Devri

Recherche 'ban...' : 126 mots trouvés

Page 3 : de bannet (101) à banvezin (126) :
  • bannet
    bannet

    adj. (en plt d'une charrette) À cul.

    ●(1926) FHAB Mae 191. eur c'harr bannet, troet e lost ouz an ti.

  • banngomzerezh
    banngomzerezh

    m. Radio(phonie).

    ●(1935) KANNgwital 384/11. Kemeret hanoiou ar re o deus eur benveg T.S.F. (...) evit kompeza ar Banngomzerez.

  • bannidigezh
    bannidigezh

    f. Lancement.

    ●(1962) EGRH I 12. bannidigezh f., tr. « lancement. »

  • banniel
    banniel

    m. –où

    I.

    (1) Bannière.

    ●(1499) Ca 17a. Banyer. g. banyere. ●(c.1500) Cb 21b. g. porteur de baniere. b. neb a douc an banier. ●(1633) Nom 153b. Aplustre vel amplustre, aplustrum : la banniere : banier. ●190b. Signa, signa militaria, vesilla : enseignes, bannieres, estendarts : ansaingnou, banyerou, guittounou. ●Signa erecta : enseigne desployée : banyer displeguet. ●Signa supina : enseigne pliée : banyer pleguet.

    ●(1659) SCger 130b. Baniel, tr. «Baniere.» ●(1732) GReg 78b. Banière, tr. «Bannyel. p. bannyelou.» ●(1744) L'Arm 25b. Banière, tr. «Baniéle.. eu. m.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 178. Den na zougue sonnoc'h ar bannier bras. ●(1866) BOM 14. ho paniero. ●(1877) FHB (3e série) 30/236a. procession Plouvorn gant he banielou, he relegeier nevez. ●(1877) BSA 308. bannielou a bep seurt liou. ●(1882) BAR 202. banniel ar Pab, brouedet en aour.

    ●(1907) PERS 87. ar banielou nevez hag alaouret. ●(1929) GWAL 20/26. trei ar banniel war e gant evit mont a-skoaz gant an avel. ●(1979) BRUD à partir de janvier 1977).">BRUDn 27/26. Anvet oan bet ive gand eur bannier. ●Pegur vid dougen ar bannier vraz veze dezomm tri baotr solud hag o-deze poan derhenn ’nei pa hwehe an avel re greñv.

    (2) Drapeau.

    ●(1847) MDM 84. baniel an tri-liou. ●(1878) EKG II 107. eur banniel pe eun drapo guenn-kann o nijal laouen gand an avel. ●182. Daoust hag ar banniel guenn hag hen a dlefe para c'hoaz var douar Franz ?

    ●(1938) FHAB Here 213. ober eur votadeg evit gouzout pehini banniel he devoa gwir (...) da veza degemeret evel banniel Breiz.

    (3) (marine) Pavillon.

    ●(1732) GReg 704a. Pavillon de vaisseau, tr. «Banyel. banyel lestr. p. banyelou.» ●Arborer le pavillon, tr. «Hinçza ar banyel.» ●Amener le pavillon, tr. «Amena ar vanyel.»

    (4) Bazh-vanniel : bâton de pavillon.

    ●(1732) GReg 704a. Bâton de pavillon, tr. «Baz vanyel. ar vaz banyel. p. bizyer vanyel.»

    (5) Douger-banniel : porte-drapeau, porte-bannière.

    ●(1914) DFBP 254a. porte-drapeau, tr. «Douger-banniel.» ●(1926) FHAB C'hwevrer 59. douger banniel soudarded lez ar Roue.

    (6) plais. Queue.

    ●(2003) TONKA 80. Arsa, na pa ve bouzar, pa n'eo ket dall, e welo ar zaout o sevel o banniel en êr.

    II.

    (1) Treiñ banniel : changer d’avis. Cf. MILg 196 : Breiz zo krog start enn he banniel / Ne dro morse gant neb avel.

    ●(18--) SAQ II 29 (L) J. Quéré. Keit ha n'ho po ezom ebed / C'hui gavo kalz a vignouned; / Pa zeu avad, berrou a vel / Kalz mignouned a dro baniel.

    (2) Dougen banniel Sant Laorañs : être idiot. Cf. ARN 42-43 : Iann al Lorans, Jean le Laurent, voilà le parfait imbécile ; et, tremen ewid eul Lorans, c'est : passer pour tel...

    ●(1978) PBPP 2.2/554 (T-Plougouskant). Te a dougo bannier Sant Laorañs, tr. J. le Du «tu es bête ! /c'est toi qui porteras la bannière de Saint-Laurent/»

    (3) Derc’hel uhel e vanniel : avoir de l’orgueil.

    ●(1867) MGK 56 (L) G. Milin. Eunn darn merc’hedou zo a zalc’h huel ho banniel. / Ho c’hribel a ziskar, pa gouez war-n-ho ann oad.

    (4) Izelaet, kouezhet e vannieloù : avoir perdu son orgueil.

    ●(1952) LLMM 31/55 (Ki-Douarnenez). Kouezhet eo e vannieloù gantañ : pinous, toutek. ●(1955) STBJ 181 (K) Y. ar Gow. Rak-se, diwezatoc'h, pa voe youtet Pier-Mari e kave e vamm da lavarout na oa ket he mab eun azen. «N'e ket dre e fôt 'vat ma n'e ket bet resevet Pier-Mari,» emezi, izelaet eun tammig he bannielou. ●(1957) BRUD 2/46 (K) Y. ar Gow. Feuket e oe Yeunig e goulid e galon, gand ar homzou-se liou an dispriz warno, med ne ziskouezas ket beza lakeet re-ziêz ganto, daoust ma oa kouezet e vannielou eun nebeudig.

  • bannieler
    bannieler

    m. –ion

    (1) Banneret.

    ●(1732) GReg 78a. Baneret, Seigneur dominant qui a droit de porter baniere, pour faire assembler ses vassaux, quand l'arriere-ban est convoqué, & qui en peut faire une compagnie de gens de cheval, tr. «bannyeler. p. bannyeléryen.»

    (2) Porte-drapeau.

    ●(1957) AMAH 19. galvet da letanant bannieler.

  • bannier
    bannier

    voir banniel

  • bannig
    bannig

    m. –où

    (1) Petit coup à boire.

    ●(1838) OVD 80. ur bannicg gùin.

    ●(1911) KANNgwital 106/65. eur bannig guin.

    (2) Petite goutte.

    ●(1904) DBFV 17a. banig, m. pl. eu, tr. «petite goutte, gouttelette.»

  • bannikat
    bannikat

    v. Jongler.

    ●(1931) VALL 407b. Jongler, tr. «bannikat.»

  • bannikell
    bannikell

    f. -où Spatule de bois pour tourner les galettes.

    ●(1962) EGRH I 12. bannikell f. -où, tr. « spatule de bois pour tourner les galettes. »

  • bannikenn
    bannikenn

    f. –où Corbeille. cf. (?) manekin (?)

    ●(1954) BGUE 35/26. hoarielleu ha madigeu strèùet a vern én o bannikenneu. ●20. Bannikenn : corbeille.

  • bannikerezh
    bannikerezh

    m. Jonglerie.

    ●(1931) VALL 407b. Jonglerie, tr. «bannikerez m.»

  • banniñ .1
    banniñ .1

    voir bannañ .1

  • banniñ .2
    banniñ .2

    voir bannañ

  • bannisañ
    bannisañ

    v. tr. d. Bannir.

    ●(14--) N 1479. E banissaff hep douigaff den, tr. «Le bannir sans craindre personne.» ●(1499) Ca 17a. Bannissaff. g. banir dampner

    ●(1710) IN I 217. evit banissa eus o c'halon peb seurt songesonou curius.

  • bannlev
    bannlev

    m. –ioù Banlieue.

    ●(1732) GReg 78b. Ban-lieue, environs d'une Ville qui sont dans l'étenduë d'une lieuë, tr. «ar bañ-léau.»

  • bannouriezh
    bannouriezh

    f. Balistique.

    ●(1931) VALL 55b. Balistique, tr. «bannouriez f.»

  • bannwel
    bannwel

    m.

    (1) (astronomie) Zénith.

    ●(1931) VALL 798a. Zénith, tr. «bannwel d'après V[annetais] m., voir crépuscule.»

    (2) Bannwel-noz : crépuscule.

    ●(1919) DBFVsup 5b. bannuél-noz (B[as] v[annetais]), m., tr. «crépuscule. V. goubannuél (sans doute goubennér contaminé par guél et bann).» ●(1931) DIHU 241/292. Banùél-noz e oé pe geméras hent er gér. ●(1931) VALL 169b. Crépuscule, tr. «(gou)bannùél-noz V[annetais] m.» ●697a. moment où le soleil baisse, crépuscule, tr. «V[annetais] bannwél-noz.»

  • bant
    bant

    m.

    (1) Lakaat e fuzilh e bant, en e vant : armer son fusil.

    ●(1878) EKG II 48. Beteg gouzout e kaven guelloc'h lakat va fuzil enn he bant.

    ●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Lakit ho fuzuilh e bant, tr. «armez votre fusil.»

    (2) Diwar hanter vant : à peine amorcé (en parlant d’un fusil).

    ●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Diwar hanter-vant eo eat an taol er maez, tr. «le coup est parti à peine amorcé, Milin.»

    (3) Chom war hanter vant =

    ●(1866) FHB 72/154a. Laket oa he benn dindan ar c'hillotin, hag ar gontel losket a benn diou vech, a jomas abenn diou vech var anter-vant ep coeza var gouzoug an den condaonet.

    (4) Chom en hanter vant =

    ●(1866) FHB 74/175b. ma scourne teod an dud en ho guinou, ha ma chome ar c'hi eus ho fuzil en antervant sounnet pa zeant da glasc tenna.

  • bantañ
    bantañ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Bander, tendre.

    ●(1633) Nom 186a. Cornua arcus, cornu, curuare cornu. Ouid. lentare cornua, lunare arcum, sinuare : bander ou tendre l'arc : bandaff an arbalastr.

    ●(1659) SCger 11b. bander vne harquebuse, tr. «banta vn arquebusen.» ●117a. tendre vn arc, tr. «banta vr goarec.»

    ●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Banta, verb. act. et neutre, tr. «rendre raide, bander, tendre, raidir.»

    (2) Braquer (une arme, etc.).

    ●(1908) PIGO II 168. e vantas e fuzuilh da dennan. ●(1909) KTLR 228-229. An den iaouank a vantaz he bistolen hag a dennaz var ar c'hrac'h koz. ●(1919) KZVr 338 - 24/08/19. banta, tr. «brandir.»

    (3) Tendre le ressort de, remonter (une horloge).

    ●(1710) IN I 419. Ne deus horolaich ebet, peguer couls bennâc e c'halle beza, na ranquer e sevel hac e banta diveich bemdez diouz ar mintin ha diouz an nos.

    (4) Bantañ e gof : gonfler son ventre.

    ●(1890) MOA 238a-b. Enfler (S'), Se gonfler, tr. «banta he gof.»

    (5) Bantañ e gorf : tendre son corps en avant.

    ●(1907) AVKA 318. O vea bantet e gorf, da zellet er be, e welas ar lienaj.

    II. V. intr. Devenir raide.

    ●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Banta, verb. act. et neutre, tr. «devenir raide.»

  • bantek
    bantek

    voir penn-bantek

  • bantet
    bantet

    adj.

    (1) (en plt d'une arme) Braqué.

    ●(1727) HB 332. evel un arm bantet ænep hoc'h adversourien.

    ●(1908) PIGO II 58. pemp beg fuzuilh a gontis evel-se bantet warnomp eus a bep tu.

    (2) (en plt d'un coup porté) Arrêté dans sa course.

    ●(1908) PIGO II 19. Itien e trec'h ar gounnar war e spont, hag e sav e zorn da flastra al loen divergont. Mes e daol a chom bantet gantan…

    (3) Tendu, rebondi.

    ●(1872) DJL 27. bantet ganthan he gof.

    ●(1914) KZVr 69 - 28/06/14. Kof bantet, tr. «ventre tendu, Milin.»

    (4) Tendu.

    ●(1925) BILZ 124. Ha Bilzig, elfek (1), e zaoulagad hag e ziouskouarn gantan digor-frank, stignet, bantet etrezeg ar Roc'h.

    (5) Tendu de peur, épouvanté.

    ●(1792) BD 833. Astrologian teribl esoch bantet, tr. «Astrologue, vous êtes terriblement épouvanté (?).»

  • banv
    banv

    f. –ed, –ioù, binvi (zoologie) Truie suitée.

    ●(1499) Ca 17a. Ban. g. vne vieille tine. ●(1633) Nom 34b. Porca : truye, coche : vn guys, banó.

    ●(1732) GReg 943b. Truïe qui a de petits cochons, tr. «Leon Bano. banv. ur vano. ar vano. p. banved.»

    ●(1905) HFBI 562. eur vano, pé eur vis leun. ●(1927) GERI.Ern 37. bano f. pl. banved, binvi, tr. «Truie qui a des petits.» ●(1930) FHAB Ebrel 144. gwelet em eus ivez larda banoed (gwizi) en eur lezel o moc'h bihan ganto ; ar moc'h bihan a zun laez ar vamm hag a vir outi da vont e gwennt par bep miz. ●(1995) BRYV IV 53. (Milizag) panoiou pe gwizi. ●(1995) PZNL 16/5. (Lambaol-Blouarzhel) Ouz al lano / Sur a vano, tr. «Avec le flot, / (On est) sur de la truie.»

  • banvez
    banvez

    m./f. –ioù

    (1) Banquet.

    ●(1530) Pm 156. Pan edoae en banues, tr. «Quand il était au banquet.» ●(1575) M 501. Dan euret, han banues, expres gant courtisy, tr. «A la noce et au festin, expressément avec honneur.» ●(1580) G 657-658. ny az dehasto, / Eval quy a banhues, tr. «nous te chasserons / Comme un chien d'un banquet.»

    ●(1659) SCger 12b. banquet, tr. «banvez, p. ioù.» ●57a. festin, tr. «banvez p. iou.» ●131a. banuez, tr. «banquet.» ●(1732) GReg 407b. Grand festin, tr. «banvez vras. p. banvezyou vras.» ●Petit festin, tr. «banvez vihan. p. banvezyou vihan. banvezicq. p. banvezyouïgou.» ●Faire festin, festiner, être en festin, se regaler, tr. «ober banvez.» ●(1744) L'Arm 25b. Banquet, tr. «Bannhuéss.. ézeu ou ézieu.»

    ●(1821) SST 262. én overen æret hac ér chervat baneuez. (…) desordreu aral a beb mode e hum gave ér banhuezieu. ●264. recommandein d'hou bugalé arlerh hou baneuez. ●(1847) FVR 39. Me 'lakaio pedin ma holl amezeien / D'eur banvez ar c'haeran. ●(1861) BSJ 146. ér sâl banhuès. ●(1870) MBR 62. Eur banvez a oe euz ar seurt ne oe gwelet nag a-raok na goude.

    ●(1904) DBFV 17a. banùéz, m. pl. eu, ieu, tr. «banquet, noce.» ●(1907) BSPD I 111. Na pebéh ur banùéz eit on. ●(1912) MMPM 95. ar banveziou lipouz ha kouztuz. ●(1939) RIBA 29. Lakeit e oè bet trenoz en trenoz aveit bout dé en eured, hag er vanùéz e rekè bout groeit é kastel er pried. ●33. goudé er vanùéz.

    (2) Régal.

    ●(1900) KEBR 15. Eur banvez bihan, tr. « Un petit régal » ●Ar banvesiou bihan, tr. « Les petits régals ».

    (3) Oferenn banvez : messe de mariage.

    ●(1821) SST 262. De betra e chervige er benedictionneu a beb mode e rer dehai én overen baneuez ?

  • banvezañ / banveziñ
    banvezañ / banveziñ

    v. intr. Festoyer, banqueter.

    ●(1744) L'Arm 155b. Festiner, faire festin, être en fête, se régaler, tr. «Bannhuêzein.»

    ●(1904) DBFV 17a. banùézein, v. n., tr. «faire festin, être en fête, se régaler.» ●(1939) ANNI 3. Seih dé dohtu é ma bet kendalhet de vanùézein. ●(1976) LLMM 174/19. antronoz, e kendalc'hjomp da vanvezañ.

  • banvezer
    banvezer

    m. –ion Banqueteur.

    ●(1939) RIBA 29. er geih banùézerion é tenésat de gastel en eutru.

  • banveziñ
    banveziñ

    voir banvezañ

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...