Devri

Recherche 'dou...' : 335 mots trouvés

Page 2 : de douaret (51) à doueez (100) :
  • douaret
    douaret

    adj.

    I. Terré (dans un terrier).

    ●(1931) DIHU 241/294. ur broh doaret én ur vertim.

    II. sens fig.

    (1) Terré, caché.

    ●(1932) DIHU 249/44. pep unan doaret én é di, èl ur broh.

    (2) =

    ●(1787) BI 265. goudé ma hoh bet carnet, queviniet ha douaret guet er fatiq ét bét-man. ●(1925) BUAZmadeg 563. An enebourien a oue douaret.

  • douaridigezh
    douaridigezh

    f. –ioù

    (1) Enterrement, inhumation.

    ●(1930) DIHU 231/139. Nen dé der vorh nameit d'er sul hag a pe vezé un douaredigeh (intermant) benak. (...) En douaredigeheu dreistol e blijé dehon.

    (2) Enfouissement.

    ●(1931) VALL 257a. Enfouissement, tr. «douaridigez f.»

  • douariñ
    douariñ

    voir douarañ

  • Douarnenez
    Douarnenez

    n. de l. Douarnenez.

    I. Douarnenez.

    ●(1659) SCger 176a. voarzu Douarnenez, tr. «vers Douarnenez.» ●(1687) MArtin 7. E Corf so en Douarnenes / Hac é Jné er Baradoes. ●(1700) CSmnobletz 68ab. Hac ebarz e Douarnenes / E bet Marc’harit an Nobletz. ●114ab. E Conquet hac e Montroules / Hac ouc’hpen é Douarnenes. ●115ab. Er bourg eus a Zouarnenez, / Neuse Marc’harit an Nobletz. ●(1716) PEll.ms 407. Doüarnenez. ●(1732) GReg 85b. Boë Doüarnenez. ●303b. Douarnenez.

    ●(1857) CBF 131. Douar’nenez. ●(1860) BAL 155. e Montroulez, e Eussa, Molenez, Enez-Vaz, e Sant Vaze Pennarbed, a var dro; e Landerne, er Faou, e Kemper, Concarne, Pont-Abbat, Gouaien, Enez-Sizun, Douarnenez; etc. ●(18--) MILg 227. e mor douarnenez. ●(1865) FHB 2/16a. D’ar zadorn 11, Douarnenez, da 11 heur. ●(1865) MBFt 136. mont a reont a c’hano da Zouarnenez e peleac’h e prenont 1,000 sardinen. ●(1867) TELrem 8. Mene-Hom, mor Douarnenez. ●(1870) MBR 302. Tost da Zouarnenez ez oa o choum gwechall eunn intanvez koz. ●(1877) BSA 309. Larcoc’h bae Douarnenez gant he mor livet e glaz a ve kemeret evit eur berlezen. ●(1879) BMN 323. Ar c’hrouadur Ian Jak, euz Douarnenez, 1666. ●(1879-1880) SVE 172. Douarnenez. ●(1883) OLLI 120. Triouec’h den beuzet etre Douarnenez ha Treboul D’ann noutek a viz du 1883. ●(1890) MOA 20b. Douarnenez (pour : Douar ann Enez).

    ●(c.1900) PEAB.Edern 3. En eul lec'h var aod Kerne / A dem dost da Zouarnene. ●(1905) ALMA 18. Jacq hag Henaff a c’hounezaz kantoniou Douarnenez ha Plogastel. ●(1905) KBSA 40. e-tal pleg-mor Douarnenez. ●(1909) NOAR 27. Pesketerien Douarnenez o-unan a vije bet lorc’h enno. ●(1911) SKRS II 130. Eur vad estoun a reas en dro dezhi, dreist holl e Douarnenez hag e Ploare. ●(1932) KELD 70. Douarnenez.

    ●(2002) TEBOT 112b. Abati Landevenneg / Ha mor Douarnenez / Lec'h ma oa beuzet Kêr-Iz / Hag ar briñsez Ahez.

    II. Dictons, proverbes, etc.

    (1) Dicton.

    ●(1878) SVE 965. Personn Douarnenez a zo pesketaer.

    ●(2003) TRMOR 59. Person Douarnenez a zo pesketaer.

    (2) Formule enfantine, Goulien.

    ●(1882) SVE 218. Ia, da Gemper, ia, d'ar Pont... / Da Boul-Dahu 'renker mont / Da glask bara d'ann intron / A n-euz droug en he c'halon.

    (3) Formule enfantine, Douarnenez.

    ●(1882) SVE 218. Ehudo ! da Gemper, / War or marc'hik gwer; / Ehudo da Baris, / War or marc'hik gris; / Ehudo ! da Boul-Dahu, / Da gerc'hat paneradou ehu.

    ●(1975) BRUD 50/6. Ehudo ! da Gemper, / War or marhig gwer; / Ehudo da Bariz, / War or marhig griz, / Ehudo ! Da Boulldahu / Da gerhad paneradou avu.

    (4) Formule enfantine, île de Sein.

    ●(1882) SVE 219. Rouanv 'ta, rouanv 'ta ! / Kass ar vag d'he feaz; / Ha pedal ne hall ket mont, / Passe ar rivier ha passe ar C'honk. / Da Boul-Dahu e rankomp mont / Da vit brignenn d'ann intron / A n-euz droug en he c'halon.

    (5) Proverbe.

    ●(2003) TRMOR 39. An hirañ plijadur a vez / A zo e Lambaol hag e Douarnenez.

    (6) Dicton.

    ●(2003) TRMOR 48. Paotred Douarnenez / E-pad an deiz er prenestr / E-pad an noz o pesketa / Da c'hounit arc'hant da lonkañ.

    III. (blason populaire) Pennoù-sardin : voir Pennoù-sardin.

    IV. [Toponymie locale]

    ●(1732) GReg 85b. boë poull-dahuth. ●737a. Poull-Dahuth.

    ●(1869) TDE.FB xixa. Poull-Dahut. ●(1879) BMN 223. eur vourc'hadenn hanvet Pouldaü. ●(1882) SVE 218. Da Boul-Dahu ’renker mont. (...) Ehudo ! da Boul-Dahu, / Da gerc’hat paneradou ehu. ●(1890) MOA 25a. Poull-Dahut (C) ; Pouldavid (L.T.).

    ●(19--) (2001) DZSR 1. Er ru Santez Héléna / Tibidi Tibidan (bis) / Er ru Santez Héléna / Va teïer sorcerez / Tibi Tibidan /Va teïr sorcerez (...) Hi fuskennou va leden / 'ghist marc'h Veïg Penarstang. ●(1903) (1970) ICTB III 85. Deomp d'ober eun dro d'ar Porz-Ru / Setu ar Morohed ru / Erru ar Morohed. ●(1905) ALMA 18. ha gounit a rejont a-bez Goulien, Kleden-ar-C’hap, Plouhinek, Pouldavid, Nevez, ar Merzer. ●65. Pouldahut. ●(1905) KBSA 39. istor Marc'h, roue Poulmarc'h. ●(1924) ZAMA 7. An devez ma krogas gant e ugent vloaz, Youen, prins yaouank Pouldahud, leshanvet c'hoaz Markiz ar C'hastelpaour. ●100. eur c'haor bennak aman da werza a-benn foar Bouldahud. ●(1928) FHAB Ebrel 4/133. pa oa pinvidik mor pesketerien Poulldahu, Goaïen. ●(1928) FHAB Du/406. Martoloded Douarnenez, Treboul ha Poulldavid o deus devosion d'an diaoul-se. ●(1931) FHAB Gouere/268. Poulldahut. ●(1943) ARVR 120/4. Pouldaud ha Sant Mikael. ●(1995) LMBR 44. evit degouezhout er Porzh-Ruz. ●45. Hervez ar vojenn eo amañ, e Pouldalu, e voe taolet Dahud er mor.

  • Douarneneziz
    Douarneneziz

    pl. Habitants de Douarnenez, Douarnenistes.

    ●(1732) GReg 303b. Douarnenezis a c'halvèr, penn-sardin.

    ●(1879) BMN 268. dreist tout e roe he vennoz da Zouarneneziz. ●(1879) BAN 236. Selaouit, Douarneneziz.

    ●(1904) SKRS I 224. da gass he vennoz da Zouarneneziz.

  • douaroniel
    douaroniel

    adj. Géographique.

    ●(1944) DGBD 40. kartenn douaroniel ar vro.

  • douaroniezh
    douaroniezh

    f.

    (1) Géographie.

    ●(1907) BOBL 24 août 152/1c. an douaroniez (géographie). ●(1923) BUBR 28/533. Douaroniez, tr. «géographie.» ●(1924) SKET II 29. Vissurix a zeskas d'ezan (…) an douaroniez. ●(1927) FHAB Genver 22. douaroniez-Vreiz. ●(1929) DIHU 218/307. ur livr doaronieh. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 140. desket e veze d'eomp douaroniez.

    (2) Livre de géographie.

    ●(1924) FHAB Genver 28. eun douaroniez, da lavaret eo eur pikol levr hag a oa ennan kartennou holl vroiou ar bed.

  • douaroniour
    douaroniour

    m. –ion Géographe.

    ●(1923) BUBR 28/533. Douaroniour, tr. «géographe.» ●(1944) DGBD 60. ar pezh a ra an douaroniourien ar vangrovenn anezhañ.

  • douarour
    douarour

    m. –ion Géologue.

    ●(1931) VALL 334b. Géologue, tr. «douarour pl. ien.» ●(1944) DGBD 9. douarour e klask petrol.

  • douarouriezh
    douarouriezh

    f. Géologie.

    ●(1931) VALL 334b. Géologie, tr. «douarouriez f.» ●(1944) DGBD 5. rann an douarouriezh e Skol-Veur ar Skiantoù.

  • douarus
    douarus

    adj.

    (1) Terreux.

    ●(1499) Ca 70b. [|douarus] g. plain de terre. b. douarus.

    (2) =

    ●(1907) AVKA 41. Neb a deu deus an douar a zo douaruz.

  • doubier .1
    doubier .1

    m. (pêche) Avançon.

    ●(1909) BROU 229. (Eusa) Avançon, tr. «Doúbier.»

  • doubier .2
    doubier .2

    f. –où

    I. Nappe. cf. toubier

    ●(1909) KTLR 236. setu da gentañ eur (lire : eun) doupier1. Pa astenni anezhi a blad var an douar en eur lavaret : doupier, gra da zever, e kavi var-n-hi da zribi ho (lire : ha) da eva ar pez a gari. ●ibid. 1Nappe. ●237. Hag e selle deuz he doupier. (…) Ma teu eun dra benag var an doupier, me a zrebo. Hag hen da zisplega an doupier ha da lavaret gant eur vouez ankenius : «doupier gra da zever.» ●(1927) GERI.Ern 117. doubier, f., tr. «Nappe.»

    II. Stag eo an doubier ouzh an daol : la queue de la chemise est attachée au derrière.

    ●(1902) CRYP VIII 299 (T). Stag e ën doubier ouz ën dol, tr. E. Ernault «la nappe est attachée à la table (la queue de la chemise au derrière) Trég[or].»

  • doubl .1
    doubl .1

    adj.

    I. Attr./Épith.

    A.

    (1) Double.

    ●(1499) Ca 70b. Doubl. g. double. ●(1633) Nom 166a. Lucerna polymyxos : chandelle à double mesche : goulaoüen ves á poulchat bras ha doubl.

    (2) Bout doubl =

    ●(1767) ISpour 173. Mæss n'enn dè jamæss permettet biæzeien na bout double eit trompein.

    (3) Découplé.

    ●(1909) BROU 229. (Eusa) Den doubl, tr. «homme bien découplé.» ●(1944) EURW 1 153. Eun takad den doubl a oa Lajat.

    (4) (Parole) à double sens.

    ●(1790) Ismar 244. Er biæseu, en troyèlleu, er honzeu doubl.

    (5) (architecture) Gwareg zoubl : arcade double.

    ●(1872) ROU 81b. Ar voareg zoubl, tr. «l'arcade double.»

    B. (religion)

    (1) Gouel doubl, fest doubl : fête double.

    ●(1633) Nom 200a. Sacrum publicum, vel populare : Feste double, Messe solennelle : fest doubl, Offeren solennel.

    ●(1727) HB 434. ur Gouel doubl da ur sant. ●556. Mar gu'erru eta ur Gouel doubl bennac.

    ●(1874) POG vii. D'ar Goueliou doub, n'euz fors a beseurt klast e vent, e ve doublet, da lavaret eo e ve kanet ann Antien araog ha goude pep Salm, er Gousperou. ●viii. Pa en em gav daou Wel doub lerc'h lerc'h.

    (2) Gouel hanter doubl =

    ●(1874) POG vii. D'ar Goueliou hanter-doub, e ve teir Orezon enn Oferen, ha na ve ket kanet ann Antienou, er Gousperou, nemet eur weach.

    (3) Gouel doubl bras : fête de grand double.

    ●(1874) POG vii. Doub euz ar c'henta pe euz ann eil klast ; Doub braz, Doub, Hanter-Doub, Zimb (ar ger-ze ne man ket) ar re ze eo ann degreiou euz a c'hiz Ofisou ann Iliz romen.

    II. Adv. Doublement.

    ●(c.1500) Cb 44a. doublement parler. b. comps doubl.

  • doubl .2
    doubl .2

    m. –où

    (1) Copie, double.

    ●(1633) Nom 6b. Apographum, exemplar, exscriptum, exemplum, tabulæ : copie, double, extraict : v, coppy, vn doubl, vn extræt.

    ●(1732) GReg 209b. Copie, tr. «Doubl. p. doublou.»

    ●(1906) BOBL 13 janvier 69/2d. Unan euz an doulbou a vezo kaset d'ar souprefet. ●(1962) EGRH I 70. doubl m., tr. « doubl. »

    (2) E doubl : en double.

    ●(1906) BOBL 13 janvier 69/2d. Al listen vot evid eur barrez a vezo renket dre urz lizerennou ar Groaz-Doue, en doulb.

    (3) Pli.

    ●(1909) BROU 229. (Eusa) Doubl Signifie aussi : pli. Lakaat etre tri doubl, pevar doubl, tr. «plier en 3, en 4.»

    II.

    (1) Plafond.

    ●(1732) GReg 728b. Plancher, tr. «doubl. p. doublou.» ●Un plancher bienfait, tr. «un doubl græt mad.»

    ●(1869) FHB 234/197b. uz d'an aoter, bete an doub...

    ●(1902) PIGO I 47. an doub a oa graet gant ur milour braz. ●(1908) PIGO II 127. ne weled ket c'hoaz da dapout betek an doub. ●(1925) FHAB Genver 11. treustou an doub. ●An doub : le plafond. ●(1935) BREI 393/2a. skei e benn en doub. ●(1982) PBLS 56. (Sant-Servez-Kallag) doub, tr. «plancher à l'étage.»

    (3) Doubl-noz : crépuscule. cf. (?) troubl-noz (?).

    ●(1970) BHAF 289 : liou morlivet doubnoz a zo dija war ar prenestr.

    ►Etre doubl deiz ha doubl noz : entre chien et loup.

    ●(1924) BILZ 69. Eur wech, entre doub-de ha doub-noz, goude eun tôl-amzer, Bilzig a oa o furchal kerreg an enezenn. ●249 : etre deiz ha noz, da vare ar zerr-noz. ●(1970) BHAF 27. Etre doub-deiz ha doub-noz e oa araog eh errujom on daouig e bourk Kaoueneg, on diouhar a-rez on feskennou.

    (4) (habillement) Doublure.

    ●(1962) EGRH I 70. doubl m., tr. « doublure (de vêtement). »

  • doubl .3
    doubl .3

    m. (dans le parler des johnnies) Bénéfice, gain.

    ●(1979) LJDR 31. «ar c'holl» (la perte) était absorbée par le master, mais «an doubl» (bénéfice) lui revenait aussi.

  • doubl-chas
    doubl-chas

    interj. =

    ●(1911) RIBR 83. O ne ran ket, doubl-chas ! eme Job.

  • doubl-derv
    doubl-derv

    interj. =

    ●(1908) FHAB Gwengolo 266. Ac'hanta, emezhan, deuet eo ganeomp, doubl-dêro.

  • doubladenn
    doubladenn

    f. –où

    (1) Action de doubler.

    ●(1962) EGRH I 71. doubladenn f. -où, tr. « action de doubler. »

    (2) Mariage de deux membres d’une fratrie avec deux membres d’une autre fratrie.

    ●(2000) PCRMM 403. (Plougastell-Daoulaz) Il s'agissait de ce que l'on nomme une doubladenn, concernant deux couples et parfois d'une tripladenn, pour trois couples.

  • doubladur
    doubladur

    m. –ioù Doublure.

    ●(c.1718) CHal.ms i. Doubleure, tr. «doublur', doubladur.» ●(c.1718) CHal.ms iii. redoubler un habit, tr. «doublein hoüah lacat un doubur doubladur' neüé.» ●(1732) GReg 304a. De quoi faire de la doublure, de quoi doubler, tr. «Doubladur.»

    ●(1962) EGRH I 71. doubladur m., tr. « action de doubler. »

  • doublaj
    doublaj

    m. –où

    (1) Doubleau, plafond.

    ●(1744) L’Arm 289a. Attachez ce jambon au plancher, tr. «Staguéd er jambonênn-zé doh en doublage d’erlué.»

    ●(1856) VNA 60. le plancher, au-dessus de la tête, tr. «en Doublage.»

    ●(1934) BRUS 243. Le plafond, tr. «en doublaj –eu.» ●(1974) YABA 11.05. ur seilhenn lufrus skouret ag en doublaj.

    (2) Doublure.

    ●(1732) GReg 304a. De quoi faire de la doublure, de quoi doubler, tr. «doublaich.»

    (3) (marine) Doublage.

    ●(1979) VSDZ 5. (Douarnenez) hemañ eo an doublaj : lod lavar deuzoutañ «ar penn-daoulin», met n’eo ket gwir : hennezh an doublaj… hennezh a ra an asamblaj deus an daou benn. Hemañ ar c’hambon, hemañ ar mumpr, hag hemañ an doublaj, tr. (p. 174) «Tu as encore le doublage : certains appellent cela le genou, mais il faut dire «le doublage» ; cela sert à relier les deux côtés. Voci l’allonge des fonds, la membrure et le doublage.»

  • doublañ / doubliñ
    doublañ / doubliñ

    v.

    I. V. tr.

    A. V. tr. d.

    (1) Doubler.

    ●(1499) Ca 70b. Doublaff. g. doubler. ●104b. Gueuell. galli. iumell ou gemel. vide in doublaff. ●(1530) Pm 272. doubla gae pae ho ioaeou, tr. «doubler gaiement le prix de leur joie.» ●274. Oar vndro ez doublo ho poan, tr. «En même temps doublera leur peine.»

    ●(1659) SCger 45b. doubler, tr. «doubla.»

    ●(1962) EGRH I 71. doubliñ v., tr. « doubler. »

    (2) Transpercer.

    ●(1980) VLTH 83. prest da doublañ ar c'hentañ sac'h yod a dostafe outañ.

    (3) local. (dans le parler des Johnies) Vendre à prix majoré.

    ●(1979) LJDR 60. ceci se disait «Doubla» (vendre à prix majoré).

    (4) Copier, imiter, contrefaire.

    ●(1732) GReg 205b. Contrefaire, imiter quelque image &c, & tâcher à la rendre semblable, tr. «Doubla. pr. doublet.» ●209b. Copier un acte, un livre, un tableau, &c., tr. «doubla. pr. doublet. Van[netois] doubleiñ.»

    (5) Faire une doublure (à un habit).

    ●(c.1718) CHal.ms iii. redoubler un habit, tr. «doublein hoüah lacat un doubur doubladur' neüé.»

    ► fam. Doublañ e gorf : manger en quantité.

    ●(c.1718) CHal.ms III 324. Il s'est bien rembourré le uentre, tr. «groeit en des ur c'horfat/h'osfat mat, doublet mat endés é gof.»

    (6) Mettre un plafond à.

    ●(1732) GReg 728b. Plancheier, faire un plancher, tr. «Doubla. doubla un ty, ur gambr, ur sazl &c. pr. doublet.» ●(1723) CHal 67. Doublein un ti, tr. «plancheyer, Terrasser.»

    (7) Doublañ al labour =

    ●(1906) BOBL 13 octobre 108/2d. Mevelien ar bolonjerien n'o deuz ket fellet d'ezo doubla al labour d'ar zadorn araok.

    B. V. tr. i.

    (1) Doubliñ àr ub. : dépasser qqn.

    ●(1841) IDH 57. hui e dorrou quêntoh eit pléguein (...) e gollou tout (...) quêntoh eit gùélet er réral é toublein arnoh.

    ●(1907) BSPD I 12. Mes berpet er sant e zoublas ar er goal-spered.

    (2) =

    ●(1804) RPF 93. er goal-imur, er fal inclination, en tantation ouai e-zoublai ar nah, ha ne ouai quet calz possible teoh resistein !

    II. V. intr.

    (1) Être deux fois plus nombreux.

    ●(1849) LLB 5-6. Penauz é lakehèt ol hou kué de greskein, / Hou loned de huèlat, hou kuérein de zoublein.

    (2) Doubler en quantité.

    ●(1868) KMM 242. ac ar c'hreski-ze a iea bep tro da zaou c'hement, a zouble beveach.

    (3) Doubliñ d'ober udb. : redoubler de.

    ●(1924) SBED 37. Ret é de labourér doublein de labourat. ●(1942) DHKN 174. èl ma toublè Jako de gorvadein. ●225. Doublein e hrant eùé de laret kaer.

  • double
    double

    interj. & m. –où

    (1) Interj. =

    ●(1914) MAEV 189. Double ! emev-ve, mar o deus ar re-ma friko evel-se bemdez, n'o deus ket da glemm !

    ●(1949) KROB 12/11. «Double ! eme C'hlaoda, eul louarn zo diaes da laza eus an a-dreñv !» ●Double ! eme C'hlaoda, n'am boa ket da zibab.

    (2) M. Juron.

    ●(1867) FHB 147/341a. muioc'h a zakreou, a nondeou, a zoubleou, a vallosiou. ●(1868) FHB 184/221b. ec'h ouzont distaga sakre, double, nonde, toner de...

  • double-barrikenn
    double-barrikenn

    interj. ; juron. Double barrique !

    ●(1909) HBAL 28. Poan speret ? double barriken, n'ouzoun ket petra eo an dra-ze. ●31. Double barriken, pebez prezeger a ra hema ! ●40. Double barriken, me am euz sec'het ive.

  • doubleal
    doubleal

    v. intr. Dire des jurons.

    ●(1867) FHB 148/348a. o pec'hi, o nondeal, o toubleal.

  • doublechien
    doublechien

    interj. juron. Forme euphémique de Double Dieu.

    ●(1920) MVRO 55/1b. Daou litrad ne vin (lire : vint) ket re d'in, double chien !

  • doubledenn
    doubledenn

    f. –où (habillement) Surcot.

    ●(c.1500) Cb (d’après GMB 194). doubledenn, synonyme de sourcot.

  • doubledichou
    doubledichou

    interj. ; juron. Double Dieu !

    ●(1920) MVRO 54/1e. Sut a-bouez da benn, double dichou !

  • doubledie
    doubledie

    intertj. juron. Double Dieu !

    ●(1846) DGG 145. pa douer dre'r gueriou milliguet non-de-…, sacre-d…, double-d…, mil-d…, etc.

    ●(1995) PTEZ 44. (Plougastell-Daoulaz) «Doubledie ! Gastedie ! Nondedie ! Tribledie ! Tonnerdedie !!...

  • doublediou
    doublediou

    interj. ; juron. Double Dieu !

    ●(1927) TSPY 51. Emaoun daonet ! doublediou !

  • doublenn .1
    doublenn .1

    f. –ed Salope, putain.

    ●(1876) TDE.BF 167b. Doublenn, tr. «Terme de mépris à une fille ou fmme, salope, fille de mauvaise vie.»

  • doublenn .2
    doublenn .2

    f. –où

    (1) Doublenn vara : pour deux sous de pain.

    ●(1732) GReg 304a. Doublon de pain, terme de Basse-Bretagne, pour dire deux soutées de pain, tr. «doublenn. doublenn-vara. p. doublennou-vara.» ●685b. Pain rond, tr. «Doublenn vara. p. doublennou vara.»

    ●(1876) TDE.BF 167b. Doublenn vara, tr. «pain rond.»

    ●(1958) BLBR 109/7. en eur gas ganto eun doublenn vara.

    (2) Mariage de deux membres d'une fratrie avec deux membres d'une autre fratrie.

    ●(1923) KTKG 83. M'o deus great ar re goz eun doublen, da lavaret eo, mar deo eat an daou vreur gant diou c'hoar, pe breur ha c'hoar gant c'hoar ha breur. ●(1943) VKST Mae-Mezheven 281. n'eus kaoz bremañ (...) nemet diwarbenn an doublenn a vo embannet dizale etre bugale Glaoda Gerstrad ha Saïg ar Penikan.

    (3) (agriculture) Quantité double.

    ●(1962) EGRH I 70. doublenn f. -où, tr. « quantité double. » ●(1963) BAHE 36/41. troc’hañ un doublenn a rankan (…) Ur mell karrad a fell din evit daou zevezh.

    (4) (anatomie) Lobe (de poumon).

    ●(1744) L'Arm 220a. Lobe, tr. «Doublenn-Squenntt.» ●297b. Lobe du poumon, tr. «Doublênn-squênntt.»

    (5) (technique) Ardoise de dessous qui garantit le joint des grandes ardoises du bord du toit.

    ●(1982) TIEZ I 129. Les plus grandes ardoises (mein gourib) sont utilisées pour réaliser le premier rang au bas du toit, elles présentent un débord de 15 à 17 cm par rapport au mur et leurs joints sont doublés par-dessous par une autre ardoise dite doublenn.

  • doubler
    doubler

    m. –ion Copiste.

    ●(1732) GReg 209b. Copiste, dernier clerc d'un Procureur, dessinateur, &c., tr. «Doubler. p. doubléryen.»

  • doublerezh
    doublerezh

    m. (habillement) Doublure.

    ●(1962) EGRH I 71. doublerezh m., tr. « doublure (de vêtement). »

  • doublet
    doublet

    adj. Doublé.

    ●(1633) Nom 111a. Abolla : vestement doublé, & fourré : guiscamant doublet ha fourret.

    ●(c.1680) NG 227. He dillat ne douen quet doublet, tr. « His clothes were not lined. » ●(1744) L’Arm 163b. un manteau fourré d’hermines, tr. «ur vanteell doubléd à veguinereah.»

  • doubleür
    doubleür

    f. Doublure.

    ●(1633) Nom 119b. Pannus subdititius : doublure : doubleür.

    ●(c.1718) CHal.ms iii. redoubler un habit, tr. «doublein hoüah lacat un doubur (lire : doublur) doubladur' neüé.» ●(1732) GReg 304a. Doublure, tr. «Doubléür.»

    ●(1968) BAHE 55/65. doubleür satinet du.

  • doublevioù
    doublevioù

    interj. (juron) Forme euphémique de Double Dieu.

    ●(1877) FHB (3e série) 21/171b. Oh ! double viou ! pa zounjan e c'hell ar re-ze galoupat ar parreziou.

    ●(1908) KMAF 15. Doubleviou ! E pelec'h em eus laket an alc'houez benniget ? ●(1909) ATC 8. Ya da ! Doubl-viou ! ●(1922) FHAB Gouere 203. Marvet o diou ! / Oh doubleviou ! ●(1990) MARV I 35. (Heñvig) Mez me a denne meur a daol fin dezañ rag eñ ne ouie ger galleg, ha me a ree e varo dezañ pa hellen. O doubleviou !

  • doubliñ
    doubliñ

    voir doublañ

  • doublur
    doublur

    s. Doublure.

    ●(1659) SCger 45b. doublure, tr. «doublur.»

  • doubsoliañ
    doubsoliañ

    v. tr. d. Rehausser des souliers par des doubles semelles.

    ●(1659) SCger 109b. mettre des semelles, tr. «dousolia.» ●145b. dousolia, tr. «mettre des semelles.» ●(1732) GReg 800b. Remonter une paire de souliers, tr. «Doupsolya ur re votou.» ●857a. Mettre des semelles, tr. «Doupsolya. pr. doupsolyet.»

    ●(1872) ROU 100a. Remonter des souliers, tr. «doubsolia.»

    ►par erreur

    ●(1876) TDE.BF 168a. Doupsolia, v. a. C[ornouaille] tr. «Ressemeler, parlant de souliers, etc..»

    ●(1909) BROU 215. (Eusa) Drouksólia, tr. «Ressemeler A la lettre : Mettre de fausses semelles.» ●(1962) EGRH I 71. doubsoliañ v., tr. « ressemeler. »

  • doue
    doue

    voir Doue

  • Doue / doue
    Doue / doue

    m. & interj. –ed, –où

    I. M.

    (1) Dieu.

    ●(1371) Gwengampiz f° 12v°. Beneguet Hamelet de vezo doe glosé benedicatur et laudetur Deus tr. « Que Dieu soit béni et loué » ●(14--) Steph f° 16 v°. Benoez doe apedaff : oar eneff brezre stephan, tr. « La bénédiction de Dieu j’implore sur l’âme du frère Stephan » ●(1499) Ca 68a. Doe ann effou holl galloedus. g. dieu des cieulx tout puissant. ●68b. Doe daz saluo. g. dieu te salut. ●Doe ann doar. g. le dieu de terre. ●Doe an iffern. g. pluto le dieu denffer. ●Doe an porzou. g. le dieu des portes. ●Doeou priuet. g. dieux priuez. ●Doe an guin. g. le dieu du vin. ●Doe an vell. g. dieu de la bataille. ●Doe an vugale. g. dieu des pasteurs. ●Doe an mor. g. dieu de la mer. ●(1576) Cath p. 8. doue an oll doueou, tr. «le Dieu de tous les dieux.» ●(1576) H 48. Abusifu re hardy ves an trugarez a doue.

    ●(1667) ARmorial 142. Kerlech en Guitalmezel Evesché de Leon, B. portoit pour armes antiques d’azur à dix grillets ou sonnettes d’argent 4. 3. 2. & 1. maintenant celles du Chastel, & pour deuise mar char doué, si Dieu veut. ●143. Kerliviry en Cleder Evesché de Leon, ancien surnom de cette maison, Porte au 1. & 4. d’Or au Lion d’azur, brisé en l’épaulle d’vne Tour portée sur vne Rouë d’argent, contrescartelé d’azur à vne fasce d’argent semé d’Hermines, accompagnée de trois feuilles de Laurier d’Or, 2. & 1. & pour deuise y oul doué, la volonté de Dieu soit. ●153-154. Kerriec prés Lantreguier, portoit d’azur à vne Fleur de Lys d’Or, costoyée en pointe de deux Macles de mesme comme Coatanfao, & pour deuise Pa Garro Doué, quand il plaira à Dieu. ●(17--) TE 48. Rachel (…) hac e laq Douéèt hé zad idan hé zreid. ●(1783) BV 50/1242-1243. enn anou belsibut hac an oll doueou / em moa bet inuoquet ahanoch erguentou.

    ●(1856) VNA 183. le vin est mon Dieu, tr. «er gùin e zou men Doué.»

    ●(1902) LZBg Genver 18. en ol douéed aral. ●(1906) BOBL 02 juin 89/3a. Bit eneb d’ar Publik a zou bit eneb Dou, bit gant ar Publik a zo bit gat Dou ! ●(1924) LZBt Meurzh 26. Doueou ha doueezed ar Chin.

    (2) (relig.) An Aotrou Doue : le Bon Dieu, Seigneur Dieu.

    ●(1576) Cath p. 21. mignones an autrou doue, tr. «amie du seigneur Dieu.» ●(1612) Cnf 79a. em eus quemeret feizyancc bras en Autrou Doué.

    ●(c.1680) NG 567-568. Euit degas memoir dim / Ac en Autru Doué.

    ●(1862) JKS 252. ho pezet sonj atao euz ann Aotrou Doue. ●(1869) FHB 241/251b. e ti an Aotrou Doue.

    (3) (relig.) An Doue den : Dieu fait homme.

    ●(1906) KANngalon Here 232. Jezuz-Krist, an Doue-Den.

    (4) Aelig-Doue : bébé.

    ●(1868) KTB.ms 15 p 268. un êlig Doue dare da c’henel.

    (5) Aelig-Doue : Papillon.

    ●(1955) STBJ 146. A bep tu e skournije êledigou-Doue.

    II.

    (1) Interj. (Va) Doue ! Mon Dieu !

    ●(1925) BRUD n° 11, 12, 14, 15, en 1963 par Emgleo Breiz, Brest, graphie et pagination différentes de l’édition de 1925, puis en 2003 une édition bilingue par Skol Vreizh préparée par Bernard Cabon)">BILZ 176. O Doue ! Hag o gwrage ? Hag o bugale ?... Santez Vari ! ●(1950) KBSA 94. «Va Doue ! Va Doue ! Petra d’ober ?»

    (2) [sens intensif]

    ●(1732) GReg 466a. Un ebat Douë eo guëllet penaus he c’houarn an tyéguez. ●598a. Manivicq-douë e oar an treçz.

    ●(1879) ERNsup 152. Doue entre dans des expressions intensitives : memes tra Doue, quelquefois memes Doue tra, tout à fait la même chose, Trég[uier]. ●(18--) MIL.ms (d’après. BUBR 19/230). e-lec’h ne anaveze kristen-Doue. ●(18--) MIL.ms (d’après BUBR 25/434). kaer o devoa klask stourm hag herzel ouz o enebourien, ne oant seurt-Doue d’ezo.

    ●(1908) PIGO ii 2. mes allas Doue, ne oa ket a yalc’h. ●91. n’e ket memes Doue tra ’velti. ●114. an hini a vo barnet aman breman-zouden-Doue. ●(1919) BUBR 2/42. kement Doue hini zo. ●(1919) BUBR 10/266. henvel-Doue ouz ar sant Kemo. ●(1924) BUBR 48/1155. Allaz Doue ! ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. Epad an deiz Doue = la journée durant. ●(1947) YNVL 76. bezañ kovesaet, an deiz-Doue-pad. ●(1954) VAZA 91. Brav Doue e chomas an amzer. ●(1970) BHAF 258. Ne gomprene Pierrig foeltr Doue seurt er jedoniez. ●(1967) BAHE 51/9. En desped d’an amzer Doue-se. ●(1972) SKVT i 52. na Veig na Trebern-Doue ebet.

    (3) Dre gras Doue : par la grâce de Dieu.

    ●(1576) Cath 5 f° 4 r° 18-20. ha neuse pa ez vezo aznauezel (lire : aznauezet) dre graç doue an croueerr, tr. « Et alors quand tu auras connu par la grâce de Dieu le créateur ».

    III.

    (1) N'emañ ket an Aotrou Doue er gêr : le temps est mauvais.

    ●(1909) KTLR 102 (L) K. Jezegou. E bro Leon, pa ve fall an amzer, e ve lavaret ne ve ket an Aotrou Doue er gear.

    (2) Heñvel ouzh Doue Pleuveur // Mantret evel Aotrou Doue Pleuveur // Trist evel Doue Pleuveur // Chom evel Doue Pleuveur // Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan // Trist evel Doue Pleuveur pa 'n devoa yod ed-du noz e bardon // Trist evel Doue Pleuveur pa en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon : très triste.

    ●(1862) GCN 629. On y remarque une chaire à prêcher et un christ dont l’expression de tristesse est devenue proverbiale dans le canton, où l’on dit quelquefois Trist vel Doué Pleumeur.

    ●(1902) PIGO I 144 (T) E. ar Moal. Me a oa o vont d'az kwelet, evid gôud euz da gelou; an holl a lare oaz klanv; perag ive beza evel-se henvel-mik ouzh Doue Pleuveur ? ●(1912) MELU XI 316. Trist 'vel Doue Pleuveur, tr. E. Ernault «Triste comme le Dieu de Pleumeur; il s'agit d'un crucifix de l'église de Pleumeur-Gautier, remarquable par son expression désolée. On ajoute quelquefois par plaisanterie, à Trév[érec] : pe'ne bet eur c'hôvad yôd utu d'i goann. Quand il a eu une ventrée de bouillie de blé noir à son souper.» ●(1930) DOBR 29. Me a chome trist evel / Doue Pleuveur. ●(1931) FHAB Mae/168. ha ma c'helle Tregeriz lavaret : trist evel Doue Pleuveur, Kerneviz o divije gellet lavaret ivez : trist evel aotrou ar Pont. ●(1933) BREI 324/2b. Pell a zo, Pleuveuriz, Trist 'vel Krist o iliz. ●(1949) LLMM 17/24 (T) *Jarl Priel. E-lec'h bezañ muioc'h mantret eget aotrou Doue Pleuveur. ●(1957) AMAH 22 (T) *Jarl Priel. Dic'hoarzh ha dilavar, liv ar glac'har war e zremm, hag eñ o ruzañ e dreid, gwall izel e gribenn; en ur ger, ken truezus ha ken mantret da welet hag Aotrou Doue Pleuveur. ●(1962) TDBP Ia 49 (T). Ar mab a oa trist 'vel Doue Pleuveur, tr. J. Gros «le fils était triste comme le Christ de Pleumeur-Gautier (qui a effectivement une expression d'une tristesse infinie). On ajoute souvent en manière de plaisanterie et fort irrespectueusement : pa e-nevez bet 'med yod kerh d'e goan, quand il n'a eu que de la bouillie d'avoine pour son souper.» ●(1964) BRUD 19/46 L. Kergall. Ne oe ket kanet nemeur abalamour d'an darvoudou, med, memestra, ne chomas den evel Doue Pleuveur. ●(1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Ken trist ha Doue Pleuveur p'en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon. ●(1970) BHAF 354 (T) E. ar Barzhig. Eur wech e kavis anezañ trist, med trist, ken trist ha Doue Pleuveur. ●(1974) TDBP III 268. Trist evel Doue Pleuveur... pa e-nevez debret yod ed-du d'e goan. ●(1977) TDBP II 542. Ma breur a oa eno en e zav, trist evel Doue Pleuveur, tr. « mon frère était là debout, triste comme le bon Dieu (le Christ) de Pleumeur (triste comme un bonnet de nuit) ». ●(1978) PBPP 2.1/161 (T-Plougouskant). Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan, tr. J. le Du «triste comme le bon Dieu de Pleumeur quand on lui a donné de la bouillie de sarrazin au dîner /facétie sur une statue située à Pleumeur/» ●2.2/438. /à cause d'une statue du Christ à l'expression particulièrement triste/ ●(1982) TKRH 52 (T) A. Duval. Soñjal 'rae ar paour-kaezh anezhi 'oa sañset ur seurez da vezañ ken trist ha Doue Pleuveur pa'n devoa bet yod ed-du noz e bardon. ●(1994) BOUE 241. Trist evel Doue Pleuveur / P'en 'eus ket bet youd-kerc'h d'e goan.

    ●(2004) TROMK 219a. Hemañ pe homañ zo trist evel Doue Pleuveur. ●(2016) TELGR (22.07.2016) [52a]. Trist evel Doue Pleuveur. Une moquerie à laquelle certains ajoutent : Pa neva ket bet yod ed du d'e goan [D. Giraudon].

    (3) Lavaret etre Doue hag eñ : se dire à soi-même.

    ●(1914) DIHU 103//14 (G) Vedig an Evel. Koustelé goudé, emé hi étré Doué ha hi, ne vo ket ken hir-sé me zead...

    (4) Mezv evel ma plijont da Zoue : ivre-mort.

    ●(1974) SKVT III 92 (Ki) Y. Drezen. Izidor Kefeleg, kemener ar penn all, ha mezv evel ma plijont da Zoue, a luskelle gant e zorn kleiz kavell goullo (...) ar babig.

    (5) Touiñ Doue evel un disloster chas : jurer comme un charretier.

    ●(1965) BAHE 46/50 (T) A. Duval. Touiñ Doue evel un diloster-chas.

    (6) Kas gant mil mallozh an Aotrou Doue : voir mallozh.

    (7) Kas gant ar mil mallozh ma Doue : voir mallozh.

    (8) Koant evel un ael Doue : voir ael.

  • doueadur
    doueadur

    m. –ioù Apothéose, déification.

    ●(1931) VALL 30a. Apothéose, déification, tr. «doueadur m.»

  • doueañ
    doueañ

    v. tr. d. Diviniser.

    ●(1914) DFBP 101a. diviniser, tr. «Douea.» ●(1931) VALL 225b. Diviniser, tr. «douea.»

  • doueegezh
    doueegezh

    f. Divinité, déité, caractère divin.

    ●(1931) VALL 225b. Divinité, tr. «doueegez f.»

  • doueek
    doueek

    adj. Divin.

    ●(1931) VALL 225b. Divin, tr. «doueek.»

  • doueel
    doueel

    adj. Divin.

    ●(1499) Ca 67a. Diuin vide in doeel.

    ●(1914) RNDL 112. En tan douéel, tr. «La flamme divine.» ●(1927) GERI.Ern 117. doueel, tr. «divin.» ●(1931) VALL 225b. Divin, tr. «doueel.»

  • doueelaat
    doueelaat

    v. tr. d. Diviniser.

    ●(1931) VALL 225b. Diviniser, tr. «doueelaat.»

  • doueelezh
    doueelezh

    f. Divinité, déité, caractère divin.

    ●(1464) Cms. (d’après GMB 191). Doelez, déité. ●(1499) Ca 68a. g. deite. b. doeelez. ●68b. Doeelez. g. deite. ●(1576) Gk i 218. Discuez a ra an quentafu persson an deité ha douelez Elese, an tat celestiel, hac eternel, tr. «Il indique la première personne de la déité et divinité, c’est-à-dire le Père céleste et éternel.»

    ●(1839) BSI 270. ma partagimp douéëlez an hini en deus teurvezet partagi ganeomp hon humenidiguez.

    ●(1910) MBJL 127. Jezuz pa reas an donezon burzudus (…) eus e zoueelez. ●(1927) GERI.Ern 117. doueelez f., tr. «divinité.» ●(1931) VALL 225b. Divinité, tr. «doueelez f.» ●(1943) FATI 31. doueelez Hor Salver.

  • doueez
    doueez

    f. –ed Déesse.

    ●(1499) Ca 69a. Doees an bleuzff. g. la deesse des fleurs. ●(1576) Cath p. 16. gand enor adeulet euel vn douees, tr. «adorée avec honneur, comme une déesse.»

    ●(1659) SCger 37b. Deesse, tr. «Doués.» ●(1732) GReg 254a. Deesse, fausse divinité de l'antiquité, tr. «Douëès. p. douëesed. Doëès. p. doëèsed.» ●Déesse de l'amour, Venus, tr. «Douëes an amourousted.»

    ●(1924) LZBt Meurzh 26. Doueou ha doueezed ar Chin. ●(1921) GRSA i. get un douééz.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...