Devri

Recherche 'gre...' : 142 mots trouvés

Page 3 : de greunek (101) à grez (142) :
  • greunek
    greunek

    voir greuniek

  • greunellañ / greunelliñ
    greunellañ / greunelliñ

    v. tr. d.

    (1) Greneler.

    ●(1914) DFBP 160b. greneler, tr. «Greunella.»

    (2) (Prlt du cidre) Faires des bulles.

    ●(2020) TREGO 31 a viz kerzu p. 35d. Greunelliñ a ra, tr. « il fait des bulles. »

  • greunenn
    greunenn

    f. –où

    I.

    (1) (agriculture) Grain (de céréales, etc.).

    ●(1499) Ca 100b. Greunenn. g. grain. l. hoc granum / ni. ●(1621) Mc 71. Reit diff quen bras feiz, euel maze o vn greunen scezu. ●(1633) Nom 74a. Granum : grain : greunen en eth. ●105a. Iuniperi bacca : grain de geneure : greunen geneura.

    ●(1659) SCger 63b. grain, tr. «greunen p. greun.» ●(1732) GReg 467b. Grain de raisin, tr. «greunen-résin. p. greun résin.» ●Grain de ble, tr. «Greunen ed.» ●Grain de froment, tr. «greunen guïniz.» ●(1752) PEll 373. Greün, Monosyll. Graine. Sing. Greunen. ●(1792) BD 244. nep greunen na gaffan, tr. «je ne trouve pas un grain.» ●307. greunen et navoersin, tr. «je ne vendrai pas un grain de blé.»

    ●(1911) BUAZperrot 212. eur c'hreunen ed. ●(1918) LZBl Du 444. N'em boa mui eur c'hreunen riz. ●(1923) BUBR 32/642. An ed (...) greunenn ha greunenn, disilhan 'ra gant an avel. ●(1924) FHAB Kerzu 467. Neuze e tôlas d'an douar eun toullad greunennou.

    (2) Grain (de sable, de sel, etc.).

    ●(1633) Nom 56b. Mica salis, grumus salis, salis frustulum, feu granum : miette de sel : greunen olen. ●85b. Granum tinctorium, vel infectorium : graine d'escarlatte, vermillon : greunen scarlecq, vermilloun.

    ●(c.1680) NG 936. Ha ma lamehe un enë anehë vr grenen. ●(1732) GReg 467b. Grain, parcelle d'un corps pulvérisé, tr. «Greunen. p. greun. Van[netois] grannen. grainen.» ●Grain de sel, tr. «Greunen holen.»

    ●(1854) PSA I 70. ur hrannen sabl. ●(1869) HTC 20. ar greunennou treaz a zo var aochou ar mor. ●(1888) LTU 41. ann niver braz a c'hreunennou treaz a zo var ann aod. ●(1891) CLM 19. ur hranen halén benac ne vehé quet bet rai.

    ●(1906) KPSA 18. eur c'hreunen dreaz.

    (3) Grain (de chapelet, etc.).

    ●(1824) BAM 358. Var ar Groas ez ê ret lavaret ar Gredo ; var ar merkennou, Pater, Ave, ha Gloria Patri ; ha var ar greunennou bian, Me hoc'h ador (...). ●(1882) BAR 25. greunenou, evel eur chapeled. ●(1891) MAA 10. var beb greunen vraz pe bateren.

    (4) (Une) espèce de grains.

    ●(1869) KTB.ms 14 p 95. ur pikol bern-ed a beder c'hreunenn, gwiniz, kerc'h hag heiz.

    (5) Goutte.

    ●(1732) GReg 465a. Goute, parcelle d'eau, tr. «Van[netois] grañnen. grainen. p. eü.»

    (6) (métrologie) Grain (ancienne mesure de 0,05 g).

    ●(1633) Nom 209b. Momentum quasi monadem dicas : vn grain : vr greunen.

    (7) (pêche) Rogue.

    ●(1732) GReg 815b. Resure, apât fait d'œufs de moruë &c. pour attirer la sardine, tr. «Greun moru.»

    II.

    (1) (Kaout, mirout) greunenn ouzh ub. :

    ●(1953) LLMM 43/27 (T) J. Konan. Un den hoc'h eus kannet ha dotuet : miret en deus greunenn ouzhoc'h a-hervez, Aotrou Skerenn. ●(1965) BAHE 46/49 (T) M. Klerg. Kaout greunenn ouzh u. bennak. ●(1971) BAHE 68/23 (T) M. Klerg. Kaout greunenn ouzh unan bennak, droug outañ. ●(1982) TKRH 69-70 (T) A. Duval. Unan hag en devoa un tamm greunenn ouzh ar Gerg... ●(1987) LLMM 242-243/175 (T) J. Konan. An daou Garïou-se o devoa miret greunenn ouzh ur mestr-studi yaouank.

    (2) Mankout a ra ur c'hreunenn en e chapeled : ne pas être malin.

    ●(1877) FHB (3e série) 5/40a (L) Nedeleg. Calz tud a vank eur c'hreunen benag en ho chapeled. Mad ! eur c'hreunen vad da hada e sperejou an dud eo, me laka, an hini a boulz hag a zao varnezhi fleuren carantez Doue.

    ●(1973) AMED 12 (Ki) M. Divanac'h. Aliez an dud desket bras vank dezo eur greunenn en o chapeled. ●(1994) HETO 82 (T). Klevet em-oa lared e vanke greun dit ‘n ez chapeled, med en dro-mañ e kredan avad.

    (3) Bezañ ur c'hreunenn a re en e chapeled : être idiot.

    ●(1939) CDFi 20 mai (L) *Ab-Sulio. Maze, an imbisil eürus-se, en doa eur c'hreunenn a re en e chapeled.

    (4) Mankout a ra ur c'hreunenn e chapeled e eürusted : ne pas être heureux.

    ●(1932) ALMA 100. Daoust hag eun den all a c’helle beza eürusoc’h eget Kola ? Ar re all a vez dies o c’halastren avechou, eur c’hreunen bennak a vank e chapeled o eürusted.

  • greunennañ
    greunennañ

    v. intr.

    (1) (en plt de céréales) Grener.

    ●(1879) BMN 38. mar teu zoken re vuan da vlouzenna ha da c'hreunenna, ne vezo ket mad.

    (2) sens fig. Pétiller, perler.

    ●(1933) DIHU 270/355. grañnennein, tr. «pétiller, perler. (obér gran).» ●(1934) BRUS 75. Pétiller, tr. «grañnennein.» ●(1942) DIHU 370/54. Grannennein, tr. «pétiller, (ober gran) én ur gomz ag en ivaj.» ●(1942) DHKN 225. ur potèuad lan, goleit a skumen é hrañnennein.

  • greunennek
    greunennek

    adj.

    (1) Granuleux.

    ●(1942) VALLsup 88b. Granuleux, tr. «greunennek.»

    (2) (en plt de fruits) Graveleux.

    ●(1990) TTRK 66. Ha bloaz ar per a echue du-mañ gant ar per du, hag ar re-mañ a veze darev ivez e miz Du. Ar re-mañ a oa frouezh greunennek-tre, ha biskoazh n'on bet taer warno.

  • greuniañ / greunañ / greuniñ
    greuniañ / greunañ / greuniñ

    v. intr.

    (1) (en plt des céréales) Grener.

    ●(1499) Ca 100b. Greunyaff. g. grener. l. graneo / es.

    ●(1732) GReg 467b. Se former en grain, parlant du blé, tr. «greunya. pr. et.» ●Le blé se forme en grain, ou le grain se forme dans le blé, tr. «greunya a ra an ed.»

    ●(1864) KLV 30. Kredi a rann eman eno labour an arbrat er poent greuni, froueza, pe grisienna. (...) ann arbrad, d'he dro, a bergra al labour diveza, er poent darevi. ●31. Evit froueza pe c'hreuni, ann tremp-man a zo bet anavezet evit eun dra euz ar re wella tout.

    ●(1907) BOBL 12 octobre 159/2f. evit ma en devezo ar blouzen dalc'h awalc'h da jom en e zav da c'hreunia. ●(1914) DFBP 160b. Grener, tr. «Greunia.» ●(1955) STBJ 166. na c'hreune ket an id-du er bloaveziou ma veze kalz luc'hied.

    (2) Égrener.

    ●(1659) SCger 152a. greunia, tr. «egreuner.»

    (3) (en plt des poissons) Frayer.

    ●(1732) GReg 435b. Le poisson est molasse pendant le temps de fraye, tr. «Ar pesqed a so boug, ou, a so stoubecq, ê amser o greunidiguez, ou, en amser ma c'hreunyont, ou, ê qéhyd ma vezont o teurel o had, ou, o greun, ou, pa vezont o parat.»

  • greunidigezh
    greunidigezh

    f. Frai.

    ●(1732) GReg 435b. Le poisson est molasse pendant le temps de fraye, tr. «Ar pesqed a so boug, ou, a so stoubecq, ê amser o greunidiguez, ou, en amser ma c'hreunyont, ou, ê qéhyd ma vezont o teurel o had, ou, o greun, ou, pa vezont o parat.»

  • greuniek / greunek
    greuniek / greunek

    adj.

    (1) Grenu.

    ●(1732) GReg 472a-b. Grenu, uë plein de grains, tr. «Greunecq... oc'h...â, an.» Les épis d'orges sont plus grenus que les autres, tr. «Al lanvénnou heiz a so greunecqoc'h eguit ar re all.»

    ●(1876) TDE.BF 252a. Greunek, adj., tr. «Grenu. Il se dit en parlant des palante et des étoffes.»

    ●(1908) FHAB Eost 253. eur penn ed greunok. ●(1914) DFBP 160b. grenu, tr. «Greunek.» ●(1936) DIHU 298/50. un est grañnek.

    (2) Qui produit du grain.

    ●(1878) SVE 12 §75. Douar meinok, / Douar greunok, tr. «Terre pierreuse, / Terre graineuse.»

    (3) par anal. (en plt de crustacés) (Femelle) qui a des œufs, roguée.

    ●(1910) FHAB Eost 244. ma ya var vihannât niver ar grilhed var hon aochou, ne zeus ken abek nemet ma tistrujer ar mammou greunek. ●(1962) TDBP II 191. Eur valez hreuniek, un crabe femelle grenu (porteur d'œufs).»

  • greunier .2
    greunier .2

    m. –où Grenier.

    ●(1464) Cms (d’après GMB 293). greunyer, grannyer, l. granarium.

    ●(1732) GReg 472a. Grenier, lieu où l'on serre le blé battu, tr. «Van[netois] Grannyel. p. ëu.» ●(1767) ISpour 86. hou craniell. ●(1787) BI 158. er gréniel carguet beèd enn-or. ●(1790) Ismar 126. malédiction Doué e gouéhou ar hou craniél. ●(17--) TE 56. batissein partout én é Ranteleah graniéleu, ha dastum én-ai (…) ol en æd e vezai eèllét.

  • greunier / greuner .1
    greunier / greuner .1

    m. –ion Grainetier.

    ●(1876) TDE.BF 252b. Greunier, s. m., tr. «Marchand de graines ; pl. ien.»

    ●(1914) DFBP 160b. grènetier, tr. «Greuner.» ●(1931) VALL 341b. Grainetier, tr. «greunier.»

  • greunierezh .2
    greunierezh .2

    m. Graineterie (commerce).

    ●(1931) VALL 341b. le commerce de graineterie, tr. «greunierez m. pl. ou.»

  • greunierezh / greunerezh .1
    greunierezh / greunerezh .1

    f. Graineterie (local).

    ●(1914) DFBP 160b. grèneterie, tr. «Greunerez.» ●(1931) VALL 341b. Graineterie, magasin, tr. «greunierez f. pl. ou.»

  • greuniet / greunet
    greuniet / greunet

    adj. (Épi) qui contient des grains.

    ●(1872) ROU 35. ar c'herc'h a zo dister en e golo, met greuned mad.

    ●(1924) ARVG Ebrel 76. D'an est, an doc'hadenn a vo pleget he fri ganti, greuniet kaer. ●(1933) FHAB Eost 306. e tastume e pleg e zourn eun neubeut pennou (...) da welet ha greunet mat e oant.

  • greunig
    greunig

    m.

    (1) Ur greunig : un peu.

    ●(1907) VBFV.fb 75a. un peu, tr. «ur grañnig.»

    (2) [au plur.] Greunigoù a : certains, quelques uns.

    ●(1925) DIHU 168/273. é kavér hoah grañnigeu a dud hag e za de ben a houiet er huirioné. ●(1940) DIHU 349/105. Grañnigeu ag er soudarded.

  • greunlandeg
    greunlandeg

    m. Langue du Groenland.

    ●(1935) BREI 418/1d. ar gelenadurez vrasa a ve roet e groenlandeg.

  • greunlandek
    greunlandek

    adj. Du Groenland.

    ●(1935) BREI 418/1d. eun Iliz groenlandek.

  • greunn
    greunn

    m. Grognement d'un porc.

    ●(c.1500) Cb 80b. Eurchat pe greunaff. g. grunir et appartient a pourceaulx. ●Inde grunitus / tus / tui. b. greun.

  • greunnañ
    greunnañ

    v. intr. (en plt d'un porc) Grogner.

    ●(c.1500) Cb 80b. Eurchat pe greunaff. g. grunir et appartient a pourceaulx.

    ●(1732) GReg 474b. Grogner, parlant des pourceaux, tr. «greunna. pr. greunnet.»

  • greunvaen
    greunvaen

    m. (minéralogie) Granit.

    ●(1931) VALL 432b. Granit, tr. «greunvaen m. pl. greunvein.»

  • greunvaenek
    greunvaenek

    adj. (minéralogie) Granitique.

    ●(1931) VALL 432b. Granitique, tr. «greunvaenek.»

  • greunwin
    greunwin

    coll. (botanique) Raisins.

    ●(1931) FHAB Here 376. laboused kluchet etouez an deliou o tebri he greunwin.

  • greus
    greus

    adj.

    (1) De bonne corpulence.

    ●(1982) PBLS 46. (Langoned) greus, tr. «de bonne corpulence.» ●123. greus, tr. «grassouillet.»

    (2) par ext. En pleine forme.

    ●(1982) PBLS 46. (Langoned) greus, tr. «en pleine forme.»

  • greüs
    greüs

    adj. Faisable, possible.

    ●(1931) VALL 292b. Faisable, tr. «greüs.» ●578a. Possible ; qui peut être fait, tr. «greüs.»

  • greusaat
    greusaat

    v. intr. Prendre de la corpulence.

    ●(1982) PBLS 480. (Langoned) pa oa komañset da c'hreussad / c'hrossaad, tr. «quand il/elle avait commencé à se développer.»

  • greüsted
    greüsted

    f. Faisabilité, possibilité.

    ●(1931) VALL 578a. Possibilité ; qualité de ce qui est faisable, tr. «greüsted f.»

  • greuviñ
    greuviñ

    v. intr.

    (1) Crever, mourir.

    ●(1905) BOBL 04 mars 24/2b. ar Ieoten a oenv, al loen a c'hreuv, an den a varv.

    (2) Greuviñ gant : mourir de.

    ●(1905) BOBL 04 février 20/1c. lakaat tud eur gear kelc'hiet da c'hrêui gant ar gêrnez. ●(1905) BOBL 04 mars 24/1b. da c'hreui gant an anoued hag ar gernez.

  • grevadurezh
    grevadurezh

    f. Accablement, fardeau.

    ●(1732) GReg 472b. Grevure, lesion, tr. «grevadurez.»

  • grevaj
    grevaj

    coll. Pierraille.

    ●(1886) RUSq.FB 358a. Pierraille, sm. Menues pierres, tr. «grévaj m.»

  • grevañ / greviñ / grevout
    grevañ / greviñ / grevout

    v. tr. d. Gréver.

    ●(1499) Ca 100b. Grefaff. g. greuer. ●(c.1500) Cb 100b. Grefaff. g. greuer. ●g. estre grief. b. greuaff. ●(1521) Cc. Greffaff. g. greuer.

    ●(1659) SCger 86a. oppresser, tr. «greui.» ●(1732) GReg 472b. Grever, leser, tourmenter, tr. «Greva. grevout. ppr. grevet. grefa. grefout. ppr. grefet.»

    ►absol.

    ●(1834) SIM 142. an hini en devezo grevet a vez grevet d'e dro.

  • grevañs
    grevañs

    f.

    (1) Peine, chagrin.

    ●(1575) M 2175. Pez spont yen dan eneff, pez leff ha pez greuanç, tr. «Quelle froide épouvante à l'âme, quel pleur, et quel chagrin.» ●(1576) H 11. an amser mat a gra greuancc, tr. « … makes the good time grievous » litté. « makes a grievance of the good time »

    ●(1732) GReg 472b. Grevure, lesion, tr. «Grevançz.» ●(1741) RO 4028. dam poan ha dam greuans. ●(1792) BD 1852. ol vanitte arbet nen de nemert greuuans, tr. «Toute la vanité du monde n'est que fardeau.»

    ●(1834) APD 65. Sellit evel ur grevanç indign an oll dromplerezou a rêr evit prena a uz d'ar priz leal. ●(1877) FHB (3e série) 15(2)/127b. An oll a c'hoar ez euz grevanz er moument-man var gazeten Le Finistère. ●(1877) FHB (3e série) 16/136a. Brud zo ez euz grevanz var eun numero all euz ar gazeten Le Finistère.

    (2) Grièveté.

    ●(1575) M 1895-1896. traou arall / A cresq creff greffanç, dre chanç an Setanç sall, tr. «d'autres choses / Qui augmentent fort la grièveté de la sentence sévère.»

    (3) Kemer grevañs =

    ●(1867) FHB 118/109b. tenna ar votez voulous all ha lakaat anezhi hep kemeret re a c'hrevans.

  • grevek
    grevek

    adj. Plein de pierres.

    ●(1886) RUSq.FB 358a. Pierreux, adj. Plein de pierres, tr. «grévek.»

    ●(1942) VALLsup 89a. (terre) de gravier, tr. «grevek L[éon] (Rusq. à «pierreux»).»

  • grevell
    grevell

    voir gravell

  • greventez
    greventez

    f. Accablement, affliction.

    ●(c.1500) Cb 100b. [grefaff] gal. griefuete. b. greuentez.

    ●(1732) GReg 472b. Grevure, lesion, tr. «grevéntez.»

  • grevet
    grevet

    adj.

    (1) Peiné.

    ●(1530) J p. 59a. Hoz comsou cref am groa greuet / Bet creis an coudet credet huy, tr. «Vos paroles pleine de force me troublent jusqu'au fond du cœur, croyez-le bien.» ●(1575) M 2149. ha creff en groa greffet, tr. «et qui la rend fort peinée.»

    (2) Éreinté, exténué.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) Le mot dérive certainement de l'infinitif greviñ : tuer par l'excès de travail. (...) grevet on gand al labour.

  • grevidigezh
    grevidigezh

    f. Accablement, affliction.

    ●(c.1500) Cb 100b. [grefaff] g. pesanteur / ou grief. b. grefuidiguez.

    ●(1732) GReg 472b. Grevure, lesion, tr. «grevidiguez.»

  • grevus .1
    grevus .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Grave.

    ●(1499) Ca 100b. [grefaff] Jtem hic et hec grauis et hoc / e. g. grif. b. grefus. ●(c.1500) Cb 100b. [grefaff] Jtem grauidicus / a / um. gal. griefues choses disant. bri. nep a lauar traezou greuus. ●(1612) Cnf 19a. an pechet so greffussoch à sé.

    ●(1659) SCger 63b. grief, tr. «grevus.» ●68b. important, tr. «grevus.» ●152a. greffus, tr. «grief.» ●(1732) GReg 19b. Aggraver, rendre plus coupable, tr. «Rènta grevuçzoc'h.» ●470a. Grave, qui est de consequence, tr. «Grevus.»

    ●(1906) KANngalon Eost 189. eur c'hlenved grevuz zoken. ●(1910) MAKE 25. Nebeud a dra a vez awechou kiriek d'ar grevusa traou.

    (2) Adv. Gravement.

    ●(1612) Cnf 19a-b. greffussoch è pech an heny à offancc an Autrou Doué dré auaricc.

  • grevus .2
    grevus .2

    adj. cf. brevus

    (1) Éreintant, exténuant.

    ●(1866) FHB 96/ 347b. ann Ejipsianed a oa deuet pinvidik gant labourou grevuz bugale Israël.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/462. (An Ospital-Kammfroud) Grevuz : adj. – Forme altérée de brevuz : fatigant, éreintant ; eur vicher hrevus eo hounnez.

    (2) Qui demande beaucoup d'effort.

    ●(1919) DBFVsup 29a. gréus, adj., tr. «qui demande beaucoup d'effort.»

    (3) Qui demande beaucoup de nourriture.

    ●(1919) DBFVsup 29a. gréus, adj., tr. «qui demande beaucoup de nourriture.»

    (4) Insatiable.

    ●(1907) VBFV.fb 55a. insatiable, tr. «gréus.»

  • grevusaat
    grevusaat

    v. tr. d. Aggraver.

    ●(1732) GReg 19b. Aggraver, rendre plus coupable, tr. «grevuçzaat. pr. grevuçzeët.»

  • grevusted
    grevusted

    f.

    (1) Gravité.

    ●(1710) IN I 204. ar c'hrevusted eus hor fautou.

    ●(1854) MMM 283. ar c'hrevusdet eus hor pec'hejou. ●(1857) HTB 99. ar grevuzted euz ho fec'hejou. ●(1864) SMM 80. ar c'hrevusdet, an niver hag ar bouez eus hor pec'hejou. ●(1882) BAR 77. o grevusded ar pec'het ! ●(1894) BUZmornik 447. hema a anavezaz dioc'htu ar grevuzded euz he faot.

    ●(1920) MVRO 59/1a. astennadur ha grevusted ar c'hlenved-peultrin en Breiz.

    (2) Fait d'être brisé de fatigue. cf. brevusted.

    ●(1925) BILZ 104. eur bastell eus ar vuhe muchet gant skuizder ha grevusted an izili.

  • grevuster
    grevuster

    m. Gravité.

    ●(1612) Cnf 18b. an pechedou (…) an greffusder à nezo.

    ●(1659) SC 99. ar musur eus ar grevusder ar pec'hedou. ●(1659) SCger 152a. greffusder, tr. «griéueté.»

  • grewiñ
    grewiñ

    v. intr. =

    ●(1970) BAHE 65/45. o komz diwar-benn ur vuoc'h o vonet da halañ, pe stumm da gaout he leue, pe evit bezañ resisoc'h, pa zeu da vezañ anat emañ war halañ ! grewiñ a ra.

  • grez
    grez

    m.

    (1) E grez : à l'époque de.

    ●(1530) J 129. E gres Moyses en deserz, tr. «par Moïse, au désert.»

    ●(1744) L'Arm 258b. jeux Olympiques, tr. «Hoarieu Olimpi, a reaid é gré er Bayannétt.» ●378b. Du temps de Moïse, tr. «É-gré Mòise.» ●(1790) Ismar 277. é græ en Apostolèt. ●(17--) TE 137. é græ er Jugèt.

    ●(1907) BSPD I 26. é gré er roué Hérod. ●(1913) AVIE 219. é gré Noé.

    (2) E grez : à l'époque où.

    ●(1792) HS 130. goudé ur vuhé pure ha réglet, é gré cohein ean e hum abandonnass de fal verhèt.

    (3) E grez kement-se = (?) pendant ce temps-là (?).

    ●(1838) OVD 132. Mæs é gré quement-cé, me guemérou é grat en disprisance e elle donnet d'eign a gaus d'em action.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...