Devri

Recherche 'kri...' : 182 mots trouvés

Page 3 : de krinenn-1 (101) à kristinennan (150) :
  • krinenn .1
    krinenn .1

    f. –où

    I.

    (1) Étendue d’herbe rare.

    (1957) PLBR 103. on ne peut expliquer krinenn, «étendue d’herbe rare» (eur grinenn, grinenna ar zaout, Plozévet) que par un substantif formé sur krin. ●(1960) EVBF i 332. Le long des talus, surtout du talus situé au sud du champ, on laisse souvent une bande large de 4 ou 5 mètres, parce qu'on a constaté que la récolte y est médiocre (manque de soleil, humidité...) ; on y attache en général les vaches. Cette bande se nomme : grinenn, eur hrinenn, pl. grinennou (Ploz[évet] : grinenna ar zaout, faire paître les vaches le long d’un talus, au bord d’une route), grichenn, L’H[ôpital-Camfrout] (grichenna ar zaout).

    (2) Bord non labouré d’un champ.

    (1931) VALL 72b-73a. Bord non labouré d’un champ, tr. «krinenn f.»

    (3) Arbre sec, terrain sec, femme maigre.

    (1876) TDE.BF 378b. Krinenn, s. f., tr. «Ce mot se dit d’un arbre sec et aussi d’une femme sèche et maigre.» ●(1890) MOA 264b. Femme vieille, sèche et maigre, tr. «krinenn, f.»

    (1931) VALL 681a. chose sèche (arbre, femme très maigre, terrain, etc.), tr. «krinenn f.»

    (4) Pâture.

    (1960) EVBF i 331. La terre au repos tire parfois son nom du fait qu’on la met en pâture : (…) grinenn, douar war e hrinenn, région bigoudène (Ploz[évet] grinenn, pâture).

    (5) Douar war e grinenn : terre en jachère.

    (1960) EVBF i 331. La terre au repos tire parfois son nom du fait qu’on la met en pâture : (…) grinenn, douar war e hrinenn, région bigoudène (Ploz[évet] grinenn, pâture).

  • krinenn .2
    krinenn .2

    f. -ed Personne avare.

    (1931) VALL 681a. krinenn f. (au fig. avare). ●(1962) EGRH I 46. krinenn f. -ed, tr. « femme ridée, sèche et avare. »

  • krinennañ
    krinennañ

    v. tr. d. Faire paître sur une étendue d'herbe rare.

    (1957) PLBR 103. on ne peut expliquer krinenn, «étendue d'herbe rare» (eur grinenn, grinenna ar zaout, Plozévet) que par un substantif formé sur krin. ●(1960) EVBF I 332. Le long des talus, surtout du talus situé au sud du champ, on laisse souvent une bande large de 4 ou 5 mètres, parce qu'on a constaté que la récolte y est médiocre (manque de soleil, humidité...) ; on y attache en général les vaches. Cette bande se nomme : grinenn, eur hrinenn, pl. grinennou (Ploz[évet] : grinenna ar zaout, faire paître les vaches le long d'un talus, au bord d'une route), grichenn, L'H[ôpital-Camfrout] (grichenna ar zaout).

  • krinet .1
    krinet .1

    adj.

    I.

    (1) (Visage) fripé, ratatiné.

    (17--) FGab 122. eur gast cos crinet.

    (1867) MGK 63. An hini goz krinet.

    (1925) BILZ 153. krinet e vin ha dislivet.

    (2) (Pomme) ridée, ratatinée.

    (1867) MGK 63. aval krinet.

    (3) Desséché.

    (1890) MOA 214a. Desséché, tr. «Krinet

    II. Krinet evel un aval kozh : voir aval.

  • krinet .2
    krinet .2

    adj. Balaenn grinet : balai de bouleau.

    (1982) MABL II 79. (Lesneven) krinet : ar valaenn grinet : graet gant bezv.

  • krineta
    krineta

    v. intr. Ramasser du bois sec.

    (1931) VALL 681a. ramasser du bois, tr. «krineta

  • krinolin
    krinolin

    s. –où (textile) Crinoline.

    (1838-1866) PRO.tj 184. Tokou seï ru, krinolinou.

  • krip
    krip

    adv. A-grip hag a-grap : (vivre) en grapillant.

    (1954) VAZA 64. bevet em eus bete vremañ a grip hag a grap.

  • krip-ha-krap
    krip-ha-krap

    adv. Juste.

    (1867) FHB 138/270b. m'ar dan d'ar barados / E vezo krip-ha-krap, nouzon ket re penaos.

    (1986) PTGN 95. Eun taol-chañs eo en em gaoud ganto krip-ha-krap just d'ar mare m'edont o vont da china.

  • kripañ
    kripañ

    voir krimpañ

  • kripat
    kripat

    voir krimpañ

  • kripata / kripatat
    kripata / kripatat

    v. intr. Grimper.

    (1982) PBLS 628. (Langoned) kripatad, tr. «grimper.»

  • kripatat
    kripatat

    voir kripata

  • kripisañ
    kripisañ

    v. intr. = (?) Crapahuter (?).

    (1867) FHB 103/402a. En hent franc ive e sao keuz gant hiniennou, hag en em lakeont da gripissa a hed eur venojen voan evit mont d'an hent mad. ●(1867) FHB 143/309b. Ar mul a ioa var lerc'h hag a gripisse ive guella ma c'helle.

  • kripon .1
    kripon .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Décrépit.

    (1732) GReg 19a. Age decrepit, au-dessus de 75. ans, tr. «An oad cripon. an oad crepon.» ●959a. Extrême vieillesse, tr. «Cozny crepon. an oad cripon

    (2) Adv. Kozh-kripon : très vieux, décrépit.

    (1890) MOA 204a. Vieillard décrépit, tr. «koz-kripon

  • kripon .2
    kripon .2

    m. –ed Vieillard.

    (1499) Ca 51a. Cripon. g. veillart decrepite tresancien.

    (1659) SCger 90a. vieux penart, tr. «coz cripon.» ●(c.1718) CHal.ms i. Barbon, uieus barbon, tr. «coh cripon.» ●(1732) GReg 252b. Decrepit, tr. «crepon. p. creponed, créponéyen.» ●(1744) L'Arm 275b. penard, tr. «Cripon.. nétt : Coh criponnétt»

    (1904) LZBg Gwengolo 224. Er geh kripoñned-sé ha n'ou des chet mui nerhig erbet. ●(1904) DBFV 140b. kripon, m. pl. ed, tr. «vieillard décrépit.»

  • kriponerezh
    kriponerezh

    m. Décrépitude.

    (1744) L'Arm 433a. Décrépitude, tr. «Criponnereah. m.»

    (1931) VALL 190a. Décrépitude, tr. «kriponerez m.»

  • krisaat
    krisaat

    v.

    (1) V. intr. Devenir plus dur, plus cruel, plus inhumain.

    (1869) EGB 159. kriaad a ra ous ar bevien, tr. «il devient inhumain à l'égard des pauvres.»

    (1915) HBPR 134. Krisaad a reaz, c'hoaz, an urz var ar seurezed paour. ●(1931) VALL 174b. devenir cruel, tr. «krisaat

    (2) V. tr. d. Rendre plus cruel.

    (1931) VALL 174b. rendre cruel, tr. «krisaat

  • kriset
    kriset

    adj. =

    (1787) BI 115. dùett guet en tuemdér d'en-an, crisset guet en anèoüet d'er gouyan. ●222. ol enn nerhenneu crisset ha percuset guet ur gloèss terrible.

    (1838) OVD 130. crisset ha scournet guet aneouid. ●(1857) GUG 70. Crisset-on guet er frim / Hag er scorn d'er gouyan.

  • krisiañ
    krisiañ

    v. intr. Frissonner.

    (1942) VALLsup 82b. Frissonner, tr. «krisia («Breiz»).

  • krisiñ
    krisiñ

    voir krizañ .1

  • kriskiñ
    kriskiñ

    voir kreskiñ

  • krispenn
    krispenn

    f. –où (géographie) Flanc de côteau.

    (1904) DBFV 140b. krispen, s., tr. «penchant, flanc (er mañé, de la colline) (Bul[éon]).» ●(1942) VALLsup 78b. Flanc de côteau, tr. «krispenn V[annetais] f.»

  • krist
    krist

    m. –ed, –où (religion)

    (1) Christ.

    (1913) AVIE 273. seùel e hrei faus gristed ha faus brofeted.

    (2) par ext. Représentation du Christ.

    (1909) FHAB Gwengolo 279. an Ao. chalouni Le Bail, persoun Guitevede, a vinnig eur C'hrist a zo douget goudeze e procession. ●(1942) DIHU 370/49. éh oè bet lakeit endro arlañné er hristeu barh er mérdieu.

  • Krist
    Krist

    m. Christ.

    (1499) Ca 51a. Crist. g. idem. dieu et homme. ●51b. g. crist ayez mercy de nous b. crist haz uez trugarez ouzimp.

  • kristal .1
    kristal .1

    m. Cristal.

    (1499) Ca 51b. Cristal. g. cristail. ●(1633) Nom 253a. Crystallus, vel crystallum : crystal : cristal. ●(1650) Nlou 140. quen fin ha mistr ha cristal, tr. «aussi élégamment fine que le cristal.»

    (17--) TE 478. liguêrnus èl cristal. ●(17--) VO 43. deur sclær èl cristal. ●(17--) EN 417. quair evel ar hristal, tr. «belle comme le cristal.»

    (1835) AMV 62. brillantoc'h eguet ar c'hristal. ●(1888) SBI II 140. ma gwerenn gristal, tr. «mon verre de cristal.»

  • kristal .2
    kristal .2

    m. (médecine) Clystère.

    (1633) Nom 177b. Clyster, clysterium : clistere : clistær, cristal. ●Clyster oricularius : syringue : an siring euit reiff vr cristal.

  • kristen .1
    kristen .1

    adj.

    (1) Attr./Épith. Chrétien.

    (c.1680) NG 24. pehour crichan.

    (1821) SST iv. ranteleh crechein merbet. ●(1857) LVH 170. er penn-lézen reihan a gomportemant créchen mab dén.

    (1903) MBJJ 90. ar re vuzulmad hag ar re gristen.

    (2) Adv. Chrétiennement.

    (1913) KANNgwital 122/229. Barnerien (...) a zo bet (...) torret var zigarez e felle dezho mont d'an oferen ha sevel kristen ho bugale. ●(1917) KANNgwital 170/193. Ra vezo savet ar vugale mad ha kristen.

  • kristen .2
    kristen .2

    m. –ion

    (1) Chrétien.

    (1499) Ca 51b. Cristen. g. crestien. ●(1576) Cath p. 5. hac ez caffas vn nombre bras a christenyen, tr. «Et ell trouva un grand nombre de chrétiens.» ●15. gand an chrestenyen, tr. «par les chrétiens.» ●(1612) Cnf 22. an guir Christenyen.

    (1659) SCger 26a. chrestien, tr. «Christen p. Christenien.» ●(c.1680) NG 571. guir chrichenion. ●(1732) GReg 167b. Chretien, tr. «Cristen. p. cristényen. Van[netois] cristeen. p. cristenyon, cristenyan. crechen. p. yon. crichen. p. yon. crichan. p. yon

    (1821) SST ii. er Grechenion quer clous el er Juivet. ●153. permettet d'ur hrechein. ●(1880) SAB 43. peb christen pe christenez.

    (1911) BUAZperrot 386. eur zoudard koz hag eur c'hristen mat a zen.

    (2) Kristen bihanboaz : chrétien de peu de foi.

    (1732) GReg 167b. Chrétien à gros grains, tr. «Cristen bihan-boaz

    (3) [empl. comme pron. ind.] Personne.

    (1732) GReg 864b. Pas un seul, pas la moindre personne, tr. «cristen

    (1908) KMAF 79. Kristen ne glevas morse a belec'h e teuas.

    (4) Homme, être humain.

    (1575) M 2414. pez languis da cristen, tr. «quel tourment pour un chrétien !»

    (1942) DADO 11. Amañ, ouz taol, e fell d’in mandrouilhat va zamm boued, evel ar gristenien-all.

    (5) Blason populaire : surnom des habitants de Quistinic (recueilli à Melrand).

    (1911) DIHU 72/271. Foèuerion Melrand e zou anaùet é Breih abéh. Guillom é Livr el labourér, e gonz ag ur minour El en dud a Velrand glorius ha foèuour. Laret e vé hoah – A ven é ous-te ?A Velrand, malloh ru ! Ne huélet ket doh men bouton kov ! Gueharal péchans é Melrand é oé brasoh er bouton bras e vezé lakeit ar el lavregér aveit é léh aral. Nen dé ket rah : Rèvreu plat e hrér anehé eùé. Tud Kistinig ha ré Melrand n'hellant ket um bakein a féson. « Nen doh ket hui badéet, nen doh meit krechañned » e lar ré Melrand de ré Kistinig. (É Kistinig é larér krechan é léh kristen). Ré Kistinig e reskond : Foèuerion Melrandiz / Rèvreu plat Melrandiz / Skarhet hou kauh ag en iliz. Ha ré Melrand aben kaer : Ré Kistinig / Za korv dehé rauk isprid !

  • kristenaat
    kristenaat

    v. tr. d. Rendre plus chrétien.

    (1923) FHAB Du 406. da gristenaat ha da binvidikaat muioc'h-mui e eskopti.

  • kristenadenn
    kristenadenn

    f. –où Baptême.

    (1941) FHAB Meurzh/Ebrel 35. (Skrignag) Kristenadenn = eur vadiziant : «Eur gristenadenn a zo fenoz !»

  • kristenadur
    kristenadur

    m. –ioù (religion) Ondoiement.

    (1931) VALL 512b. Ondoiement, baptème sans cérémonie, tr. «kristenadur m.»

  • kristenaj
    kristenaj

    f.

    (1) Chrétienté.

    (1866) HSH 107. ar guær gapital eus ar gristenach.

    (2) Christianisme.

    (1872) ROU 58. Christianisme, tr. «Christenach.» ●(1877) BSA 92. adversour d'ar gristenach !

  • kristenañ / kristeniñ
    kristenañ / kristeniñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Christianiser.

    (1910) MBJL 153. ne baouezas ar visionerien a galon deut eus bro gatolik Frans da labourat eus o gwellan evit kristeni ha sevenaat an dud hanter oue. ●(1911) BUAZperrot 75. labouret da ugent vloaz bennak da gristena e eskopti. ●(1922) FHAB Mezheven 164. Iwerzoniz o deus kristenet meur a vro.

    (2) par ext. Baptiser, ondoyer.

    (1732) GReg 674a. Ondoïer, bâtiser, sans faire les ceremonies, tr. «Christena, ou, christeni. ppr. christenet. Van[netois] chrichenyeiñ.» ●(1744) L'Arm 25b. Ondoïer, tr. «Crecheniein

    (18--) SAQ I 68. kristena a ra ar c'hrouadur.

    (1903) MBJJ 310. da gristeni kazi an holl dud vraz. ●(1908) FHAB Gwengolo 259. poania da gristena o pugale. ●(1913) PRPR 12. An aotrou Ar Bloaz, person Poullaouen, eo a zeuaz an de-se d'ar Min da gristeni ar bugel. Ar vadiziant n'he devoa lec'h nemed nao miz goude.

    II. V. pron. réfl. En em gristeniñ : se christianiser.

    (1920) MVRO 41/1a. e keit ha ma oa Breizis oc'h en em gristeni.

  • kristenez
    kristenez

    f. –ed Chrétienne.

    (1499) Ca 51b. g. crestienne. b. cristenes.

    (1732) GReg 167b. Chretienne, tr. «Cristenès. p. cristenesed.» ●(17--) TE 28. er mèrhèt crechénezèt.

    (1878) EKG II 216. eur gristenez vad. ●(1880) SAB 43. peb christen pe christenez. ●(1894) BUZmornik 785. mes hi a ioa kristenez hag eur gristenez devot.

    (1907) PERS 251. da veza kristenez. ●(1921) BUFA 86. ur guir grechénez.

  • kristenezh
    kristenezh

    f.

    (1) Chrétienté, ensemble des pays, des peuples chrétiens.

    (1499) Ca 51b. g. crestiente. b. cristenez.

    (1659) SCger 26a. Chrestienté, tr. «Christenez.» ●139b. cristenez, tr. «chrétienté.» ●(1732) GReg 167b. Chrétienté, tout le païs habité par les Chrétiens, tr. «Cristenez. ar gristenéz. Van[netois] Cricheneh. er gricheneh

    (1821) SST v. er lezen a grecheneah.

    (2) Région, pays gagné au christianisme.

    (1844) LZBg 2l blezad-1 lodenn 40. chommet tri mis ér grechéneah-vras a Vau-no.

    (1909) LZBt Du 8. Kristenez Rochi, an hini gosa deuz Shikok, a zo ennhi, eun niver braz a gristenien.

  • kristeniaj
    kristeniaj

    f. –où Région, pays gagné au christianisme.

    (1914) LZBl Mae 412. En eur gristeniach all, an tad Zylmans 'oa merzeriet evel an Tad Abbeloos.

  • kristeniezh / kristenezh
    kristeniezh / kristenezh

    f. Christianisme.

    (1732) GReg 167b. Christianisme, la Doctrine de Jesus-Christ, la Foi, la Religion Chrétienne, tr. «Christenyez.» ●(1744) L'Arm 14a. Apostasie, tr. «Désertereah ag er Gricheineah.» ●(1792) BD 992. lesen ar gristenes, tr. «la loi de la chrétienté.»

    (1831) RDU 53. tout-a-fæt é requin d'er péh e lar hag e oulen guenemb er grecheneah. ●(1880) SAB 37. Arius, an den fall, a oa o clasc digristena ar vro, cass ar gristeniaz da fall.

    (1901) LZBg 59 blezad-4e lodenn 205. er fé a grecheneh...

  • kristeniñ
    kristeniñ

    voir kristenañ

  • kristeniri
    kristeniri

    f. Dilhad kristeniri : habits sacerdotaux.

    (1974) YABA 27.04. adal ma vehent get ou surpelis pe ou dilhad kristeneri.

  • Kristian
    Kristian

    n. pr. Christian.

    (1633) Nom 283a-b. Libitinarius, bustuarius : fossoyeur : vnan á graf an bezyou, eguis cristian an dour.

  • kristilh / gristilh
    kristilh / gristilh

    m.

    (1) Rire.

    (1766) MM 567. mes oum’er c’hoarz, oumer c’hristilh.

    (2) Hennissement.

    (1962) EGRH I 46. kristilh m., tr. « hennissement. » ●gant g e L[operc’hed] D[irinonn].

  • kristilhadeg / gristilhadeg
    kristilhadeg / gristilhadeg

    f. Hennissement collectif.

    (1931) VALL 357b. Hennissement, tr. «kristilhadeg f.» ●(1962) EGRH I 46. gant g e L[operc’hed] D[irinonn].

  • kristilhadenn / gristilhadenn
    kristilhadenn / gristilhadenn

    f. –où Hennissement.

    (1732) GReg 490b. Hennissement, le cri des chevaux, tr. «gristilhadenn

    (1931) VALL 357b. Hennissement, tr. «kristilhadenn f.» ●(1962) EGRH I 46. gant g e L[operc’hed] D[irinonn].

  • kristilhañ
    kristilhañ

    voir kristilhat

  • kristilhat / kristilhañ / gristilhat
    kristilhat / kristilhañ / gristilhat

    v. intr.

    (1) Hennir.

    (1659) SCger 65a. hannir, tr. «gristillat.» ●(1732) GReg 490b. Hennir, tr. «gristilhat

    (2) Rire aux éclats.

    (1752) PEll 185 : cristilla : en Léon, on le dit d'un homme qui rit avec éclat. ●(17--) FG II 28. Merc'h a c'houezeck bloas a gristill diaouleck var an den.

  • kristilher / gristilher
    kristilher / gristilher

    m. -ien (Cheval) qui hennit beaucoup.

    (1962) EGRH I 46. kristilher m. -ien, tr. « (cheval) qui hennit beaucoup. » ●gant g e L[operc’hed] D[irinonn].

  • kristilherezh
    kristilherezh

    m. Hennissement.

    (1931) VALL 357b. Hennissement, tr. «kristilherez m.»

  • kristinenn
    kristinenn

    f. Ricochet.

    (1909) BROU 219. (Eusa) Kristinen Ce mot, et le verbe kristinenna, se disent aussi des ricochets qu'on fait en lançant un objet sur l'eau.

  • kristinennañ
    kristinennañ

    v. Faire des ricochets.

    (1909) BROU 219. (Eusa) Kristinen Ce mot, et le verbe kristinenna, se disent aussi des ricochets qu'on fait en lançant un objet sur l'eau.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...