Devri

Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés

Page 14 : de darbarerezh (651) à darev-1 (700) :
  • darbarerezh
    darbarerezh

    m. Préparations de maçonnerie.

    ●(1869) HTC 12. Red mad e oue eta dezho lezel eno ho mansounerez hag o darbarerez.

  • darbariñ
    darbariñ

    voir darbar .2

  • darbedik
    darbedik

    adj.

    (1) =

    ●(1877) FHB (3e série) 18/151a. darbedic d'ezhan.

    (2) Menel war zarbedig : revenir de loin, en réchapper.

    ●(1931) VALL 291b. cela a failli lui arriver, tr. «manet eo war zarbed.» ●(1957) AMAH 216. ken prim all e vijen marvet diwar ar moc'haj-se, nemet ha ma vanis war zarbedig !

  • darbet
    darbet

    adj.

    (1) Bezañ darbet : avoir tendance à.

    ●(1902) PIGO I 201. rag darbet eo 'n em lezel da vont re war an tu-ze.

    (2) Bezañ darbet da ub. (+ v.) : être sur le point, faillir (se).

    ●(17--) EN 3453. pa selis ous ar pond (e) voay darbad din quean, tr. «quand je regardai le pont, peu s'en fallut que je ne tombasse.»

    ●(1867) MGK 78. darbet d'ezho beuzi. ●(1889) SFA 15. darbot dez-han falgalouni. ●145. Ar re a ioa eat d'an Almagn a oue darbot dez-ho beza lakeat d'ar maro.

    ●(1904) SKRS I 78. darbet dezho terri ho gouzouk.

  • darbin
    darbin

    s. Reiñ darbin da ub. : causer des soucis, donner des problèmes à qqn. (?) coquille pour : darbar (?).

    ●(1960) BAHE 24/13. A-viskoazh on bet tener eus va c'hof, hag abaoe un [toul]lad bloavezhioù, ma ro va yec'hed darbin din da vat ez eo abalamour dezhañ.

  • darbod .1
    darbod .1

    m. Droit du seigneur.

    ●(1904) DBFV 41a. darbod, m., tr «droit du seigneur.»

  • darbod .2
    darbod .2

    m. –où

    I.

    (1) Morceau de pot, débris de vaisselle.

    ●(1732) GReg 432b. Fragment de pots, tests de pots, tr. «Darbod. p. darbodou.» ●(1767) ISpour 214. Job (...) ean é guemérai unn darn-pod éit sihein el-lie hac er horromple é ziviré. ●(1792) HS 190. de barein guet un darn-pod er vreinnaté hac er préüèt e verhüai tro-ha-tro dehou.

    ●(1904) DBFV 41a. darbod, m. pl. eu, tr. «tesson.» ●(1904) BMSB 44. N'eo ket guir, ma mestrez, / Ho pe groet derbodou gant douéed ho palez ? ●(1924) FHAB Kerzu 444. evel darbodou ha n'eo ket evit staga an eil tamm ouz egile.

    (2) Petite poêle, poêlon.

    ●(1857) CBF 12. Darbod, f., tr. «Petite poèle pour frire la bouillie aux enfants.»

    ●(1928) TAPO 8. An darbod, hag ar podezou.

    (3) Récipient.

    ●(1913) ARVG Eost 198. Bale darboujo dre bep korn ar porz.

    (4) Farz darbod : fars cuit dans une petite poèle.

    ●(1790/94) PC I 222. Pa nel an oll caour fars d'arbot.

    ●(1857) CBF 10. Fars darbot, tr. «Fars fait dans la poèle.» ●(1868) FHB 191/278a. Evel pa reer farz d'arbot da eur babik.

    (5) [sens coll.] sens fig. Vieilleries.

    ●(1905) BOBL 05 août 46/1b. Ha Gwillerm en euz aoun na strakfe ar reveulzi en Alamagn, ha na vefe tanfoeltret e gador-dron, e gurunen hag e vazoulen-roue da vale e-mesk an derbod a c'hiz koz…

    II.

    (1) Lipat an darbod : profiter des restes. Cf. Am 636. Liper d'an darbot.

    ●(18--) BSG 192 (T). He bien eta, ma mestr, n'am boa ket laret mad, / Pije cât eur vatès ? C'hui 'zo paotr delicat; / Brema 'pô mui 'blijadur eget ho poa aroc, / Ha mar grêt vaillantis, me 'lipo ann darbod.

    (2) Krignat an darbod : (?)

    ●(1803) MQG 9. Evit touet Doue, na vouie qet Margot, / Eva guin, na laëres, na crignat an darbot.

    (3) Bezañ bet he biz ouzh an darbod : elle a eu des enfants.

    ●(18--) RGE 49. Ar vaoues-se zo perc'hennet, / Hac he deus deus (sic) bet choazet he far, / Ha ne ra fors piou zo var vâr. / Me a gred he deus dija poazet / Eus an darbot he biziet.

    ●(1931) VALL 100 (L). Casserole spéciale pour la bouillie des enfants, darbod L[eon] (d'où l'expression hounnez a zo bet stoket he biz ouz an darbod, elle a eu des enfants.»

  • darboder
    darboder

    m. –ion

    (1) Entremetteur de mariages.

    ●(1732) GReg 354b. Entremetteur, mediateur entre les amans pour faire un mariage, tr. «H[aute] Cor[nouaille] & Van[netois] darboder. p. darbodéryen.»

    ●(1904) DBFV 41a. darbodér m. pl. –derion, tr. «entremetteur de mariage.» ●(1932) BRTG 122. ne gavè ket darbodour erbet d'en diméein. ●(1957) DSGL 120. pennbah en darbodour, tr. «Entremetteur de mariages.»

    (2) Courtier d'affaires.

    ●(1876) TDE.BF 101a. Darboder, s. m. C[ornouaille], tr. «Courtier d'affaires ; pl. ien.»

  • darboderez
    darboderez

    f. –ed Entremetteuse de mariages.

    ●(1970) GSBG 43. (Groe) darboudures (= darbodourez), tr. «entremetteuse de mariage.»

  • darboderezh
    darboderezh

    m. Entremise de mariage.

    ●(1939) RIBA 28. chonjet on de zisoh get men darbodereh.

  • darbodiñ
    darbodiñ

    v. tr. d.

    (1) Organiser (un mariage).

    ●(1732) GReg 603b. Faire des mariages, en qualité d'entremetteur, tr. «H[aute] Cor[ounaille]. darbodi. pr. et.»

    ●(1910) ISBR 149. Diméet e oé de Alis hoér Arhur. Get Filip August e oé bet darbodet er fest-sé.

    (2) (en plt de qqn) Mettre en relation en vue de mariage.

    ●(1910) ISBR 162. darbodein er verh e chomé ar é lerh ha rein dehi ur pried. ●(1939) RIBA 28. goulennet geton donet de gavet me zad aveit hon darbodein.

    (3) Darbodiñ ub. ouzh ub. : arranger un mariage entre qqn et qqn.

    ●(1910) ISBR 183. nen dehé ket kin darbodet é verh Margeit doh hañni a bautred Bléz. ●(1927) GERI.Ern 91. darbodi, tr. «s’entremettre ainsi [pour les mariages].»

  • darbout
    darbout

    voir darbañ

  • darc'h
    darc'h

    interj./m.

    I.

    (1) Interj. Onomatopée pour appeler les porcs.

    ●(1929) MKRN 96. Darc'h, darc'hig, expression dont on se sert pour appeler les porcelets et même pour les désigner. ●(1938) WDAP 2/122. Darc'h ! A vez lavaret evit gervel ar moc'h. Sk. Darc'h ! darc'h ! (pe darc'hig, darc'hig !) va femoc'h ! ●(1942) FHAB Mae/Mezheven 171. Dac'h-dac'h = cri pour appeler les cochons. ●(1978) MOFO 120. Tar, tar, tar, tar bihan ! Le petit cochon vient à l'appel. ●(1957) ADBr lxiv 4/452. (An Ospital-Kammfroud) Darhig : interj. – Se dit par répétition pour appeler un cochon : darhig ! darhig ! ●527. Si : interj. – Cri destiné à repousser les cochons : Si 'ta ! tamm teil. Le contraire est darhig ! darhig ! ou chahig ! chahig !

    (2) par ext., enfant. m. Porc.

    ●(1927) KANNkerzevod 9/7. An dac'h a c'houlenn koan. ●(1938) WDAP 2/122. (Pleiben, Gwezeg) Darc'h, hano gourel, liester Darc'hou. E yez ar vugale e talv kement ha pemoc'h. Skouer : Lous oc'h evel eun darc'h (pe eun darc'hig). ●(1955) STBJ 174. E lavar ar re vitous e oa (...) eur pemoc'h eun darc'h. ●(1957) ADBr lxiv 4/452. (An Ospital-Kammfroud) pour appeler familièrement un porcelet : un darhig bihan.

    II. Interj. Onomatopée pour exciter un chien à mordre, à attaquer.

    ●(1957) ADBr lxiv 4/452. (An Ospital-Kammfroud) Darh ! interjection – se dit pour exciter des chiens prêts à mordre : Kiss ! kiss darh 'ta va hi !

    III.

    (1) Pizh evel un darc'hig : pingre. Cf. pizh evel un touseg.

    ●(1929) MKRN 96 (K) P. Martin. Darc'h, darc'hig, expression dont on se sert pour appeler les porcelets et même pour les désigner. Piz egiz eun darc'hig : pingre comme un porcelet.

    (2) Lous evel un darc'h : très sale.

    ●(1938) WDAP 2/122 (K) Y. ar Gow. Lous oc'h evel eun darc'h (pe eun darc'hig).

  • darc'hal
    darc'hal

    voir darc'haouiñ

  • darc'hañ
    darc'hañ

    v. tr. d. = (?) derc'hel (?).

    ●(1857) HTB 218. pegement a breder hag a zienez a goustas darc'ha ar c'horaden-ze.

  • darc'haouiñ / darc'hav / darc'hal / darc'heiñ / dac'haviñ
    darc'haouiñ / darc'hav / darc'hal / darc'heiñ / dac'haviñ

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Darc'hav (un taol) gant, ouzh, war : asséner (un coup) à.

    ●(1659) SCger 13b. batre, tr. «darhau gant, p. darháuet.» ●41b. delascher vn coup, tr. «darc'haut gant p. auet.»

    ●(c.1825-1830) AJC 3220-3221. eur factioner / a darhaas eun ten gantan. ●(1852) MML 71. darc'ha eun toll crenv voar ma c'halon. ●(1866) LZBt Genver 87. evit darc'hal gan-in eunn drived tol. ●(1870) MBR 166. darc'hai eunn taol baz houarn gant-han diwar he benn.

    ●(1902) PIGO I 172. Personik, kounnaret, a grogaz da darc'ha tôlio treid gantan. ●(1907) VBFV.fb 30a. desserrer un coup, tr. «distag, dorein.» ●44b. flanquer, tr. «dorein.» ●(1908) PIGO II 116. an tu da darc'ha eun tôl gantan. ●149. Kevarek a darc'havas bep a dol beg kleze gant e zaou enebour. ●(1911) BUAZperrot 151. unan a zarc'hoas taol ar maro gant egile. ●196. ar soudard Lonjin a zarc'haouas eun taol goaf gantan en e gostez. ●312. pa oue darc'hoet varnan e Barlasina, eun taol bouc'hal en e benn. ●(1912) MMPM 22. var nez da zalc'heï taoliou pounner. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Darc'hav, actif, tr. «donner (un coup).» ●(1921) GRSA 341. Dahaùein e hra un taol ar ben roué Norgal. ●(1927) DIHU 187/202. Dahaùein, tr. «assener.» ●(1927) GERI.Ern 91. darc'ha(v), darc'ha(o), darc'haoui, V[annetais] d(a)raùein v. a., tr. «Frapper viollemment (ouz, gant, war contre, sur).» ●(1940) DIHU 348/92. ur soudard amoet en des dahaùet deu daol bohal geton.

    ►absol.

    ●(c.1825-1830) AJC 2065. pa voelis a nean o tarha voar vigag ma hamarad. ●3324. darha a re guenin gand esabren. ●(1862) JKS 248. emint o tarc'hao a zeou hag a gleiz. ●(1867) FHB 116/91b-92a. Paul gand eur vaz a lopr hag a zalhoe varhan. ●(1867) MGK 69. hep marc'hata tamm e tarc'ho war ann or. ●97. Rankout voe d'ezhan dourna iud, darc'hai sounn.

    ●(1904) SKRS I 140. «Darc'hoit ganthan», a lavaras dioc'htu ar souprefed d'ar vourrevien.

    (2) Frapper (à l'aide de qqc.).

    ●(1876) TDE.BF 434b. Kregi enn he votez-prenn ha darc'hai gant-hi da c'hervel unan-bennag.

    (3) Jeter (qqc. qui n'est plus bon).

    ●(1907) AVKA 78. N'eo mad da vann [an hôlen] nemed da vea darc'heet emaez.

    (4) Darc'hav udb. gant ub. : jeter qqc. à qqn.

    ●(1852) MML 105. scul, loa, plad, oll ho darc'hae gant-he.

    ●(1907) AVKA 203. ar Judevien a gemeras mein da darc'hein ganthan.

    (5) Darc'haouiñ ub. : jeter qqn à terre.

    ●(1872) ROU 105b. D'un mot il le terrassa, tr. «Gant ur g'er en darc'hoas.»

    (6) absol. Darc'hav aze ! : tope là !

    ●(1922) IATA 18. (En eur ginnig he zourn). Darc'ho aze ! ●(1924) NFLO. toper. tope là ! tr. «darc'ho aze !»

    II. V. intr. par ext. Croître, grandir, se développer, profiter, pousser.

    ●(1907) AVKA 22. Ar Bugel koulskoude a greske hag a darc'have leun a furnez ha gras Doue ganthan. ●108. ar c'hreunen zeo (...) Na ve ket hadet bihanoc'h evithi. Med, pa n-am laka da darc'hav, eo hi a ve trec'h war gement a zo potaj. ●(1919) KZVr 355 - 21/12/19. Darc'hav, neutre, tr. «croître, se développer, profiter.» ●(1927) GERI.Ern 91. darc'ha(v) v. n., tr. «pousser, croître, se développer.»

  • darc'hav .1
    darc'hav .1

    interj. Onomatopée qui imite le bruit d'un coup porté avec un objet contondant.

    ●(1905) KZVr Meurzh (d’après KBSA 119). Tapout a ra Yann eun horz da bilat lann, ha darc’hao ! war gein an diaoul.

  • darc'hav .2
    darc'hav .2

    voir darc'haouiñ

  • darc'haviñ
    darc'haviñ

    voir darc'haouiñ

  • darc'heiñ
    darc'heiñ

    voir darc'haouiñ

  • darc'hig
    darc'hig

    voir darc'h

  • darc'hwezh-
    darc'hwezh-

    voir tarc'hwezh-, trec'hwezh-

  • dard
    dard

    m. –où

    (1) Dard (arme).

    ●(1499) Ca 55a. Dart. g. idem. ●(1575) M 95. Vn fæçon gant é dart, è laz nobl ha partabl, tr. « D'une seule façon, avec son dard, elle tue noble et vilain. » ●(1633) Nom 182b. Telum : toute sorte de dard : pep seurt dardou. ●(16--) DIalog 7. Ar maruu n'en deueüs gard dré é dard dam asardj, tr. « La mort n'a garde de m'assaillir de son dard. »

    ●(1792) BD 593. gant ma dart men a deuy do lasan, tr. « Avec mon dard, je viendrai les tuer. » ●(17--) CCn 339. oar ben ar gristenien distrinquet o ttardo ! tr. «Lancez vos traits sur la tête des chrétiiens.»

    ●(1904) DBFV 41a. dard, m. pl. eu, tr. «dard.»

    (2) Arbuste.

    ●(1927) GERI.Ern 91. V[annetais] dard m., tr. «arbuste.»

  • dardek
    dardek

    adj. =

    ●(1825) COSp 151. en oræsoneu-zé (…). Hanhuet int jaculatoér, pé dardec, rac m'émant èl flêcheu anflammet e zardamp (?) a (?) nerh tréma en ean.

  • dardenn
    dardenn

    f. –où Arbuste. cf. daredenn

    ●(1904) DBFV 41a. darden, f. pl. –nneu, tr. «arbuste.» ●(1927) GERI.Ern 91. V[annetais] dardenn f., tr. «arbuste.»

  • darder
    darder

    m. –ion Celui qui darde, qui lance.

    ●(1904) DBFV 41a. dardour, m. pl. –derion, tr. «celui qui darde, qui lance.»

  • dardiñ
    dardiñ

    v. tr. d.

    (1) Frapper d'un dard. cf. darediñ

    ●(1792) BD 578. pe o callon gant ma arc men dardo, tr. «ou (alors) leur cœur, de mon arc, je le percerai.» ●(17--) CCn 555. pa ren vn ten hep quen, me darde anese, tr. «Quand je faisais un coup seulement, je les perçais d'un dard.»

    (2) Darder (un projectile).

    ●(1710) IN I 304. a saich ar bir etrese hac ennâ, hoguen n'er gra nemet evit e zardi hac e lanci mui a nerz.

    (3) Lancer (une flèche).

    ●(1659) SCger 72a. lancer, tr. «dardi.»

    ●(1825) COSp 151. en oræsoneu-zé (…). Hanhuet int jaculatoér, pé dardec, rac m'émant èl flêcheu anflammet e zardamp (?) a (?) nerh tréma en ean.

  • Dardoup
    Dardoup

    m. –ed Homme du pays Dardoup (Château-Neuf-du-Faou, Plonevez-du-Faou, Landeleau, Spezet, etc). Cf. Bardoù-peizant & Penn paket.

    (1) Dardoup.

    ●(1915) KZVr 114 - 09/05/15. Les habitants de Lennon répondent à ce sobriquet [Bidar] qui leur est donné par les gens de Châteauneuf du Faou en traitant ceux-ci de «dardouped». ●(1938) FHAB Du 232. an Dardouped hag ar Vadenned. ●233. Tud parrez Speied, e bro an Dardouped. ●68. dardouped eus Ploneve-ar-Faou hag ar C’hastell-Neve. ●156. an dardoup yaouank. ●(1941) SAV 20/11. An Dardouped (tud ar C'hastell-Nevez, Ploneve-ar-Faou, Landelo, Speied, h.a...) a zo troet d'ober goap ouz ar Vidared (tud Pleiben, Lennon, Ar C'hlostr, h.a...). ●(1955) STBJ 68. dardouped eus Ploneve-ar-Faou hag ar C'hastell-Neve. ●156. an dardoup yaouank. ●199. Tud Ploneve ha Kastell-Neve-ar-Faou a lezanvent [= Pleibeniz] dardouped.

    (2) (Dicton).

    ●(1941) SAV 20/11. Dardoup, / Pa vramm 'ra proup. – Dardoup, / Leiz e reor a stoup. ●(1955) STBJ 199-200. Tud Ploneve ha Kastell-Neve-ar-Faou a lezanvent [= Pleibeniz] dardouped ha, war o meno : Eun dardoup / Pa vramm 'ra proup.

  • Dardoupez
    Dardoupez

    f. –ed Femme du pays Dardoup. Cf. Dardoup.

    ●(1955) STBJ 44. mamm pe c'hoar moarvat da Fañch Dao-Dao, ar c'halvez, a oa eur penn-paket, pe eun dardoupez.

  • dare .1
    dare .1

    adv.

    (1) [au négatif] Gouzout dare : personne ne sait.

    ●(1872) DJL 23. ar Venn-dero koz n'oa eur C'hrien kuzet, hag a ziskenne plom-a-plom voar dare den betek pelec'h.

    ●(1939) MGGD 81. eo en em strobiellet va lost, n'ouzon dare penaos, e lagadenn eur benveg lugernus ha, kaer am eus bet ober ha dizober, n'oun ket bet gouest d'e ziluzia ac'hane.

    (2) [au négatif] Na vezañ dare : ne pas être prêt à/de.

    ●(1959) YGPB 79. Met ne oan ket dare d’ankounac’haat e oan em c’hoazez stok-ha-stok ouzh ur Yuzaz barnet ganin d’ar marv hep galv na distro abaoe dec’h ar beure.

    (3) Hep gouzout dare : sans savoir.

    ●(1915) MMED 146. ar c’hrouadur a joumas e Jerusalem, hep gouzout dare d’ezo.

    (4) Piv ’oar dare ? : qui sait ?

    ●(1924) ZAMA 196. Da belec’h ? emezan koulkoude, piou ’oar dare ?

  • dare .2
    dare .2

    voir darev

  • dared .1
    dared .1

    coll.

    I. (météorologie)

    (1) Éclairs.

    ●(1633) Nom 222a-b. Sæculum vec seculum : tra, fulger, quem coruscationem vocant : l'esclair : luet, luchet, daret.

    ●(1659) SCger 47b. eclair, tr. «daret.»

    ●(18--) GBI I 58. awell, glao, dared ha kurunou ! tr. «vent, pluie, éclairs et tonnerres !»

    (2) Éclairs de chaleur.

    ●(1659) SCger 140b. darèden, p. daret, tr. «eclair.»

    ●(1876) TDE.BF 101a. Daredenn, s. f., tr. «Eclair sans tonnerre ; pl. dared, masculin.»

    ●(1904) DBFV 41a. dareden, f. pl. dared, tr. «éclair de chaleur.» ●(1927) GERI.Ern 91. daredenn f. pl. ou, col. dared tr. «éclair de chaleur.»

    (3) Dared tommder : éclairs de chaleurs.

    ●(1895) GMB 146. pet[it] Trég[uier] dardet tomder éclairs de chaleur.

    II. (astronomie)

    (1) Étoiles filantes.

    ●(1876) TDE.BF 101a. Daredenn, s. f., tr. «étoile filante ; pl. dared, masculin.»

    ●(1927) GERI.Ern 91. daredenn f. pl. ou, col. dared tr. «étoile filante.» ●(1931) VALL 277a. Etoile filante, tr. «dared col. sg. daredenn»

    (2) Steredenn-dared : éoile filante.

    ●(1931) VALL 277a. Etoile filante, tr. «steredenn-dared.»

  • dared .2
    dared .2

    m. –où Dard

    (1) (arme).

    ●(1732) GReg 243b. Dard, trait qu'on jette, tr. «Dared. p. daredou. (Van[netois] dard. p. dardëu.).» ●Darder, jetter de la main un trait, ou un javelot, tr. «strinqa un dared. lançza un dared.»

    ●(1927) GERI.Ern 91. dared m. pl. ou, tr. «Dard, javelot.»

    (2) (botanique) Style.

    ●(1927) GERI.Ern 91. dared m. pl. ou, tr. «style (des fleurs).»

  • daredenn
    daredenn

    f. –où, dared

    I.

    (1) (météorologie) Éclair de chaleur.

    ●(1659) SCger 140b. darèden, p. daret, tr. «eclair.»

    ●(1876) TDE.BF 101a. Daredenn, s. f., tr. «Eclair sans tonnerre ; pl. dared, masculin.»

    ●(1904) DBFV 41a. dareden, f. pl. dared, tr. «éclair de chaleur.» ●(1927) GERI.Ern 91. daredenn f. pl. ou, col. dared tr. «éclair de chaleur.»

    (2) (astronomie) Étoile filante.

    ●(1876) TDE.BF 101a. Daredenn, s. f., tr. «étoile filante ; pl. dared, masculin.»

    ●(1927) GERI.Ern 91. daredenn f. pl. ou, col. dared tr. «étoile filante.» ●(1931) VALL 277a. Etoile filante, tr. «dared col. sg. daredenn»

    II. Tremen/mont evel un daredenn : passer/aller très vite (à la vitesse de l’éclair). Cf. evel ul luc'hedenn.

    ●(1953) LLMM 39/65 (T). Ne oant ket evit pakañ al laer, rak hemañ a yae evel un daredenn. ●(1970) BHAF 77 (T) E. ar Barzhig. Aliez e tremene evel eun tenn pe eun daredenn dirag ar person koz.

  • dareder
    dareder

    m. –ion Dardeur, homme qui lance des dards.

    ●(1732) GReg 243b. Dardeur, celui qui darde quelque trait, tr. «Dareder. p. daredérryen. Van[netois] dardour. p. yon.»

    ●(1904) DBFV 41a. dardour, m. pl. –erion, tr. «celui qui darde, qui lance.» ●(1914) DFBP 75b. dardeur, tr. «Dareder.»

  • darediñ .1
    darediñ .1

    v. tr. d. Lancer (un dard) contr qqn, darder.

    ●(1732) GReg 243b. Darder, jetter de la main un trait, ou un javelot, tr. «Daredi. pr. daredet. (Van[netois] dardeiñ. pr. et.»

    ●(1914) DFBP 75b. darder, tr. «Daredi.»

  • darediñ .2
    darediñ .2

    v. impers. (météorologie) Faire des éclairs de chaleur.

    ●(1659) SCger 47b. il eclaire, tr. «daredi a ra.»

    ●(1857) CBF 3. Daredi a ra, tr. «il fait des éclairs de chaleur.» ●(1876) TDE.BF 101a. Daredi, v. impersonnel, non usité. faire des éclairs.»

    ●(1927) GERI.Ern 91. daredi, tr. «faire de ces éclairs [de chaleur].»

  • daredus
    daredus

    adj. Qui amène des éclairs de chaleur.

    ●(1927) GERI.Ern 91. daredus, tr. «(temps) qui les amène [éclairs de chaleurs].» ●(1931) VALL 237b. (temps) qui amène des éclairs de chaleur, tr. «daredus.»

  • darempred .1
    darempred .1

    adj. (Endroit) fréquenté.

    ●(1869) FHB 244/274. ober an dro da gær dre an hentchou nebeuta darempret.

  • darempred .2
    darempred .2

    m. –où

    (1) Êtres d'un lieu.

    ●(1732) GReg 378a. les êtres d'une maison, tr. «an darempred dre an ty.»

    ●(1904) DBFV 41a. darempred, m. pl. eu, tr. «êtres d'une maison.» ●(1927) GERI.Ern 91. darempred m., tr. «êtres d'une maison (V[annetais]).» ●(1929) EMPA 16. n'anavez ket an aod, na dreist-holl an darempred, dre eno, e-touez ar reier...

    (2) Fréquentation (d'un lieu).

    ●(1839) BESquil 23. ul léh quen distro doh darimprèd er bed. ●29. ul léh aral pêl doh darimprèd en dud. ●(1869) FHB 248/308b. Baliou koant a zo greet evid an darempred hag evid pourmen. ●(18--) BAG 11. Eleac'h ne d'oa nep delempret, / E teuas da ober e retret.

    ●(1904) DBFV 41a. darempred, m. pl. eu, tr. «fréquentation.»

    (3) Fréquentation (relations, rapport, commerce avec qqn).

    ●(1659) SCger 65a. hantise, tr. «darempret.»

    ●(1856) VNA 138. le commerce avec les autres peuples, tr. «en daremprèd guet er pobleu aral.» ●(1867) MGK 46. en em viret / Dioc'h fallagriez ann dud, na dioc'h ho darempred. ●(1870) MBR 312. va aked a zo bet atao, abaoue ma'z eo ganet, da ziwall anezhi dioc'h pep darempred fall.

    ●(1921) PGAZ 63. var evez var gomzou ho bugale, var ho oberiou ha var ho darempred.

    ►[au plur.] Relations différentes.

    ●(1857) CBF 119. enn ho darempredou pemdeziek, tr. «dans leurs rapports de tous les moments.»

    ●(1916) KZVr 157 - 05/03/16. adskoulma darempredou. ●(1921) PGAZ 52. an darempredou danjeruz.

    (4) Kaout darempred gant ub. : avoir des relations avec qqn.

    ●(1894) BUZmornik 37. ne felle d'ezhan kaout darempred ebed gant ann heretiket.

    ●(1907) PERS 180. ne zalejont ket da gaout kals darempred gant an Aot. Person. ●305. ez eo red ive lavaret pegement a zarempred en doa, dre lizeri, gant tud (…).

    (5) Ober e zarempred : fréquenter (un lieu).

    ●(1727) HB 203. Oc'h e lacât en unn andret / Ma rit muya ho tarempret.

    (6) Occupations, allées et venues.

    ●(1934) GWAL 70/23. goude he darempredou mintin war-dro an ti.

    (7) Ober darempred gant ub. : avoir des relations avec qqn.

    ●(1907) AVKA 43. Ar Judevien na reont darempred ebed gan ar Samaritanet ! ●(1916) KANNlandunvez 58/413. ne rit darempred ebet gantho nemed mar bez izoum ha mar bez red.

    (8) Aes an darempred : où il est facile d'aller, d'accès facile.

    ●(1939) MGGD 62. En eur porz-mor frank hag aes an darempred anezañ.

    (9) Chemin habituellement fréquenté, de servitude.

    ●(1910-1915) CTPV i 160. ir méz a men dalepred, tr. «hors de mon chemin habituel.»

    ●(1927) GERI.Ern 91. darempred m., tr. «chemin de servitude.»

  • darempred .3
    darempred .3

    voir daremprediñ

  • darempredadeg
    darempredadeg

    f.

    (1) Mouvement.

    ●(1962) EGRH I 51. darempredadeg f., tr. « mouvement. »

    (2) Fréquentation.

    ●(1962) EGRH I 51. darempredadeg f., tr. « fréquentation. »

  • darempredaj
    darempredaj

    m. Fréquentations.

    ●(1975) YABA 12.04. Kemm e zo enta, ha kemm bras barh en darempredaj revé er hornadeu.

  • darempreder
    darempreder

    m. –ion Homme qui fréquente un endroit, habitué.

    ●(1927) GERI.Ern 91. darempreder m., tr. «celui qui fréquente, habitué.» ●(1936) IVGA 33. darempreder nevez e iliz. ●(1939) KOLM 105. darempredour er hastelleu.

  • daremprederezh
    daremprederezh

    m. Fréquentation(s).

    ●(1854) MMM 88. guelit effejou malheürus eus an amourousdet, an daremprederes. ●(1859) MMN 112. an daremprederez gant tud yaouanc (…) an daremprederez etre goazet ha merc'het. ●(1868) FHB 161/35b. bez' e vezo an assambleou, an daremprederez-ze a ra aoun d'ar vuez christen ha d'ar relijion. ●(1869) SAG 111. azaleg an devez ma paouese an dud war an douar da bedi an Autrou-Doue, ne ve mui a zaremprederez entre Doue hag e graouadurien. ●(1869) FHB 251/329b. e ve red c'hoas darempred an ilizou, ha ma teufe tud eur vro da vancout d'an daremprederez-ze, pe an daremprederez-ze da vancout dezho.

    ●(1907) FHAB Mae 72. o vez ma'z eus breman eun daremprederez vras etre holl dud ar vro. ●(1911) BUAZperrot 13. Ne grede ket, na pell diouz eno, e c'helle an daremprederez-ze he deveze evelse gant an dud miret outi da zarempredi Doue dre ar beden.

  • darempredet
    darempredet

    adj. (Lieu) fréquenté.

    ●(1860) BAL 222. el leac'hiou muia derempreded gant ar iaouankis. ●(1865) LZBt Gouere 5. hastan (...) a dreuz ar parko (...) nep tro dre hincho darempredet.

    ●(1961) LLMM 86/151. En ur ger, darempredet, eme an dud, e tlee bezañ ar c’hastell gant un tasmant pe ur c’hef-ifern bennak.

  • daremprediñ / darempred
    daremprediñ / darempred

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Fréquenter, visiter (qqn).

    ●(1499) Ca 54b. Daremprediff. g. frequenter. ●(1530) Pm 116. thomas goude an pret / A deuz tizmat da darempret / An abestel din benniguet, tr. «Thomas, après le moment, / Vint bientôt visiter / Les dignes apôtres bénis.» ●199. Gabriel duet mat ra vihet / Aman em templ dam darempret, tr. «Gabriel, soyez le bienvenu, / Ici dans mon temple pour me rendre visite.»

    ●(1659) SCger 60b. frequenter, tr. «darempret, p. der (lire : det).» ●(1744) L'Arm 405a. Voisiner, tr. «Darempredein enn amision.»

    ●(1854) MMM 62. pell a zo e maoc'h o terempret eur plac'h yaouanc. ●(1878) EKG II 66. Darempredi a rit enebourien ar Republik.

    ●(1904) DBFV 41a. darempred, darempredein, tr. «Visiter.» ●(1907) PERS 314. Kement hini a zaremprede Aot. Person Ars. ●(1912) MMPM 149. derempredi ar vignouned. ●(1913) FHAB Genver 14. darempredi ar yaouankiz. ●(1921) PGAZ 52. o tarempred kamaradezed skanv-benn. ●(1957) AMAH 100. Dipitus e kavemp evelato selloù a-dreuz ha brizh-c’hoarzh ar re a ranke hon daremprediñ.

    (2) Fréquenter (un établissement).

    ●(17--) TE 135. é huélèt Samson é t'aremprèd liès hé zi.

    ●(1878) EKG II 148. guelloc'h e kave darempredi an tavarniou eged Iliz an Aoutrou Doue.

    ●(1908) PIGO II 8. ne daremprede ket nemeur leuren an hostizien. ●(1929) FHAB Genver 31. eun amezeg (…) a veze dalc'hmat o tarempredi ar maner.

    (3) Emprunter (une voie).

    ●(1834) SIM 102. essoc'h eo darempredi bremâ an hentchou-se.

    ●(1904) DBFV 41a. darempred, darempredein, tr. «fréquenter (en hent sé, ce chemin).»

    (4) Se rendre à.

    ●(17--) EN 606-607. men [e]meus eur gamb cair, hac hou pou marquered, / hac alfed da daramb, eb tremen [dre] an ty, tr. «j'ai une belle chambre que vous aurez si vous voulez, / et vous pourrez y fréquenter, sans passer par la maison.»

    ●(1866) BOM 42. Ma laked d'ober eul leo dro / Vid darempred ma douaro !

    (5) Courir (les danses, les ébats, etc.)

    ●(1921) FHAB Kerzu 318. Morse ar yaouankiz n'en doa darempredet / An dansou milliget hag ebatou ar bed.

    (6) Passer.

    ●(1904) DBFV 41a. darempred, darempredein, tr. «passer (a va men devat oh, d'ici chez vous).»

    II. V. pron. réci. En em zaremprediñ.

    (1) Se fréquenter, se voir, avoir des rapports.

    ●(1844) GBI I 44. Em darempredi rent en ho bugaleaj, tr. «Ils se fréquentaient dès leur enfance.» ●(1878) EKG II 60. rag en em zarempredi kals a reant, Paol Inisan hag hen. ●(1896) LZBt Meurzh 21. En bro an Afrik, dre aman lec'h eo ken diez 'nem darempredi.

    ●(1955) STBJ 189. en em zarempredi muioc'h eget boaz.

    (2) spécial. Se fréquenter (avant le mariage).

    ●(1942) DHKN 72. Ne oent ket tri miz doh ’n em zarempredein, ma oè groeit hé sonjeu de Vonick : Salvator e vehè hé fried, pé ne vehè hañni. ●(1995) BRYV III 127. (Milizag) En em zarempredi a reem, eveljust, pell a-raog an eured.

  • darempredus
    darempredus

    adj. Qui fréquente.

    ●(c.1500) Cb 56b. g. frequentant. b. darempredus.

  • darenn
    darenn

    f. –où Évier.

    ●(1936) IVGA 313. darenn wenn an dour skaota.

  • darev .1
    darev .1

    adj., m., prép. & adv.

    I. Adj.

    (1) Prêt, cuit.

    ●(1580) G 1086. ha pan eou dareu, tr. «puisqu'elle est prête.»

    ●(1659) SCger 96b. prest, tr. «dare.» ●140b. dare, tr. «prest.» ●(1732) GReg 240a. Cuit, ite, tr. «daref. daro.»

    ●(1839) BESquil 212. n'allumènt jamæs a dan, ha n'hum chervigènt a nitra darihue. ●(1856) VNA 90. La viande n'est pas cuite, tr. «N'en dé quet darrihue er hig.» ●(1857) CBF 7. da c'hortoz ma vezo dare ar boed, tr. «en attendant l'heure du repas.»

    ●(1904) DBFV 41a. dariù, daréù, adj., tr. «cuit, prêt.» ●(1907) BSPD I 11. hemb debrein tra dariù ar en tan. ●(1910) MAKE 106. daro ar zouben, ha poaz ar sklipou.

    (2) Bezañ darev da : être sur le point de.

    ●(1633) Nom 145a. Tibicines : bois sur lequel sont appuyées les maisons ruineuses : stançounou, pezyou coet euit harpaff á ve darè da couezaff.

    ●(1659) SCger 56a. il ne s'est guere fallu qu'il ne soit mort, tr. «dare e bet da veruel.» ●114b. sur le point, tr. «dare da.»

    ●(1838-1866) PRO.tj 140. Vel eur c'houlaouen rousin dare da echui. ●(1860) BAL 210. o veza e-unan o tont d'ar g'ear, e oue dare dezi coll e buez. ●(1866) BOM 52. An diveza zo dare de (lire : da) vervel.

    (3) Bon à être cueilli, moissonné, mûr.

    ●(c.1500) Cb. g. ble prest a soyer. b. eet dare da mydiff.

    ●(1849) GBI I 50. 'Benn vo daro da droc'ha, tr. «Quand il sera mûr à couper.» ●(1854) GBI I 82. Segal daro d'ann Nedelek, / Pez biskoas den na euz gwelet ! tr. «Du seigle mûr à Noël ! Jamais personne n'a vu pareille chose. ●(1867) MGK 52. enn dro d'ann neiz ann ed a voa dare. ●(1889) SFA 235. an darea blokad a ioa er vinienn. ●(1896) SBW 16. kistin darou. ●(18--) SAQ I 142. mar teu ar frouez a zouge da gueza deuz ar brank araog ma vezont hanter-zare.

    ●(1907) PERS 127. eur bar grizill spountuz a zrailhaz an eost hanter zare. ●(1920) AMJV 51. frouez dare, mad da zastum. ●(1942) DADO 10. Sellit ouz ho fri !erru eo ken ruz hag eur vouarenn hanter-dare ! ●(1975) BAHE 86/23. disheñvel ez eo e Bro-Dreger ster Meür ha Darev. Meür a zo gwak, bouk, pa gomzer eus frouezh. ar mesper a vez meür pa vezont mat da zebriñ ; an avaloù a vez meür pa reer sistr ganto, ha dastumet e vezont pa vezont darev.

    (4) Bezañ darev gant an naon, ar sec'hed : avoir très faim, très soif.

    ●(1867) MGK 81. gwasa a zo / Ounn dare gant ann naoun. ●(1868) FHB 167/86b. e voant dare gant an naoun. ●(1874) FHB 509/310b. skuis maro ha dare gant an naoun. ●(1894) BUZmornik 293. dare gant ar zec'hed.

    ●(1906) KPSA 83. tud dare gant ar zec'hed.

    (5) Difficile.

    ●(1792) BD 324. gant ar fatic ameus eseo daro din presec, tr. «Avec la fatigue que j'ai, j'ai peine à parler.»

    (6) Darev dezhañ : sur le point de.

    ●(1877) BSA 156. Dare oa d'ezhi receo he zacramanchou diveza.

    II. M. Bezañ en darev a, da : sur le point de.

    ●(c.1718) CHal.ms iv. I'ai esté a la ueille de perdre, tr. «me so bet indar a goll'.» ●Ie suis a la ueille de partir, de me marier, tr. «me so indar a Ziblacein a Zimein.»

    ●(1904) BMSB 5. ar rummadou tud-men a vê en dare pe riskl da goll o buhe. ●15. ema en dare d'hi skoei.

    III. Loc. prép. War-zarev da : sur le point de.

    ●(1865) LZBt Gouere 30. poaniet e oant da vean bet war daro d'am lac'han. ●(1866) LZBt Ebrel 115. war daro oa da vean lekeet etre daouarn Mandarin ar rann-vro.

    IV. Adv. Brazez-darev : enceinte très avancée.

    ●(1659) SCger 56b. femme preste d'enfanter, tr. «grec brasès dare.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...