Recherche 'di...' : 6655 mots trouvés
Page 124 : de diwar-dro (6151) à diwern (6200) :- diwar-drodiwar-dro
prép. & adv.
I. Prép.
(1) Des environs de, du pays de.
●(1877) EKG I 299. eun tammik martolod divar dro Penn-Poul, e Kastel. ●(1894) BUZmornik 225. ann holl dud klanv divar dro he gouent.
●(1907) BSPD I 68. en eskobed divar dro kér Antioch. ●(1911) BUAZperrot 545. eun toullad heretiked divar dro Albi. ●(1921) PGAZ 90. An dud divar dro Lochrist.
(2) D'autour.
●(1774) AC 123. disangagi ar gordonen divar dro ar housoug, tr. «dégager le cordon du tour du cou.»
(3) D'à côté.
●(1939) MGGD 16. da gerzout kuit diwar-dro an hini goz.
II. Adv.
(1) Des environs, circonvoisin.
●(1866) FHB 56/26b. he oll diver-amzer oa mont d'an ilizou divar dro da glevet comsiou Doue. ●(1879) MGZ 79. ar vugaligou euz a Vethlehem ha divar dro. ●(1882) BAR 27. er paressiou divar dro. ●221. o tiski o c'hreansou d'ar vugaligou divar dro. ●(1894) BUZmornik 22. hag er c'harteriou divar dro.
●(1906) BOBL 17 février 74/3d. Ar jandarmed a skarz ar bobl divar dro. ●(1922) BUBR 19/222. evel kalz a re all diwar-dro.
(2) Non-précis, peu précis, approximatif.
●(1920) LZBl Du 412. Aman, guir eo, n'euz ket a rollou en ti-kear ; ar chiffrou-ze n'int eta nemet chiffrou divar-dro.
►[form. comb.]
S1 diwar va zro
●(1882) BAR 7. Tec'h kuit divar va zro, Satan.
S3m diwar e dro
●(17--) ST 54. Me ia divar he drô, tr. «je vais m'éloigner de lui.»
●(1878) EKG II 312. kaset ganthan divar he dro. ●(1882) BAR 7. hag a reaz dezhan mont divar he dro. ●(1889) SFA 7. e kasaz, gant ruster divar e dro, eur paour hag a c'houlenne an aluzenn.
●(1904) SKRS I 214. tec'h buhan divar he dro.
P1 diwar hon tro
●(1877) BSA 244. Cassit divar hon tro ar c'hentelliou direiz.
●(1904) SKRS I 13. da gass an drouk-spered divar hon tro. ●208. tec'het prim divar hon tro.
- diwar-faediwar-fae
voir fae
- diwar-gaoutdiwar-gaout
prép. De la direction de.
●(1962) TDBP ia 143. Pa vez an avel diwar gaoud Trebeurden, tr. «lorsque le vent souffle de la direction de Trebeurden.» ●O tond diwar gaoud ar vered e oam, tr. «nous venions de la direction du cimetière.»
- diwar-gontdiwar-gont
prép. Au sujet de.
●(1877) EKG I 293. ne ve ket kement a c'hlabouz ganeoc'h divar gount ar veleien.
- diwar-goustdiwar-goust
prép. & conj.
I. Prép.
(1) Aux dépens de.
●(1612) Cnf 17a. an ré a lazr diuoar goust an paour.
●(1834) SIM 32. pa ne deo quet divar goust ar re-all. ●(1877) EKG I 237-238. tud hag a felle d'ezho en em binvidikaat divar goust an nesa.
●(1935) ANTO 88. da veva aezet diwar goust o nesa.
(2) Diwar-goust kroc’hen ub. : aux dépens de qqn.
●(1783) BV 6/113. diuoar gous ho croen mo laquai da disqui.
(3) (droit) Aux dépens de.
●(1772) KI 280. dor goust an divenneur, tr. «aux dépens du défendeur.»
(4) À cause de.
●(1893) IAI 52. mervel a reas zo ken abenn eur pennad divar goust ar pez a yoa bet great dezan.
●(1900) MSJO 240. Ar Verc'hes, eme Vari Agreda, a zantas eur boan vras divar goust maro Joseph. ●(1927) BUAZmadeg 459. meur a grouadur hag a oa choumet minoret divar goust ar brezel.
(5) Au sujet de.
●(1900) MSJO 206. an tad a oa glac'haret-oll divar goust he vab ena a zalc'he penn dezhan.
II. Loc. conj. Diwar-goust ma : parce que, à cause que.
●(1995) BRYV III 106. (Milizag) diwar-goust ma'h en em anaouient abaoe e oant yaouank.
►[form. comb.]
S3m diwar e goust
●(1907) PERS 196. ha divar he goust eo on deuz kemeret kalz deuz an traou a lakeomp el leor-man.
P2 diwar ho koust
●(1868) KMM 29. marteze divar ho coust.
- diwar-greizdiwar-greiz
prép., conj. & adv.
I. Prép.
(1) [devant un subst.] En plein.
●(1864) SMM 54. peleac'h e varfot-hu ? (...) Marteze en ho kuele, e creis an nos ; divar greis ho cousc. ●(1867) FHB 104/411a. sammet divar greiz he c'haera oad.
●(1910) MAKE 71. da zihuni Per ar Paour diwar greiz e bennad-kousket.
(2) [devant un v.] En plein.
●(1864) SMM 54. peleac'h e varfot-hu ? (…) marteze e creis ebatou ar bed, divar greis labourat. (...) unan so maro divar greis pourmen en he jardin. (...) Eun all so coezet maro mig divar greis c'hoarzin. ●(1866) FHB 60/64b. divar greiz marvaillat. ●(1867) FHB 112/ 57a. gouls lavaret divar greiz ebatal.
II. Loc. conj. Diwar-greiz ma : alors que.
●(1870) FHB 285/189b. Divar greis ma edomp evelse o pidi. ●(1872) FHB 394/232a. Divar greis ma selle oc'h he zoudardet.
III. Adv. Subitement.
●(1962) EGRH I 69. diwar-greiz adv., tr. « subitement. »
- diwar-laez
- diwar-lerc'hdiwar-lerc'h
adv. & prép.
I. Adv. Ci-après.
●(1926) FHAB Meurzh 113. evel m'hen diskouezimp aman diwarlerc'h, ar Vretoned a ranko stourm c'hoaz.
II. Adj.
A. Attr. Chom diwar-lerc'h : ne pas progresser.
●(1915) MMED 328-329. ar re all o vont var araok gant ho studi, e leac'h me a joum atao divarlec'h.
B. Épith.
(1) Arriéré.
●(1935) LZBl Du/Kerzu 197. eur vro diwezat, diwarlerc'h. ●(1925) FHAB Gwengolo 337. tud diwarlerc'h evel ma 'z eus dre aman. ●(1947) YNVL 17. sakre Toullig Diwar-lerc'h ! ●(1958) BAHE 15/6. gant aon da vezañ kemeret evel un den strizh a spered hag un den diwar-lerc'h.
(2) Qui ne suit pas le progrès.
●(1944) VKST Mae 137. ar brud da veza tud lous ha diseven, tud diwarlerc'h.
(3) Yann Diwar-lerc'h : personnalisation des retardataires.
●(1949) LLMM 16/65. C'hanta, Yann-diwar-lerc'h, pell e chomi c'hoazh da lugudiñ ?
(4) Trop tard, après, par la suite.
●(1889) ISV 447. Piou bennag re en em fizio / keuz divarlerc'h en devezo.
●(1911) BUAZperrot 153. Keuz divarlerc'h ne dalvez netra / teuler evez eo ar gwella.
III. Prép. A-ziwar-lerc'h.
(1) Après.
●(1924) ZAMA 22. a-ziwar-lerc'h dibri ar vi bras-ze.
(2) En héritage de.
●(1955) VBRU 3. ur yalc'had vat da gaout a-ziwarlerc'h he mamm. ●35. gant n'o devefe ket kavet unan a-ziwarlerc'h o c'herent.
- diwar-savdiwar-sav
prép. & adv.
(1) Prép. À l'issue de, au sortir de.
●(1855) MAV 19. Diwar sav ar skol, bemdez e tastuman sivi. ●(1856) VNA 92. Revenez à la maison à l'issue de la messe, tr. «Deit d'er guér diar sàu en Overen.» ●(1857) CBF 59. Diwar sav ann oferen, tr. «A l'issue de la messe.» ●(1862) JKS 410. rei a ra a-wechou, diwar sav ar beden, ar pez n'en deuz ket roet da genta.
(2) Adv. Graet diwar-sav : (?) fait à la va vite, par-dessus la jambe (?).
●(1912) FHAB Ebrel 113. an distera ezen avel a c'houez a zismantr o labour ha n'eo ket souez : great eo divar zao. ●(1935) FHAB Mezheven 242. karet a raent kaout arrebeuri gaer, en o ziez, grêt, nann diwar zao, met kizellet e koat dero, kalet ha padus.
►[empl. comme épith.] De pacotille.
●(1934) FHAB 366. Eleiz a veleien hag a dud vat a gaver breman er parreziou hag a venn kaout evid o ilizou, nann traou diwar zao ha savet gant danvez didalvez, evel ma vez kinniget d'ezo ken alies ha bemdez (...) An traou diwar zao-ze a gaver ker stank e ilizou Breiz, graet er mêz eus ar vro (...) n'eus enno na danvez, nag ijin... ●(1935) FHAB Gwengolo 275. Dilhad giz Paris, dilhad distrantel, dilhad diwar zav, ha ne badont ket eun holl vad.
- diwar-vont
- diwar-vremañdiwar-vremañ
adv. Désormais.
●(1862) JKS 295. ne vezo ket hirr ho poaniou diwar-vreman. ●(1876) TDE.BF 159b. Diwar-vrema, diwar-vremañ, tr. «désormais, dorénavant.»
●(1911) SKRS II 181. Divar vreman, ne fell d'in mui tanva berad guin ebet. ●(1962) EGRH I 69. diwar-vremañ adv., tr. « désormais (= hiviziken). »
- diwar-zudiwar-zu
adv. Vers.
●(1874) TLK I FHB 481/87a-b. eur marc'hek (…) a ziskenne d'ann daou-lamm divarzu Plouescat.
- diwarañ / diwariañdiwarañ / diwariañ
v. tr. d. Détordre, redresser, dégauchir.
●(1869) EGB 32. diwara, tr. «redresser.»
●(1931) VALL 191a. Défausser, tr. «diwara.» ●(1962) EGRH I 69. diwariañ v., « remettre droit ce qui avait été courbé, gauchi, gondolé. » ●(1983) TDBP IV 46. Dleet eo d'al labourer diwariañ e vinvioù ur wech an amzer, tr. «Le cultivateur doit remettre ses outils en état une fois le temps.»
- diwarc'horrediwarc'horre
m. Tapout an diwarc'horre : prendre le dessus.
●(1882) CDFi 124-25 mai 3. tabut gantho o clask gouzout pehini a dapo an divarc'horre.
- diwaregañ
- diwariañdiwariañ
voir diwarañ
- diwarlerc'hdiwarlerc'h
m. Eus an diwarlerc'h : attardé.
●(1949) KROB 10/1. evit tud eus an diwar-lerc'h, eo awalc'h c'hoaz, evel e 1900, beza breizat evit gounit an ano a foll.
- diwarlerc'hietdiwarlerc'hiet
adj. Attardé.
●(1944) VKST Meurzh 89. evel ma lavar c'hoaz eur beg-sut bennak diwarlerc'hiet.
- diwarnisdiwarnis
adj.
(1) Qui n'est pas garni, sans garniture.
●(1732) GReg 257b. Degarni, ie, sans garniture, sans meubles, tr. «divoarniçz.» ●450b. Sans garniture, qui n'est pas garni, tr. «Divoarniçz.» ●(17--) VO 136. un tiiq forh dioarniss.
●(1921) BUFA 134. ilizieu peur, autérieu dihoarnis. ●(1954) BGUE 33/6. nuah pill e oé en aotérieu hag er chapél dihoarnis kaer.
(2) Diwarnis a : dégarni, dépourvu de.
●(1857) GUG 172. Dihoarnis a fréh hag a vleu.
●(1904) DBFV 54a. dihoarnis, dioarnis, adj., tr. «dégarni, dépourvu (a, de).»
- diwarnisadurdiwarnisadur
m. Action de dégarnir.
●(1904) DBFV 54a. dihoarnisadur, dioarnisadur, adj., tr. «action de dégarnir.»
- diwarnisañ / diwarnisiñdiwarnisañ / diwarnisiñ
v. tr. d. Dégarnir.
●(1659) SCger 41a. degarnir, tr. «digoarnissa.» ●(c.1718) CHal.ms i. degarnir, tr. «dihoarnissein.» ●(1732) GReg 257b. Degarnir, tr. «Divoarniçza. pr. divoarniçzet. Van[netois] dioarniçzeiñ.» ●(1790) MG 271. e ras dioarnissein en Autærieu. ●(1790) Ismar 271. dioarnissein e rér en Autærieu.
●(1904) DBFV 54a. diharnisein, v. a., tr. «dégarnir, démunir.» ●(1921) BUFA 150. dihoarniset autér er Hueriéz.
- diwarnisiñdiwarnisiñ
voir diwarnisañ
- diwarvardiwarvar
m. (Le) dessus.
●(1866) LZBt Genver 77. c'hoarin a reont enn dro d'ho douar ; gant ho zamm koad bek-moan, pe gant ho ivino e skrapont ann diwoar-var.
- diwask .1
- diwask .2
- diwaskadur
- diwaskañ .1diwaskañ .1
v. tr. d.
(1) Détordre (le linge lavé).
●(1876) TDE.BF 159b. Diwaska, v. a., tr. «Détordre, parlant du linge lavé.»
●(1927) GERI.Ern 114. diwaska v. a., tr. «détordre (le linge lavé).»
(2) Diwaskañ poan : ressentir, souffrir de la douleur.
●(1872) ROU 103b. Souffrir, beaucoup, tr. «Divoasca poan.» ●(1882) BAR 194. da zivoasca poan.
●(1906) KANngalon Eost 183. ne c’hell mui na diouaska poan, na mervel. ●(1909) KTLR 132. klemmadennou ar verc’hik klañv o tiwaska poan. ●(1916) KANNlandunvez 60/428. pe o tivouaska poan en ospitaliou.
►absolu.
●(1927) GERI.Ern 114. diwaska v. a., tr. «endurer, souffrir, supporter.»
- diwaskañ .2
- diwaskeddiwasked
adj. Sans abri.
●(1937) GWAL 101-102/22. digor d'ar gwel betek en dremmwel pella, digledour ha diwasked.
- diwaskidigezh
- diwaspelldiwaspell
v. intr. (agriculture) Ôter la paille hachée par la batteuse.
●(1924) SBED 69. Me dap me forh, / Me gavlod, me rastél, / Ne hran ket forh / Heij-plouz pé dihoaspél.
- diwast
- diwe
- diweañ / diweiñdiweañ / diweiñ
v. tr. d.
(1) Détordre.
●(1732) GReg 280b. Detordre, detortiller, tr. «divea. pr. diveet. Van[netois] diüeeiñ. pr. et.»
●(1904) DBFV 54b. dihuéein, v. a., tr. «détordre, détortiller.» ●(1925) BILZ 106. astenn ar fard war ar bili evit o digwea.
(2) Désourdir.
●(1659) SCger 42a. desourdir, tr. «divea.»
- diwechdiwech
voir diwezh .3
- diweiñdiweiñ
voir diweañ
- diwel .1diwel .1
adj. Invisible.
●(1931) VALL 380b. Inapparent, tr. «diwel.» ●400b. Invisible, qu'on ne voit pas, tr. «diwel.»
- diwel .2
- diweladus
- diwelchañ
- diweleiñ
- diwellaus
- diwellausteddiwellausted
f. Imperfectibilité.
●(1931) VALL 383b. qualité de celui qui est incorrigible, tr. «diwellaüsted f.»
- diwelout
- diwelus
- diweñvus
- diwerc'hezerezhdiwerc'hezerezh
m. Viol de vierges.
●(1939) KOLM 112. É amzér Kolmkel, ne vezè kleuet konz nameit a vrezél, a zizalbad, a zismant, a grougereh, a ziuerhézereh émesk en ihuélidi.
- diwerc'heziñ
- diwerenn
- diwern