Devri

Recherche 'dre...' : 175 mots trouvés

Page 1 : de dre-der (1) à dreineg-1 (50) :
  • dre / der
    dre / der

    prép., adv. & conj.

    I. Prép.

    (1) Par.

    ●(1499) Ca 72a. Dre. g. par.

    ●(c.1680) NG 279. Tremin dre men douar. ●316. Dait tre aman aré.

    (2) Par (le moyen de).

    ●(1916) LIKA 21. (Groe) deit dar en hent-houarn.

    (3) Dre e anv : de son nom.

    ●(1924) LZMR 7. An tad koz, Kaou dre e ano.

    (4) Dre e gousk : en dormant, pendant son sommeil.

    ●(1766) MM 426. penaos dré ôcousq emoc'hu.

    ●(1868) KMM 125-126. ma lavare dre e c'housk epad an noz ar pez e devize lenned epad an deiz.

    ●(1906) BOBL 20 janvier 70/2c. o klem dre e gousk hag oc'h alteri. ●(1924) LZMR 24. Dre e gousk en doa gwelet an den maro. ●(1928) BFSA 67. e welas Fransez, dre e gousk, eur wezenn balmez.

    (5) De.

    ●(1936) LVPR 71. An dud ne gredent ket bale, dre an noz.

    (6) Bezañ dre e sistr : avoir bu trop de cidre, être ivre.

    ●(1957) BRUD 2/84. mez «dre e sidr» e oa, ha setu noa ket toud e nerz anezañ.

    (7) Drezañ e-unan : pur, non-mélangé, nature.

    ●(1868) FHB 191/278b. oc'h hen efa dreizhan he unan [ar guin ardant]. ●(1872) ROU 103a. Simple, non composé, non mélangé, tr. «dreiza e-unan.»

    ●(1912) FHAB Kerzu 376. al lêz dreizañ e unan a vir ouzoc'h da vont var veaz. (...) e c'hellit eva gwin dreizan e unan pe dour win hebken. ●(1962) TDBP I 150. Amañ ne vez ket evet a zour sklêr dreizañ e-unan, tr. «ici on ne boit pas d'eau claire par elle-même (pure, sans addition d'autre chose.»

    (8) Par, à.

    ●(1870) KTB.ms 15 p 130. pignad a ra war he dremedar pehini a ree seiz lew dre heur.

    (9) (cuisine) Au, à la.

    ●(1557) B I 43. Vn souben dren pebr, tr. «une soupe au poivre.»

    ●(1937) DIHU 312/274. krampoeh dré leah.

    (10) =

    ●(1878) EKG II 77. ma lavare d'ezho, dre he daol lagad : Deuit-ta breman adarre da ober poan d'am mestr-me.

    (11) Sur.

    ●(1866) FHB 55/24b. nemet eur beacher dre bemzeg million. ●(1866) FHB 73/162a. unan dre bevar.

    (12) Dre bep : tous les.

    ●(1906) BOBL 10 mars 77/2e. unan dre pep dek.

    (13) (marine) Bezañ an eil dre egile : être alignés (en plt d'amers).

    ●(1925) BILZ 109. ar vag a dostae ouz ar merkou. (…) Ha koulskoude er merkou eman. Setu karreg Beg-ar-Fri, setu ar steredenn : emaint an eil dre eben.

    (14) Dre (+ v.) àr-walc'h : à force de (+ v.).

    ●(1744) L'Arm 161a. A-force de pleurer, tr. «Dré ouilein eroualh.»

    ●(1825) COSp iii. dré el leine erhoalh, ean arriüas én ur poent ihuel a berrfection.

    (15) Par (qqn).

    ●(c.1680) NG 373. Juget vouy dre Pillat.

    (16) Dre-voaien : par le moyen de.

    ●(c.1687) VEach 17. Ar Roué memes à impligeas é daou dourn Royal euit remui ar mein diuar ar cauarnse, pe en hini, euel mauoé digoret é guelsont vr scleryen bras, dré moyen vr lamp ardant allumet dirac ar Relegou sacrsé, antrasé à crescas meürbet an eston ames an oll assistantet.

    II. Loc. adv.

    (1) Gwell-dre-well : de mieux en mieux.

    ●(1925) DIHU 169/299. én ur gañnal guel-der-huel. ●(1939) RIBA 75. Pinùikat ha lardein e hrent guel-der-uel.

    ►[avec un v. à l'impér.] Du mieux que vous pouvez.

    ●(1905) IMJK 83. kerhet guel-d'er-huel én hent d'er salvedigeh. ●(1931) GUBI 113. Soñnet Anna-Paul, guèl d'er huèl.

    (2) Gwazh-dre-wazh : de pire en pire, de mal en pis.

    ●(1818) HJC 347. Mæs er Juiffet-cen e zalhai attaüe goèh d'er oèh. ●inn accuseign goèh d'er oèh.

    ●(1907) BSPD II 143. de gounarein goéh ter hoéh. ●241. de gounarein goah t-er hoah. ●(1931) GUBI 204. en treu e ié hemb arsaù goah-der-hoah. ●(1934) MAAZ 72. Dihun e hra en éned ar ou hluteu, ha kaékal e rant goah der hoah.

    (3) Penn-dre-benn : complètement.

    ●(1867) MGK 49. A zraill hag a zispenn / Sac'h ar vaot penn-dre-benn.

    ●(1928) DIHU 199/14. un huvré ken pouilet pen-dre-ben e zeli spurmantein un dra benak.

    (4) Dre-benn : sans tarder.

    ●(1913) DIHU 95/272. Ré a labour e gas kuit derben (sans tarder) / Benùeger hoarn ha korv mab dén.

    III. Loc. conj.

    A. Dre ma.

    (1) Du fait que, parce que.

    ●(14--) N 338. Dre maz ouch merch huec ha hegar, tr. Fleuriot GVB 285 « parce que vous êtes fille douce et aimable. »

    ●(17--) EN 2787. a huy sons bean quid, dre ma och discrouged, tr. «vous pensez être quitte paece que vous êtes dépendu.»

    ●(1862) JKS 15. dre ma’z eo en em roet d’he zrouk-ioulou. ●(1889) ISV 350. Hor bigorneter a ziscolpe he zaoulagad dre ma zea, o clask guelet eur c’holibri bennag.

    ●(1926) FHAB Here 398. N’eo ket dre gasoni ouz o yez e teu ar Vretoned da zilezel ar brezoneg, met dre ma ’z int dizeblant ouz o yez. ●(1928) BFSA 279. dre ma oant paour, izel a galon, displeg (simples) ha laouen. ●(1943) HERV 112. An Disez a anaveze madik a-walc’h Herve dre ma veze war an dluzed betek pont Keraouell.

    (2) À mesure que, comme.

    ●(1868) FHB 157/3a. An dolzenn [erc’h] a goez a gass, a ia var gresk dre ma tisken.

    ●(1910) MBJL 70. Ha dre mac’h eomp war rôk, e teuont [an tier] da duaat.

    (3) Comme.

    ●(1866) FHB 98/362b-363a. Moïzes, oc’h anavezout he zistervez, en em zifenne dre ma helle ouc’h Doue he-unan, spountet rag ar garg vraz a roe Doue d’ezhan.

    B. [forme négative] Dre na : du fait que, parce que.

    ●(1612) Cnf.epist 27. dré na galler quet Aquisitaff, na caffout, an chasteté, sobrieté (…).

    ●(17--) EN 703. Doained a voailch a voan dre na ariech qued, tr. «J’étais assez peinée de ce que vous n’arriviez pas.»

    IV. Dre belec’h : par où.

    ●(1888) KZV 34. Ar frenestr dre belec’h e weled an amzer, tr. (KZRV 29/1913) «la fenêtre par où l’on voyait l’extérieur.»

    ►[form. conju.]

    S1 drezon / drezin

    ●(1530) Pm 39. dreizoff me.

    ●(1818) HJC 125. Quement unan e antréo dré zeign. ●320. meit dré zeign.

    ●(1907) AVKA 132. an evo bue drehon.

    S2 drezout / drezous

    ●(1530) Pm 54. dreizoude.

    ●(1861) BSJ 57. te huélou dré-z-ous ha hunan. ●265. beès sur dré-z-ous ha ç'unan.

    ●(1902) PIGO I vii. ma rey Doue drezout (...). ●(1911) BUAZperrot 807. kalon da vreur a vezo gounezet dreizot. ●(1920) AMJV 22. d'ober ar vad dreizot.

    S3m drezañ / dredañ

    ●(1575) M 1988. dreizaff.

    ●(1767) ISpour 284-285. ha ni-é hum auffre éhué dre-dou ha guet-t'ou. ●(17--) VO 109. gùélein e rait en dé dré d'ou.

    ●(1818) HJC 6. groeit dré zon.

    ●(1903) MBJJ 31. ar pontik plenken a gerzer drezan. ●(1907) AVKA 166. rak me a zo drehan.

    S3f drezi / dredi

    ●(1821) SST 114. hac e hum gol dré-d'hi. ●(1821) SST (Abregé a histoire er bet).">SST.ab vii. Ean e broménas dré d'hy a ganton de ganton.

    ●(1907) AVKA 194-195. da vea badeet drehi. ●(1957) AMAH 82. ha chom a ris e traoñ al latenn keit ha ma pignent drezi.

    P1 drezomp

    ●(1790) Ismar 471. én-n'amb ha dré-omb.

    P2 drezoc'h

    ●(1530) Pm 13. Dreizouch.

    P3 drezo / drede / dreze

    ●(1767) ISpour 111. dré d'ai ha dré er-ré ral. ●333. dré-d'ai ou hunan.

    ●(1821) SST 106. ha dré d'hai.

    ●(1924) LZBt Mezheven 34. ne dremen ket bannou an heol tom dreïe.

    ►[form. comb.]

    S3m dre ennañ / dre-z-ennañ

    ●(1835) AMV 208. Dre ennan [dre Jesus-Christ] eo e rent an oll sperejou eürus enor d'ho majeste ; dre ennan eo en em unis oll vertuziou an en. ●(1869) FHB 234/198a. an hent a ier drezhennan da Ballymagarry.

    ●(1905) BOBL 11 novembre 60/2a. Ar mekanik-ze a ia en dro dre ennan e-unan.

    S3f dre enni

    ●(1939) MGGD 13. eur jouadenn a spont a yeas dre enni. ●46. er ru ma kerzent dre enni.

    P1 dre ennomp

    ●(1905) BOBL 12 août 47/2f. ni a wele dre ennomp hon unan petra dalve an temz-ma-temz.

    P3 dre enne

    ●(1905) BOBL 12 août 47/2e. ni glask gweled anezo krenv dre ennê o-hunan.

  • dre-benn
    dre-benn

    prép. & conj. cf. trapenn

    I. Prép.

    (1) À cause de.

    ●(1650) Nlou 2. Dre pen hon tat Adam, ez viomp condamnet, tr. «A cause de notre père Adam nous fûmes condamnés.»

    ●(c.1680) NG 1484. Dré ben vn tam aual.

    ►[form. comb.]

    P1 dre hor penn

    ●(c.1680) NG 1606-1607. E vouy dre hon pen-ny / E vouy crucifiet.

    (2) Dre-benn ket ha netra : pour des riens, pour des broutilles.

    ●(1932) BRTG 107. Chetu hoah, un dé, saùet béh étrézè, dré ben ket ha nitra.

    II. Loc. conj. Dre-benn ma, e : parce que.

    ●(1906) DIHU 7/122. dré ben ma tougan tog ha lavreg. ●(1977) PBDZ 1193. (Douarnenez) darpenn an dra-se oa er goañv, tr. «parce que cela se passait l'hiver.» ●(1978) VWMZ 36. (Ar Yeuc'h) Darpenn yae an dud da chom d'ar gêr-se.

  • dre-biou
    dre-biou

    prép. (avec v. de mouvement) Par. cf. hebiou

    ●(1857) HTB 10. tremen da genta dre biou ti Gakist. ●(1874) FHB 495/198a. otremen dre biou ar vapeur. ●(1878) EKG II 59. ober an dro dre abiou Plouescat.

    ●(1922) LZBt Mezheven 13-14. Eur gorden a ran (lire : a ra) an dro d'o c'hroazel, unan all, skourmet eus homan, a dremen dre biout an diou c'har stag diouti, evit ar bôtred. ●(1936) IVGA 156. dre biou ar c'hastell war-du Koed Mene Bihan. ●(1972) SKVT I 96. dre biou traoñ ar c'hastell. ●(1973) SKVT II 18. dre biou traoñ an tour ramz. ●(1990) MARV II 15. (Kerniliz) e ranke ober an dro hir dre-biou an Diouriz, ablamour ne oa pont ebed war ar ganol. ●(1995) BRYV III 95. (Milizag) Eun droiad e paseas dre biou ar porz.

  • dre-douez / dre-douezh
    dre-douez / dre-douezh

    prép. & adv.

    I. Prép. Parmi, à travers.

    ●(1866) FHB 60/61b. dre doues pin ha dero. ●(1878) EKG II 27. Polidor a iea hag a deue dre douez ar raoz. ●(1882) BAR 135. dre douez an drez hag ar spern. ●41. dre douez skourrou ar guez dero. ●(1889) ISV 344. edomp o tont hag o vont (…) dre douez eur bern enezennouigou.

    ●(1900) KAKE 50. Gant ar c'hoant d'he guelet / Dre douez an delliou. ●(1911) BUAZperrot 670. Dre douez an deliou e sav an drein. ●(1920) LZBl Gouere 335. a gass ac'hanomp dillo dre douez enezennou goloet a wez huel. ●(1923) KNOL 31. bale eun tammig dre douez ar gwez. ●(1925) FHAB Here 384. an enebour a zo deuet hag en deus hadet dreog dre douez ar gwiniz. ●(1934) YANB 15. Aotrou paour, eme houmañ dre douez he daerou, n'hoc'h eus ket klevet eta ?

    ►[form. comb.]

    P3 dre o zouez

    ●(1879) BMN 24. an dud ma dremenent dre o zouez.

    II. Adv.

    (1) Parmi.

    ●(1929) FHAB Genver 27. eur gompezenn gaer ha ne oa enni nemer reier bras, ha dre douez, saout hag ejenned.

    (2) Parmi les autres, comme ça.

    ●(1973) SKVT II 90. Evit ur wech, dre douez, e c'hoarvezfe ganit mankout ar skol.

  • dre-fin
    dre-fin

    prép. À force de.

    ●(1896) HIS 42. dré fin klask en tu a nehoñ.

    ●(1905) LZBg Du 271. Dré fin konz. ●(1906) DIHU 7/126. Dré fin klah. ●(1908) DIHU 34/55. Dré fin klah en é spered ur moiand benak eit diforh el laer doh er réral. ●(1922) EOVD 62. Dré fin sellet dohton. ●(1931) GUBI 40. dré fin ouilein.

  • dre-foul
    dre-foul

    prép. À force de.

    ●(17--) TE 53. Dré foul arrest hé deulagad ar Jogeb. ●184. a béhani ne hum sauvas meit dré foul téh guet méh ha disinour.

    ●(1838) OVD 69. Rac nitra surroh, dré foul studial er vertuyeu hemb laquat poén d'ou fratiquein, en isprid hag er galon e hum zigueore d'en orgueil. ●114. m'ou distroé a nehou dré foul ou broudein d'avance. ●135. péré e revine ou yehaid dré foul clasque er honservein. ●183. dré foul hum hantein.

  • dre-gaer
    dre-gaer

    adv. N'importe.

    ●(1904) DBFV 43b. dergèr, adv., tr. «n'importe ; quand même.» ●(1905) BREH 88. Dergaer, en Eutru Doué en des ean keméret én é varaouiz. ●(1907) VBFV.bf 12b. dergèr, dergaer, adv. tr. «n'importe.» ●(1910) ISBR 116. Dergaer, muioh a gol eit a hounid en doé bet Breih en taul-men. ●(1927) GERI.Ern 96. dergèr, dre gaer V[annetais] adv., tr. «N'importe.» ●(1937) DIHU 310/255. Ar er plouz mouist éh omb, met dergèr, én doar ne vo na ken iein na ken danjerus.

  • dre-gaerik
    dre-gaerik

    adj. =

    ●(1973) AMED 5. Ma voezen-koant, dargaig mar plij. ●(1974) GAME 16. (Gevel) A ya ! Penaoz netaad nei ? (Soubenn) Dargaig. Ni zo o vont da glask asamblez. ●19. (Gevel) Otroned, ma merh zo fallet kalz. Deut buvan war he zro. (Soubenn) Dargaig, ôtrou.

  • dre-gichen
    dre-gichen

    prép.

    (1) (en plt de qqn) (Passer) à côté.

    ●(1834) SIM 177-178. Pa zisqenjomp deus a Blouyan, dre guichen K[er]anroux.

    ●(1903) MBJJ 4. Dre gichen meur a gær e tremenan. ●262. Dre gichen an Tour Antonia e tremenomp. ●(1910) MAKE 106. o tremen gant e garrad glaou dre gichen ar sklosen goz. ●(1915) MMED 36. Goude beza baleet er bed all dre gichen eun draonien hag a zave anezi klemmou spountuz. (...) Ni a gerzas dre gichen an draonien heuzus, ha setu me ama adarre, beo. ●345. Sant Bernard (...) a lavare Ave Maria ken alies guech ha ma 'z ea dre gichen an imach. ●(1931) GWAL 26/15. Hag ez aent (...) dre gichen an ti.

    (2) (en plt d'un chemin) =

    ●(1910) MAKE 82. ar wenojen a dremene dre gichen eur menhir.

  • dre-goust
    dre-goust

    prép. Aux dépens de.

    ●(1995) BRYV II 38. (Milizag) ma 'peus c'hoant da veva dre goust ar re all.

  • dre-greiz
    dre-greiz

    prép. & adv.

    (1) Prép. Parmi.

    ●(1849) LLBg II 47. Tro ha tro d'en iliz ha dré greiz en dachen. ●(1865) LZBt Here 43. dre-greiz ar bobl. ●(1877) EKG I 218. dre greiz al listri a vrezel. ●222. dre greiz ar pri hag ar vouillenn. ●(1878) EKG II 30. dre greiz ar guez.

    ●(1907) AVKA 140. Jesus (…) a dremenas dre greiz an Dekker. ●(1925) BUAZmadeg 569. dre greiz eur blasennad tud.

    (2) Adv. =

    ●(1878) EKG II 23. an dour-beuz, o vont dre greiz, en deus great eno goueriou bian.

  • dre-guzh
    dre-guzh

    adv. & prép.

    (1) Loc. adv. En cachette.

    ●(1838) OVD 179. en diaul (…) e assaie huéhein dré gùéh ér galon ur sorte dispositioneu benac chagrinus.

    ●(1962) EGRH I 72. dre-guzh adv., tr. « secrètement, en cachette. »

    (2) Loc. prép. Dre-guzh ouzh/doc’h : en cachette de.

    ●(c.1718) CHal.ms i. en cachette a L’Insçu de Ian, tr. «dre guh doh Iahan.»

    ►[form. conju.]

    S1 dre-guzh ouzhin/doc’hin

    ●(c.1718) CHal.ms i. [en cachette] de moi, tr. «dre guh dohin.»

    S2 dre-guzh ouzhit

    S3m dre-guzh outañ/doc’tañ/doc’htoñ

    ●(c.1718) CHal.ms i. [en cachette] de lui, tr. «dré guh doh tou.»

    S3f dre-guzh outi/doc’hti

    ●(c.1718) CHal.ms i. [en cachette] d'elle, tr. «dre guh doh ti.»

    P1 dre-guzh ouzhimp/doc’himp

    ●(c.1718) CHal.ms i. [en cachette] de nous, tr. «dre guh dohimp.»

    P2 dre-guzh ouzhoc’h/doc’hoc’h

    ●(c.1718) CHal.ms i. [en cachette] de uous, tr. «dre guh doh ech.»

    P3 dre-guzh outo/doc’hte

    ●(c.1718) CHal.ms i. [en cachette] d'eus, tr. «dré guh dohté.»

  • dre-harz
    dre-harz

    prép. [empl. avec un v. de mouvement] À côté.

    ●(1752) BS 600. en ur dremen dre harz e dy.

    ●(1922) EMAR 122. O vont dre harz ar c'hleuz.

  • dre-hed
    dre-hed

    prép. À force de.

    ●(1861) BSJ 25. Anfin, dré hèd poéniein, ind e arrihuas guet ur groh toulet ér garrêg. ●104. Ne zouget quet ag er scùéhein dré hèd goulen guet-hou. ●144. dré hèd en atterce. ●196. Hur Salvér, dré hed gobér hent, e arrihuas é Jéricho. ●207. dre hèd arbennein doh Jesus hag hum seuel énep dehou. ●(1867) BSSo 20. Mæs, dré hèd interr en dud étal bé sant Sorlein, bet oé danjér d'hum drompein guet quement a véieu.

  • dre-hir
    dre-hir

    prép.

    (1) [devant un v.] À force de.

    ●(1849) LLB 1178. Dré hir rein piligad. ●(1897) EST 10. dré hir derhel de labourat.

    ●(1902) LZBg Genver 49. dré hir kleuet goalgonz ag er grechénion. ●(1903) LZBg Du 247. dré hir labourat ha poéniein. ●(1903) LZBg Du 263. dré hir lakat poén geté. ●(1934) BRUS 90. A force de, tr. «dré hir.»

    (2) [devant un subst.] Dre hir amzer : à la longue, à force de temps.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 115. mæs dré hir amzér, é ma ret d'eign er rein.

    ●(1911) BUAZperrot 221. Pa deuas dre hir amzer Charlemagn a-benn eus ar Saozon. ●(1934) BRUS 92. A la longue, tr. «dré hir amzer.»

  • dre-holl
    dre-holl

    adv.

    (1) Partout.

    ●(1732) GReg 51b. On arme par tout, tr. «Arma a rear dre-oll.» ●(1792) BD 896. vn duc pehiny «en deus respet dre ol, tr. «un duc qui jouit de respect partout.» ●(1794) ABR.goerz 8b. Dré oll o Deus pillet ha lazet / On tud, on tadou, on mamou.

    ●(1877) EKG I 264. dre oll oar var zell da harza ouzit.

    ●(1902) PIGO I 202. evel dre-holl.

    (2) A-zre-holl : de partout.

    ●(1829) IAY 43. eur foul a dud deus a dreoll.

    ●(1907) AVKA 75. A dre-oll e oant deut, deus a bep kuign ar Jude.

    (3) Tapout dre-holl =

    ●(1925) CBOU 5/72. ne vo ket eaz d'êzo tapout dre holl ; sikour o deus ezomm.

  • dre-hont
    dre-hont

    adv. Par là-bas.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. I'ai passé tantost par la, tr. «memés tremenet er gueteu dre hont.»

    ●(1818) HJC 356. de basseign dré-hont. ●(1856) VNA 99. Passez par là-bas, tr. «Tremeinet dré-hont.»

    ●(1906) HIVL 22. deusto ma oé er huéh ketan ma treméné dré-hont. ●(1913) AVIE 331. er ré e dreméné dré hont. ●(1985) ADEM 92. (An Arradon) a dreuse dre-hont ewid doned d'ar gêr.

  • dre-lec'h ma
    dre-lec'h ma

    conj. Là où.

    ●(1882) BAR 210. ar re-ze a laere dre leac'h ma tremenent.

    ●(1902) PIGO I vi. lakaat eur-vad dre lec'h ma tremeno.

  • dre-mañ
    dre-mañ

    adv. cf. dre amañ

    I.

    (1) Par ici.

    ●(1723) CHal 164. Traima, traizé, tr. «par ici, par là.» ●(1744) L'Arm 190b. Par ici, tr. «Draima : Dræma.»

    ●(1856) VNA 99. Viens par ici, tr. «Dès dré-men.»

    ●(1907) VBFV.fb 52a. par ici, tr. «drémen.»

    (2) Par ici, dans ce pays.

    ●(1787) BI 153. Enn heaul ë-zou creihuoh hilleih é Spagn aveit n'enn dè dræman. ●(17--) ST 180. e-lec'h donet dre-man, tr. «au lieu de venir par ici.»

    ●(1854) PSA I 133. hemb ou devout bet droug na clinhued erbet dré-men. ●(1855) BDE 823. Considéred ne vehemb quet pêl dré-men.

    ●(1916) LILH 13 a C'hwevrer. Trema é ma dous ataù en amzér. ●(1924) NOLU 9. un dé ma treménen dré-ma. ●(1924) SBED 59. É hoh drémen é troein chetu guersou amzér. ●(1925) SFKH 9. Er vro-zé nen des ket gerhér èl drémen.

    (3) Ici-bas.

    ●(1919) DBFVsup 68b. dré men, tr. «ici-bas.»

    II. Loc. adv. A-zre-mañ.

    (1) De par ici.

    ●(1843) LZBg 1añ blezad-2l lodenn 31. er grechénion a zré-men. ●112. er rouéèd a zré-men.

    ●(1907) VBFV.fb 52a. d'ici, tr. «a zrémen.» ●(1913) AVIE 240. oeit a zré men d'é ranteleh. ●319. n'é ket me ranteleh a zré men. ●(1921) GRSA 311. en dud a zréman. ●(1981) LIMO 20 novembre. un takad jiboésourion a zré-man.

    (2) Ici-bas.

    ●(1857) GUG 94. A zré-men, én avanç, / Guet hi é vé santet / ur joé, ur gonfianç / Ne vé jamæs troublet.

    (3) D'ici-bas.

    ●(1861) BSJ 303. ha neoah, ol er ranqueu hag er honditioneu a zré-men e dremeinou.

  • dre-no
    dre-no

    adv. cf. dre eno

    (1) spat. Par là (dans l'endroit dont il est question).

    ●(1818) HJC 257. car Jésus ne zeliai gober meit passeign drénò.

    (2) sens fig. Par là.

    ●(1825) COSp 42. Dréno é uéler splan penaus é intantion nen dé quet eane, hac é té a oal du. ●69. èl ma hilleih a dut peré e gol dréno quasi ol er fréh a ou foénieu. ●129. hanàouet dréno penaus n'hé melitan quet.

  • dre-se
    dre-se

    adv.

    I. spat.

    (1) Par là.

    ●(1723) CHal 164. Traima, traizé, tr. «par ici, par là.»

    ●(1856) VNA 99. Allez par là, tr. «Quêrhet dré-zé.»

    (2) Dans ce pays-là.

    ●(1792) HS 124. ul lod-vat a dud fol e zou drai-zé.

    ●(1974) YABA 07.09. Kailhaj Berné, e vè laret dré-sé !

    II. sens fig. Par conséquent.

    ●(1575) M 1874. Ha dre se ouz pechet, miret hep arretaff, tr. «Et par conséquent se garder constamment du péché.»

    ●(1659) SCger 20a. a cause de cela, tr. «dre-se.» ●88b. parquoy, tr. «dre-se.» ●(1787) BI 255. Dræ-zè ema arriüet enn ur santeleah ihuel.

    ●(1838) OVD 256. hui e santé dré-zé un displegeadur brassoh. ●(1878) EKG II 13. dre-ze n'ho doa poazet nemed evel m'oant boaz da ober evitho ho-unan. ●258. Dre-ze ive-ta e teu va zra d'ign ker goestl ha da bep hini.

    ●(1910) MBJL 151. Dre ze e vo c'hoaz muioc'h a dro hirie gant an oferen bred evit ne vije an deio all. ●(1950) KROB 26-27/19. Dre-ze e chome dalc'h-mat en entremar da c'houzout ha roet e vefe dezi he dilez, pe get, gant ar perc'henn nevez... ●(1954) VAZA 28. abalamour m'o deveze aotre da vale diarc'hen ha dre se, lañs da batouilhat er fank. ●97. Ministr ar Verdeadurezh-stad abaoe ur pennad, ha dre-se, kalz hiroc'h e vrec'h eget e vañch. ●(1957) AMAH 247. holl bennoù bras an arme, nemet unan hepken, de Gaulle, hag a dremene dre-se evit un oristal diahelet krenn.

  • dre-ser
    dre-ser

    prép.

    (1) [devant un subst.] Grâce à.

    ●(1868) FHB 188/251b. An Iliz goude, dre zerr ar Pab, an Iskibyen, ar veleyen ha re-all, a gendalc'h an anaoudegez euz ar guyrionezou-ze e touez an dud.

    (2) [devant un v.] À force de.

    ●(1922) BUBR 17/133. dre serr en em zikour. ●(1923) BUBR 29/554. Daoust hag eur muziker bennak, dre serr furchal, ne zeufe ket, c'hoaz hirio, abenn da gaout hini pe hini eus an toniou-se. ●(1924) ZAMA 88. dre zerr poania a-walc'h. ●207. Dre zerr poania, d'ar zadorn a-benn koan, a oa prest ar wiadenn.

  • dre-sil
    dre-sil

    adv. Imperceptiblement.

    ●(1943) VKST Genver-C'hwevrer 224. taolomp evez ! dre zil ha dre laer ez a an dour da goll dre ar chaoser. ●(1948) KROB 7/10. evit ma rofe bep bloaz, dre zil, eun nebeud gwad nevez ha kristen d'ar Vamm-vro.

  • dre-sour
    dre-sour

    prép. À force de.

    ●(1902) LZBg Meurzh 54. Dré sour klask hag aters. ●(1914) DIHU 111-112/136. Dré sour kerhet, chetu ind én ur flangen distro.

  • dre-sur
    dre-sur

    adv. D'une manière sûre, avec certitude.

    ●(1902) PIGO I 195. Herve a respontaz na ouie ket dre zur.

  • dre-ven
    dre-ven

    adv. Par où.

    ●(1790) MG 386. Dré mèn en e hoès-hui commancét ? ●(17--) VO 43. que-ne spurmantér quet dré-men e pass.

    ●(1863) MBF 70. Dré men é her de Sarraù ?

    ●(1996) CRYK 121. Dre venn 'mañ an hent da vonet ? tr. «Par où est le chemin pour y aller ?»

  • dre-vesk
    dre-vesk

    prép. Parmi.

    ●(17--) EN 1567. dre vesc an tanteno, tr. «par le milieu des tentes.» ●3403. dre vesc an dres, tr. «au milieu des ronces.»

    ●(c.1825-1830) AJC 540. dre vesc ar montaigno. ●666. pemp pe hueh ane a deuas dre vesc ar scorn don haed. ●1280. dre vesc ar hoad.

    ●(1849) LLBg II 34. E hia, dré vesk er bobl. ●(1857) HTB 184. dre vesk an dalc'hou-ze. ●(1861) BSJ 269. Quêrhet enta dré visq ol er pobleu. ●(1867) BSSo 23. relégueu sant Sorlein e streàué er miracleu dré visq en dud.

    ●(1904) LZBg Gwengolo 221. é hobér me zroieu dré vesk er gristénion.

    ►[form. comb.]

    P3 dre o mesk

    ●(1913) AVIE 54. Mes ean e dreménas dré ou mesk.

  • dre-walc'h
    dre-walc'h

    prép. À force de.

    ●(1926) DIHU 177/48. Dré hoalh torimellat, é ma arriù alkent.

  • dre-wask
    dre-wask

    prép. Parmi, à travers.

    ●(1866) FHB 78/202a. ez eas dre eur voazen vor tro distro dre voasc ar c'herreg. ●(1872) ROU 106b. A trav[ers] les barreaux, tr. «dre voasc ar bizier.»

  • dre-zalc'h
    dre-zalc'h

    prép. À force de.

    ●(1939) RIBA 147. Dré zalh monet é tegoéh doh aodeu er mor bras. ●160. Dré zalh monet é tégoeh doh dor sant Pier.

  • dre-zan
    dre-zan

    prép. Kemer, laerezh dre-zan dorn : voler.

    ●(1790) PEdenneu 92. Mar e hoès quemérét nitra dré zan-dourn é sigur n'hou poai quet gobr assès. ●(1790) Ismar 208. Er serviterion e zou obligét de vout fidel d'où méstr. Jamæs ne zeliant gobér gueu doh-t'ai (…) na quemér nitra dré-zan dourn. ●226. ur servitour péhani e lair dré-zan-dourn.

  • dre-zindan
    dre-zindan

    adv.

    (1) Adv. Par-dessous.

    ●(1902) PIGO I 171. en eur zellet a-vechou dre zindan. ●(1910) MBJL 177. dre zindan hag evel dre guz. ●(1911) BUAZperrot 116. dre zindan e rejont eun emglev. ●296. eun dizesk ha gouez a zen, a c'hoarias ker brao dre zindan, ma teuas abenn da... ●(1930) FHAB Meurzh 97. enebourien Yann Vonfort a labouras dre zindan.

    (2) Adj. Sournois.

    ●(1931) VALL 705a. Sournois, tr. «dre-zindan.»

  • dre-zirak
    dre-zirak

    prép. Par-devant.

    ●(1949) KROB 14/11. Ha Chanig dre zirak an ti-ze.

  • dre-ziwar
    dre-ziwar

    prép. Par-dessus.

    ●(1911) SKRS II 18. tec'het dre zivar an doen.

  • drebad
    drebad

    adv., conj. & prép.

    I. Loc. adv.

    (1) En drebad-se : pendant ce temps-là.

    ●(17--) TE 51. En drebad-ce é varhuas Rachel é hulévoudein Benjamin.

    ●(1818) HJC 45. In-drebad ze, bout e oai unan (…). ●47. In-drebad-zen Iahan e vadéai. ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 39. Én drebad-cé é varhuas er bélêg. ●(1861) BSJ 36. Én drebad-cé, un intanvès santel, couh mad...

    ●(1904) DBFV 68b. én drebad sé, tr. «pendant ce temps-là.»

    (2) En drebad-hont : pendant ce temps-là.

    ●(17--) TE 25. Én drebad-hont er Roué a Sodom (…) e assamblas é Soudardèt.

    ●(1904) DBFV 68b. én drebad hont, tr. «pendant ce temps-là.»

    (3) En drebad-mañ : pendant ce temps-ci.

    ●(1904) DBFV 68b. én drebad men, tr. «pendant ce temps-ci.»

    (4) Àr an drebad-se : sur ces entrefaites.

    ●(1804) RPF 107. hac ar en drebat-cé e varhuas é vam. ●(1861) BSJ 73. Ar en drebat-cé, Disciplèd Jesus e zalhé ar nehou. ●109. Ar en drebad-cé ma conzent hoah ou deu... ●120. Ar en drebad-cé, emé sant Lucas, Jesus, læn ag ur joé deit a berh er Sperèd-Santel, e sàuas é zeulagad trema en nean.

    (5) En drebad amzer-se : pendant ce temps-là.

    ●(17--) ST 380. Enn drebad amzer-ze, tr. «En ce moment là.»

    II. Loc. conj.

    (1) En drebad ma : pendant que.

    ●(17--) TE 141. En drebad ma hannonçai un Æl gannedigueah Samson.

    ●(1908) AVES 4. en drebad ma oé Annas ha Kaïf béléan bras.

    (2) Àr an drebad-se ma : alors que.

    ●(1861) BSJ 109. Ar en drebad-cé ma conzent hoah ou deu, unan a dud er centurion e arrihuas eit larèt dehou é oé forh yah é vehuel.

    III. Prép. A-drebad : depuis.

    ●(1942) VALLsup 51a. Depuis, tr. «a-drebad V[annetais].»

  • drec'h .1
    drec'h .1

    s. Miroir.

    ●(1732) GReg 627b. Miroir, tr. «ãls. drich.»

    ●(1876) TDE.BF 173a. Drich, s. m. (anc[ien]), tr. «Miroir, glace.»

    ●(1914) DFBP 156b. miroir, tr. «dric'h.»

  • drec'h .2
    drec'h .2

    v. =

    ●(1953) LLMM 39/63. hag ar Waz da zrec'h ken na wele mui anezhi ken.

  • drec'hadenn
    drec'hadenn

    f. –où Épouvante.

    ●(1906) DIHU 14/242. Biskoah tréhiaden èl honnen ne oé deit de zén.

  • drec'hadur
    drec'hadur

    m. Épouvante.

    ●(1932) BRTG 23. Get a rèvradeu tréhiadur é ma bet Pipi é cherreh adal ma chonjè én tam pont-sé !

  • drec'het
    drec'het

    adj. Épouvanté.

    ●(1854) PSA II 101. lorhet gronç ha tréhiet !

  • drec'hiñ .1
    drec'hiñ .1

    v.

    (1) V. intr. Être épouvanté.

    ●(1821) SST 46. en ol e drehias. ●57. ol er bet e drehiou doh er guélet.

    (2) V. tr. d. Épouvanter.

    ●(1821) SST 50. ur splander e drehias er soudardet e ouai doh er gouarn. ●57. mercheu eahus, peré e drehiou en dut. ●(1839) BESquil 54. Er honzeu-zé en trehias. ●(1861) BSJ 254. treihiet guet er scont.

    ●(1922) EOVD 235. hanval é doh ur gohann é houpal eit terhiein en éned aral. ●(1925) SFKH 32. Drehet get en eun. ●(1934) BRUS 63. Epouvanter, tr. «tréhiein.»

  • drec'hiñ / trec'hiñ .2
    drec'hiñ / trec'hiñ .2

    v. Drec'hiñ da : être semblable à.

    ●(1744) L'Arm 13a. Angélique, tr. «A dréh ou a deenn d'unn [Æl].»

  • drefen
    drefen

    plur. draf

  • dregon
    dregon

    s. (pathologie animale) Amaurose.

    ●(1890) MOA 114a. Amaurose, Maladie (parlant des chevaux, en particulier), tr. «dregon.»

  • dreilh
    dreilh

    voir treilh

  • dreilhad / treilhad
    dreilhad / treilhad

    f. -où

    (1) Contenu d’une haie.

    ●(1962) EGRH I 72. dreilhad f. -où, tr. « contenu d’une haie. »

    (2) Un dreilhad dilhad o sec’hañ : des vêtements mis à sécher le long de la haie.

    ●(1962) EGRH I 72. un dreilhad dilhad o sec’hañ.

  • drein .1
    drein .1

    pl. draen

  • drein .2
    drein .2

    Ampart evel un drein :

    ●(1925) SFKH 41 (G) G. ar Born. Me moéreb, anpert él un drein, meit ké dehi devout laret un istoér un tammig disperet, e lar d'ein...

  • drein-tag
    drein-tag

    plur. Arêtes qui étranglent.

    ●(1927) GERI.Ern 120. drein-tag, tr. «arêtes qui étranglent.»

  • dreineg .1
    dreineg .1

    m./f. –ed (ichtyonymie) Bar Dicentrarchus labrax.

    ●(1850) HHO 70. Bars, Perca labrax, tr. « Dreinneguet. »

    ●(1934) BRUS 255. Un bar, tr. «un dreineg –ed f. (grand).»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...