiñ

    voir dineizhañ

  • dinenn
    dinenn

    f. –où =

    ●(1912) BUAZpermoal 926. War an dinen c'hlas azeet.

  • Dineol
    Dineol

    n. de l. Dinéault.

    (1) Dineol.

    ●(1890) MOA 20a. Dineol.

    ●(1905) ALMA 65. Dineolt. ●(1941) ARVR 18/3a. Dineol. An tan e koad Rozarno.

    (2) Devises.

    ●(c.1900) PEAB.Dinéault 18. Kersauzon, Sr de Rosarnou, en Dinéault, du Vijac, en Guipavas : de gueules au fermail d'argent; devise : Pred eo, pred a vo, il est temps, il sera temps. (...) Penguern, Sr de Kerméno (Dinéault) : d'or à trois pommes de pin de gueules la pointe en haut, une fleur de lys de même en abyme; devise : Doue da guenta.

    (3) [Toponymie locale]

    ●(1941) ARVR 18/3a. An tan e koad Rozarno.

  • diner
    diner

    m. –où, –ed

    I.

    (1) (numismatique) Denier.

    ●(14--) Jer.ms 26. Evel maz guerzat Doe / Dyvoe hon guyr croeur / Am desseu a pleuyn / Evyt tregont dyner, tr. «Comme on vendit Dieu, certes notre vrai créateur, / je le garantie, pour trente deniers.» ●(1499) Ca 63a. Diner. g. denyer. ●(1530) J 18b. A moneiz fin tregont digner, tr. « Trente deniers de belle monnaie » ●(1612) Cnf 42b. dou diner. ●(1633) Nom 201a. Pecunia otiosa, nummi vacui : denier oisif, auec lequel on ne pratique point : vn dyner dibreder, da lauaret eo, archant cuz pe gant hiny ne gounezer nep mat. ●201b-202a. Pecunia calendario destinata, in calendarium conuersa, pecunias ad calendaria largiri : denier donné à gaing : dinerou roet voar gounit.

    ●(1659) SCger 38b. vn denier, tr. «vn diner.» ●143a. diner, tr. «denier.» ●(c.1680) NG 1635. Tregont diner contant. ●(1732) GReg 266a. Denier, dousième partie d'un sou, tr. «Dinér. p. dinérou, dinéred.» ●Un diner valoit deux mailles, tr. «Un dinér a dalyé daou véll.» ●306a. Douzain, blanc, sou, tr. «Un douçzenn dinerou.» ●590b. Il n'a ni denier ni maille, tr. «N'en deus na diner na mell.» ●(1790) MG 72. ha ne mès quet un dinær eit pernein bara a bèn me hoén.

    ●(1834) SIM 127. clasq daouzec diner da ober ur guennec. ●(1867) BBZ 325. Setu arc'hant, hostizez, kontet blank ha diner, tr. «Voici de l'argent, hôtesse, comptez blancs et deniers.» ●(1869) FHB 214/39a. tanô ével ar pesiou trivac'h dinéred gwéchall. ●(1869) SAG 285-286. tud gouzkoude a ne iztimer ket eun diner. ●(1888) SBI II 14. dinered, liarded, tr. «des deniers, des liards.»

    ●(1904) DBFV 56a. dinér, m. pl. ed, tr. «denier, demi-centime.» ●(1907) KANngalon Gouere 449. hon daou ziner diveza.

    (2) (droit) Kantvet-diner : droit de succession.

    ●(1732) GReg 144a. Le centième denier, tr. «Ar c'hantved diner.»

    ●(1869) FHB 246/294a. Goudeze hon euz guerzet ar vioc'h evit paea oll mizou ar maro hag ar c'hantved diner.

    ●(1942) SAV 23/65. Goulenn a reas pegeit amzer he devoa evit paea kantvet-diner (droit de mutation). ●(1952) LLMM 32-33/135. (Douarnenez) Ganvedina (= Kantved diner) : droit de succession.

    (3) Paotred an diner diwezañ : mendiant, pauvre (?).

    ●(1927) KANNkerzevod 3/4. Kement-se evit potred an diner divean, evit ar re o deus awalc'h gant eur c'hornig tro e kichen or ar Baradoz war eur gador marc'had mat…

    (4) Diner dre ugent : intérêt d'un prêt.

    ●(1904) DBFV 56a. dinér dré uigent, tr. «intérêt d'un prêt.»

    II.

    (1) Paeañ betek an diner ruz : payer rubis sur l'ongle.

    ●(1732) GReg 833b. Païer rubis sur l'ongle, tr. G. Rostrenenn «Paëa bede an dinér ruz.»

    (2) Paeañ betek an diwezhañ diner : payer rubis sur l’ongle.

    ●(1732) GReg 833b. Païer rubis sur l’ongle, phrase proverbiale, tr. « Paëa bede an divezâ dinér. »

    (3) Teurel e ziner e botez ub. : mettre le grappin sur qqun.

    ●(1933) BLGA 15. An holl a ouie er gêriadenn e oa Loeiza baour, abaoe pell 'zo, o klask teurel e diner he botez ar paotr Laouig, met hemañ, hervez, en devoa e soñj e lec'h all.

  • diner-arrez
    diner-arrez

    m. Arrhes.

    ●(1904) DBFV 56a. dinér Doué, dinér arrez, tr. «denier à Dieu, arrhes.»

  • diner-Doue
    diner-Doue

    m. Arrhes.

    ●(1732) GReg 266a. Denier à Dieu, tr. «Dinér-douë.»

    ●(1876) TDE.BF 135b. Diner-Doue, s. m., tr. «Des arrhes ; à la lettre, monnaie ou denier de Dieu.» ●Rei diner-Doue, tr. «donner des arrhes.»

    ●(1904) DBFV 56a. dinér Doué, dinér arrez, tr. «denier à Dieu, arrhes.»

  • dinerad
    dinerad

    m. –où Valeur d'un denier.

    ●(1659) SCger 143a. dinerat, tr. «vn denier.»

    ●(1827/29) VSA 1429. gand dou dinerad bara. ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerad, s. m., tr. «La valeur d'un denier.» ●Eunn dinerad butun, tr. «pour un denier de tabac.» ●(1899) HZB 126. Hag hon defe daou c'hañt dinerad bara.

    ●(1911) BUAZperrot 318. Daou c'hant dinerad. ●(1962) EGRH I 61. dinerad m. -où, tr. « valeur d’un denier. »

  • dineriñ
    dineriñ

    v. tr. d. Exterminer.

    ●(1919) DBFVsup 17a. dinérein, v., tr. «détruire ce qui pullule, poissons, plantes, gibier.»

  • dinerus
    dinerus

    adj. Qui a beaucoup de deniers.

    ●(1732) GReg 266a. Qui abonde en deniers, tr. «Dinérus. p. tud dinérus.»

  • dinervennañ
    dinervennañ

    v. tr. d. Énerver, dénerver.

    ●(c.1500) Cb. [neruenn] Jtez subneruo / as. g. tranchier nerfz. b. dineruennaff.

  • dinerzh .1
    dinerzh .1

    [brpm dinerz < di- .2 + nerzh]

    Adj.

    (1) Faible, sans forces.

    ●(1659) SCger 36b. debile, tr. «dinerz.» ●50a. enerué, tr. «dinerz.» ●58b. foible, tr. «dinerz.» ●68b. imbécille, tr. «dinerz.» ●(1732) GReg 246a. Debile, tr. «dinerz.» ●423b. Sans force, sans vigueur, tr. «dinerz.» ●562a. Languissant, ante, tr. «dinerz.» ●(1744) L'Arm 91a. Débile, tr. «Goann : dineerh.»

    ●(1862) JKS 197. pegen dinerz ha peger sempl ounn. ●(1878) EKG II 40. re zinerz oan. ●(1889) ISV 100. Jul gouscoude a iea ato dinersoc'h dinersa.

    ●(1904) DBFV 56a. dinerh, adj., tr. «sans force, faible, inefficace.» ●(1920) AMJV 77. koueza a rafent buan dinerz [ar vugale].

    (2) Qui n'a pas la force, le pouvoir.

    ●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?

  • dinerzh .2
    dinerzh .2

    [di- .2 + nerzh]

    M. Manque de force, faiblesse.

    ●(1904) DBFV 56a. dinerh, m. pl. eu, tr. «inefficacité, faiblesse.» ●(1912) MMPM 36. an dud a garfe seveni ho oll deveriou mez a laosk eul loden a gostez dre aoun pe dinerz.

  • dinerzhañ / dinerzhiñ
    dinerzhañ / dinerzhiñ

    [mbr dinerzaff, brpm dinerza, dineerhein < dinerzh + -añ / -iñ]

    V.

    I. V. intr.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Perdre ses forces, s'affaiblir, faiblir.

    ●(c.1500) Cb. [spazaff] idem emasculo / as. ou cest eneruer / ou affoiblir. b. dinerzaff / semplat.

    ●(1659) SCger 36b. debiliter, tr. «dinerza.» ●(1744) L'Arm 91a. Débiliter, tr. «Dineerhein.»

    ●(1847) FVR 251. na vije deuet ar gwel ec'hanoun da voukaat he galoun, d'he zinerza. ●(1869) FHB 237/218a. an hini glan a greske atao he foan hag a zinerze bepred.

    ●(1905) IVLD 234-235. ar plac'h paour a deuzaz hag a zinerzaz. ●(1911) BUAZperrot 496. evel ma teu ar c'horf e berr amzer da zinerza ha da vervel. ●(1930) KANNgwital 334/455. siouas, René Cannic a zinerzas buhan.

    (2) sens fig. Faiblir.

    ●(1912) MMPM 54. reizit ho pugale heb dinerza mez ivez heb krizder na kounnar.

    B. (en plt de qqc.)

    (1) (en plt du vent) Faiblir.

    ●(1925) BILZ 173. Da c'houlou-de, an avel a zinerzas eun tammig.

    (2) (en plt du feu, de tirs) Faiblir en intensité.

    ●(1919) BUBR 5/122. pa'z eo digouezet d'an tan dinerza.

    II. V. tr. d.

    (1) Faire perdre ses forces (à qqn).

    ●(1659) SCger 50a. eneruer, tr. «dinerza.»

    ●(1838) OVD 188. ellein e rér perpet er goannat [er horve] a pe garér ; mæs mar en dinerhér rai ne ellér quet er reparein a pe garér. ●(1869) FHB 208/409b. evit dinerza eun den. ●(18--) SAQ I 197. da zinerza he vreac'h.

    ●(1904) DBFV 56a. dinerhein, v. a., tr. «affaiblir, énerver.» ●(1907) FHAB Gouere 131. caout a reas an tu d'ho dinerz. ●(1920) AMJV 59. an dersien velen a deuas (…) da zinerza al leanezed.

    (2) sens fig. Affaiblir.

    ●(1839) BESquil 629-630. Ér memb amzér er Sperèd-Santel e zistréhas en dihoelæt péhani e guhé doh-t-hi er vrastet ag hé fauteu, hag e dinerhas er galettet ag hé halon dré é hræce santel. ●(1884) LZBt Mae 83. Penoz dinerzan zuroc'h labour ar re a glask diskar ar groaz veniget, evit na rei Breuriez ar Fe ?

  • dinerzhded
    dinerzhded

    [brpm dinerzded < dinerzh + -ded]

    F. Faiblesse, manque de forces.

    ●(1732) GReg 246a. Debilité, foiblesse, tr. «dinerzded.»

    ●(1867) BUE 164. hag e krogaz eunn dinerzded hag eur c'hren hep paouez enn he izili. ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerzded, s. m., tr. «Faiblesse, affaiblissement.»

    ●(1906) BOBL 20 octobre 109/1b. eur stad a zinerzded. ●(1931) VALL 291a. Faiblesse, tr. «dinerzded f.»

  • dinerzhet
    dinerzhet

    [brpm dinerzet < dinerzh + -et .1]

    Adj. Affaibli, qui a perdu ses forces.

    ●(1651) JK 25. var o diouscoas dinerzet, tr. «sur vos épaules affaiblies.»

    ●(18--) SAQ II 65. He izili a ioa dinerzet.

    ●(1900) MSJO 231. Jospeh oa dinerzet araog an oad. ●(1912) AHBT 54. lakat hun manpreu dinerhet de zichuéh. ●(1912) MMPM 58. ar re dinerzet. ●(1912) BUAZpermoal 254. Galloud da zeski a oa ennan, koulskoude, mes ar galloud-ze a zo dinerzet, o vezan bet lezet re bell hep impli. ●(1939) MGGD 30. eur c'hoziad kabac'h ha dinerzet.

  • dinerzhidigezh
    dinerzhidigezh

    [brpm dinerhidigueah, dinerzidiguez < dinerzh + -edigezh / -idigezh]

    F. Affaiblissement.

    ●(1732) GReg 17b. Affoiblissement, tr. «Van[netois] dinerhidigueah.» ●421b. Foiblesse, debilité, tr. «dinerzidiguez.»

  • dinerzhiñ
    dinerzhiñ

    voir dinerzhañ

  • dinerzhus
    dinerzhus

    [dinerzh + -us .1]

    Adj. Affaiblissant.

    ●(1876) TDE.BF 135b. Dinerzuz, adj., tr. «Ce mot, composé de di, particule privative, et de nerzuz, efficace, parlant d'une remède, d'un régime de malade, ne peut s'appliquer qu'aux choses, au sens de non efficace.»

    ●(1962) EGRH I 61. dinerzhus a., tr. « affaiblissant. »

  • dinés
    dinés

    adj. (?) cf. dinoaz (?).

    (1) Inoffensif.

    ●(1903) EGBV 38. dinés, tr. «inoffensif.» ●39. Ar un daul distér, en dén e gav de zèbrein bouid dinés ha iahus ; er ré pinùik, get taseu argand, e lonk liés ivaj treisus hag anpouizonet.

    ●(1904) DBFV 56a. dinés, adj., tr. «qui ne nuit pas, inoffensif.»

    (2) Innocent.

    ●(1904) DBFV 56a. dinés, adj., tr. «innocent.»

  • dinet
    dinet

    adj. =

    ●(1647) Am 702. Ead he va drouin, chetu me dinet. / Nemeux na baguet, yalch, na bougeden, tr. «Mon havresac s'en est allé, me voici (?) renversé (?). / Je n'ai ni sacoche, ni bourse, ni bougette.»

  • dineudadur
    dineudadur

    m. Défilage.

    ●(1931) VALL 192a. Défilage, tr. «dineudadur m.»

  • dineudañ / dineudiñ
    dineudañ / dineudiñ

    v. tr. d.

    (1) Désenfiler, défiler, ôter ce qui est sur un fil (perles, etc.).

    ●(1904) DBFV 56a. dinedein, v. a., tr. «défiler, désenfiler.»

    (2) Défibrer.

    ●(1931) VALL 192a. Défibrer, tr. «dineuda.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...