Recherche 'd...' : 9629 mots trouvés
Page 19 : de dazalaourin (901) à debochin-debochan (950) :- dazalaouriñ
- dazc'hoari
- dazfaoutañ
- dazgwel
- dazlakaat
- dazlakadur
- dazlard .1
- dazlard .2dazlard .2
m. (cuisine) Petit lard.
●(1732) GReg 563a. Petit-lard, lard qui est entre-lardé, tr. «Dazlard.»
- dazlardañdazlardañ
v. tr. d. (cuisine) Larder.
●(1732) GReg 354a. Entrelarder, faire entrer des morceaux de lard dans la viande pour la rendre plus grasse, tr. «Dazlarda. pr. dazlardet.»
●(1876) TDE.BF 102b. Daslarda, v. a., tr. «Entrelarder.»
●(1927) GERI.Ern 93. dazlarda, tr. «entrelarder.» ●(1931) VALL 263b. Entrelarder, tr. «dazlarda.»
- dazlardet
- dazlenn
- dazlennadur
- dazlennus
- dazlivdazliv
m. –ioù Nuance de couleur alternée, moirée.
●(1931) VALL 502a. Nuance alternée, moirée, tr. «dazliou m.»
- dazlivañ
- dazoned
- dazont
- dede
= (?) enta (?).
(1) =
●(1952) LLMM 32-33/131. (Douarnenez) De. Diaes e o reiñ ster ar gerig-se. ’Michañs n’aio ket de ! N’eus ket kement-se de ! Den ne oar pelec’h, erfin me n’ouzon ket ato de ! ●(1972) BAHE 72/6. F’oar de, ’vank ar pep gwellañ d’an dud paour-mañ ! ●(1977) PBDZ 1172. (Douarnenez) Gast, c’hwi oar m eus [soñj] de, tr. «Gast, vous savez bien que oui, alors.» ●(1979) VSDZ 71. (Douarnenez) T’oar a-walc’h de !, tr. (p. 234) «Tu sais bien !»
(2) Atav de = (?) toujours est-il que (?).
●(1979) VSDZ 73. (Douarnenez) amzer fall oa atav-de pa oamp erruet e Kameled, tr. (p. 236) «en tous cas, il faisait mauvais temp quand nous étions arrivés à Camaret.»
- deandean
m. –ed
I. (religion)
(1) Doyen.
●(1499) Ca 55b. Dean. g. doyen.
●(1732) GReg 298b. Doien, dignité Ecclesiastique, tr. «Dean. p. deaned.» ●299a. Le Doïen des Chanoines, tr. «Dean ar Chalounyed. dean ar jabistr.» ●Doïen du Sacré College, tr. «Dean ar Gardinaled.»
●(1926) FHAB Gouere 278. an enor en doa da veza dean ar chalonied. ●(1927) GERI.Ern 93. dean m., tr. «Doyen.»
(2) Person-dean =
●(1950) KROB 26-27/7. an Ao. Fave a zo anvet da berson-dean Lesneven.
II. Doyen.
●(1732) GReg 299b. Doïen rural, tr. «Dean plouësad. dean var ar mæz, ou, var ar ploüe.» ●Doïen, le plus ancien d'un corps, tr. «an dean.» ●Le doïen des Conseillers, tr. «Dean ar Gonsailhéryen.»
- deanaj .1
- deanaj .2deanaj .2
voir deaniezh
- deanel
- deanelezh
- deanez
- deaniajdeaniaj
voir deaniezh
- deaniezh / deaniaj / deanaj
- DearennDearenn
hydronyme An Dearenn : Le Déaren (Sizun).
●(1987) BRUDn 110/28. E parreziou ’zo ez eus eun nebeudig anoiou (da skwer e Sizun : an Dearenn, an Elorn, Kan an Od, Dourig ar Men Glaz).
- debailhdebailh
m.
(1) Accablement.
●(1575) M 630. Ho calon gant maruail, ha debaill à fraillo, tr. «Leur cœur se fendra de surprise et d'effroi.» ●ibid. p. 147 note 11. debaill, accablement, douleur, v. 630.
(2) Reiñ debailh a : médire de.
●(1557) B I 488. Na reiff debaill an maruaillou / Hac a euffrou hon doeou bras, tr. «et de décrier les merveilles et les œuvres de nos grands dieux.»
- debailhañdebailhañ
v. tr. d.
(1) Accabler.
●(1575) M 1090. Ho debaill dre taillou, tr. «Les grèvent d'impôts.» ●ibid. p. 147 note 11. il accable 1090.
(2) Décrier.
●(1575) M 1657-1658. Hac an diaoul à cleiz, de ober esfreizet, / E enep de debaill, tr. «Et le diable à gauche, pour le rendre épouvanté, / Contre lui, pour le décrier.»
(3) Maltraiter.
●(1557) B I 466. He debaillaff gruet scaff en muyhaff gracc, tr. «maltraitez-la de votre mieux.»
- debarzh .2debarzh .2
m. Contingence.
●(1744) L’Arm 73a. Contingence, tr. « debeairh. m. » ●GMB 162 : « idée d’échoir ».
- debarzh / dibarzh .1
- debarzhadur
- debarzher
- debarzhiad
- debat .1debat .1
m. –où Discussion, débat, contentieux.
●(1499) Ca 55b. Debat. g. tenczon. ●(c.1500) Cb 57a. Debat. g. noise. ●g. noiseusement. b. dre debat.
●(1659) SCger 30a. contention, tr. «debat.» ●(1732) GReg 203b. Contestation, tr. «Debat. p. debatou.» ●Contester, tr. «cahout debat.» ●263b. Demelé, different, contestation, tr. «debat. p. debatou.»
●(1856) VNA 189. Je suis bien mortifié de votre différend, tr. «Displigeadur bras e ra deign en debatt e zou étré-d'oh.» ●(1872) ROU 81b. discussion, tr. «debad.»
●(1904) DBFV 42b. debadig m. pl. eu, tr. «petit débat.» ●debat, f. pl. eu, tr. «débat, démêlé, dispute.»
- debat .2debat .2
voir debatiñ
- debataldebatal
voir debatiñ
- debatañdebatañ
voir debatiñ
- debaterdebater
m. –ion Homme qui conteste.
●(1732) GReg 203a. Contestant, ante, tr. «Debatèr. p. debatéryen.»
- debatiñ / debatañ / debatal / debatdebatiñ / debatañ / debatal / debat
v.
I. V. tr. d.
A. (en plt de qqn)
(1) Contester.
●(1499) Ca 55b. Debataff. g. tencer ou combatre. ●(c.1500) Cb 67a. [dissension] g. dissentir / discorder. b. debataff. ●(1575) M 349. hep debatiff, tr. «sans conteste.»
●(1732) GReg 245b. Debattre, contester, tr. «Debata. debati. pr. debatet. Van[netois] debateiñ.» ●(1792) BD 1561-1562. ne allan lui ober ma mat / gant marie so ous ma debat, tr. «Je ne puis plus faire de profit, / Puisque Marie s'oppose à moi.»
●(1904) DBFV 42a. débatal, debatein, debat, v. a., tr. «débattre, disputer.»
(2) Rouspéter, gronder.
●(1904) DBFV 42a. débatal, debatein, debat, v. a., tr. «gronder.»
●(1969) LIMO 15 février. Er mestr nen des ket hou tebatet ?
B. (en plt de qqc.) Debatiñ udb. ouzh ub. =
●(1612) Cnf 19b. An heny pe-heny (…) à debat vn tra bennac ouz an ré arall.
II. V. tr. i.
(1) Debatiñ ouzh ub. =
●(1752) BS 796. A te fell debad ous an oll-galloudec ?
●(1824) BAM 116. goaranti ar pez a zebader ouzoc'h.
(2) Debatiñ gant ub. : rouspéter qqn.
●(1912) DIHU 84/84. En ur arriù ér gér é oé debatet geti [er plahig] arré, rak ma oé bet ré bel.
III. V. intr.
(1) (en plt d'une personne) Se débattre, se défendre, se démener.
●(1752) BS 330. mæs én a zebadas hac a reas quement, ma voe roet ar garg-se de (lire : da) ur religius. ●766. Ar sant a zebadas , mæs en despet d'e zaëlou (...) e voue ret dezàn receo an urzou sacr. ●775. petra benac ma debade.
●(1846) BAZ 321. mæs en a zebatas hac a reas kement, ma oue roet ar garg-ze da eur relijius hanvet Erluin. ●(1872) ROU 81a. Faire difficulté, tr. «debadi.»
(2) (en plt de plusieurs personnes) Débattre, se disputer.
●(c.1680) NG 789. Ne debatam quet euitouh.
●(1904) DBFV 42a. débatal, debatein, debat, v. n., tr. «se disputer.» ●(1908) FHAB Even 174. Ne dal ket ar boan lezel an daou-ze da zebati pelloc'h etrezho.
IV. Loc. Sans conteste.
●(1557) B I 622. Ozcza (lire : Orcza) tizmat heb debataff / Mignon ha frisq houz diuiscaff / Crenn amennaff heb tardaff tro, tr. « Or çà, vite et sans débats, je veux vous déshabiller proprement et complètement ; je ne serai pas long. »
- debatusdebatus
adj. Qui conteste.
●(c.1500) Cb. [striffaff] g. contentieux / ou noiseux. b. debatus.
●(1732) GReg 18b. Celui, ou celle qui est sujet à agacer les autres, tr. «debatus.»
- deberzh
- debil
- deboch
- debochañdebochañ
voir debochiñ
- debocher
- debocherezdebocherez
f. –ed Débaucheur, mère maquerelle.
●(1732) GReg 246a. Debaucheuse, tr. «Dibaucherès ar merc'hed. p. dibaucheresed.»
- debocherezh
- debochet
- debochiñ / debochañdebochiñ / debochañ
v.
(1) V. tr. d. Débaucher, corrompre, dépraver.
●(1659) SCger 40a. debaucher, tr. «debauchi.» ●(c.1718) CHal.ms i. débaucher une fille, tr. «sodein, dibauchein, filennein, lorbein ur uerh, ur plah.» ●(1732) GReg 246a. Debaucher, tr. «Dibaucha. pr. dibauchet. Van[netois] dibaucheiñ. (Treg[or] dibauchañ. pr. et. H[aute] Cor[ouaille] dibocho.» ●270a. Depraver, corrompre le goût, les mœurs ou la doctrine, tr. «dibaucha. pr. dibauchet.»
●(1864) GBI I 278. o tebauch 'r merc'hed koant, tr. «de débaucher les jolies filles.»
●(1904) DBFV 47a. dibauchein, v.a. , tr. «débaucher.»
(2) V. pron. réfl. En em zebochiñ : se débaucher.
●(1732) GReg 246a. Se débaucher, tr. «En hem zibaucha. pr. èn hem zibauchet. Van[netois] him zibaucheiñ.»