Devri

Recherche 'ser...' : 119 mots trouvés

Page 2 : de sern (51) à servidigezh (100) :
  • sern
    sern

    s. & adv. –où

    I. S.

    (1) Cloture, enceinte.

    ●(1659) SCger 136a. cern, tr. «tour.» ●(1732) GReg 142b. Ceinture de muraille, de fossez, enceinte, tr. «Cern. p. cernou.» ●175a. Cloture, enclos, tr. «cern. p. cernou.»

    (2) Champ clos.

    ●(1732) GReg 175a. Clos, parc, ou champ clos, tr. «cern. p. cernou.»

    (3) Sern an ifernoù : enceinte de l'enfer.

    ●(1575) M 1310. Da bezaff hep espernn, en cernn an Yffernou, tr. «A être sans rémission dans le cercle des enfers.» ●1322. A leuzrher hep espernn, da cernn an Yffernou, tr. «Seront envoyés sans rémission dans l'enceinte des enfers.» ●1397. Pan leuzrher hep espernn, dan cernn an yffernou, tr. «Quand on les enverra sans rémission dans l'enceinte des enfers.» ●(1650) Nlou 576. Maz guelher an Ifern he cernaou, tr. «de sorte qu'on verra les cercles de l'enfer.»

    II. Loc. adv. En ur sern : à la fois.

    ●(1575) M 3267-3271. Yoa infinit dre merit euidant, / Beatitud dan tut à voé prudant / Ha patiant ardant en carantez / So en vn cernn hep huernn sempiternal / Ouz an guir Doe da nep à voe leal, tr. «Joie infinie pour un mérite éclatant, / Béatitude aux gens qui furent sages / Et patients, ardents en amour, sont à la fois, sans clameur éternelle, / Pour ceux qui furent fidèles au vrai Dieu.»

  • sernañ
    sernañ

    v.

    (1) V. tr. d. Cerner, entourer.

    ●(1575) M 790. E bleau euel dreyn spernn, quein ha quernn en cerno, tr. «Ses poils, comme des pointes d'épines, dos et tête l'entoureront.»

    ●(1659) SCger 136a. cerna, tr. «entourer.» ●(1688) DOctrinal 140/10. Adiu eta, adiu, va tat. / Mont à ra d'an tan gant hunat, / En Infern é vizin cernet, / Bemdez, bemnos, da veza losquet, / An drouc-speret am goall tretto, / Quicq ha croc'hen em dispenno.

    (2) V. pron. réfl. En em sernañ : s'enrouler.

    ●(1650) Nlou 569. An tan glaou en effaou à dezraouo, / Han douar sor hac an mor à deuoro, / Dan Ifern à bern en em cerno, / He perzet du à remuo, tr. «Le feu de braise commencera aux cieux, / et il dévorera la terre desséchée et la mer ; / il s'enroulera en tas dans l'enfer, / dont il ébranlera les portes noires.»

  • sero
    sero

    s. (ichtyonymie) = (?).

    ●(1957) BRUD 2/85. Eur sero, moarvad !

  • serot
    serot

    m. Cérot.

    ●(1633) Nom 278a. Ceratum, vel cerotum : cerot : vn palastr galuet cerot.

  • serp
    serp

    s. Serpe.

    ●(1633) Nom 178b. Falx arboraria, filuatica : serpe : vn serp. ●Falcula : serpe : serp.

  • serpital
    serpital

    interj. ; juron. =

    ●(1919) DBFVsup 61b. serpital ! (juron) gredin ! ●(1925) DIHU 172/343. Serpital ! (juron). ●(1925) DIHU 173/366. Meit multrérien kaill int, serpital. ●(1934) BRUS 130. Gredin ! tr. «serpital !»

  • serr .1
    serr .1

    adj. Fermé.

    ●(1908) FHAB Meurzh 93. morse aman ne vez dor zer d'ar veachourien.

  • serr .2
    serr .2

    m. Collecte.

    ●(1744) L'Arm 63b. Collecte, tr. «Chairre ou Sau er Fumageu.»

    ●(1904) DBFV 37a. chèr, s., tr. «collecte, cueillette.»

  • serr-an-noz
    serr-an-noz

    m. Crépuscule.

    ●(1921) PGAZ 55. aliessoc'h e vez gedet serr-an-noz evit dansal. ●(1982) MABL II 85. (Lesneven) serr an noz : serr-noz.

  • serr-dorn
    serr-dorn

    m. Poignée de main.

    ●(1943) TRHS 15. Ur serr-dorn, ha kuit.

  • serr-frouezh
    serr-frouezh

    m. Ramasse-fruits, cueille-fruit(s).

    ●(1905) DIHU 6/99. Unanigeu [= avaloù] e chom perpet ér huéen : er ré-zé e zeli bout distaget get ur cher-fréh ha ne pas get ur berchen, èl ma vé groeit liésan én hur bro.

  • serr-gar
    serr-gar

    m. (anatomie) Pli du genou.

    ●(1919) DBVFsup 12b. cher gar, tr. «m. pli du genou.» ●(1934) BRUS 215. Le pli du genou, tr. «cher er har.»

  • serr-lagad
    serr-lagad

    m.

    (1) Clin d'œil.

    ●(1633) Nom 18a. Oculi momentum : vn clin d'œil : vn sær pe vn digor lagat.

    ●(1659) SCger 26b. clin d'œil, tr. «serr lagat.» ●(1732) GReg 174a. Clin, prompt mouvement de l'œil, tr. «Ur serr-lagad.»

    ●(1876) TDE.BF 563b. Serr-lagad, s. m., tr. «Clin-d'œil.» ●(18--) SBI II 104. Ober ser-lagad, tr. «Lui c'ligner de l'œil.» ●(18--) AID 132. groet ouzin ur hoars pe eur ser lagad, tr. «faites-moi un sourire ou un clignement d'œil.» ●(18--) KTB.ms 14 p 244. ober serrio-lagad.

    (2) En ur serr-lagad : en un clin-d'œil.

    ●(1732) GReg 669b. D'un coup d'œil, tr. «èn ur serr-lagad.»

    ●(1876) TDE.BF 563b. Enn eur serr-lagad, tr. «en un clin-d'œil, instantanément, le temps de fermer les yeux.»

    ●(1959) TGPB 99. En ur serr-lagad setu ni gleb-touilh dindan ar glav a-bil.

  • serr-lein
    serr-lein

    s.

    ●(1892) CDFi 22 octobre 1d. Da zerr-lein, ar paour keaz Keriguy a ioa nec’het maro.

  • serr-noz
    serr-noz

    m. Crépuscule.

    ●(1659) SCger 84b. nuict close, tr. «serr nos.» ●(c.1718) CHal.ms ii. Il est arriué a Iour failli, tr. «arriuet é de charr' nos.» ●(1732) GReg 664a. Nuit fermante, tr. «Serr-nôs. Van[netois] cherr-nos.» ●(1744) L'Arm 39b. A la brune, tr. «Ardro chairre noss.» ●84b. Crépuscule, tr. «Chairre-noss ou Goleu-dé.» ●(1767) ISpour 45. hac ean vou de char-noss.

    ●(1829) CNG 74. Hac a chair-noz beta goleu-dé. ●(1839) BESquil 207. ar-dro chair-noz. ●(1876) TDE.BF 563b. Serr-noz, s. m., tr. «Chute du jour.»

    ●(1902) PIGO I x. war-dro zerr-noz. ●(1904) DBFV 37a. cher noz, tr. «tombée de la nuit, crépuscule.» ●(1906) BOBL 10 mars 77/2f. Da zar-noz e tigouezont e ti eur iontr d'ezhi. ●(1909) FHAB Even 189. a sklerijenne o frenestjer da zerr-noz. ●(1921) BUFA 192. De chèr-noz.

  • serradenn
    serradenn

    f. –où (agriculture) Lopin de terre récupéré auprès d'une route, d'une rivière.

    ●(1960) EVBF I 332. zerradenn est un autre mot de cette partie du Trégor (nord de Guingamp), et désigne un lopin de terre récupéré (zerrin, serrin, «ramasser») auprès d'une route, d'une rivière.

  • serradoù
    serradoù

    plur. Pommes que l’on ramasse au sol.

    ●(1930) DIHU 231/141. En avaleu (...) er ré vrein hag er cherradeu ne zeliant ket bout keijet get er ré iah.

  • serradur
    serradur

    m. –ioù Fermeture.

    ●(1904) DBFV 37a. cherradur, m. pl. eu, tr. «fermeture.» ●(1931) VALL 300b. Fermeture, tr. «serradur m.»

  • serrañ / sarrañ
    serrañ / sarrañ

    voir serriñ

  • serrantus
    serrantus

    adj. Avare.

    ●(1907) AVKA 210. ar Farizianet, hag a oa serrantuz, a rae goab anehan.

  • serrek
    serrek

    adj. Fermé, clos.

    ●(1949) ENRO 293. Astenn a ra, a-us d'ar plac'h, e zaouarn diviz, serrek an eil ouzh an hini all.

  • serrer
    serrer

    m. –ion

    (1) Homme avare.

    ●(1879) ERNsup 170. zerrer, m., un avare, un accapareur, St-M[ayeux], Trév[érec]. On dit encore eur zerrer treo. ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] zerrer un avare, un accapareur.

    (2) (blason populaire) Serrerion del : surnom des habitants de Locmalo.

    ●(1911) DIHU 74/293. Chèrerion-dél Lomaleu.

  • serrer-traoù
    serrer-traoù

    m. Accapareur.

    ●(1931) VALL 5a. Accappareur, tr. «serrer-traou pl. serrerien-draou.»

  • serret
    serret

    adj.

    (1) Fermé.

    ●(1878) EKG II 119. serret oa… Alc'houezet oa zoken [dor an iliz].

    ●(1906) KANngalon Mae 105. ilizou sarret. ●(1927/30) LUMO 41. An nor serret, an oabl tenvel. ●(1961) BLBR 128/21. ha ne gavfe dor zerret e nebleh.

    (2) =

    ●(1910) MAKE 60. va daoulagad serret kloz-mik.

    (3) (Poing) fermé.

    ●(1499) Ca 70a. g. poing. bri. dorn serret. ●(c.1500) Cb 23a. g. combattre des poingz. b. enem cannaff gant an noudournn sarret. ●(1633) Nom 24a. Pugnus : poing : an pouing, an dorn serret.

    ●(1960) PETO 85. Bleukata : rei taoliou dorn sarret.

    (4) = bodet, dastumet.

    ●(1902) PIGO I 120. e oa zerret, en-dro d'an tân, eun toullad tud.

    (5) (en plt d'un établissement) Fermé.

    ●(1874) FHB 480/80a. ar Bibliotek vras (...) an ti-ze ne voue ket serret.

    (6) Bezañ serret e galon : ne pas avoir d'appétit.

    ●(1902) PIGO I 44. Mes Herri e oa zerret e galon, na ziskenne netra ennan.

    (7) Bezañ serret ur garg ouzh ub. =

    ●(1906) KANngalon Mae 107. kement den a ziskuez beza kristen a zo sarret outhan kement karg a zere ouz ar c'houarnamant.

    (8) Enfermé.

    ●(1732) GReg 342b. Je l'ai enfermé dans mon coffre, tr. «Serret eo guenen èm c'houffr.»

  • serrezh
    serrezh

    voir serriñ

  • serridigezh
    serridigezh

    f. Fermeture.

    ●(1931) VALL 300b. Fermeture, tr. «serridigez f.»

  • serriñ / serrezh / serrañ / sarrañ / serr
    serriñ / serrezh / serrañ / sarrañ / serr

    I. V. tr. d.

    A.

    (1) Fermer.

    ●(1499) Ca 38b. Clos vide in serraff. ●184b. Serraff. g. clore. ●(1633) Nom 18b. Cilium : le cil : an crochen á golo an daoulagat pa ô serrer hac ô digorer.

    ●(1659) SCger 56b. fermer, tr. «serra.» ●171b. serra, tr. «clorre.» ●(1732) GReg 405a. Fermer, clorre une porte &c., tr. «Serra. serri. ppr. serret. sarra. pr. serret. Van[netois] serreiñ. cherreiñ.).» ●Fermez la porte & la fenêtre, tr. «Serrit an or hac ar prenestr.»

    (2) Fermer (un établissement).

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «fermer.» ●(1906) KPSA xvi. guelet a reaz sarra an ilizou. ●(1915) HBPR 85. Al lezen evit sarra ar chapeliou. ●(1928) FHAB Ebrel 159. sarra o skolaj. ●160. Ti ar Jezuisted a voe sarret. ●(1931) FHAB Eost 286. ar c'houarnamant a roas urz da sarra ar skoliou-ze.

    ►sens fig.

    ●(1824) BAM 179. da sarra ha da galedi hor c'halonou.

    ●(1906) KPSA 42. Red eo sarra ar galoun d'ar rogentez.

    ►Loc. verb. Serriñ-diserriñ : ouvrir et fermer sans arrêt.

    ●(1977) PBDZ 783. (Douarnenez) serriñ-diserriñ, tr. «qui passe son temps à fermer et à ouvrir (une porte, une boîte, etc.).»

    (3) Serriñ (an nor) ouzh ub. : fermer la porte à qqn (pour l'empêcher d'entrer).

    ●(18--) SAQ II 98. Lod a zo re hir ho fri : serri an nor outho.

    ●(1931) VALL 300b. Fermer (une porte) pour empêcher qqn d'entrer, tr. «serri ouz u.b.»

    (4) Serriñ (an nor) war ub. : fermer la porte à qqn (pour l'empêcher de sortir).

    ●(1931) VALL 300a. Fermer (une porte) pour empêcher qqn de sortir, tr. «serri war u.b.»

    (5) Enfermer, emprisonner.

    ●(1659) SCger 104b. reserrer, tr. «serra.» ●(1732) GReg 342b. Etre enfermé dans la Prison, tr. «Beza serret ebarz ar Prisoun.»

    ●(1902) PIGO I 8. Ha ne ve ket mad zerri heman ? ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «enfermer.» ●(1908) PIGO II 120. Nag a joa pa oe serret Kloareg Kersaozon. ●(1935) BREI 425/4b. tamallet da veza laket an tan warnan e-unan. Serret eo bet.

    B.

    (1) Serriñ ul lamm, lammoù : chuter, tomber.

    ●(17--) VO 8. A-zè é chairr hilleih lameu forh dangérus.

    ●(1838) OVD 131. chairre ul lame én ur dremeine é creis ur ru.

    ●(1909) DIHU 46/254. Hui lar er huirioné. Cherret em es lammeu.

    (2) (en plt d'une action commencée) Clore.

    ●(1864) SMM 102. Mar oc'h eus eun afer benag digor, serrit-hi ar c'henta amzer.

    (3) Économiser.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «ramasser (de l'argent).» ●(1982) TKRH 116. e vuhez a stourm hag a boan evit derc'hel bara ha serriñ un draig bennak evit e vugale war e lerc'h.

    (4) Serriñ e c'henoù da ub. : faire taire qqn.

    ●(1732) GReg 3b. Abatre, rabatre le caquet à quelqu'un, tr. «Sarra e c'henou da ur re.»

    ●(1868) FHB 194/304b. Setu aze penauz e serrer ho ginou d'an dud difeiz.

    (5) Serriñ e forn : se taire.

    ●(1935) ANTO 160. a-boan ma oa d'ezi beza serret he fourn. ●(1947) YNVL 68. mont da lakaat hemañ da sarriñ e forn.

    (6) Attraper, contracter (du mal, froid).

    ●(1790) MG 180. chairrein droug ha merhuel.

    ●(1838) OVD 123. er ré (…) e chairre ur goal zroug pên. ●(1849) LLB 1419-1420. Ged eun ne cherrehent, é kouskèt ar en doar, / Korfadeu aneouid. ●(1861) BSJ 181. el lovr e oé un droug forh æs de chair. ●(1867) BSSo 8. dén ne hellé tostat dehi hemb chairein hé droug.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «attraper (une maladie), prendre (froid).» ●(1906) HIVL 9. é ma er pas genis, te cherrou droug. ●(1916) LILH 19 a viz C'hwevrer. Dihoallet ataù a cherreh peuranté. ●(1922) EOVD 126. e cherr en droug pen ag e goéh én ur morgousked danjerus bras.

    (7) Serriñ droug, kleñved diouzh ub. : attraper la maladie de qqn.

    ●(17--) VO 47. Perderi en dès perpet (…) a cherrein droug doh er-ré-ral…

    ●(1839) BESquil 503. guet eune a charrein er hlinhuèd doh-t-hai.

    (8) Serrer.

    ●(1902) PIGO I 212. Herve a zerre stard e ben-baz en e zorn.

    (9) (agriculture) Récolter, recueillir.

    ●(1732) GReg 31b. Amasser une chose pour la conserver, tr. «Serra un dra.» ●239a. Cueillir, tr. «Van[netois] Serreiñ. cherreiñ. ppr. et.»

    ●(1849) LLB 3. Me larou d'oh penauz é cherrehèt est mat. ●22. E cherré, hemb poénien, er freh a zo er bar.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «cueillir, recueillir, récolter.» ●(1926) ARVG (niv 7 gouere) 146. Fe, eme Ber, ec’h an gant ar baner-man da zerri avalou da Bark-ar-skoul. ●(1929) DIHU 216/280. cherreh hou freh. ●(1932) DIHU 248/26. jerrah, tr. «ramasser.» ●(1963) BAHE 34/68. (serriñ cf Gwenedeg Cherrec'h) – hemañ diwezhañ implijet e Bro-Gorlê. v. m. cherrazh kôl.

    (10) (agriculture ; en plt de la terre) =

    ●(1732) GReg 918b. Pour mettre une terre en valeur, il faut 1°. jachérer, ou donner le premier labour : 2°. biner, ou donner le second labour : 3°. tercer, ou donner le troisème labour, tr. «Evit lacqât ur pez doüar e gounidéguez ez rencqear da guentâ, e havréya : d'an eil, poënta, trancha, serri, moucha, hoguedi, teila, hac arat : d'an drede, disarat, pe fogea, pe tersqiryat.»

    (11) Déduire.

    ●(1744) L'Arm 97a. De-là, il s'ensuit que, tr. «A-inou é chairérr pénauss.»

    ●(1904) DBFV 37a. a inou é cherrér penaus, tr. «de là il suit que (l'A.).»

    (12) (?) Se contracter (?).

    ●(1922) EMAR 54. Selaou o ruilh karr Per Mevel, / (...) Hag o cherra en Hent-Haleg / Ahel merour Yann Lagadeg, tr. G. Esnault DGEShy 59/291 «v. intr. se contracter.»

    (13) Saisir à la dérobée (des mots d'une conversation).

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. a. tr. «saisir à la dérobée (des mots d'une conversation).»

    (14) Serrriñ tro-ha-tro : entourer, investir.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein tro ha tro, v. a. tr. «entourer, investir.»

    (15) Serriñ ar gwallavel : prendre peur.

    ●(1904) DBFV 37a. chèr er goal aùel, v. a. tr. «prendre peur.»

    (16) (marine) Serriñ al lien : amener les voiles.

    ●(1905) HFBI 540. Neuzé avad, é komansas ar c'hri da bignat évit serra all liën.

    II. V. intr.

    (1) Fermer, se fermer.

    ●(1904) DBFV 37a. cherrein, charrein, serrein, chèr, v. n., tr. «fermer.»

    (2) (en plt de la nuit) Tomber.

    ●(17--) TE 442. é sigur ma commançai en noz cherrein.

    ●(1849) LLB 755. kent mé cherr en noz.

    ●(1904) DBFV 37a. kent ma cher en noz, tr. «avant que la nuit soit close.»

    (3) (en plt d'une blessure) Se cicatriser.

    ●(1894) BUZmornik 494. ar gouli-ze a deuaz da zerra.

    ●(1923) ADML 13. ar gouli em c'haloun ne venn ket sarra.

    (4) =

    ●(1958) BLBR 109/7. va halon a zo war-nez serri gand an disvoued.

    III. V. pron. réfl. En em serriñ.

    A. (en plt de qqn)

    (1) Se rassembler, s'assembler, se grouper.

    ●(1861) BSJ 80. un nivér bras a dud clan (…) hum chairras étal en nor.

    ●(1902) PIGO I 127. An dud o devoa 'n em zerret war-dro. ●(1903) LZBg Gwengolo 217. Er ré lovr (...) hum cherr tro ha tro d'emb.

    (2) Se réfugier.

    ●(1912) BUAZpermoal 270. An impalaer Valantinian III hag e lez, tec'het eus Ravenn, a oa 'n em serret en Rom.

    (3) S'enfermer.

    ●(1732) GReg 342b. S'enfermer, tr. «En em serra én ul lac'h.»

    ●(1902) PIGO I 61-62. An dud en em zerr holl en ti.

    B. (en plt de qqc.) Se refermer.

    ●(1849) LLB 202. el las en hum cherr.

    IV.

    (1) Serriñ e revr : voir revr.

    (2) Serriñ e doull : voir toull.

    (3) Serriñ an tachoù : voir tach.

  • serrnosaat
    serrnosaat

    v. intr. (en plt de la nuit) Tomber.

    ●(1913) BUKE 31. neoah chernosat e hra. ●(1919) DBFVsup 12b. chernosat, (Kervignac), m., tr. «se faire nuit.» ●(1921) GRSA 21. A pen don bet deit tré ag en iliz é chernosè. ●395. rak chernosat e hre. ●(1927) DIHU 187/202. Chernosat, komans e hra chernosat : la nuit commence à venir (kosté en Oriant).

  • serrnoziñ
    serrnoziñ

    v. intr. (en plt de la nuit) Tomber.

    ●(1931) VALL 502a. commencer à faire nuit, tr. «serrnozi.» ●(1986) PTGN 74. Pemb eur eo. Serr-nozi a ra.

  • serrurenn
    serrurenn

    f. Serrure.

    ●(1633) Nom 146b. Vectis : clinquet, clanche, vatton, pieu, cadenat, serrure : locquet, licquet, serruren, poten.

  • serrus
    serrus

    adj. Avare.

    ●(1896) GMB 599. pet[it] tréc[orois] serruz avare.

  • sershaat
    sershaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir raide, s'escarper.

    ●(1931) VALL 618a. Devenir (plus) raide, tr. «sersaat.»

    (2) V. tr. d. Rendre raide.

    ●(1931) VALL 618a. Rendre (plus) raide, tr. «sersaat.»

  • serten
    serten

    adv. & pron.

    I. Adv.

    (1) Certes.

    ●(1530) Pm 286 (Mab Den). Maz sonche den certen en maru / Hac ouz pep baru peguenn garu eu, tr. «Si certes l’homme songeait à la mort, / Et combien à toute barbe elle est rude.» ●(1557) B I 587. An martyr bras ha diblas yen / A rer diff plen certen gant estren va, tr. «ce martyre, hélas ! si pénible et si affreux, qu’on me fait souffrir avec une cruauté raffinée.»

    ●(1732) GReg 145b. Certain, constant, veritable, assuré, tr. «Certen. Van[netois] certeen.»

    (2) [au dimin.] Sertenig : certain.

    ●(18--) SBI ii 84. Pe c’hui ho pezo zur, hep mar, / Sertenic zoubenn ar goz iar!, tr. « Sinon vous aurez bien sûr, sans nul doute, / Certaine petite soupe à la vieille poule »

    (3) Certain, certainement.

    ●(1659) SCger 21a. certain, tr. «certen.» ●(1732) GReg 145b. Un certain quidam, tr. «ur certen den.» ●(1773) GLouaneg 2c. mes mo digé certen studiet ho chentelliou, tr. Herve Bihan « Mais s’ils avaient certainement appris leurs leçons »

    II. Loc. adv.

    (1) Ent/Ez serten : certainement.

    ●(1732) GReg 145b. Certainement, certes, tr. «Ez certen.»

    (2) A-dra-serten : certainement, sans aucun doute.

    ●(1612) Cnf 6a. me cred à tra certen pa na vé mez, em lacquahent ouz an taul Pascal hep nep difficultez.

    ●(c.1680) NG 171. Hac a larou, a tra certein. ●(1792) BD 2987-2988. eur boureo a jerusalem / a digasso adra serten, tr. «Un bourreau de Jérusalem / il amènera, sans aucun doute.» ●4665-4666. arbecherien credet / so bet adra serten erbet quen revoltet, tr. «les pécheurs, croyez-le, / ont été, certainement, très rebelles en ce monde.»

    ●(1826/31) PPA 26. ma teuomp da vanquout brema a dra certen. ●(1839) BSI 316. Doue a dra certenn, en diguemero a vryad-caër.

    (3) A-daol-serten : à coup sur.

    ●(1792) Gerard-K 46. mæs a daol certen e vezo assuretoc'h en e gouraich da poulsa an inimiet.

    (4) Evit serten : pour sur, certainement.

    ●(1732) GReg 145b. Certainement, certes, tr. «evit certen.»

    ●(1834) SIM 38. Evit certen, ur maleur bras a erru ganêc'h, va mignon.

    III. Pron. ind.

    (1) [devant un subst. plur.] Certains.

    ●(1499) Ca 35a. Certen. g. certain.

    ●(1824) BAM 25. Petra a ra certen pec'heurien ? ●307. er breuiou bras pa renquer touet ez eus gret certen espledou. ●(1839) BSI 96. re familier gand certen tud yaouancq. ●(1887) SRD 17. Ar c'hiz a ioa eta enn amzer-ze lezel hep ober certen labouriou da vener.

    (2) Loc. pron. ind. [devant un subst. sing.] Ur serten : un(e) certain(e).

    ●(1659) SCger 21a. vn certain, tr. «vr certen.»

    ●(c.1825-1830) AJC 92. evid rein poan spered deur serten plac jouanc. ●(1852) MML 114. Mari (…) a neus (…) eur certen domani voar ar prison-ze. ●(1866) HSH 218. ur certen nombr a dud a un tu ganthan.

  • sertenamant
    sertenamant

    adv. Certainement.

    ●(1612) Cnf 4. Certenamant è dleaff deoch an veu-man.

    ●(c.1680) NG 148. Y er guelou certainement.

  • serteniañ
    serteniañ

    v. tr. d. Certifier.

    ●(1732) GReg 145b. Certifier, tr. «Certenya. p. certenyet.»

  • serteniezh
    serteniezh

    f. Certitude.

    ●(1732) GReg 145b. Certitude, tr. «Certenyez.»

  • sertes
    sertes

    adv.

    (1) Certes.

    ●(1499) Ca 35a. Certes. g. idem. ●(1575) M 942. Boet, ha goalenn certes, expres heruez ræson, / Dezaff encq á rencquy hac operation, tr. «Nourriture et discipline, certes, expressément suivant la raison / Tu lui devras strictement, et travail. ●(1650) Nlou 181. Certes hep espern, en Iffern, à bergnaou, / Ho quaccet en poan, ha queynuoan dan tan Glaou, tr. «Certes, sans pitié, en enfer, en tas, / on les envoyait dans la douleur et le gémissement au feu de charbon.»

    (2) A-sertes : certes.

    ●(14--) N 251. Tregont bloaz spes a certes ne lesat, tr. «il y a bien trente ans, certes, que nous ne l'avons quitté.»

  • sertifiañ
    sertifiañ

    v. tr. d. Certifier.

    ●(1499) Ca 35a. Certifiaff. g. tertifier (lire : certifier).

  • sertifiet
    sertifiet

    adj. Certifié.

    ●(1499) Ca 35a. Certifiet. g. certifie.

  • sertifikasion
    sertifikasion

    f. Certification.

    ●(1633) Nom 1a. Libellus : vne instruction ou certification : instruction pe certiffication, testeny.

  • seruza
    seruza

    s. (chimie) Céruse.

    ●(1633) Nom 250a. Cerussa : cerusse : fard : cerusa, fard.

  • serv
    serv

    m. Serf.

    ●(1499) Ca 184a. Serff. g. idem.

  • Servel
    Servel

    n. de l. Servel (Lannion).

    (1) Servel.

    ●(1793) RET 386. Person Serwel na vérit qet / Béan bélek.

    ●(1827-1829) VSA 1266. hac a ben degeur evoa aru en servel. ●(1848) PENdast 189. Personn Serwel a zo ie.

    ●(1974) TDBP III 78. E Servel e oa marvet person. ●(1977) TDBP II 384. Paotr Servel hag eñ, 'm-eus aon, n'en em reent ket kalz.

    ●(2000) TPBR 329. hennezh oa devezhier 'barzh en kostez Servel du-hont gwechall.

    (2) Dicton.

    ●(1974) TDBP III 368. Les gens de Servel disent : Plouberiz sod / A ra lein euz yod. Ceux de Ploubezre répliquent : Serveliz brein / A ra mern euz lein. ●(1994) BOUE 240. Plouberis sod / A ra lein eus youd / Servelis brein / A ra merenn eus lein (...) (J. Gros).

    ●(2004) TROMK 220b. Serweliz brein / A ra merenn eus lein. Jules Gros. ●(2016) TELGR (21.07.2016) [52a] (Daniel Giraudon). Plouberiz sot / A ra lein deus yod. (...) La réplique est fulgurante : Serweliz brein / A ra merenn deus lein.

    (3) Nom de famille.

    ●(1970) NFBT 258 N° 2031. Servel.

  • Serveliz
    Serveliz

    pl. Habitants de Servel (Lannion).

    ●(1974) TDBP III 368. Serveliz brein / A ra mern euz lein.

  • servell
    servell

    s. Cerveau.

    ●(1499) Ca 35a. Ceruell. g. idem ou cerueau. ●(c.1500) Cb 38a. gal. petit ceruel / ou ireux. bri. ceruel bihan pe ceruellic. ●(1621) Mc 110. bede é ceruel. ●(1633) Nom 16a. Cerebrum, vitalia capitis : le cerveau : ar ceruell. ●16a-b. Cerebellum : la cervelle : ceruellicq, ceruell bihan. ●16b. Meninges : les couuertures de la ceruelle : golo an ceruell. ●258b. Grauedo : distillation du cerueau, pesanteur de teste : distilation á ceruell, pa vez pounner pen vn dent (lire : den) gant humeuryou.

    ●(1659) SCger 21a. cerueau, tr. «ceruall.» ●(1710) IN I 305. e cervel nep a vez o clevet. ●(1732) GReg 145b-146a. Cerveau, tr. «(en quelques endroits, on dit cerval.)»

  • servelliñ
    servelliñ

    v. tr. d. =

    ●(c.1718) CHal.ms iii. pancer un cheual, tr. «serruelein, nettat ur marh.»

  • servez
    servez

    s. Cervoise.

    ●(1499) Ca 35a. Cerues. g. ceruoise. ●(c. 1501) Lv 235/119. cerues gl. seruisia.

  • serviañ
    serviañ

    v.

    (1) V. tr. d. Donner la communion.

    ●(1732) GReg 186a. Communier, donner la sainte Eucharistie, tr. «(Haute-Corn[ouaille] Servyo. pr. serviyet.»

    (2) V. intr. Communier.

    ●(1732) GReg 186a. Communier, recevoir la sainte Eucharistie, tr. «(Haute-Corn[ouaille] Servyo. pr. serviyet.»

  • serviapl
    serviapl

    adj. Serviable.

    ●(1499) Ca 184a. Seruiabl. g. seruiablez.

  • servidigezh
    servidigezh

    f. =

    ●(1995) BRYV II 73. (Milizag) beza onest hervez eur zervidigez. ●eur zervidigez : an dra-ze a zinifi eo red deklari visou an aneval da werza.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...