Recherche 'lan...' : 237 mots trouvés
Page 2 : de landregennek (51) à langolen (100) :- landregennek
- landregenniñ
- Landreger .1Landreger .1
n. de l. Tréguier (ville, cité).
I. Landreger.
●(1543) Cco 22. Lantriguer. ●(1546) Cco 38. Landiger. ●(1546) Cco 46. Lantriguer. ●(1548) Cco 54. landriger. ●64. lantreger. ●(1576-1600) Cco 80. lantreguer.
●(17--) CT 76/612. On déal, en Landréguer, he lasis eur poaurques. ●(1732) GReg 936b. Lan-dreguer. ●(17--) CSdogmael 22b. Discouzet neuz en peb amzer / he soursi deuz bro Landreger. ●(1793) RET 383. Ebars er ger gapitalan / E commençan / En Landreger é comzan, / Eno 'zo eur person savant / Gant hé wroëk, hanwet Kermaingant.
●(1821) GON 447b. Landréger. ●(1825-1830) AJC 208. er a landreger ebed crougued e bortred. ●(1827-1829) VSA 564. epartias a landreger da rangin ar proses. ●(1834) HEB 363. ha dont a reas da Lann-Treguer. ●(1836) GBI I 434. Met da Landreger eo ez han / Da vouit ma urzou diwezan.
●(1847) GBI I 126. D'ar pardon braz da Landreger, / Mont 'raï iwe ma breur-mager. ●(1847) FVR IV. persoun a Blougiel, taost da Landreger. ●10. tud iaouank Landreger. ●(1851) PENdast 76. evid mond da zelc'hel stall er gerig a Landreger. ●(18--) PENdast 211. E komeris en Landreguer en avis bean Belek. ●(1857) CBF 132. Landreger. ●(1863) ST 6. Lannuon, Landreger, Karaës, Castellin. 234 D’ar gêr a Landreguer am euz c’hoant da vonet. ●(1867) BUE 28. ha tostoc’h ispisial da gear Landreger ha da vaner Kervarzin. ●(1867) GBI I 146. Badeet be ar bugel-koar / En iliz-vraz a Landregar; // En iliz-vraz a Landregar, / Euz an heaul hag euz golou al loar. ●(1867) BUE 68. Eun devez e Landreger, e tremene er ru ec'h eo hec'h ano hirie, evel breman zo pemp kant tri-ugent vla, ru ar glujiri. ●(1869) TDE.FB xixb. Landreger, Lan-Dreger. ●(1870) FHB 291/235a. tud euz a Landreger, euz a Beurit, euz a Langoat hag euz a Drogery. ●(1876) BJM 155. Parrez Tonkedec a so en escopti Landregher. ●(1878) EKG II 279. rak edot o paouez dibenna, e Montroulez, Mari-Juliana Jigant, leanez e Landreger. ●(1884) BUZmorvan 121. Guevrok a jomaz eur pennad gant sant Tugdual e kouent Landreger. ●(c. 1890) CFB 42b. Landreger. ●(1898) BRE 56. Merc'hed Landreger zon ken koant.
●(1904) DDKB 160. Setu me distroet da gærik Landreger. ●(1905) ALMA 67. Landreger. ●(1910) EGBT 129. Stank e oa gwejall an dud ac'h ê d'ober tro Breiz, evit pidi war beio an eskibien gentan eus hon bro, en Gwened, en Kemper, en Kastel-Pôl, en Landreger, en Sant-Brieg, en Sant-Malo hag en Dol. ●(1911) BUAZmadeg 334. e kichenn Landreger. ●(1913) PRPR 41. eskop Sant-Briek ha Landreger. ●(1930) ANTO 13. en em gav enni damdost d'he c'hêrbenn, Landreger. ●(1927) GERI.Ern 340. Landreger, ●V[annetais]. [Landre]gér. ●(1934) BRUS 298. Lanndregér. ●(1935) BREI 433/3d. e Gwengamp, Perwenan, Landreger. ●(1983) GKDI 9a. Eus plonger beteg Landreger, / E Kraozon, e Gwineventer, / E Sant-Nouga, Loc-Eginer, / Bras eo rouantelez ar yer!
II.
(1) (Berceuse)
●(1830) SBI I 4. Ar grampœzerès / (sonic cawel) // Eun daou pe tri dervez a zo / Ema va zoaz crampoez e go – Ac'han ! / Ema va zoaz crampoez e go. // Rac va c'heuneud a zo er c'hoad, / Ha va bouc'hal a zo didroad – Ac'han ! / Ha va bouc'hal a zo didroad. // Ha va aman zo er marc'had, / Ha va bleut zo c'hoaz o valad – Ac'han ! / Ha va bleut zo c'hoaz o valad. // Ha va spanel e Montroulès, / Ha va rozel e Keraës – Ac'han ! / Ha va rozel e Keraës. // Ha va zrebez e Landreger, / Ebars ar c'hovel oc'h ober – Ac'han ! / Ebars ar c'hovel oc'h ober. // Ha va fillic zo e Perroz, / Allas ! setu deuet an noz – Ac'han ! / Allas ! setu deuet an noz. [The cambrian quaterly magazine / vol. II (1830) p. 40].
●(1975) BRUD 50/10. Ar grampouezerez : / Eun daou pe dri devez a zo / Emañ va zoaz krampouez e go, / Rag va heuneud zo er hoad, / Ha va bouhal a zo didroad, / Ha va amann zo er marhad, / Ha va bleud zo c'hoaz o valad, / Ha va spanell e Montroulez, / Ha va rozell e Karaez, / Ha va zrebez e Landreger, / E-barz ar hovel oh ober, / Ha va fillig zo e Perroz, / Allaz, setu deued an noz, / Allaz, setu deued an noz ! ●(1994) BOUE 146. Ar grampoueres [...] // Un daou pe tri derwezh a zo / Ema va zoas krampouezh e go – Ac'han ! / Ema va zoas krampouezh e go – Ac'han ! // Rag va c'heuneud a zo er c'hoad, / Ha va bouc'hal a zo didroad – Ac'han ! / Ha va bouc'hal a zo didroad // Ha va amanenn zo er marc'had / Ha va bleud a zo c'hoazh o valad – Ac'han ! / Ha va bleud a zo c'hoazh o valad - // Ha va spanell e Montroules / Ha va rosell e Karaes – Ac'han ! / Ha va rosell e Karaes // Ha va zrebes e Landreger / E-barzh ur c'hovel oc'h ober – Ac'han ! / E-barzh ur c'hovel oc'h ober. // Ha va fillig zo e Perros, / Allas, setu deuet an nos – Ac'han ! / Allas, setu deuet an nos.
(2) (Début d’une rimaille).
●(1882) SVE 227. Pe lec'h e eat da dad ? / - Da Landreger. / D'ober petra ? / - da gousket mezer.
●(1974) TDBP III 380. Da belec'h ez-te ? – Da Landreger / Da betra ? – Da gouchañ mezer. ●(1975) BRUD 50/42. Peleh eo aed da dad ? / Da Landreger. / D'ober petra ? / Da gousked mezer.
●(2004) TROMK 199. Da vourdañ e vez displeget ar rimadell-mañ ar buanañ 'r gwellañ : / Da belec'h eo aet da dad ? / Da Landreger ! / Da betra ? / Da gouchañ.
(3) (Dicton)
●(2000) TPBR 292. Buoc'hig Doue, lavar din, / E peseurt bro e timezin, Pe en Plistin pe en Plouber, / En Tregrom pe en Landreger ?
(4) (Dicton)
●(1983) PIKO 111 & 119-120. Landregeriz, bras o genou, / Nen din[t] ket tud, met torr-pennoù !
●(2004) TROMK 218a. Landregeriz, bras o genoù / Nend int ket tud, met torr-pennoù. Pikoù mab e dad, Jakez Konan.
(5) (Dicton)
●(1983) PIKO 111. Landregeriz, sul-gouel-pemde(iz), / A vez diarc'hen o vale.
●(2004) TROMK 218a. Landregeriz, sul-gouel-pemdez / A vez diarc'hen o vale. Pikoù mab e dad, Jakez Konan.
(6) (Proverbe)
●(2004) TROMK 218a. En Landreger emañ ar c'hiz / Da sachañ holl war lost ar wiz. Ar ganaouenn vrudet "An dilostañ 'r wiz".
III.
(1) Landreger/Tour Babulon ha kêr Landreger : le derrière.
●(1884) KRYP t. 2 304. Lañdreger, tr. « le derrière », Trég., litt. « Tréguier ». ●(1899) KRYP t. 6 64. Tour Babulon ha ker Landregér, tr. « la tour de Babylone et la ville de Tréguier », = le derrière, en petit Tréguier.
●(1930-1931) ADBr t. 39 458. En trécorois on dit, par plaisanterie, (i) landréger, (son) derrière; ker Landréger, id.; tour Landréger, penis; cf. Kρυπταδια, II, 305; VI, 31.
(2) Tour Landreger : le pénis.
●(1899) KRYP t. 6 31. Landréger. Tour Landréger (la tour de Tréguier), penis.
●(1930-1931) ADBr t. 39 458. En trécorois on dit, par plaisanterie, (i) landréger, (son) derrière; ker Landréger, id.; tour Landréger, penis; cf. Kρυπταδια, II, 305; VI, 31.
IV. (Blason populaire) Voir voaiou.
V. [Toponymie locale]
●(1827-1829) VSA 1693-1694. mes a dreist da bep tra vid jlis sant tual / a geve re vian evid eur gatredal. ●(1847) FVR 73. Ann tenna a oa e Landreger enn dek a viz Gwengolo, hag a dlie beza great enn Iliz Itroun Varia Koat Kolvezou, e lec'h e ma hirio ar c'hoc'hi. ●233. kerkent e piljont ar c'halvar savet e kichen iliz Sant-Mikel. ●233. bez sant Ezvoan. ●(1867) BUE 68. Eun devez e Landreger, e tremene er ru eo hec'h hano hirie, evel breman zo pemp kant tri-ugent vla, ru ar glujiri. ●(c. 1867) GBI I 142. Distreï a rann euz ar ru-vraz, / O preena ur zaë satinn-glaz. ●(1877) EKG I 19. E Landreger, toull an or dal, / Enn iliz-veur Sant-Tugdual. ●(1894) BUEr 62. Eun devez a oa o tremen dre ru ar Glujiri en Landreger.
●(1933) OALD 45/194. Marc’harit, a varvaz leanez en Kouant Landreger. ●45/195. D’an oad a 12 vla, e oan lakeet en pansion en Kloerdi Bihan Landreger. ●(1933) BREI 331/4c. piou n'anav ket kouent ar Groaz Landreger ? (...) da addigeri kouent Landreger.
- Landreger .2Landreger .2
n. de l. Tréguier (pays). Cf. Treger
(1) Landreger.
●(1890) KANtzanvek 42. Dre ojou Landreger, dre veneiou Kerne !
(2) Eskopti Landreger : évêché de Tréguier.
●(1977) TDBP II 521. Eskopti Landreger.
- LandregerizLandregeriz
plur. Habitants de Tréguier.
●(1827-1829) VSA 1643. an ol landregeris pa voelgond sant ar voan blesed. ●(1847) FVR 10. e keit-ze Lannuoniz ha Landregeriz a sav a darre. ●(c. 1867) GBI I 142. Na mar karje Landregeriz / Alc'houeza kloz dor ho iliz. ●(18--) PENdast 281. Ma nije groët Landregueris / Serri clos mad dor ho ilis. ●(1877) EKG I 19. Setu aman penaoz e kount guerz Landregeriz an nosvez diveza a dremenas an ho zouez ho eskop ker karet. ●32. avoalac’h a zismeganz o doa great var Landregeriz. ●(1894) BUEr 99-100. Landregeriz a hessaaz hars an distruj-ze.
●(1927) GERI.Ern 340. Landregeriz. ●(1964) CAIR 143b. Landregeriz.
- landrenn
- landrennajlandrennaj
m. Langueur, paresse.
●(1744) L'Arm 268a. Paresse, tr. «Landreinnage.»
●(1838) OVD 130. ul landrennage a galon. ●161. caractérieu contrel en eile d'éguilé (…) a gourage hag a landrennage. ●(1856) GRD 86. hàg ind hou tennou ag en ihuern é péhani en devou hou taulet hou landrenage hag hou sourci rai vras de bligein dehai ?
- landrennal / landrennatlandrennal / landrennat
v. intr.
(1) =
●(1932) GUTO 36. Er roué Dono, ean, e zo bet hir amzér é landrennal.
(2) Landrennal da : tarder à.
●(1921) GRSA 262. Hon Doué ne landrenno ket de zonet d'hon dioal.
(3) Chom da landrennal : rester traîner.
●(1910) ISBR 152. Doh ardeu Pier ne chomas ket en eskobed de landrennat. ●163. Ne chomas ket Iehann Monfort de landrennat.
(4) Landrennat gant ub. =
●(1910) ISBR 156. Ha neoah nen das ket de gann dohté ; ou chuéhein e hras é landrennat geté.
- landrennatlandrennat
voir landrennal
- landrenneklandrennek
adj.
I. Attr./Épith.
A. (en plt de qqn)
(1) Lambin.
●(1744) L'Arm 213a. Lambin, tr. «Landrennêc.»
●(1876) TDE.BF 389b. Lañdrennek, adj. V[annetais], tr. «Musard, fainéant, endormi, paresseux, lent à faire tout.»
●(1907) VBFV.bf 46a. landrennek, adj., tr. «lambin, lent, langoureux.» ●(1934) BRUS 140. Lambin, tr. «landrennek.»
(2) Bout landrennek gant =
●(1787) BI 58-59. Ne ouai jamæss (...) na lausq na landrènnec guet en diboénage.
B. (en plt de qqc.)
(1) (Marche) lente, nonchalante.
●(17--) VO 63. ur herhæt landrennêq.
(2) Qui évolue lentement.
●(1856) GRD 64. ur hlinhuèd landrennêc péhani e gasse a nebedigueu d'er bé.
(3) Lâche, peu tendu.
●(1744) L'Arm 212a. Lache, peu tendu (...) Lent, tr. «Landrennêc.»
II. Adv. Nonchalamment.
●(1938) DIHU 328/156. Er ré-man e gerh landrennek.
- landrenniñ
- landrennus
- landreüs
- Landrevarzeg
- Landreved
- landrulandru
m. Pauvre gueux.
●(1975) UVUD 90. (Plougerne) Eun tamm mevel bennag, eur c'hoz tamm landru bennag a vehe ganto toare.
- landruilhennlandruilhenn
f. Gueux, loqueteux, clochard.
●(1948) KROB 7/12. A-vec'h m'en doa al landruillenn sachet gantañ e freillou eus an ti...
- landrusennlandrusenn
f. ed Homme sans aveu, salaud.
●(1872) ROU 75b. Homme sans aveu, tr. «landrusenn.» ●(1872) GAM 53. Er c'heariou brasa, e kas louparded a leiz, landrusenned Garibaldi, da iouc'hal ha da ober skrab. ●(1890) MOA 132b. Homme sans aveu, tr. «landrusenn.»
●(1924) NFLO. salaud (au moral), tr. «landrusenn.»
- landrusenneglandrusenneg
m. =
●(1766) MM 474. espert moc'h, yeu, landrucennoc, tr. «expert aux cochons, gnangnan, tirebouchon poilu !!!» ●Note de G. Esnault : Landrusenn mot d'Ouessant, non traduit, in Annales de Bretagne, XXV, 390 ; Dom Malgorne ajoute : «Je n'ai entendu ce mot que dans une devinaille rimée <… où il désigne… > la queue d'un porc. <… Origine inconnue… >».
●(1910) DGEShy. landrusennok : Mot rare, à Ouessant, 1910, il désigne, dans une devinaille, la queue d'un porc. (d'après HYZH 65/330).
- LandudalLandudal
n. de l. Landudal.
(1) Landudal.
●(1878) SVE 975. E Landudal n’allumer ket / A c’houlou koar en ofern-bred. ●(1890) MOA 22a. Landudal.
●(1943) VKST Kerzu 416. Landudal, gwechall eun dreo eus parrez Brieg, a zeuas da veza parrez, d’he zro, er bloavez 1825.
(2) Dicton.
●(1878) SVE 975. E Landudal n'allumer ket / A c'houlou koar en ofern-bred : / Ar mel a lipomp, / Ar c'hoar a werzomp, / En hostaliri ieont gan-eomp.
●(2000) TPBR 285. E Landudal n'alumer ket / A c'houloù koar en ofern-bred : / Ar mel a lipomp / Ar c'hoar a werzhomp / En ostaleri eont ganeomp.
(3) [Toponymie locale]
●(1946) SAGU 20-21. En amont de ce lieu, la vallée est dite Stang-Alar (écrit abusivement Stang-Alla, étang d'Eloi). Par opposition, la partie en aval s'appelle Stang-Odet (étang de l'Odet).
- LandudegLandudeg
n. de l. Landudec.
(1) Landudeg.
●(1847) FVR 285. belek iaouank euz a Landudek. ●(1865) FHB 48/384a. bet person e Landudec. ●(1876) BJM 214. Nicolas Rolland, person Landudec. ●(1890) MOA 22a. Landudek.
●(1905) ALMA 64. Landudec. ●(1931) FHAB C'houevrer 48. ez eas d'ober misionou e Pont-Kroaz, Landudek, Beuzek-Kap-Sizun, Mahalon, Tourc'h. ●(1935) SARO 81. en traon d'ezi e weler o redek ar wazig zour, a laka disparti etre Plozevet ha Landudeg.
(2) [Toponymie locale].
●(1962) MVTA 12. daoust ha ma c'hoarvezas kemend-all gand Yann ha Chann e maner Gilgivin Landudeg.
- Landujan
- LandunvezLandunvez
n. de l. Landunvez.
I. Landunvez.
●(c. 1700) GS 2a. a castel tremasan, he parres landuluez. ●(1732) GReg 904b. Sant Tangui breuzr da Santes Heauded, a yoa guinidicq eus a kastell Tremazan enn parres landunvez var bord an aud ê goëled Leon.
●(1878) EKG ii 190. Hennez a zo a Landunvez. ●260. Paotred, eme ar c'habiten, o trei kein da Baol hag o tistrei ouc'h he zoudarded, e Porspoder pe e Landunvez e tle beza traou nevez fenoz. ●(1890) MOA 22a. Landunvez.
●(1905) ALMA 63. Landunvez. ●(1911) BUAZmadeg 675. e maner Tremazan, e Landunvez. ●(1921) PGAZ 65. E Landunvez. ●(1929) FHAB Février 1924 - texte parfois différent)">LAPK 23. An holl, e parrez Landunvez, a deue da glask Mari Gerlagen. ●63. Marvat e rankin pedi holl dud Landunvez evit lein vras va oferenn-nevez.
II.
(1) (Proverbe).
●(1876) TDE.BF 805. Pa vez ann trouz-mor dioc'h Penfoull / E c'hell pep-hini choum enn he doull; / Pa vez ann trouz-mor dioc'h ann Elez, / E c'hell pep-hini mont d'he zevez.
●(2003) TRMOR 89. Trouz mor deus Penn Foull / E c'hell pep hini chom en e doull / Trouz mor deus an Aelez / E c'hell pep hini mont d'e zevezh.
(2) (Proverbe).
●(1876) TDE.BF 815. Kaera leo a zo e Breiz / A zo etre kastel Tremazan hag ann Treiz.
●(2003) TRMOR 66. Etre kastell Tremazan hag an Treizh / Emañ ar c'haerañ bro a zo e Breizh. ●67. Kaerañ lev a zo e Breizh / A zo etre kastell Tremazan hag an Treizh.
(3) (Proverbe).
●(2003) TRMOR 88. Trouz ar mor deus a Benn Foull / Pep hini a chom en e doull / Trouz ar mor deus a Gêr Zent / Pep hini a ya gant e hent.
(4) (Dicton).
●(1923) FHAB Ebrel 4/134. Hervez ar c'hrenn-lavar destumet gant an A. Kerdanet, tiegez aotronez Penhoat 'oa kosa tiegez a oa e Leon : Penhoat, an ançiantis, / Castel, ar vailhantis, / Kervaon, ar Pinvidigez / Kornadeac'h, ar Marc'hegez. ●note L. Le Guennec : « An tri diegez bras a zo hano anezo aman warlerc'h tiegez aotronez ar Penhoat eo hini ar C'hastell, aotronez Tremazan, e Landunvez; hini Kermavan, aotronez Carman, e Kernilis hag aotronez Kergournadec'h, e Cleder ».
●(1937) (1976) CGBR 30. Rappelons aussi qu'un vieux quatrain relatif aux quatre plus puissantes familles léonaises accordait en ces termes la chevalerie à Kergournadeac'h : Penhoat an Anciantis, / Castel ar Vailhantis, / Kervaon an Pinvidiguez, / Cornadeac'h ar Marc'heguez.
(5) (Dicton).
●(2003) TRMOR 36. Paotred Landunvez / Moc'h gant o fatatez.
(6) (Dicton). cf. Lanriware
●(1878) SVE 989. Seiz mil seiz kant seiz ugent ha seiz sant / A zo diskennet e Kersant, / Hag holl int eat da Lan-Rivoare, / Nemet ar paour kez sant Andre / Hag a oa kamm, / Hag a choumas e Sant-Iann.
III. [Toponymie locale].
●(1689) DOctrinal 198. Guirguidus, un Autrou eux an ty Nobl, hac ancien à Castell Tremazan. ●(c. 1700) GS 1a. a castel tremasan, he parres landuluez. ●(1732) GReg 904b. guinidicq eus a kastell Tremazan enn parres landunvez.
●(1876) TDE.BF 805. Pa vez ann trouz-mor dioc'h Penfoull / E c'hell pep-hini choum enn he doull; / Pa vez ann trouz-mor dioc'h ann Elez, / E c'hell pep-hini mont d'he zevez. ●815. Kaera leo a zo e Breiz / A zo etre kastel Tremazan hag ann Treiz. ●(1878) SVE 989. Seiz mil seiz kant seiz ugent ha seiz sant / A zo diskennet e Kersant.
●(1911) BUAZmadeg 675. e maner Tremazan, e Landunvez. ●(1923) FHAB Eost 8/289. Etre Landunvez hag ar C'hantel, a-zioc'h eun draonienn c'hlaz ha demdost da chapel sant Gonvel, e kaver eur maner koz; maner Tromenek. ●(1929) FHAB Février 1924 - texte parfois différent)">LAPK 10. E Lanc'hallez e oa daou pe dri eontr yaouank. ●11. E vreudeur n'oant ket gwisket evelse er Penker. ●12. Paol, hag a veve en eun ti bihan e Kerc'houeriok. ●17. E ti e noun, e Kerlagen. ●22. o vont alies da japel Sant Gonvel, en tu all da aod Penfoul ha tost da Lanc'hallez, hag aliesoc'h c'hoaz da japel Intron Varia Kerzent, wardro kastell bras Tremazan. ●44. Komzet em eus da verc'hed Penn-al-Lann. ●50. da vont da vilin an Traon. ●(1959) MOJE II 16. War devenn Porsall e sav mogeriou loued kastell Tremazan. ●(1995) PLTZ 25. A-hend-all, bili-kaz e Tremazan a zo bigerniel hir, mad da deuler d'ar haz !
- landure
- lanerlaner
m. –ed (ornithologie) Lanier.
●(1732) GReg 562a. Lanier, sorte d'oiseau de proïe, tr. «Laner. p. lanered.»
- lanfaslanfas
m.
(1) Filasse.
●(14--) N 1643. Nem boe ne gloan nac e lanfacc, tr. «Je n'ai eu de sa laine ni de sa filasse.» ●(1499) Ca 120b. Lanfacc. l. lanifacium / cii. ●(1521) Cc. Lanfacc. g. filace. la lanificium cij.
●(1659) SCger 57b. filace, tr. «lanfecç.» ●155b. lanfecç, tr. «filace.» ●(c.1718) CHal.ms ii. filace, tr. «lanfeç, filaç.» ●(1732) GReg 412b. Filasse, tr. «Lanfaçz. lanfeçz.»
●(1857) CBF 93. Lanfez, m., tr. «filasse.» ●(1879) ERNsup 160. lañnvas, le lin travaillé, tillé, Trév[érec]. ●(1897) EST 51. é dorn er breiour / Ne chom, a ol er hoarh, meit lanfess fin ha flour.
●(1904) DBFV 143b. lanfes, m. pl. eu, tr. «filasse.» ●(1905) KZVr 391 - 16/07/05 p.1. Ar c'har-man war e diouhar, lardet mad : kambli, neuden hag oll, a deue endro, ha chetu al lanvas en kudenno neud paket stard. ●(1912) BUEV 35. ur paket lanfess. ●(1925) FHAB Eost 299. eur pikol horz, eur pez ivin ruz hag a zervije da bilat lanvaz. ●(1970) BHAF 347. bugel neve-ganet, war eur gwiskad lanwas. ●385. Lanvoas, pe lanwas, pe lanfas = filasse, en galleg. Pa vez breet (dornet) al lin sehet, e kouez ar haraj hag e van al lanvoas.
(2) Quenouillée.
●(1879) ERNsup 160. lañnvas, quenouillée, Bégard et Lanv[ollon].
- lañfasenniñ
- lanfazlanfaz
voir lanvrez
- lañforc'h
- lanfre
- lanfreenn
- langlang
m. Lang kouter : argot des tailleurs d'Elliant.
●(1984) BRLI I 139. lankouta, ou lang kouter : argot des tailleurs. lakouta$$$ ; pas savar mod ar re all : «lankouta», ne pas parler comme les autres.
- langajlangaj
m. –où
(1) Langue (parlée).
●(1499) Ca 120b. Langag. g. langaige. ●(c.1500) Cb 44a. g. qui parle en deux langages. b. nep a comps e dou langaig. ●(1532) Pmof 11. pe re a comps a troia guir langag, tr. « Qui parlent de Troie la vraie langue » ●(1576) Gk II 124. dré an habascder, ha rezder, an langaig guinydic ha maternel. ●(1612) Cnf 22a. Nep ho deues clasquet caffout, pé à fell dezo clasq. vn Dyaoul familier, autramant hannet heruez an langaig eues an pobl, map dyuadez à pech maruelamant. ●(1638) Peiresc 7-9. Quement langaich à so er bet / Italien, Latin ha Grec, / Islanrd, Sauxnec ha Brezonec, tr. «Toutes les langues qui existent en ce monde / Italien, latin et grec, / Iralndais, anglais et breton.» ●13-14. Pa deu pep langaich so er bet / Do meuleudy bede à steret, tr. «Puisque vient chaque langue de ce monde / Vous louer jusqu'aux étoiles.»
●(1659) SCger 72a. langage, tr. «langaich.» ●156a. langaich, tr. «langage.» ●(1732) GReg 561a. Langage, langue de quelque nation particuliere, tr. «Langaich.» ●561b. Langue, langage particulier d'un païs, tr. «Langaich. p. langaichou. Van[netois] langach. p. langagëu.»
●(1838) OVD 59. er vugalé vihan, é cleuet dalhmad ou mameu é conze hag é assai gaguillaudein guet-hai, e zisque er memb langage. ●(1874) POG 36. el latin pe enn eul langaj-all, bete ma vezo troed mad. ●(1894) BUZmornik 134. langach ann Hebreed. ●298. parlant a c'helle langachou n'en doa desket biskoaz. ●243. ar Zant a veze koumprenet gant ar re ne c'houient ket al langach a gomze.
●(1905) KDBA 45. langaj hun tadeu.
►spécial. Langue française.
●(1896) GMB 351. pet[it] Trég[uier] gout al langach, tr. «savoir le français.»
(2) Paroles.
●(c.1500) Cb 24a. g. brief et pourfitable. sicomme homme brief parlent / et substancieusement. b. nep a comps fur e berr langag. ●(1557) B I 650. Muy auantaig a langaig hac a cher / So crenn enn hy a guelet huy dien, tr. «Elle est, ne le voyez-vous pas ? aussi enjouée qu'auparavant.» ●tr. (DEBm 218) «et même (elle a) plus de paroles.»
(3) Langaj chon : argot de Pont-l'Abbé.
●(1974) SKVT III 129. langaj chon ar vilajenn.
(4) Langaj kemener : argot des tailleurs vannetais.
●(1932) BRTG 74. Girieu ag el langaj «kemenér» kourd ha goem = priedeu.
(5) Engueulades.
●(1896) GMB 351. A St Clet on dit skein langach gañd eun dén, agoniser qqn. de sottises.
●(1927) FHAB Gouere 141. Tapa a ran langach ha lopou.
(6) Drailhañ langaj : babiller, bavarder
●(1896) GMB 351. pet[it] Trég[uier] drayañ langach, tr. «babiller, bavarder.»
(7) Balivernes.
●(18--) BSG 194. selaou eur bern langach gant ar c'hoz lambrezec ?, tr. «écouter un tas de balivernes de la part de ce vieux radoteur.»
(8) Babil, bavardage abondant.
●(1732) GReg 73a. Babil, vice de trop parler, tr. «Van[netois] Langach. p. langagéü.»
- langajal / langajat / langajiñlangajal / langajat / langajiñ
v.
I. V. intr.
(1) Bavarder.
●(1580) G 568. Ho compsou so outrayge, ha re a langayget, tr. «Vos paroles sont outrageantes et vous discourez trop.»
●(c.1718) CHal.ms i. babiller, tr. «Langagein, Caquetal.» ●(1732) GReg 73b. Babiller, parler sans cesse & de bagatelles, tr. «Van[netois] Langageiñ.» ●(1787) BI 100. passein enn amzér ha cavoüet enn-tu de langageal. ●(1790) MG 48. langajal èl-ce. ●243. Ivèt e rér ur uéh, langachal e rér. ●(17--) VO 15. é tremén en amzér é langageal.
(2) Pester.
●(1928) FHAB Meurzh 104. Ha Yann, savet ar gwad d'e benn, da gounnari ha da langachat a eneb ar founilh fall.
II. V. tr. d. Engueuler.
●(18--) SAQ II 72. arabat ho disprijout, ho langachat...
- langajatlangajat
voir langajal
- langajerlangajer
m. –ion
(1) Bavard.
●(c.1718) CHal.ms i. causeur, tr. «langageour, marueillour.» ●(1732) GReg 695a. Parleur, grand parleur, tr. «langager. p. langagéryen.» ●(1790) MG 411. En dud-ce ne oènt quet langagerion ; ind e cheleuai posét. ●(17--) EN 1393. non qued eur langager, tr. «je ne suis pas un phraseur.»
(2) Langajer bras : grand bavard.
●(c.1500) Cb 29a. [bras] Jtem grandilologus / a / um. g. grant parleur. b. langager bras. ●103b. [guer] Jtem verbosus / a / um. g. iangleur / grant parlant. b. langager bras.
●(c.1718) CHal.ms i. abbatteur, uoila un grand abbatteur de bois, tr. «Chetu un deen a lar helleih, ur marueillour, ul langagér bras.» ●babillard, tr. «langager bras, marueillour, marueiller.» ●(1732) GReg 73a. Babillard, qui a dud babil, tr. «Van[netois] Langagér-bras.» ●292b. Discoureur, qui parle beaucoup & sans raison, ou sans verité, tr. «Van[netois] langajour-bras. p. yon, yan.»
(3) Langajer mat : facond, qui a de la faconde.
●(c.1500) Cb. [locancc] Jtem facundus / da / dum. g. bien emparlez. b. langager mat.
(4) Jongleur (ménestrel).
●(c.1500) Cb 43b. [comps] Jtem hic et hec et hoc loquax / cis. g. iangleur. b. langager pe compseur.
- langajerezhlangajerezh
m. Bavardage.
●(1825) COSp 107. Aveit carein er silance, consideret er madeu bras e za a nehou, hac en drougueu infini e za ag el langagereah.
- langajiñlangajiñ
voir langajal
- langedlanged
s. Languette.
●(1633) Nom 209b. Examen : la languette du trébuchet, ou de la balance : languet an balançc. ●212b. Tibiæ ligula : languette : languet vn fleüt.
- langedelangede
m. –où, –ioù Pioche.
●(1872) DJL 23. heskennou, langhedeiou.
●(1905) CDFi décembre. da ober pili, erer ha langedeou. (d'après KBSA 113). ●(1906) BOBL 16 juin 91/2f. taoliou langide (pioch). ●(1923) KNOL 261. gant o bouc'hal hag o languede. ●(1928) FHAB Eost 297. eun den gand eul langede o toulla. ●(1929) FHAB Mae 191. Klask eur bal hag eul langede, ha toull evel a livirin d'it. ●(1942) FHAB Meurzh/Ebrel 149. (Plouarzhel) Langede (g.) = pioche e galleg. ●(1955) STBJ 224. Langedê : pigell-trañch. ●(1960) EVBF I 336. La pioche. Les termes les plus employés (…) langide, L'H[ôpital-Camfrout], St-Urbain (ne possède pas la partie pointue). ●(1964) ABRO 164. lañgedeoù, lec'hier, bouc'hili hag heskennoù. ●(1984) ECDR 27. troad ul langide.
- LangedigLangedig
n. de l. Languidic.
I. Langedig.
●(1839) BESquil 130. Sant Albin e zas ér bed é parræs Languidic, é escobti Gùénèd. ●(1849) LLB 38. én tu doh Languidig. ●(1884) BUZmorvan 150. Ar zant-ma a ioa ganet e parrez Languidik enn eskopti Guened.
●(1902) LZBg Mae 102. Langidig. ●(1905) ALMA 70. Languidic. ●(1905) DIHU 2/24. Pleùigner, Langedig, Pléheneg ha Sené. ●(1907) DIHU 19/IV. Langedig. ●(1911) BUAZmadeg 146. Ar zant-man a zeuaz er bed e kearik Langidik, tost da Hennebont. ●(1930) GUSG 1. Lanngedig. ●(1934) BRUS 295. Langedeg.
II.
(1) Dictons.
●(1911) DIHU 71/255-256. Penneu bras Lanngedig e zou merchañned a hendaral. Deu morhanù nen dé ket rè eùé d'ur barréz ker bras! E Kistinig e larér a ré Lanngedig : Ré Lanngedig, penneu bras, / Penneu potin dré en dias / Sanklen, gunéhen / Tokeu éhén ar ou fen / É monet d'en overen. Laret e vé hoah é léh aral : Ré Lanngedig, penneu du / E hra kranpoeh get ludu / Aveit armerh ou gunéhtu ! Nezé é mant peruéh mat alkent!...
(2) Dicton.
●(1912) PBHV 119-120. Kerhet d'er foér de Lostang, / Inou é vé kavet er gouian. / Ma n'er havet ket inou, / Kerhet d'er foér de Langidig. / Hui er havou é marhad er hig; / Ma n'er havet ket inou, / Kerhet de foér hantér genvér d'en Hennebont, / Hui er havou é pen er pont / Pé é ma kollet. (Languidic).
III. Blasons populaires : voir Merchaned, Pennoù bras, Pennoù du, Pennoù potin.
IV. [Toponymie locale].
●(1905) ALMA 70. Sant-Jermen. ●(1930) GUSG 1. Kañnet get Bejeb Guionvarh, a Gergonan. ●(1995) LMBR 35. Eus Pont Nevez e Langidig.
- langislangis
f.
(1) Langueur.
●(1530) J 141. Hoguen ny dre hon drouguyez / Onneux dellezet en bet man / Bezaf en languys en guys man, / Ha poan ha doan, ha bihanez, tr. «mais nous par notre méchanceté, nous avons mérité des hommes qu'ils nous fissent souffrir ainsi toutes sortes de maux, d'ennuis et de douleurs.» ●(1575) M 3561-3562. Hac euadaff bezaff an anaffon / Stancq gant languis à drouc guis en prison, tr. «Et d'éviter que les âmes soient / Fatiguées à languir tristement en prison.»
●(1659) SCger 72a. langueur, tr. «languis.» ●(1710) IN I 168. offrit (…) quement languis ho pezo d'hor Salver. ●(1732) GReg 562a. Langueur, tr. «Languiçz.» ●(1787) BI 186. ur vuhé à-languiss enn ur gohoni quenttrat ë stuheller beèd er marhuë.
●(1857) LVH 136. ur stad a languis, e vir doh t'hi a hobér nitra generus aveit Doué.
(2) Kleñved langis =
●(1864) SMM 46. Ar glouarien zo eur c'hlenvet langiz ; eur stad e pehini e chomer dibreder ha didalvez.
●(1958) BLBR 109/5. o chaina gand eur hleñved-langiz bennag.
(3) Tourment.
●(1575) M 2414. pez languis da cristen, tr. «quel tourment pour un chrétien !»
- lañgisallañgisal
voir lañgisañ
- langisañ / lañgisallangisañ / lañgisal
v. intr. Languir.
●(1499) Ca 120b. Langour. g. langueur vide in languissaff. ●Languissaff. g. languir. viure en grand doleur de maladie.
●(1659) SCger 72a. languir, tr. «languissa.» ●(1710) IN I 398. an adversour, pehini a bretant hon lentaat hac hon languissa en œuvrou mad. ●(1732) GReg 562a. Languir, tr. «Languiçza. languiçzat. ppr. languiçzet. Van[netois] languiçzeiñ. languiçzal. ppr. et.»
●(1835) AMV 244. Me (…) a languis disec'het gant astuz ha glac'har ! ●(1838) OVD 120. languissal pêl-amzér. ●(1857) LVH 208. en hirreah-cé e hra d'em horv languissal. ●(1868) FHB 191/273b. hag ac'houdevez e talc'has da langissa.
- langisant
- langisennlangisenn
f. langised Pied de couteau.
●(1934) BRUS 257. Un pied de couteau, tr. «ul langisen, f. pl. langised.»
- langiset
- langisus
- LangoadLangoad
n. de l. Langoat.
I. Langoad.
●(1775) HEneu 100/7a. merhuel e ras pompei ér barèss à langoüet / ino é creis er hœur éma bet interret.
●(1821) GON 299b. Langoat ou Lan-goat. ●(18--) PENdast 224. Ar Rene koz a pa klevas, / D ar bourg Langoat prompt e heaz. ●(1847) FVR 148. Bertou, maro kure et (sic) Langoat. ●(1851) PENgwerin5 115. Tri kemener iaouank a langoat. ●(1867) BUE 138. eur potrik iaouank a barrouz Langoat. ●(1867) GBI I 448. Met en Langoat ema hi c'hoar. ●(1869) FHB 228/148b-149a. kleier Langoat a roe da Goatreveniz ar c’helo kenta. ●(1870) FHB 291/235a. tud euz a Landreger, euz [a] Beurit, euz a Langoat hag euz a Drogery. ●(1876) BJM 205. Claudina Beauverje, eus Langoad. ●(1879-1880) SVE 205. Langoat. ●(18--) SON II 108. Mar get disul da foar Langoat, / Digasset d'in eur boto coat. ●(1889) CDB 105. Bean n’euz ter c’hadeur’n iliz Langoat. ●(1894) BUEr 56. eun artizan eus Langoat. ●(1898) BRE 82. Etre Landreger ha Langoat.
●(1904) BOBL 15 octobre 4/3c. Emile Savidan, deuz Langoat. ●(1925) ARVG 3/68. kêr Lanuon a tilammas warni eur bagad tud diwar ar maez, meur a vil anê, eus Rospez, Kemperven, Langoat, Koatreven, Berbet, Prat, Kavan, Trezeni, Mantallot, Kamlez, hag a veur a lec'h all. ●(1951) ECLA 298/2. Chiminaloù Langoad. ●(1959) TGPB 115. Ma ! n’emañ ket parrez Langoad e penn all ar bed, ha mar chom an hini-gozh re bell-amzer hep reiñ kel. ●(1974) TDBP III 208. E Lanngoad e vez graet strudaj euz ar struj.
●(2000) TPBR 237. Eeun eo da erv (rigenn) evel ur staotadenn gole o vont da foar Langoad.
II.
(1) Dicton.
●(1974) TDBP III 208. E Lanngoad e vez graet strudaj euz ar struj.
(2) Chant à danser.
●(1974) TDBP III 390. Pipi stoup, Pipi stoup, / Merc'hed ar Roc'h zo pillou toud / Tra la la, tra la la, / Merc'hed Langoad zo memez tra. ●(1990) SKVR 18/50. Pipi stoub, Pipi stoub, merc'hed ar Roc'h zo gisti tout / Merc'hed Langoad zo memestra, tra, lala lalala.
(3) Dicton.
●(2000) TPBR 237. Eeun eo da erv (rigenn) evel ur staotadenn gole o vont da foar Langoad.
(4) Dicton.
●(2005) HYZH 244/38. Embannet 'zo e Langoad / An hini 'neus debron kravignat (M..R. an Tieg).
III. (Blasons populaires).
(1) Genaouioù Langoad : voir genoù.
(2) Chiminaloù Langoad : voir siminal.
(3) Genaouioù-kelien Langoad : voir genoù.
(4) Moc’h Langoad : voir moc’h.
IV. [Toponymie locale].
●(1862) GCN 697. Château-Noir (Castel-Du). ●(1894) BUEr 85. deuz Koat-Kroaz, parouz Langoat.
●(1910) IBRK 72. Charlez Bleiz a oe gouliet eno gant eun tenn saez el lec'h hanvet c'hoaz hizio Milin ar Zaez. ●(1971) BAHE 68/8. War ma lañs, ec’h erruen betek an traoñ, war vord stank bras Milin-Saezh e-lec’h ma veze ma zintin o skaotañ he c’houez gant div pe deir all.
- LangolenLangolen
n. de l. Langolen.
(1) Langolen.
●(18--) OLLI 384. Chanson Merc’het Langolen. ●(1865) FHB 48/383b. person eus a Langolen. ●(1867) BBZ III 52. Tre Langolen hag ar Faouet. ●(1890) MOA 22a. Langolen.
●(1905) ALMA 64. Langolen. ●(1911) BUAZmadeg 829. evelato, muia m'eo henoret brema, eo e parrez Langolen. ●(1935) SARO 91. E Langolen ez eus savet eur skol dindan skoazell sant Ronan.
(2) Blason populaire : voir Melenig.