Devri

Recherche 'b...' : 5779 mots trouvés

Page 68 : de bord-all (3351) à borodet (3400) :
  • Bord-all
    Bord-all

    n. de l. [désigne des lieux divers] Presquîle de Plougrescant.

    (1928) CONS 275. Beza a oa dioute e seiz parrez Gourenez Lezardre, ha zoken er « Bord-all » da laret eo en Plouvouskan, hag holl e oant pinvidik.

  • bordad
    bordad

    m. –où

    (1) Bord d'un vêtement.

    (1872) ROU 57. Ur bordad eus e zae, tr. «une partie du bord de sa robe.»

    (2) Bord d'un endroit.

    (1872) ROU 57. Ur bordad euz ar barrez, tr. «une partie de la paroisse, ou des paroissiens situés sur la lisière, aux extrémités.»

  • bordaj
    bordaj

    m. (marine) Bordé.

    (1979) VSDZ 6. (Douarnenez) Ni 'ziviz tout hom bourdaj tre pemp deus al laez tout penn-da-benn , tr. (p. 175) «Nous divisons notre bordé en cinq en partant du haut.» ●11. Setu 't eus ar bordaj er-maez hag ar vegaj e diabarzh, tr. (p. 180) «Tu as donc le bordé à l'extérieur et le vaigrage à l'intérieur.»

  • bordajenn
    bordajenn

    f. –où (marine) Virure.

    (1978) BZNZ 78. (Lilia-Plougernev) Ne met e vez ur vourdachenn ganto o ruilh ar vein war hounnezh an tamm bourdachenn-se d'ober ar choser. ●(1979) VSDZ 6. (Douarnenez) Ar glozenn eo ar vordajenn diwezhañ a vez lakaet e-plas, tr. (p. 175) «La parclose est la dernière virure de bordé que tu places.»

  • bordajiñ
    bordajiñ

    v. tr. d. (marine) Border (un bateau), faire le bordé.

    (1979) VSDZ 10. (Douarnenez) vie komañset bordachiñ, tre an traoñ da gentañ, tr. (p. 179) «On commençait le bordé par le bas.»

  • Bordalliz
    Bordalliz

    pl. (blason populaire) Habitants des rives du Trieux.

    (1990) SKVR 18/62a. Quand il y avait une fête à Plouec, on s'attendait au Pont de Quintin (aujourd'hui détruit), pour se battre. On se jetait des cailloux d'un côté à l'autre de la rivière, on s'insultait : ceux de Plouec disaient : Sant-Klevis, tud a lorc'h / Neuint ket un tour da lakaat d'o c'hloc'h. (...) La réplique de Saint-Clet ne se faisait pas attendre : Bordalis krouget, tud ingrat / Lakaat o chas da chareat / Da chareat kanab da sec'hañ, / D'ober kerdenn d'o krougañ. (sic).

  • bordañ / bordiñ
    bordañ / bordiñ

    v. tr. d.

    (1) (marine) Border.

    (1978) BZNZ 36. (Lilia-Plougernev) neuze e rankes bordañ da lien, evit dalc'her muioc'h a-benn d'an avel.

    (2) absol. =

    (1978) PLVB 57. un dehouiad hag ur c'hleiziad o vordañ [ar goloeg].

    (3) Border.

    (1659) SCger 15b. border, tr. «borda.» ●(1744) L'Arm 33b. Border un habit, un chapeau, tr. «Bordein

    (1904) DBFV 26b. bordein, v. a., tr. «border.»

    (4) Galonner.

    (1744) L'Arm 169b. Galoner, tr. «Bordein

    (1904) DBFV 26b. bordein, v. a., tr. «galonner.»

  • borde
    borde

    m. (marine) Bordée d'un navire.

    (1744) L'Arm 33b. Bordée, tr. «Bordé. m.»

    (1904) DBFV 26b. bordé, tr. «bordée d'un navire.»

  • bordead
    bordead

    m. –où

    I. (marine)

    (1) Bordée de coups de canon.

    (c.1825-1830) AJC 182. a nemed a vordeadou na elemb mond nos dé. ●(1876) TDE.BF 62b. Bordead, s. m., tr. «Bordée ou décharge simultanée des canons d'un navire ; pl. ou. »

    (2) Bordée d'un navire qui louvoie.

    (1876) TDE.BF 62b. Bordead, s. m., tr. «bordée d'un navire qui louvoye ; pl. ou. »

    II. fam. Bordée, java.

    (1874) FHB 485/119b. va zad ha me a chome peurliesa var al lestr pa zea ar re all d'an douar da ober ho bordeat. ●(1874) FHB 486/127b. ar bordeadou en doa tennet du-ze en Amerik.

  • bordeal
    bordeal

    v. intr. Louvoyer.

    (1970) GSBG 243. (Groe) bordeja:l, tr. «louvoyer.»

  • bordel
    bordel

    f. –où, bordili Bordel.

    (1499) Ca 24a. Bordell. g. bordeau. l. hoc lupanar / aris. ●(c.1500) Cb 87b. [fornication] Jtem cest bordeau. bri. bordell. ●(c.1500) Cb. Placenn commun. gal. place publique. l. hoc theatrum / tri. Jtem. cest bordel. b. idem.

    (1659) SCger 15b. bordeau, tr. «bordel, p. iou.» ●(1732) GReg 104a. Bordel, lieu de débauche, tr. «Bordell. p. bordellou.» ●(1744) L'Arm 33b. Bordel, tr. «Bordeell.. eu. f.» ●(17--) EN 16. neur vordel benac, tr. «en quelque bordel.» ●2794. heman vige guechal nos a de er vordel, tr. «celui-ci était autrefois nuit et jour au bordel.»

    (1974) SKVT III 22. Ha dic'houbañ 'ri, pezh-teil dastumet e bordilli Brest !

  • bordeler
    bordeler

    m. –ion

    I.

    (1) Bordelier, homme qui fréquente les bordels.

    (1499) Ca 24a. Bordeller. g. frequentant bordell.

    (1687) MArtin 3. Gant Merc'het fal bordelerien. ●(1732) GReg 246a. Debauché, addonné aux plaisirs deshonnêtes, tr. «bordeller. p. bordelléryen.» ●(17--) EN 1623. dar hos bordeler cos, tr. à ce vieux bordelier.» ●2339. goud ouses, bordeler, pifa sou croc enoud ? tr. «sais-tu, bordelier, qui a la main sur toi ?»

    (2) Bordelier, tenancier de bordel.

    (1499) Ca 24a. Bordeller. g. frequentant bordell. ●(c.1500) Cb 27b. Bordeller. g. frequentant bordeau.

    (3) Débauché.

    (1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Borbeller, (lire : bordeller) paotr a ren buhez fall.

    (4) Homme qui fait beaucoup de bruit, de bordel.

    (1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Borbeller, (lire : bordeller) paotr a ra kalz trouz.

    II. Bordeler evel ur c'hi : voir ki.

  • bordelerez
    bordelerez

    f. –ed

    (1) Femme débauchée.

    (1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Borbellerez (lire : bordellerez) plac'h a ren buhez fall.

    (2) Femme qui fait beaucoup de bruit, de bordel.

    (1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Borbellerez (lire : bordellerez) plac'h a ra kalz trouz.

  • bordelerezh
    bordelerezh

    m. Débauche.

    (1792) BD 4860. gant ho pordeleres, tr. «avec votre débauche.»

    (1847) MDM 195. An dibaucherez gand ar merc'hed, pe oud taol, pe er jeu, pe en evach a daol pround an den en direol eus ar bordellerez.

  • bordenn
    bordenn

    f. –où

    (1) Bord (d'une route, de mer, etc.).

    (1723) CHal 21. Bordenë ën aut, tr. «le Rivage.» ●(1744) L’Arm 33b. Etre au bord, tr. «Boud ar er vordeenn.» ●(c.1785) VO 45. ar vordèn ur riviér. ●(1787) PT 39. ur parc bihan ar vordèn en hènt bras. ●(17--) TE 65. ar vordèn en Nil.

    (1829) CNG 33. lédandæt hemb borden. ●(1857) GUG 76. Ar vorden en tan éternel. ●(1861) JEI 75. betag hou tougue de draquellat hemb arsàu ar vorden en abim. (1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 143. ar vorden boquedec en Ourougourou.

    (1907) BSPD I 26. ar borden er Jourdén. ●(1985) ADEM 89. (An Arradon) e bordenn ar mor.

    (2) Bord (d'une surface).

    (1790) MG 186. er bordenneu a nehi. [ur bilig].

    (3) Margelle.

    (1876) TDE.BF 62b. Bordenn, s. f., tr. «Margelle d'un puits.»

  • borderezh
    borderezh

    m. Bordure.

    (1904) DBFV 26b. bordereh, tr. «bordure.»

  • borderezhiñ
    borderezhiñ

    v. tr. d. Encadrer (un tableau).

    (1744) L'Arm 436b. Embordurer, tr. «Bordereahein

    (1904) DBFV 26b. bordereahein, v. a., tr. «embordurer (l'A.).»

  • bordet
    bordet

    adj. (en plt d'un vêtement)

    (1) Bordé.

    (1856) VNA 184-185. sa jupe est bordée d'une frange, tr. «bordet-é hé broh guet pen-pill.»

    (2) Qui a une lisière.

    (1869) FHB 255/366b. he rokeden bordet, hag he roched dantelezet.

    (3) Galonné.

    (1744) L'Arm 169b. A-huêrço enn toque bordétt, / D'é Bêrson enn-dèss commandétt ; / Ha laqueitt-mé doh er séyenn, / Mena sennte d'hi Gorhiaimenn.

  • bordeür
    bordeür

    s. Bordure.

    (1464) Cms (d’après GMB 74). Bordeur, bordure. ●(1633) Nom 108a. Mæander : bordure d’habillement entortillée : bordeür habidou ourlet hac antortillet.

    (1872) ROU 76a. Bordure, tr. «Bordeür

  • bordezon
    bordezon

    f. Salade de cuir (sorte de casque).

    (1633) Nom 183b. Cudo : sallade de cuir : an bordesoun pe saladen lezr an lem.

  • bordik
    bordik

    adv. & prép.

    I. Adv.

    (1) Environ.

    (1874) FHB 517/386b. ar c'horf en doa bordic c'houec'h troatad.

    (2) Loc. adv. War vordik : environ.

    (1869) FHB 206/396b-397a. var bordic daou vil pemp kand. ●(18--) SAQ II 273. brema 'zo var bordik kant vloaz.

    (1934) PONT 187. Eugeni Pioger e doa war bordik trizek vloaz.

    II. Prép. À côté.

    (1952) LLMM 31/57. (Douarnenez) Bordig : e-kichen. An dra-se zo bordig an Amerik.

  • bordilh
    bordilh

    f. & adv.

    (1) F. Grouillement, pullulement, multitude.

    (1927) GERI.Ern 58. bordilh f., tr. «Multitude, encombrement.» ●(1929) SVBV 79. Ar vordilh a c'houibu hon debre.

    (2) Adv. A-vordilh : en grand nombre.

    (1914) KZVr 66 - 07/06/14. A-vordilh, tr. «en grand nombre, innombrablement : qui pullule, Milin.» ●(1927) GERI.Ern 32. a-vordilh adj. et adv., tr. «Qui pullule ; en grand nombre.» ●(1931) VALL 596b. à profusion, en grande abondance, tr. «a-vordilh.» ●603b. qui pullule, tr. «a-vordilh

  • bordilhañ
    bordilhañ

    v.

    (1) V. intr. Grouiller, pulluler.

    (1876) TDE.BF 62b. Bordilla, v. n., tr. «Fourmiller, être en grand nombre.»

    (1927) GERI.Ern 58. bordilha v. n., tr. «fourmiller, pulluler.» ●(1929) SVBV 112. c'houibu terziennus o vordilha a-us ha tro-dro d'ezo. ●(1931) VALL 603b. Pulluler, tr. «bordilha L[éon].» ●(1957) AMAH 189. unan eus ar standilhoned o vordilhañ en-dro dezhañ.

    (2) V. tr. d. [au passif] Bezañ bordilhet gant : grouiller, fourmiller de, être infesté, truffé, cousu de.

    (1985) AMRZ 146. Ar brezoneg anezañ a-vad a oa fall-du, gand e-leiz a heriou galleg : bordillet e oa ganto.

  • bordiñ
    bordiñ

    voir bordañ

  • bordur
    bordur

    f. –ioù Bordure.

    (1499) Ca 24a. Bordur. g. bordeure.

    (1659) SCger 15b. bordure, tr. «bordur

  • borei
    borei

    m. –où (pêche) Casier, nasse.

    (1904) DBFV 26b. borei, s. pl. boreieu, tr. «casier, nasse.» ●(1934) BRUS 282. Un casier, tr. «ur borei –eu

  • borgnell
    borgnell

    f. –ezed Borgnesse, femme borgne

    (1744) L'Arm 33b. Borgne (au féminin), tr. «Borgneell.. lézétt : Borrigneell.. lézétt. f.»

    (1878) BAY 14. Borignel, tr. «Borgne.»

    (1903) EGBV 25. Katelin e zou drouk èl ur vorignel. ●(1904) DBFV 27a. borgnel, borignel, pl. –ézed, tr. «borgne.» ●(1927) GERI.Ern 58. born m., tr. «borgne, pl. ed, eien ; f. bornez, V[annetais] bor(i)gnell, pl. –llézed

  • borgnez
    borgnez

    f. –ed Borgnesse.

    (1910) EGBT 43. Katel a zo drouk 'vel eur vorgnez.

  • borgnon
    borgnon

    interj.

    (1) 'Kre mil borgnon =

    (1923) KNOL 29. Kre mil borgnon ! eme Ian. Hen-ma zo butun gantan avad. ●38. Kre mil borgnon ! Me zo 'vont. ●40. Kré mil borgnon ! Kement-se dioc'htu, eme Yann en eur vousc'hoarzin hag en eur anaout an aotrou Baro-hir.

    (2) Non de mil borgnon =

    (1923) KNOL 41. Peoc'h ! nom de mil borgnon !

  • borignal
    borignal

    voir bornañ

  • borignell
    borignell

    voir borgnell

  • borlok
    borlok

    m. (marine) Renfort de toletière.

    (1978) ARVA I 42. Borlok, tr. «renfort de toletière.» ●(1979) HYZH 127-128-129/14. (Douarnenez) a vie lakaet un tamm planken aze, da ramañs an traou, petra, er gourivin… ma 't eus c'hoant, da ramañs ar borlok. ●37. Aze welez an takijoù hag ar borlok… ●(1979) VSDZ 14-15. (Douarnenez) ha te 'ramañse tout ar borlok, an takejoù, an damichen aze er gourivin, tr. (p. 183) «ce qui formait une petite cache où l'on pouvait ranger les tolets, les chaumards, les dames.»

  • borloket
    borloket

    adj. =

    (1978) ARVA I 112. grand largue / vent arrière : borloket ou mizan e maez. (…) Par bonne brise, la misaine ainsi gréée étale toute sa surface, se gonfle comme un sac et acquiert une efficacité propulsive très accrue. Une chaloupe dont la voilure est ainsi établie est dite borloket. ●(1998) TMNO. Pa vezo da di o krenañ dre volontez ar vrezel / 'vel ma ra ar vatimant borloket er moravel.

  • born .1
    born .1

    adj.

    I. Borgne.

    (1499) Ca 24a. Born. g. boringne qui na que vng oeil. ●(1580) G 934. hac y rust ha dall eval born, tr. «Etant rudes, aveuglés, comme borgnes.»

    (1659) SCger 15b. borgne, tr. «born.» ●(1790) MG 335. Er-ré borin.

    (1847) MDM 374. Ne vezo ked da vihana an dud dall pe vorn ?

    (1904) DBFV 27a. borign, borgn, born, borin, adj., tr. «borgne.» ●(1927) GERI.Ern 58. born adj., tr. «Borgne.»

    II. Sens fig.

    (1) Dénué de sens.

    (1732) GReg 202b. Contes de vieilles, tr. «conchennou born

    (1870) FHB 307/363a. hag e reaz outhan ar goulen born-ma : (...).

    (1904) DBFV 27a. histoér borgn tr. «histoire inventée, conte.» ●(1927) GERI.Ern 58. born adj., tr. «(histoire) à dormir debout.» ●(1950) KROB 22/13. koñjou born tennet eus ho kelorn.

    (2) Hent born : petit chemin entre deux haies.

    (1904) DBFV 27a. hent borgn, tr. «petit chemin entre deux haies.» ●(1927) GERI.Ern 58. hent bor(i)gn V[annetais], tr. «petit chemin entre deux haies.»

    (3) Toull born : bouge, cabaret mal famé.

    (1909) BOBL 03 juillet 236/1b. na vije ken gwellet o tremen nozveziou en toullou born.

    (4) Ur born : impression donnée par un arc-en-ciel.

    (1977) TDBP II 55. Er beure-mañ em-eus gwelet a-geñver da Vilio eur born, med ne oa ket fuloret. ●note Jules Gros : "Ce mot born désigne une petite portion d'arc-en-ciel, d'une couleur pâle en général, reposant sur l'horizon et donnant très vaguement l'impression d'un œil, d'où son nom."

    III.

    (1) Trokañ ar marc'h born gant ar marc'h dall : voir marc'h.

    (2) Batouilhat evel piged born : voir pig.

    (3) Tennañ koñchoù born eus e gelorn : voir koñchenn.

  • born .2
    born .2

    m. –ed

    (1) Personne borgne.

    (1744) L'Arm 33b. Borgne, tr. «Borrign.. nétt. m.»

    (1878) SVE 142 §912. Kamm, luch, tort ha born, / A zo ganet diwar ar c'horn, tr. «Boiteux, bigles, bossus et borgnes / Sous le croissant son nés.»

    (1904) DBFV 27a. borign, borgn, born, borin, s.m. pl. ed, tr. «borgne.» ●(1927) GERI.Ern 58. born m., tr. «borgne, pl. ed, eien

    (2) enfant. Fañch ar Born : le marchand de sable.

    (1931) VALL 228b. envie de dormir, tr. «fam. aux enfants Fañch-ar-Born

  • born .3
    born .3

    m. –ed, –ioù, berniel

    I. (jeu) As aux cartes, aux dés.

    (1732) GReg 54b-55a. As, carte, ou face de dez marquée d’un seul point, tr. «Ur born p. borned.» ●(17--) BMa 1497. Guenin eman ar born map cast loué, tr. «Moi, j’ai l’as, fils de putain nigaud.» ●1523. a ré en deus bornio, tr. «ceux qui ont des as.»

    (1931) VALL 39a. As, tr. «born m. pl. berniel.» ●(1933) KANNkerzevod 75/9. ar born treflez var he skouarn glei, ar born pikez var he skouarn deou.

    II. Du evel ur born pikez : voir pikez.

  • born-buzhug
    born-buzhug

    m. (ornithologie) Rouge-gorge.

    (1920) FHAB C'hwevrer 241. Ar born-buzug, darn a lavar ar voc'h-ruzig : le rouge-gorge. ●(1962) TDBP II 55. Eur born-buzug, tr. «un rouge-gorge (P[lou]m[a]g[oar].)»

  • bornal
    bornal

    adj. Bornal, qui sert de borne.

    (1633) Nom 96a. Arbor terminalis vel finalis : arbre assis ès bornes : vn guezen á vez plantet en fin an douarou, guezen bornal.

  • bornañ / borniañ / bornial
    bornañ / borniañ / bornial

    v. tr. d. Éborgner.

    (1744) L'Arm 33b. Rendre borgne, tr. «Borgnal

    (1872) ROU 76a. Borgner, tr. «Borna ou bornia ; borgna.» ●(1878) EKG II 18. Hennez (...) en deuz va bornet-me.

    (1904) DBFV 27a. borgnal, borignal, –gnein, v. a., tr. «éborgner, rendre borgne.» ●(1963) LLMM 99/264. ma veze darbet dezho da bep mare borniañ ur c’heneil bennak pe grennañ e fri dezhañ.

  • bornet
    bornet

    adj. Éborgné.

    (1908) PIGO II 144. Mont a refont d'ar gêr, bornet, monset, kammet, mac'hagnet.

  • bornez
    bornez

    f. –ed Femme borgne.

    (1738) GGreg 41. bornès p. bornesed, tr. «borgnesse.»

    (1927) GERI.Ern 58. born m., tr. «borgne, pl. ed, eien ; f. bornez

  • bornial
    bornial

    voir bornañ

  • borniañ
    borniañ

    voir bornañ

  • bornig
    bornig

    s.

    (1) Reiñ bornig : assoupir.

    (1904) DBFV 27a. rein bornig, tr. «assoupir (Gr.).»

    (2) Bezañ krog ar bornig en ub. : avoir envie de dormir.

    (1995) EIGV 51 (L) Yann-Vadezour Lagadeg. Ne oa grik ebed ganto, ar bornig a oa krog enno.

  • borod .1
    borod .1

    m. –ed Radoteur.

    (1869) FHB 240/246a. kals anezho ne dint nemet boroded o klask d'eski d'a bep unan ar pez ne ouzont ket ho unan.

  • borod .2
    borod .2

    m. –où Radotage.

    (1876) TDE.BF 62b. borod, s. m. C[ornouaille], tr. «Radotage pl. ou

    (1931) VALL 633a. Redites continuelles, radotage, tr. «borod m.»

  • boroder
    boroder

    m. –ion Radoteur.

    (1876) TDE.BF 62b. boroder, s. m. C[ornouaille], tr. «Radoteur ; pl. ien

  • boroderez
    boroderez

    f. –ed Radoteuse.

    (1866) BOM 102. Kerz gand da hent, boroderes, / Ha zerr da vek louz, ma hellez ! ●(1876) TDE.BF 62b. boroderez, s. f. C[ornouaille], tr. «Radoteur ; pl. ed

  • boroderezh
    boroderezh

    m. Radotage.

    (1931) VALL 633a. Redites continuelles, radotage, tr. «boroderez m.»

  • borodet
    borodet

    adj. = (?).

    (18--) MILg 267. koz intaon bolodet.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...