Devri

Recherche 'gal...' : 131 mots trouvés

Page 2 : de gallaoueg (51) à galopinad (100) :
  • gallaoueg
    gallaoueg

    m. Gallo, langue romane de Haute-Bretagne.

  • Gallaouez
    Gallaouez

    f. –ed Femme de Haute-Bretagne. Cf. Galloù

    ●(1870) FHB 293/253a. Ha vam [sant Patris] a ioa eur c'hallaouez.

    ●(1934) MAAZ 116. ur halleuéz de vout mateh.

  • gallaouiñ
    gallaouiñ

    v. intr. Prendre le caractère français.

    ●(1943) VKST Meurzh/Ebrel 257. Bretoned ne glaskont nemet an tu da zivreiza evit gallaoui.

  • gallaouiñ
    gallaouiñ

    v. intr. = (?) coquille pour : goulaouiñ (?).

    ●(1868) FHB 182/206b. Oguen d'a c'hortoz na vije tennet ann tan-artifis, evid gallaouï eun neubeud.

  • Gallaouiz
    Gallaouiz

    pl. Habitants de la Haute-Bretagne.

    ●(1732) GReg 117b. gallaoüis.

  • galleg
    galleg

    m. –où

    I.

    (1) Langue française.

    ●(1621) Mc i. translatet vez à Gallec en Brezonec. ●(1638) Peiresc 11-12. E barz er Gallec dreist pepptra / Ez ouch bet, otrou, ar quenta, tr. «En français surtout / Vous avez été, seigneur, le premier.»

    ●(1659) SCger 149b. gallec, tr. «langage françois.» ●(1732) GReg 434a. La langue Françoise, tr. «Gallecq. ar gallecq.»

    ●(1856) VNA 4. Ne vanq quet é Gallêc a livreu. ●(1870) MBR x. Ar gallek a zo bet lakeat dirak ar brezounek. ●(1878) EKG II 79. Evel ma komzent e gallek.

    ●(1925) SFKH 13. p'hé des disket un tammig galleg. ●(1929) FHAB Ebrel 154. da zeski d'êzo eur galleg... distrantel.

    (2) Galleg saout : mauvais français.

    ●(1905) BOBL 09 décembre 64/1a. Gallek saout ha brezonek tougn. ●(1907) FHAB Mae 90. Nemed ar zoun a vez e gallek saout savet. ●(1909) FHAB Gwengolo 271. drailha eur briz-c'halleg-saout bennak. ●(1913) FHAB Juin 1924).">HIGO 12. Meskailhez galleg saout ha brezoneg podou. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 142. ne glever mui komz breman nemet galleg saout. ●(1956) BLBR 92/12. Galleg-saout Gwitalemeze. ●(1981) ANTR 93. Galleg-saout a-walh a zo oh ober sklabez dre ar vro.

    (3) Galleg podoù : mauvais français.

    ●(1908) PIGO ii 31. distreset gant ar galleg podou. ●(1935) BREI 428/2b. na ouzont a c'halleg nemet galleg podou. ●(1993) MARV xii 15. (Kawan) Galleg podou, me 'lavar deoh, med galleg bepred.

    (4) Galleg jav : mauvais français.

    ●(1973) LIMO 24 février. daù e oè dehè plégein dirag er galleg-jao e vezè komzet d'en termen-sé.

    (5) Galleg Spagn : mauvais français.

    ●(1936) BREI 441/2b. Pennad gac'h ! N'eo ket ret mont da Bariz evit deski galleg spagn evelse !

    (6) An dud a c'halleg : les francisants.

    ●(1869) FHB 228/150b. dr (lire : da) zarempredi an dud a c'halleg.

    (7) Penn galleg : francisant.

    ●(1994) MARV xiii 8. Eur penn galleg 'oa eñ.

    II. E galleg : de travers.

    ●(1982) TIEZ I 173. lakaad an daol a-dreuz pe e galleg, dit-on (mettre la table de travers ou en français).

  • gallegadur
    gallegadur

    m. –ioù Gallicisme.

    ●(1942) VALLsup 18a. Barbarisme, tr. «Barbaregadur m. d'après gallegadur gallicisme.» ●84b. Gallicisme, tr. «Gallegadur, plutôt que gallekadur (françisation, de gallekaat, franciser).»

  • gallegaj
    gallegaj

    m. péjor. Langue française.

    ●(1931) VALL 318b. méchant français, expression française (en mauv. part), tr. «gallegach m.» ●(1936) DIHU 295/4. fariet é henteu filimus er gallegaj. ●(1944) DIHU 391/34. mèuet ataù get er gallegaj.

  • gallegajer
    gallegajer

    m. –ion péjor. Francisant.

    ●(1909) BOBL 17 juillet 238/2d. darn o vond a du gant ar gallegacher, ha darn all o huchal warnan. ●(1931) VALL 318b. qui parle mauv. français, tr. «gallegacher m.»

  • gallegajiñ
    gallegajiñ

    v. intr.

    (1) Parler un mauvais français.

    ●(1931) VALL 318b. parler ainsi [méchant français, expression française (en mauv. part)], tr. «gallegachi.» ●(1955) VBRU 173. pa stagont da c'hallegachiñ e giz ar Vorianed. ●(1981) ANTR 144. Gallegachi a reer hirio gwaz-pe-waz.

    (2) péjor. Parler français.

    ●(1954) VAZA 16. ne glaske tu nemet da c'hallegachiñ.

  • gallegal
    gallegal

    voir gallegat

  • gallegañ
    gallegañ

    voir gallegat

  • gallegat / gallegañ / gallegal
    gallegat / gallegañ / gallegal

    v.

    I. V. intr.

    (1) Parler français.

    ●(1732) GReg 434a. Parler François, tr. «Gallegat. pr. galleguet.»

    ●(1876) TDE.BF 221a. Gallega, gallegat, v. n., tr. «Parler français.» ●(1877) FHB (3e série) 23/190a. evelse ec'h en em blij o c'hallegat. ●(1889) ISV 449b. An anter, emezhan, oun re vad / Silaou 're-ze da c'hallegat.

    ●(1904) BOBL 8 octobre 3/1c. Natur ar marc'h eo gwirinal, natur ar Gall, gallegal, natur ar Breton, brezhonega. ●(1907) KANngalon Eost 469. Vivarel a ouie len, skriva, hag eur sklabez gallegat. ●(1909) FHAB Gwengolo 270. var zigarez boaza ar bugel da c'hallegat. ●(1926) FHAB Here 398. Da eil, e welomp ar Vretoned o c'hallega dre ma teu lorc'h enno. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 144. o tremen, dre an hent, en eur c'hallegat. ●(1944) EURW I 119. he mab a oar gallega reiz.

    (2) Gallegat ouzh ub. : parler français à qqn.

    ●(1905) BOBL 29 juillet 45/3e. Perag e c'hallegez deuz hounnez ? ●(1925) FHAB Du 420. gallegat outo. ●(1929) FHAB Genver 4. o c'hallegat ouz o bugaligou.

    (3) Gallegat a-enep : s'exprimer contre qqc.

    ●(1867) FHB 134/239b. en em lakejont da c'hallegat a enep ar relijion.

    (4) Bégayer.

    ●(1890) MOA 140b. Bégayer, tr. «gallegat.»

    (5) Baragouiner.

    ●(1890) MOA 137a. Baragouiner, tr. «Gallegat.»

    II. V. tr. d. Parler (français).

    ●(1926) FHAB Here 398. Ar Vretoned eta a gendalc'ho da c'hallega galleg fall.

  • galleger
    galleger

    m. –ion Francophone.

    ●(1869) FHB 223/110a. gallegeryen, sklabezeryen ha muntreryen ar brezoneg.

    ●(1910) MBJL 73. gallegerien Londrez. ●97. digemer ar c'hallegerien. ●(1958) BAHE 17/18. ar c'hallegerion yaouank.

  • gallegerez
    gallegerez

    f. –ed Femme qui parle français.

    ●(1931) FHAB Meurzh 118. merc'hed Breiz, ar re anezo a zo gallegerezed touet.

  • gallek
    gallek

    adj.

    I.

    (1) En langue française.

    ●(1727) HB 623. Var an ear gallec.

    ●(1829) CNG 43. Ar an ton gallec. ●(1847) MDM 137. levriou gallek ha brezounnek.

    ●(1925) SFKH 9. Disket e hues ur gir galleg benak élkent, ahoel ?

    (2) Qui parle français.

    ●(1869) FHB 231/172a. An Tadou galleg a brezeg diouz ar mintin ha diouz an noz, hag an Tadou brezoneg e kreiz an deiz.

    ●(1977) TDBP II 169. Petra ! da gi-te a zo eur hi galleg ?, tr. «  comment ! ton chien ne comprends que le français ? ».

    (3) Penn gallek : qui ne parle que français.

    ●(1976) LLMM 174/15 [= Yeun ar Gow]. Pennoù gallek eo an anv a raemp, gant fae, ouzh an hiniennoù na ouient pe ne deurvezent ket ober gant hon lavar, holl bugale bourc'hizien.

    II. (botanique)

    A.

    (1) Malv gallek : mauve cultivée.

    ●(1633) Nom 89a. Malua maior, vel hortensis, moloche : rose d'outre-mer, maulue de iardins : malu gallec.

    ●(1977) TDBP II 170. malv galleg, mauves (plantes).

    (2) Kraoñ gallek : noix.

    ●(1732) GReg 659a. Noix de galle, tr. «craouën galecq.» ●(17--) CBet 606. craon-gallec, ar re coat, tr. «les noix, les noisettes.» ●1795. Per ha quistin ha craon-gallec / Mouar ha lus a veso hon boet, tr. «Des poires, des châtaignes, des noix, des mûres, des lucets nous servirons de nourriture.»

    ●(1879) ERN.sup 159. kraou gallek, des noix, Lohuec.

    ●(1977) TDBP II 170. Kraoñ galleg, noix (par opposition à Kraoñ Kelvez, noisettes).

    (3) Lann gallek : ajoncs à grandes branches.

    ●(1962) TDBP II 65. Les ajoncs français : lann galleg, sont plus hauts, plus développés [que les ajoncs bretons] et se tiennent plus droits. ●170. lann galleg, ajoncs à grandes branches (voir brezoneg).

    (4) Geot gallek : dactyle pelotonné.

    ●(1969) BAHE 60/47. an torkad geot gallek. ●(1977) TDBP II 170. Geot galleg, dactyle pelotonné (graminée fourragère).

    (5) Kaol gallek : guimauve.

    ●(1774) AC 59. grisiou a delliou eus a gol malo pe gol gallec, tr. «des racines & des feuilles de mauve, de guimauve.»

    B. (Devinette).

    ●(1974) TDBP III 332. Ur gazeg wenn gignet e-kreiz ur parkad lann galleg ? / - Ur garreg.

    III. (agriculture) Douar gallek : terre dense difficile à travailler.

    ●(1977) TDBP II 169. E Tredrez a zo (ez eus) douar galleg, douar stard da labourad, douar gwiniz, e simant e ya. ●169-170. Du-mañ e oa douar galleg war vein hag e veze darev an eost abred.

    IV.

    ●(1982) (1993) TKRH 133. Debret bara, bugale, ma rampo an avel diwarnoc'h !!! ha skoit pezhioù gallek gant an aotrounez-se bremazon !

  • gallekaat
    gallekaat

    v. tr. d.

    (1) Faire parler qqn français.

    ●(1944) DIHU 393/65. gallekeit er réral.

    (2) Franciser (un nom, etc.).

    ●(1929) FHAB Genver 39. o c'hallekaat, tamm ha tamm, hor parrezou, evel ma reont… ●(1941) ARVR 48/3d. gallekaat o ano. ●(1942) VALLsup 84b. Gallicisme, tr. «Gallegadur, plutôt que gallekadur (françisation, de gallekaat, franciser).» ●(1958) BAHE 17/é&. emeur krog da vat gant al labour-(gallekaat)- er skol…

  • gallekadur
    gallekadur

    m. –ioù Francisation.

    ●(1931) VALL 318b. Francisation, tr. «gallekadur m.» ●(1942) VALLsup 84b. Gallicisme, tr. «Gallegadur, plutôt que gallekadur (françisation, de gallekaat, franciser).»

  • Gallez
    Gallez

    f. –ed

    (1) Française.

    ●(1732) GReg 434a. Françoise, celle qui est de France, ou du païs où l’on parle le françois, à la difference du païs breton, tr. «Gallès. p. Gallèsed.» ●(1738) GGreg 41. Gallès, p. Gallesed, tr. «Françoise.»

    ●(1889) CDB 224. Ann hini goz zo Bretonez, / Ann hini iaouank zo Gallez. (...) Fae eo gan-in gand ar C’hallez, / Gand he lero en he botez ! ●(1985-1986) ADEM 121. Tud den Monik a Wened a oa ur Galles iwe.

    (2) (terme d’injure) Kozh-Gallez

    ●(1732) GReg 447a. Gall. p. gallaouëd. (en terme d'injure : gall-brein. p. gallaouëd-vrein. Gallès. p. gallèsed. coz-gallès. p. coz-gallèsed.

  • gallgar
    gallgar

    adj. Francophile.

    ●(1970) BAHE 65/1. prezegennoù gallgar. ●(1976) LLMM 177/260. div gelaouenn (...) gallgar.

  • gallien
    gallien

    s. Aiguille, poinçon.

    ●(1752) PEll 323. Gallien, Aiguille, poinçon, Latin Acus, i. (…) usité particuliérement dans l'Isle d'Oüessant, & qui est régulierement le singulier de Galli, & son pluriel est Gallienet.

    ●(1876) TDE.BF 221a. Gallienn, s. f. O, tr. «Poinçon.»

  • gallif
    gallif

    adj. (Jeune fille) fière, ou à marier.

    ●(1919) DBFVsup 25a. gallif (Gr[oix]), adj., tr. «(jeune fille) fière, ou à marier.»

  • galligot
    galligot

    s. (botanique) Orchis mâle Orchis mascula.

    ●(1879) BLE 292. Orchis male. (O. mascula. L.) Galligot.

  • Gallikan
    Gallikan

    m. –ed (religion) Gallican.

    ●(1931) VALL 328a. Gallican, tr. «gallikan m. ed.»

  • gallikanaat
    gallikanaat

    v. tr. d. (religion) Gallicaniser.

    ●(1931) VALL 328a. Gallicaniser, tr. «gallikanaat.»

  • gallikaniezh
    gallikaniezh

    f. (religion) Gallicanisme.

    ●(1931) VALL 328a. Gallicanisme, tr. «gallikaniez f.»

  • Galliz
    Galliz

    pl. Français.

    ●(1732) GReg 434a. François, qui est de France, tr. «Gall. p. gallaouëd. Van[netois] Gall. p. Gallëued.» ●Les françois, tr. «Ar Gallaouëd. ar c’hallaouëd. Gallis.»

  • galloc'hat
    galloc'hat

    v. intr. Traîner, errer.

    ●(1939) MGGD 14. da vont da c'halloc'hat (kantreal). ●32. troet evel ar flec'h yaouank all da vont da c'halloc'hat. ●(1964) BRUD 21/38. loenig paour, eet e oas da hallohad.

  • galloù
    galloù

    adj. De Haute-Bretagne.

    (1) Ar vro galloù : le pays gallo, la Haute-Bretagne.

    ●(1934) BRUS 293. La Bretagne gallaise er vro Galleu. ●(1938) DIHU 328/151. guiskemanteu er vro galleu. ●(1985-1986) ADEM 61. Bro Galloù.

    (2) Breizhad galloù : Breton de Haute-Bretagne.

    ●(1934) OALD 48/110. Da skuer : 12 Kuzulier ar Pouellgor a zo evelhenn o orin : 3 Gernevad, 1 Leoniad, 1 Tregeriad, 3 Gwenedour, ha 4 Breizad-Gallo.

  • Galloù
    Galloù

    m. Gallaoued Haut-Breton.

    ●(1934) BRUS 293. ur galleu –ed.

  • galloud
    galloud

    m. –où

    I.

    (1) Pouvoir.

    ●(14--) N 716. A(n) gracc a(n) gallout, tr. «La grâce, le pouvoir.» ●956. Ha te den dall az eux gallout, tr. «Et toi aussi, aveugle, tu le peux.» ●(c. 1501) Donoet 23-1. galloet an Rational, tr. « pouvoir du rationnel » ●(1530) J p. 26b. Ho gallout diuin infinit, tr. «votre infinie puissance divine.» ●56a. Dihuy oar vndro ez roaf / An gallout man glan, tr. «Et en même temps je vous donne sur l’heure le saint pouvoir.» ●(1621) Mc 53. é oll gallout. ●88. ouz en em fiziout non pas em nerz nac em gallout, hoguen en hoz gard puissant. ●(1633) Nom 289a. Centurio, qui centum numero prœrat militibus : Centenier : Cantener, vnan en deus gallout voar cant den armet.

    ●(1659) SCger 96a. le pouuoir, tr. «ar gallout.» ●(1732) GReg 574a. Jesus-Christ a donné le pouvoir de lier & de delier, tr. «Hon Salver en deveus roët d'e Ilis ar galloud da eren ha da dieren he bugale.» ●(1792) BD 1988. na gallout na sicour da gauet asistans. ●(17--) TE 368. guêlloud er Juivèt.

    ●(1849) LLB 8. Hou kelloud zou hemb som, hou madeleah hemb par. ●(1854) PSA I 312. er berh hag er guelloud en dès. ●(1870) MBR 46. dre c'halloud va maeronez. ●(1874) POG 124. dre c'halloud he asav burzuduz. ●(1877) BSA 251. Bez' ez euz sent a zeblant beza recevet digant Doue eur galloud dispar.

    ●(1909) FHAB Genver 4. oberiou an ene, ar zonjou hag ioulou ar volontez, a zo dreist galloud ar c'horf. ●(1925) SFKH 25. er gelloud de lakat er huirioné de splannein.

    (2) Pouvoir politique.

    ●(1575) M 1797. Ne spont rac nep gallout, na ne quemer doutanç, tr. «Il n'a peur d'aucune puissance et il n'a pas d'hésitation.»

    ●(1869) FHB 252/339b. Truez on eus eus ar gristenien-se a zo o clask sevel safar var galloud ar Pab, o clask musula ar galloud-se, o clas aspoes dezhan. ●(1905) BOBL 14 octobre 56/1b. Beza republikan a zo c'hoantaad en defe ar bobl eur gwir c'halloud.

    ●(1908) FHAB Mae 139. Ar ganfarted diskurpul ha divergont-se eur veach ma zint deuet a benn, e bro pe vro, da asten ho c'hraban var ar galloud ha var an danvez, a zo diez-all ober dez-ho diskregi.

    (3) Autorité.

    ●(1744) L'Arm 23a. Autorité, tr. «Guelloutt.»

    II. [en locution]

    (1) Ober e c'halloud : faire son possible, ce qui est en son pouvoir.

    ●(1557) B I 88. Gruet houz gallout, tr. «Faites votre possible.»

    ●(1866) FHB 55/10b. Greomp hor gallout evit pleustri hag entent mad ar c'henteliou-ze. ●(1866) FHB 70/145b. Ober a reont ho gallout. ●(1866) FHB 79/213a. Ober a reas he gallout evit miret oc'h he zad. ●(1866) FHB 82/235b. emeus great va oll gallout. ●(1889) ISV 85. e rea an daou botr brasa ho gallout gant ho rouenvou evit enebi.

    ●(1925) BUAZmadeg 918. Va galloud a rin. ●(1942) FHAB Du/Kerzu 218. ar Prefed meur a lavaras d'ezan e raje e c'halloud evit rei e wiriou, er skoliou, d'ar brezoneg.

    (2) Ober ar pezh zo en e c'halloud : faire ce qui est en son pouvoir.

    ●(1910) FHAB C'hwevrer 44. Ne velit-hu ket e ran, a ners kalon, kement zo em gallout.

    (3) Hervez e c'halloud : selon ses moyens.

    ●(14--) N 958. Heruez da gallout, tr. «Selon ton pouvoir.» ●(1612) Cnf 46a. ma en deuezo græt restitution ves è vsurerez heruez è gallout.

    ●(1905) KANngalon Genver 298. e promettomp, p'hon devezo bet ar grasou-ze, boutina, peb unan ervez he c'halloud, evit kinnig d'an Itroun-Varia eur baniel e prof.

    (4) Dastum e holl c'halloud : rassembler toutes ses forces.

    ●(1879) BMN 288. e tastumas kemend ha ma hellas he oll nerz, he oll c'halloud.

    (5) Kaout galloud war ub. : avoir du pouvoir sur qqn.

    ●(1612) Cnf.epist 35. gant an ré peré oz deueus gallout varnouff.

    (6) Bezañ e galloud : avoir le pouvoir.

    ●(1580) G 283. Doe so e galloet, credet se, tr. «Dieu a le pouvoir, croyez-le.»

  • galloudeg
    galloudeg

    m. galloudeion Puissant.

    ●(1821) GON 226b. Galloudek s. m., tr. «Puissant. pl. du subst. galloudéien.»

  • galloudegadur
    galloudegadur

    m. –ioù Procuration.

    ●(1931) VALL 595a. Procuration, tr. «galloudegadur m.»

  • galloudegañ
    galloudegañ

    v. tr. d. Donner procuration à.

    ●(1931) VALL 595a. donner procuration à, tr. «galloudega act.»

  • galloudegezh
    galloudegezh

    f. –ioù

    (1) Puissance.

    ●(1727) HB 444. Disquezet en deveus ivez / eus e vreac'h ar galloudeguez. ●(1732) GReg 765a. Puissance, tr. «Galloudéguez. Van[netois] galloudigueh»

    (2) Capacité.

    ●(1911) BUAZperrot 245. Red eo lakât ar galloudegeziou da dalvezout.

  • galloudek
    galloudek

    adj.

    (1) Puissant.

    ●(1521) Cc. [bras] g. grand / ou puissant. b. bras pe galoudec.

    ●(1659) SCger 99a. puissant, tr. «galloudec.» ●149b. galloudec, tr. «puissant.» ●(1732) GReg 765a. Puissant, ante, qui a du pouvoir, du credit, tr. «galloudecq.»

    ●(1857) HTB 23. an dud galloudek. ●(1860) BAL 182. ace o braz a galloudeg an ini en d-euz great an oll draou caer-ze.

    ●(1906) KPSA 1. eur spered galloudek. ●(1907) AVKA 9. ur Salver galloudeg.

    (2) Bezañ galloudek da : avoir le pouvoir de.

    ●(1612) Cnf 67b. hac ezouch galloudec da guelchiff ma holl indigniteou.

  • galloudezh
    galloudezh

    f. Puissance.

    ●(1688) MD I 17. ners ha galloudez. ●(1732) GReg 425b. Force, puissance, tr. «Galloudez. Van[netois] galloudeh.» ●765a. Puissance, tr. «galloudez.» ●885a. Souveraineté, qualité, & autorité du Prince souverain, tr. «Galloudez absolud.»

    ●(1847) FVR 33. Doue en deuz laket diou C'halloudez er bed. ●(1880) SAB 166. var ar meen-ze e savin va Iliz, ha doriou an ifern, galloudezou an ifern, – n'o devezo levezon ebed varni.

  • galloudus
    galloudus

    adj.

    I. (en plt de qqn) Puissant.

    ●(1499) Ca 89. Galloedus. g. puissant. ●(c.1500) Cb 90b. Galloudus. g. puissant. ●(1557) B I 114. Doeou galloudus da usaff, tr. «qu'il faut regarder comme des dieux puissants.» ●124. Eual doe parfet galloedus, tr. «comme un dieu parfait et puissant.» ●(1612) Cnf 62a. An exampl-man gallodus.

    ●(1659) SCger 99a. puissant, tr. «galloudus.» ●149b. galloudus, tr. «puissant.» ●(1732) GReg 765a. Puissant, ante, qui a du pouvoir, du credit, tr. «Galloudus.»

    ●(1847) MDM 85. dirag an aotrou-Doue, ken doujab ha ken galloudus. ●(1862) JKS 16. n'en em veulit ket evit ho mignouned dre ma'z int gallouduz. ●(1889) ISV 422. bruzuna eskern ar galloudusa martolod.

    ●(1910) MAKE 57. Daoust ha n'eo ket furoc'h d'ar re dinerz ha dister plega d'ar re galloudus ha krenv ?

    II. (en plt de qqc.)

    (1) =

    ●(1612) Cnf 62a. An exempl-man gallodus.

    (2) =

    ●(1864) SMM 21. Ha caret a rit-hi an danvez, an aour, an aour ker skedus ha ker galloudus ?...

  • galloudusek
    galloudusek

    adj. Plus puissant.

    ●(c.1500) Cb 90b. [gallout] g. plus puissant. b. galloudussec.

  • gallout / gellout
    gallout / gellout

    v.

    (1) Pouvoir.

    ●(1360) Hd Tours n° 576 f°119v°. nep na ra mat her da guel / dezouf he hunan he fel tr. « quiconque ne fait le bien tant qu'il peut / à lui-même il manque » ●Sorbonne ms. 791 f°3r°. nep na ra mat her dra guiell / dezo… tr. « quiconque ne fait le bien tant qu'il peut, à lui… » ●(1472) Js ms latin BNF 1294 f°198. Gruet eu tom hep chom an comun goude dilun an suzun guen. / breman ez guellet guelet scler na gueu quet ter map an spernenn. tr. « Le commun (des saints) a été fait vivement, sans s'arrêter, après le lundi de la semaine blanche (des Rogations) ; / Maintenant vous pouvez voir clairement si le fils de l'Épine n'est pas expéditif. » ●(14--) N 431. Ne gallo son randon an sarmoner, tr. «Le prédicateur ne pourra prononcer une parole.» ●(1499) Ca 89b. Galloet. g. pouoir aulcune chose. ●(c. 1501) Donoet 17-3. hac ehel dilesel an lizeren se, tr. « et peut délaisser cette lettre-là » ●(1530) Pm 8. Ma map seuen pan tremeniff (…) / Ha pan guellet ma remediff, tr. «Mon aimable fils, quand je trépasserai (…) / Et, puisque vous le pouvez, secourez-moi.» ●52. meur a re / Ho niueraff (…) ne gallet, tr. «beaucoup de gens. / On ne pouvait (…) les compter.» ●(1557) B I 274. A un hat vil az compilas / A coat pe men ez quemenas / Sot ez nodas na allas quen, tr. «te composa en vile matière, / te tailla en bois et en pierre, et te fit sotte, ne pouvant mieux.» ●(1575) M 507. Bezaff purifiet, ne galles quet crett henn, tr. «Tu ne peux être purifié, crois-le.» ●1151-1152. Pan guellez ober mat, ha te da dilataff, / Hac é ober na gruez, te conto anezaff, tr. «Quand tu peux faire bien et que tu remets, / Et que tu ne le fais pas, tu en rendras compte.» ●1795. Fellel ne galhe quet, nepret en é setanç, tr. «Il ne saurait jamais faillir dans sa sentence.» ● 2011-2012. Er an tan an bet man, an tra man so haznat, / A guell bezaff lazet, ha steuzet á pret mat, tr. «Car le feu de ce monde, cette chose est évidente, / Peut être éteint et étouffé bientôt.» ●(1576) Gk II 94. Pé dré moyen ez guillir euitafu ha trechifu an pechedou maruel ? ●(1580) G 1026. ma selvel a meruel ne ell den, tr. «personne ne peut m'empêcher de mourir.»

    ●(1659) SCger 96a. pouuoir, tr. «gallout.» ●(1667) ARmorial 126. Kerautret en Plœcoulm Evesché de Leon C. burellé d’argent & de gueulle de dix pieces, auec deux Guiures affrontées d’azur en pal entrelassées dans lesdites fasces & pour deuise Pa Elly, quand tu pourras. ●(1792) BD 4490. na ellomp quet douttan, tr. «nous ne pouvons en douter.»

    ●(1829) CNG 65. Mæs sel breman, quênt lemel a dal-on, / D'out a telhai laret d'unan-benac pihue on.

    ●(1925) DLFI n° 7/2a. Pa lavar ar velein, marc'had, a c'hellac'h kredi.

    (2) Na c'hallout ouzh ub. : être moins fort que qqn.

    ●(17--) CCn 1276. petra a veso groet ? Na ellomp quet outte, tr. «que faire ? Nous n'en pouvons rien obtenir.»

    (3) Na c'hallout mui : n'en plus pouvoir.

    ●(c.1718) CHal.ms ii. Il est sur le bord de sa fosse, tr. «tostat ara d'é vé paré é, n'hel mui, eha qüitt'.»

    (4) Gallout da : pouvoir.

    ●(1633) Nom 3b. Enchiridium : Manuel ou liure qui se peut tenir ou porter en la main : Manuel, vn leufr á haller da douguen en dorn. ●251b. Saxum manuale : pierre qu'on peut empoigner : mæn á haller da ampouing, creguiff ennaff.

    (5) [loc. verb.] E c'hall bezañ : peut-être.

    ●(1659) SCger 91b. peut estre, tr. «ehel beza.»

    (6) Gallout + nom verb.

    ●(1877) EKG i 215. mez ma vez gellout kaout an Aoutrou Poullaouec enn da lestr.

    ●(1942) DRAN 94. Ha neuze, re hir amzer int bet e « Verdun », evit gallout sponta rak kornadou evel heman, anterin ar gwez, an tiez, an trevadou e pep lec’h ennañ.

  • gallus
    gallus

    adj. Possible.

    ●(1821) GON 227a. Galluz ou Alluz, adj., tr. «Possible, qui peut être ou qui peut se faire, ou qui peut arriver.» ●(1847) FVR 20. Ha galluz ve, Kristenien, / E vefac'h ken touellet.

    ●(1914) DFBP 255a. possible, tr. «gallus.» ●(1931) VALL 578a. Possible, tr. «gallus.»

  • gallusted
    gallusted

    f. Possibilité.

    ●(1931) VALL 578a. Possibilité, tr. «gallusted f.»

  • galluster
    galluster

    m. Possibilité.

    ●(1931) VALL 578a. Possibilité, tr. «galluster m.»

  • galoch .1
    galoch .1

    f. –où (habillement) Galoche.

    ●(1633) Nom 117b. Calopodium, solea lignea : sabot, galloche : botes coat, galoig.

    ●(1924) BILZbubr 39/868. pounner a oa e c'halochou. ●(1941) ARVR 5/3d. galochou ha botou-labour. ●(1982) HYZH 147/20. (Treboull) ar c'haloch zo ler war he c'horre. Ar c'haloch n'eus ken an traoñ zo ler deuzouti.

    ►[au plur. après un art. ind.] Ur galochoù : une paire de galoches.

    ●(1913) FHAB C'hwevrer 56. Lakit ober eur galochou. ●(1986) CCBR 209. (Brieg) a vi kim o galochou gân tôa, tr. «le couvreur n'avait que des galoches.»

  • galoch .2
    galoch .2

    f.

    (1) Jeu de la galoche.

    ●(1867) FHB 139/277a. o c’hoari galoch. ●(18--) ALB (FHAB du/kerzu 1941 p. 100b). C’hoari galoch, kanetennou, / Horell, patati ha kilhou.

    ●(1906) SAQ-Jezegou xi. me 'iafe da c'hoari galoch ha da c'hoari kornigel, bep sul var al leur-ger. ●(1974) SKVT III 79. o c'hoari c'haloj.

    (2) Morceau de bois que l'on vise au jeu de la galoche.

    ●(1974) SKVT III 79. an tostañ ma c'hellent, d'ar c'haloj.

  • galochenn
    galochenn

    f. –où Morceau de bois que l'on vise au jeu de la galoche.

    ●(1974) SKVT III 79. E koad kalet e oa ar galochenn.

  • galoñs
    galoñs

    m. –où

    (1) Galon.

    ●(1732) GReg 148a. Chamarrure, tr. «galonçz. p. galonçzou.» ●447a. Galon, ruban assés épais pour border ou orner les habits, tr. «galonçz.»

    ●(1914) DFBP 152b. galon, tr. «Galons.»

    (2) Galon militaire.

    ●(1954) VAZA 80. tri galoñs war bep brec'h. ●89. ar mezeg pevar galoñs.

  • galoñsañ
    galoñsañ

    v. tr. d. Galonner.

    ●(1732) GReg 148a. Chamarrer un habit, tr. «galonçza un abid. pr. galonçzet.» ●447a. Galonner, tr. «Galonçza. pr. galonçzet.»

    ●(1914) DFBP 152b. galonner, tr. «Galonsa.»

  • galoñset
    galoñset

    adj. Galonné.

    ●(1732) GReg 447a. Un habit galonné, tr. «Un abyd galonçzet.»

    ●(1869) KTB.ms 14 p 137. un habit prinz galonset en aour.

  • galopinad
    galopinad

    m. –où Contenu d'un galopin.

    ●(c.1825-1830) AJC 1780. eur galopinad guin. ●(1870) FHB 308/376a. eur c’halopinad guin.

    ●(1908) PIGO II 106. Ar gwin-ardant a ve evet 'n eur c'hiz-all. Digas aman, Jakez, bep a c'halopinad. ●(1909) FHAB Genver 16. galopinadou gwin melen. ●(1974) SKVT III 55. ur galopinad odivi.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...