Devri

Recherche 'kel...' : 164 mots trouvés

Page 2 : de kelc_hva (51) à kelien-sant-yann (100) :
  • kelc'hva
    kelc'hva

    m. –où Amphithéâtre.

    ●(1931) VALL 23b. Amphithéâtre, tr. «kelc'hva m.»

  • kelc'hwid
    kelc'hwid

    m. (météorologie) cf. kilwed

    (1) Cyclone.

    ●(1962) EGRH I 30. kelc’houid m., tr. « cyclone. »

    (2) Avel-gelc’hwid : cyclone.

    ●(1919) DBFVsup 4b. aùél-gelhouid (Pont[ivy]), tr. «cyclone.» ●(1921) GRSA 182. Groñnet é get ur barrad aùél gelhouid ha laret vehè é ma er mor é klask monet tré ag é boul. ●(1925) DIHU 168/287. ur barrad aùél gelhouid (cyclone). ●(1931) VALL 177b. Cyclone, tr. «avel-gelc’houid f.»

  • kelc'hwidenn
    kelc'hwidenn

    f. –où (météorologie) Cyclone.

    ●(1919) DBFVsup 4b. aùél-gelhouid (Pont[ivy], tr. «cyclone (Arv[or] kelhouiden).» ●(1931) VALL 177b. Cyclone, tr. «kelc'houidenn f.» ●(1934) BRUS 185. Un cyclone, tr. «ur gelhouiden –neu.»

  • keleal
    keleal

    adv. Autant.

    ●(1941) ARVR 52/4e. Nedeleg ha gouel Yann / A laka ar bed etre diou rann ; / Kala ebrel ha gouel Mikael / E laka keleal. (...) keleal a dalv da lavarout «kemend all», int-i ivez».

  • kelenn .1
    kelenn .1

    coll. (botanique)

    (1) Houx. Ilex aquifolium.

    ●(1633) Nom 104b. Agrifolium, aquilenta, aquifolia : hous, housson : quelen.

    ●(1659) SCger 66b. houx, tr. «quelen.» ●166b. quelen, tr. «houx.» ●(c.1718) CHal.ms ii. houx, tr. «quelen.» ●(1732) GReg 502a. Houx, arbrisseau piquant, tr. «Qelenn.» ●Branche de houx, tr. «Barr qelenn. p. barrou qelenn.» ●502b. Bâton de houx, tr. «Baz qelenn. ur vaz qelenn. p. bizyer qelenn.» ●(1744) L'Arm 188a. Du houx, tr. «Quelenn. m.»

    ●(1849) LLB 650. Er helen perpet glas. ●(1896) GMB 531. à Sarzeau kelien.

    ●(1979) VSDZ 63. (Douarnenez) ur vilhetezenn gelern, tr. (p. 227) «une billette de houx.»

    (2) Bod kelenn : buisson de houx.

    ●(1732) GReg 502a. Une brousse de houx, tr. «Ur bod qelenn. p. bodou qelenn.»

    ●(1906) DIHU 18/296. er bod kelen.

  • kelenn .2
    kelenn .2

    m./f. –où

    I. M./F.

    (1) Instruction, enseignement.

    ●(1580) G 30. Ha quelen da nep en menno, tr. «Et instruction à qui le demandera.» ●497. reyt dezy quelen en lem poz dymennaf, tr. «donnez-lui instruction sérieusement, quand je vous en conjure.»

    ●(1732) GReg 535b. Instruction, enseignement, précepte, éducation, tr. «Van[netois] qélenn. p. qelennëu.»

    ●(1857) CBF 78. chetu ar c'helennou a ranker da heulia, tr. «voici les prescriptions à suivre.»

    (2) Conseil.

    ●(17--) EN 2116. me rey dach eur gelen, tr. «je vous donnerai un conseil.»

    ●(1855) MAV 28. Ar bugel a lekeaz ar c'helen-ze da dalvezout. ●(1862) JKS 328. pa'z eo gwir hoc'h euz lennet ar c'helennou-ze. ●(1869) KTB.ms 14 p 210. den (…) na hell rei kelenn mad a-bed d'ehan.

    ●(1907) AVKA 143. Ha Jesus da rei ar c'helen ma.

    (3) Ober diouzh kelenn ub. : suivre le conseil de qqn.

    ●(1949) KROB 10/15. Ober a rin diouz ho kelenn, Laouig ! ●(1949) KROB 11/10. Neketa, soaz, e ri diouz va c'helenn din-me ?

    (4) Leçon.

    ●(1866) SEV 27. Ar pez a reaz ar prins Saladin, a-raok ma varvaz, a zo eur gelenn war gement-ma.

    ●(1907) KANngalon C'hwevrer 322. selaouomp mad kelennou Hon Tad Santel ar Pab.

    II.

    (1) Ober kelenn da ub. : faire la leçon, la morale à qqn.

    ●(1855) MAV 30. Euzen a ganne he vugale, a groze he c'hrek hag he vreur pa reant kelen d'ezhan.

    (2) Kelenn zo : on dit que.

    ●(1919) FHAB Here 125. Kelen zo eo ambrouget mad an emgleo etrezo.

  • kelenn .3
    kelenn .3

    v.

    I. V. tr. d.

    (1) Instruire, éduquer.

    ●(1557) B I 748. men quelenno / Hac en cusulyo, tr. «je l'instruirai (…) et je lui donnerai des conseils.» ●(1580) G 49. Trugarez Roe an glenn, am quelen quen tenn man, tr. «Merci, Dieu du monde, qui m'instruis avec tant d'instance.»

    ●(1732) GReg 349b. Enseigner, instruire de quelque science, tr. «qelenn. pr. qelennet.» ●536a. Instruire, tr. «Qelenn. pr. qelennet. Van[netois] qelennein.»»

    ●(1880) SAB 111. da gelenn ahanomp-ni dre scuer abars en ober dre c'her.

    ●(1907) PERS 71. an Aot. Vianney a gemeraz kals a boan d'ho c'helen. ●(1943) FATI 14. evel ma kelenn ar beleg e ilizad kristenien.

    ►[au passif]

    ●(1894) BUZmornik 464. o veza bet kelennet gant sant Sebastian, Trankuillin a anavezaz he-unan ar virionez eur (lire : eus) ar relijion gristen.

    ●(1935) BREI 423/2b. Fanch Kouer a dle kompren e oa bet kelennet treuz gant tud faos pe gant tud dall.

    ►absol.

    ●(1906) BOBL 03 mars 76/3c. diwar c'hoari kelen, evel a lavare ar re goz. ●(1907) PERS 72. It ha kelennit. ●(1936) LVPR 92. Kelenn evel-se, an eil eneb egile, a ve ober labour aner.

    (2) Enseigner.

    ●(14--) N 112-113. eguit quelenn / Laesenn Doe, tr. «enseigner / La loi de Dieu.» ●(14--) Jer.ms 212. Me a quelennas habaster, tr. «J'enseignai la patience.» ●(1499) Ca 169a. Quelenn. g enseigner. l. doceo / ces.

    ●(1659) SCger 51a. enseigner, tr. «quelen.» ●166b. quelen, tr. «enseigner.»

    (3) Kelenn ub. war udb. : enseigner qqc. à qqn.

    ●(1894) BUZmornik 615. Magerez Ren a gelennaz anezhi abred var guirioneziou ar feiz.

    (4) =

    ►absol.

    ●(1949) KROB 13/11. O kelenn emañ, a wel d'ar votadeg a vezo er miz a zeu.

    (5) Conseiller.

    ●(14--) N 152. rac ma ael guenn am quelenn scler, tr. «car mon bon ange me conseille clairement.» ●(1612) Cnf 48b. Ha pa quelennont dan breutaour lauaret gou.

    ●(1667) ARmorial 241. Quelen alias audit lieu en Duault Evesché de Cornoüaille C. à present fonduë en la Baronnie du Vieux-Chastel à Loguenel, Guernisac en Taulé Evesché de Leon, le Rest en Ploüezoch, Kerelleau en Kermaria-Sular, Pontplantcoët en Poügaznou, Kermouster en Langoat & plusieurs autres en Treguier, aliàs idem, à present au Dresnay, Chateaufur, Saint Bihy, Kerchoz, Plessix Guerjan & autres, burellé d’argent & de gueulle de dix pieces & pour deuise antique, en peb amser quelen, c'est-à-dire, en toute saison il fait bon prendre conseil.

    (6) Corriger, réprimander.

    ●(1732) GReg 207a. Corriger les défaillants, tr. «qelenn ar re desfailh.» ●214b. Corriger, reprendre, instruire, châtier, tr. «Qelenn. pr. qelennet.» ●(17--) TE 64. ean e guelènnas huerhue er Mameu-Dieguês-hont.

    ●(1862) JKS 36. Goude ma vezo bet kelennet unan-bennag eur weach pe ziou, ma ne zent ket ouz-hoc'h, arabad eo deoc'h ober dael out-han.

    ●(1905) KANngalon Here 510. d'an oad m'o deuz muia izoum da veza kelennet mad ha dalc'het ber varnho.

    II. V. pron. réci. En em gelenn : s'instruire les uns les autres.

    ●(1862) JKS 38. Red eo eta d'e-omp en em c'houzanv etre-z-omp, en em ziboania, en em skoazia, en em gelenn hag en em zifazia en eil egile.

  • kelenn-bailh
    kelenn-bailh

    coll. (botanique) =

    ●(1876) TDE.BF 332a. Kelenn-baill, s. m., tr. «Houx panaché.»

    ●(1931) VALL 366b. Houx à feuilles panachées, tr. «kelenn bailh.»

  • kelenn-glas
    kelenn-glas

    coll. (botanique) =

    ●(1912) BSGU 18. mem bah kelen-glas.

  • kelenn-mor
    kelenn-mor

    coll. (botanique) (?) Panicaut de mer Eryngium maritimum (?).

    ●(1962) GERV 102. tenn-kenañ e oa beva el lec'h fraost ha digenvez-se, treut ha meinek e zouar ha nep gwezenn na louzaouenn ennañ nemet kelen-mor ha bodennadou lann-gibin.

  • kelennadur
    kelennadur

    m. –ioù

    (1) Doctrine.

    ●(1857) LVH 63. mirèt erhat er règl hag er helennadur.

    (2) Instruction.

    ●(1907) BSPD I 287. skriùet en des kalz a livreu kaer eit kelennadur en eskobed.

  • kelennadurezh
    kelennadurezh

    f. –ioù

    (1) Instruction, enseignement.

    ●(1612) Cnf.epist 34. quelennadurezou à importãcc bras, ha meurbet necesser. ●35. quelennadurezou requis.

    ●(1659) SCger 45a. doctrine, tr. «quelenadurez.» ●51b. enseignement, tr. «quelenadurez.» ●69b. instruction, tr. «quelennadurez.» ●166b. quelenadurez, tr. «enseignement.» ●(1732) GReg 65b. Avertissement, tr. «qelennadurez. p. qelen[n]adurezyou.» ●292a. Discipline, instruction, gouvernement, tr. «Qelennadurez.» ●298b. Dogme, précepte, instruction, tr. «Qelennadurez. p. qelennadurezou.» ●535b. Instruction, enseignement, précepte, éducation, tr. «qelennadurez. p. ou.» ●934b-935a. Traditions Apostoliques, tr. «(…) Qelennadurezou an Ebestel hep scrid.»

    ●(1907) PERS 72. ar gelennadurez kristen. ●(1907) AVKA 170. Jesus a oa hadkrog da rei kelennadurez d'ar bobl. ●(1909) KTLR 19. Euz eur gelennadurez / E teu eurusted ha furnez. ●53. o sounjal e kelennadurez diveza he vamm. ●(1911) BUAZperrot 461. Dont a reas (…) da veza gouiziek bras var gelennadureziou ha kemennadureziou ar relijion gristen.

    (2) Kaout kelennadurezh : avoir de l'instruction.

    ●(1857) HTB 5. C'hui kouskoude hoc'h euz kelennadurez.

  • kelenndi
    kelenndi

    m. –ez, –où Établissement scolaire, collège.

    ●(18--) SAQ II 304. En eur c'helendi e Paris, oa eur veach, eur bugel o vont d'ober he bask kenta.

    ●(1915) HBPR 38. ober skol er c'helendiou. ●61. rejent er c'helendi. ●(1923) SKET I 31. e kelenndiou an drouized. ●(1925) CBOU 5/68. ar skoliou, ar c'holajou, ar c'helenndiou kristen. ●(1931) VALL 132a. Collège école, tr. «kelenndi m. pl. ou.»

  • kelenndiad
    kelenndiad

    m. –ed, kelenndidi Celui qui fréquente un établissement scolaire.

    ●(1931) VALL 132a. Collègien, tr. «kelenndiad pl. –didi.»

  • kelenneg
    kelenneg

    f. –i Houssaie.

    ●(1499) Ca 169a. g. houssaye. b. quelenec.

    ●(1659) SCger 66b. houssaie, tr. «quelennec.» ●166b. quelennec, tr. «lieu plein de houx.» ●(c.1718) CHal.ms ii. houssaye, tr. «quelenec.» ●(1732) GReg 502a. Houssaie, lieu plein de houx, tr. «Qelennecg. p. qelennegou.»

    ●(1876) TDE.BF 332a. Kelennek, s. f., tr. «Champ de houx.»

    ●(1914) DFBP 170a. houssaie, tr. «Kelenneg.» ●(1931) VALL 366a. Houssaie, tr. «kelenneg f. pl. ou, i, –neier.»

  • kelennek
    kelennek

    adj. Abondant en houx.

    ●(1931) VALL 366b. où il y a du houx, tr. «kelennek.»

  • kelennenn .1
    kelennenn .1

    f. –ed, kelenn (botanique) Pied de houx.

    ●(1499) Ca 169a. Quelennenn. ga. houx. ●(c.1500) Cb. Quelennenn houx. (d'après GMB 531). ●(c.1500) Cb. Quelennenn houx. (d'après GMB 531).

    ●(1732) GReg 502a. Un petit arbrisseau de houx, ou une jeune tige de houx, tr. «Qelennenn. p. qelennenned. ur guelennenn.» ●(1744) L'Arm 188a. Houx, tr. «Quelennenn.. neu. f.

    ●(1907) VBFV.bf 38b. kelennen, f. pl. neu, kelen, tr. «plant de houx.»

  • kelennenn .2
    kelennenn .2

    f. –où (botanique)

    (1) Cenelle de houx.

    ●(1890) MOA 161a. Cenelle, tr. «Boulou kelenn, (boule de houx.) Le singulier est kelennenn, f.»

    (2) Bâton de houx.

    ●(1732) GReg 502b. Bâton de houx, tr. «ur guelennenn. p. quelennennou.»

  • kelenner
    kelenner

    m. –ion

    (1) Professeur.

    ●(1732) GReg 298b. Dogmatiseur, tr. «Qelenner. qelennour. pp. yen.»

    ●(1900) KEBR 66. Eur c’helenner, tr. « Un professeur » ●Ar gelennerien, tr. « Les professeurs ». ●(1903) MBJJ 349. kelenner en skol-veur Bourdel. ●(1909) MMEK v. kelenner er c'hloerdi braz. ●(1911) BUAZperrot 437. kelenner manac'h ha sant.

    (2) Mestr-kelenner : professeur.

    ●(1936) BREI 446/4a. mestr-kelenner e skol Sant-Jozef Lanuon.

  • kelennerezh
    kelennerezh

    m. Enseignement, action d'enseigner.

    ●(1941) ARVR 41/2d. kelennerezh ar brezhoneg.

  • kelennour
    kelennour

    m. –ion Pédagogue.

    ●(1931) VALL 543a. Pédagogue, tr. «kelenner, kelennour.»

  • kelennouriezh
    kelennouriezh

    f. Pédagogie.

    ●(1931) VALL 543a. Pédagogie, tr. «kelennouriez f.»

  • kelennus
    kelennus

    adj.

    (1) Édifiant.

    ●(1926) FHAB Du 432. ar c'homzou kelennus am eus klevet gant eun tad kristen.

    (2) Instructif.

    ●(1732) GReg 535b. Instructif, ive, qui instruit, tr. «Qelennus.»

    ●(1931) VALL 394a. Instructif, tr. «kelennus.»

  • keler .1
    keler .1

    coll. (botanique) Conopodes, gernottes Conopodium majus. cf. kolor & kokolorig

    I.

    ●(1821) GON 79b. Kéler, s. m. Sorte de racine que les enfants mangent toute crue, et à laquelle j'ai entendu donner le nom de noix de terre. Kéléren, fém., une seule de ces racines. ●(1879) BLE 274. Conopode. (Conopodium. K.) Keler. ●(1895) GMB 113. pet[it] Trég[uier] kerl.

    ●(1907) VBFV.bf 38b. keléren, f. pl. kelér, tr. «gernotte, terre-noix.» ●(1919) DBFVsup 26a. gelér (Pl[uméliau]), coll., tr. «terre-noix.» ●(1931) VALL 407a. noix de terre, tr. «keler col. sg. kelerenn f. ; T[regor] kerlez forme altérée.» ●(1962) EGRH I 30. keler coll. -enn, tr. « noix de terre, gernotte, buniam. »

    II. Bezañ ar c’heler en he feñsoù :

    ●(17--) FG I 29 (Lu) P. Kerenveier. Mar goussac’h, va breur ar boan zo oc’h evessaat cundu daou fumellen… ispitial ho nises, Margot… me grèd échoum ar c’heler en è bensou.

  • keler .2
    keler .2

    m. –où

    (1) Feu-follet.

    ●(1847) MDM 49-50. Na gredit ket (...) na d'ar c'heler, rag beza eo eul luc'heden saved eus an douar.

    ●(1917) KZVr 204 - 28/01/17. Keler (gourell, gant an artikl «ar c'heler»), feu-follet, Landivisiau, Haut-Léon, Loeiz ar Floc'h. ●(1922) DGEShy. keler s. m. coll., feux-follets ; haut-Léon, Floc'h, 1922. (d'après HYZH 48-49 p. 76). ●(1931) VALL 301b-302a. Feu follet, tr. «keler m. pl. ou.»

    (2) Keler-noz : feu-follet.

    ●(1935) CDFi 5 octobre. tra ma tanse ar c'heler-noz war ar bouillenou. ●(1975) UVUD 120. (Plougerne) Ahe 'm eus bet gwelet ar c'heler noz. Ounnez am eus bet gwelet. An dra-he zo eur vapeur divar an dour ag a zo mestall eur voul dan o nijellat var an doureier.

    (3) Lutin.

    ●(1870) MBR 138. Kiliet e oa bet, m'oar-vad, gant ar c'heler a red enn noz dre ar c'hoajou, tr. «Il avait été frappé, probablement, par le lutin qui rôde la nuit dans les bois.»

  • keler-lann
    keler-lann

    coll. (botanique) Tormentille Potentilla erecta.

    ●(1919) DBFVsup 26a. gelér (Pl[uméliau]), coll., tr. «terre-noix.» ●gelér-lann, tr. «tormentille.»

  • kelera
    kelera

    v. intr. Chercher des conopodes.

    ●(1931) VALL 407a. noix de terre keler col. sg. kelerenn (…) les chercher kelera.

  • kelerenn .1
    kelerenn .1

    f. –où (?) Feu follet, ardent (?).

    ●(1499) Ca 169a. Guelerenn. g. […] l. hic intumus / mi. ●(c.1500) Cb. quelerenn. g. cest vne maniere de feu qui fait faillir les gens de leur chemin de nuyt. ●(1521) Cc. quelerenn. gal. ardent / vne maniere de feu quon veoit de nuyt.

    ●(1732) GReg 49b. Ardens, les ardens, feux folets qui paroissent la nuit, & font égarer ; sorte de meteores errans, tr. «Qelerenn. p. qelerénnou.» ●408a. Feu follet, ou les ardens, feu qui court çà & là dans la campagne la nuit, tr. «qeleren.»

    ●(1865) DGEShy. keler s. m. coll., feux-follets ; haut-Léon, Floc'h, 1922. Au singulatif s. f., «ar geleren er prajou», Treflez, 1865 (et anciennement). (d'après HYZH 48-49 p. 76).

    ●(1931) VALL 301b-302a. Feu follet, tr. «kelerenn f. pl. ou.»

  • kelerenn .2
    kelerenn .2

    f. –où, keler (botanique) Conopode, gernotte.

    ●(1821) GON 79b. Kéler, s. m. Sorte de racine que les enfants mangent toute crue, et à laquelle j'ai entendu donner le nom de noix de terre. Kéléren, fém., une seule de ces racines.

    ●(1907) VBFV.bf 38b. keléren, f. pl. kelér, tr. «gernotte, terre-noix.» ●(1931) VALL 407a. noix de terre, tr. «keler col. sg. kelerenn.» ●(1982) PBLS 71. (Sant-Servez-Kallag) kelorenn, tr. «terre-noix, gernottes.»

  • Kelern
    Kelern

    n. de l. Quelern (Roscanvel).

    I.

    ●(1794) SD 244. ha digacet sonch dezo eus ar quentel o deus recevet pa zint bet chasset eus an Oriant er bloas 1746, quer couls hac a ziaguent ha goude eus a Guelern hac a Sant Cast...

    ●(1869) FHB 216/53b. E gouelet rad Brest, e troas ar bek douar hanvet gour-enezen kelern.

    ●(1928) FHAB C’hwevrer 54. c’houezet e veze an tan e Kelern. ●(1931) FHAB C'houevrer 70. e Kelern. ●(1943) FHAB Mezeven 309. Krog ar reuz e Kelern, ar freuz e Meilh-ar-Wern ! ●(1955) STBJ 8. An tan e Kelern, / Ar reuz e Meilh-ar-Wern.

    II.

    ●(1943) FHAB Mezeven 309. Krog ar reuz e Kelern, ar freuz e Meilh-ar-Wern ! / Bu al lae ! Bu al lae ! 'Mañ an tan e Koad ar C'hae ! ●Note Yeun ar Gow : « Bu al lae ! Bu al lae ! eo marteze garm brezel ar Vretoned koz. Amañ pa c'hoarier bizibul e vez lavaret : Bu al lae ! Bu al lae ! / Krog an tan e koad ar c'hae, / Hag en ti hag er wern, / Hag e koadig Meil ar Wern / Hag en ti hag en oaled / Hag e kraouig an denved... »

    III.

    (1) An tan e Kelern : voir tan.

    (2) N’emañ ket an tan e Kelern : voir tan.

  • kelf
    kelf

    m. –ioù

    (1) Souche.

    ●(1876) TDE.BF 332a. Kelf, s. m. C[ornouaille], tr. «Souche d'arbre ; pl. iou.»

    ●(1931) VALL 701b. Souche, tr. «kelf (et tronc) pl. iou.»

    (2) Tronc.

    ●(1931) VALL 701b. Souche, tr. «kelf (et tronc) pl. iou.»

  • kelgeot
    kelgeot

    coll. (botanique) Renouée des oiseaux.

    ●(1918) KZVr 294 - 20/10/18. Kelgeot, tr. «renouée des oiseaux.»

  • keli
    keli

    m. –où Boxe d'une étable réservé aux jeunes animaux.

    ●(1876) TDE.BF 332a. Keli, s. m. V[annetais], tr. «Portion retranchée d'une étable où l'on met les jeunes animaux qu'on élève ; pl. ieu.»

  • keliad
    keliad

    m. –où Plein le compartiment d'une étable.

    ●(1732) GReg 370b. Plein l'étable de veaux, tr. «Kælyad luëou. p. kælyadou luëou.»

    ●(1931) VALL 274a. plein ce compartiment [d'étable], tr. «kéliad m.»

  • kelien / kelion
    kelien / kelion

    plur.

    I. (entomologie) Mouches.

    ●(1499) Ca 18a. Barr an quelyen. g. esmouchouer. ●169a. gallice. esmoucher. brito. barr da quacc an quelyen. ●(1575) M 2248-2249. het quelyen na guenan / Quen paut han drouc Ælez, tr. «essaim de mouche ni d'abeilles / Si abondant que les mauvais anges.» ●(1633) Nom 170a. Muscarium : esuentoir à mouches : euantail an quelyen.

    ●(1659) SCger 81b. mouche, tr. «quelienen p. quelien.» ●166b. quelienen p. quelien, tr. «mouche.» ●(1732) GReg 641b. Mouche, petit insecte volant, tr. «Qellyenenn. p. qellyen. Van[netois] qellyonen. p. qellyon. qelhyanen. p. qelhyan.» ●(1790) Ismar 23. er prinhuèt, er hleyon, &c. ●(17--) TE 71. cléyon forh néhançus.

    ●(1838) OVD 117. piquêadur er gùiren e losque hilleih mui eit hani er helion. ●147. Nen dé quet dré ou stoque, mæs quêntoh dré ou zolpe bras én hun importune er hélion. ●(1868) FHB 184/221a. ar zaout keiz, stennet hag hegazet gant ar c'helien, a goll ho fenn, a ia e breskin.

    II. (argot de La Roche-Derrien)

    (1) Gens.

    ●(1975) BAHE 87/13. rak ma'z eus kelien letez war an tamm douar patatez-man, hennezh a zo unan anezhe. (…) kelien : tud. (…) Kelien letez : tud sot. (…) Kelien let : tud sot.

    (2) Kelien minik : enfants.

    ●(1885) ARN 24. Enfants (des deux sexes), tr. «Kelien minik.»

    ●(1975) BAHE 87/13. Kelien minik : bugale.

    III. fam. Genoù-pak-kelien : celui qui reste toujours la bouche ouverte.

    ●(1890) MOA 146b. Bouche toujours ouverte (gobe-mouche), tr. «ginou-pak-kelien, Fam.»

    IV.

    (1) (Mervel, kouezhañ) evel kelien : mourir en nombre. Cf. tomber comme des mouches.

    ●(18--) PEN 91/236. Brezel ha mil gwall-reuz a goueo entre-z-hé / Ma varvoint a verniou evel ar c'hellien gwé. ●(1877) FHB (3e série) 11/83a (L) F. Laouenan. Evelse e varvont evel keleien. ●(1889) ISV 181 (L) G. Morvan. Ar re binvidic, gant ho aoun, o doa kemeret an teac'h, hag ar re baour, dilezet e creiz ho dienez, a varve evel kellien.

    ●(1903) MBJJ 310 (T) L. le Clerc. 'Pez a ra dreist-holl al leanezed, eo badei ar vugale vihan a gavont kalz anê en pred ar maro : dre aman 'ver ken diaket en o c'heñver ha ken louz, ken e varvont evel kelien. ●(1910) FHAB Here 310 *An Tour-Guen. Eur vech avat kroget enno an naonegez, e oent guelet holl o koueza a stougalanjen divar o mogeriou hag o vervel evel kelien. ●(1914) MAEV 227 (L) K. ar Prat. Evel keilhen an dud a goueze a bep tu. ●(1928) FHAB Mae 174 (L) Y.-V. Perrot. an dud a varve evel kelien.

    (2) Lazhañ evel lazhañ kelien : tuer en grand nombre.

    ●(1825-1830) AJC 5864 (Go) J. Conan. Neuse e lasemb a ne evel lasan queillen, tr. F. Favereau «Et ils tombaient alors devant nous comme des mouches.» ●(1863) GBI II 116 (T). Pa save he vâz uz d'ho fenn, / Ho diskare holl, 'vel kelienn, tr. F.-V. an Uhel «...il les abattait tous comme des mouches.» ●(1889) ISV 382 (L) G. Morvan. Rag ar re c'hlaz a laze ar bersoned evel kellien.

    (3) Kroget ar c'helien en ub. : être jaloux.

    ●(1909) NOAR 123-124 (L) K. ar Prat. «Hag ar zantezed ne vezint ket douget da zellet ouzit-te, va ozac'h,» a lavaras ar wreg kroget ar c'helien enni.

    (4) (Plomañ, lonkañ) kelien : gober des histoires, des mensonges.

    ●(1931) VALL 338. Gober des histoires, des mensonges, tr. F. Vallée «plomma kelien.» ●(1970) BHAF 284 (T) E. ar Barzhig. Evid kloza, evel ma n'eo ket ma zanevellig eur gontadenn-wrah ha ma n'on ket oh ober deoh lonka kelien.

    (5) Pakañ kelien : avoir la bouche ouverte comme un imbécile.

    ●(1942) FHAB Gwengolo/Here 199. Arabat oa chom da baka keilhenn, digor ar c'henou, pe da ganta (lenn : gonta) pet bran a yae a-biou, met labourat hep ehan, mont ingalik, krog d'ar mare ha derc'hel betek an noz.

    (6) Kaout ur genoù da bakañ kelien : être idiot.

    ●(1962) LLMM 92/191 (K) Y. ar Gow. A-viskoazh eo bet kontet ar Barizianed da gaout genaoùioù da dapañ kelien ha dizale e tiskouezas everien an davarn na oa ket bet laeret ganto ar vrud-se.

    (7) Reiñ kelien da (blomañ, lonkañ) : tirer des carottes.

    ●(1732) GReg 449b. En donner à garder, tr. G. Rostrenenn «rei qélyen da blouma, ou, da louncqa.»

    ●(1890) MOA 157 (L). Tirer des carottes à q.q., tr. J. Moal «rei kelien da lounka, - rei kelien da blouma. ●196. Faire croire à q.q. tout ce que l'on dit, tr. J. Moal «rei kelien da bloumma.»

    ●(1908) FHAB Mae 137. Dre ar gevier a stignent, dre ar binim a zilent en ho c'hazetennou eo o doa dallet, hag, evel pa lavarfen, mesvet tud berr a spered ha dibreder, eaz-tre rei kelien dez-ho da lounka, ha frita aëred eleac'h siliou. ●(1931) VALL 98. Tirer des carottes à, tr. F. Vallée «rei kelien da lonka (ou da blouma).»

    (8) Bout piket gant ar gelienenn : avoir envie de se marier.

    ●(1942) DHKN 160 (G) Loeiz Herrieu. Piket e oent ou deu, èl ma larér, d'er gelionen hont !...

    (9) Krog ar gelionenn dall en ub. : être ivre.

    ●(1910) DIHU 64/157 (G) *Iouan Sant Ivi. Krog e hra er gelionen dal énnoh, Bleùhir ! Petra e vennet hui laret ?

    (10) Krog ar gelionenn dall en ub. : avoir envie de semarier.

    ●(1941) DIHU 361/298 (G) L. Herrioù. Ha me skrivourig en des keméret én hé halon el léh goulé. Breman é karehent ou deuig en em-zastum aveit seùel un néhig aral. De bep oed é krog er gelionen dal én dén !

    (11) Kouezhañ ur gelienenn en e laezh :

    ●(1954) VAZA 63 (T) *Jarl Priel. Adal ne vane ken e yalc'h va zad muioc'h a wenneien eget a blu war gein ur silienn, setu ur pikol kelienenn o paouez kouezhañ em laezh !

    (12) Bezañ flemmet gant ur c'hozh kelienenn : être jaloux.

    ●(1909) NOAR 125 (L) K. ar Prat. «Eun dra bennak a wir a zo er pezh a livirit d'in aze, daoust ma welan sklaer ez oc'h bet flemmet gant eur goz kelienen.

    (13) Na gemer ur gelienenn evit ur marc'h : avoir le jugement sûr.

    ●(1973) SKVT II 141 (Ki) Y. Drezen. Un den, hag a ouie barn an darvoudoù hag an dud, diouzh o ment, ha ne gemere ket ur gelienenn evit ur marc'h.

    (14) Chakañ kelien : être impatient.

    ●(1984) LPPN 525. (Poullaouen) Chakañ kelien, tr. F. Favereau «s'impatienter, devenir chèvre.»

  • kelien tse-tse
    kelien tse-tse

    coll. (entomologie) Mouches tsé-tsé.

    ●(1944) DGBD 65. E gwirionez ez eus meur a ouen kelien tsetse.

  • kelien-brizh
    kelien-brizh

    coll. (entomologie) Taons.

    ►kelienenn-vrizh : taon.

    ●(1849) LLB 1270. Ur gelionen vreh (...) Er vugulion en des hi anvet dabonen.

  • kelien-dall
    kelien-dall

    coll. (entomologie) Taons.

    ●(1732) GReg 641b. Mouche de bestiaux, tr. «Qellyenenn dall. p. qellyen dall. voyez taon.»

    ●(1919) DBFVsup 38a. kelion dal, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «kelien-dall.» ●727a. Taon, tr. «kelien-dall col.»

    ►kelienenn-dall f. Taon.

    ●(1732) GReg 641b. Mouche de bestiaux, tr. «Qellyenenn dall. p. qellyen dall. voyez taon.»

    ●(1876) TDE.BF 332b. Kelienenn zall, s. f. tr. «Taon, grosse mouche qui se craponne aux bestiaux et les rends parfois furieux.»

  • kelien-douar
    kelien-douar

    coll. (entomologie) Taons.

    ●(1919) DBFVsup 38a. kelion doar, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «V[annetais] kelion-doar.»

  • kelien-glaou
    kelien-glaou

    coll. (entomologie) = (?).

    ●(1907) BOBL 09 novembre 163/2e. ar pikadennou gwenan, gwesped, sordon, keilen glaou.

  • kelien-gorilh
    kelien-gorilh

    coll. (entomologie) Mouches gorilles.

    ●(1944) DGBD 72. kelien moan bras a veze graet kelien-gorilh anezho.

  • kelien-ki
    kelien-ki

    coll. (entomologie) (?) Mouche de chien (?).

    ●(1633) Nom 49a. Riscinus : mousche de chien : quelyenen quy.

  • kelien-lamperenned
    kelien-lamperenned

    coll. (entomologie) Criquets.

    ●(1783) BV 1698. an ardian memes a gren gant an orer / O uellet quelen fal quelen lamperenet / en douar al labourerien a rauag tout an et.

  • kelien-louet
    kelien-louet

    coll. (entomologie) Taons.

    ●(1919) DBFVsup 38a. kelion louet, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «V[annetais] kelion-louet.»

  • kelien-marc'h
    kelien-marc'h

    coll. (entomologie) Taons.

    ●(1633) Nom 48b. Culex : mouscheron : quelyen march. ●215a. Bombus : le bourdon : an bourdounerez, an trous á graf an quelyen march.

    ●(1919) DBFVsup 38a. kelion-marh, tr. «mouches araignées, hippobosques.» ●(1931) VALL 361b. Hippobosque, tr. «kelien-marc'h col. sg. kelienenn-varc'h f.» ●482. Mouches de cheval, taon, tr. «kelien-marc'h.» ●727a. Taon, tr. «kelien-marc'h col.»

    ►kelienenn-varc'h f. Taon.

    ●(1947) BIKA 28. Goanet out bet gant eur gelienenn-varc'h binimus ?

  • kelien-mel
    kelien-mel

    coll. (entomologie) Mouches à miel, abeilles.

    ●(1633) Nom 47b. Apis : mouche à miel : guennanen, quelyen mel.

  • kelien-morz
    kelien-morz

    coll. (entomologie) Taons

    ●(1716) PEll.ms 766. kelhien-mors, mouche de cheval. ●(1752) PEll 624. Kelhien-mors, pour la mouche du cheval.

    ●(1877) EKG I 73. moui, pe gelienn-vors, divar ar c'hezek.

    ●(1905) BOBL Du-Kerzu. Ar c'helien-mors a c'hoarz o gwalc'h neuze diwar-benn e loen-kezeg. (d'après KBSA 157). ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «kelien-mors.» ●727a. Taon, tr. «kelien-mors col.»

    ►kelienenn-vorz f. Taon.

    ●(1876) TDE.BF 332b. Kelienenn-vors, s. f. tr. «Taon, grosse mouche qui s'attache aux bestiaux.»

  • kelien-raden
    kelien-raden

    voir kilhog-raden

  • kelien-sant-Mark
    kelien-sant-Mark

    coll. (entomologie) Bibions, mouches de la saint Marc.

    ●(1727) HB 300. Ac'hano e deut martese an ditour etouez ar gomuñ da goms hano eus a guelyen sant Marc.

    ●(1919) DBFVsup 38a. kelion S. Mark, tr. «mouches jaunâtres, sales.»

  • kelien-sant-Yann
    kelien-sant-Yann

    coll. (entomologie) Taons.

    ●(1919) DBFVsup 38. kelion S. Iehann, tr. «mouches qui s'attaquent aux bestiaux.» ●(1931) VALL 482b. Mouches de cheval, taon, tr. «V[annetais] kelion-sant-Yehann.»

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...