Devri

Recherche '"eñ"...' : 427 mots trouvés

Page 3 : de eneberezh (101) à enez-ar-razhed (150) :
  • eneberezh
    eneberezh

    m. Opposition.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 4. Mæs en enebereah-cé ne badas quet pêl-amzér.

    ●(1927) GERI.Ern 134. eneberez m., tr. «opposition.» ●(1931) VALL 600b. Protestation contre, opposition, tr. «eneberez m.

  • enebiezh
    enebiezh

    f. Opposition.

    ●(1847) FVR 309. hag en em lezjont gand ar re c’hlaz hep enebiez ebed. ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu a-dreuz-hent enn hoc'h enep ann distera enebiez. ●(1872) FHB 384/136b. Dre-oll e welom brema an enebiez-se etre ar mad hag an droug.

    ●(1926) FHAB C'hwevrer 50. eun enebiez peurbadus, diremed, a zo bet, a zo hag a vo da viken etre ar Gredenn hag an Diskredenn.

  • enebiñ
    enebiñ

    v.

    I. V. tr. d.

    A. Enebiñ udb. : s'opposer à qqc.

    ●(1920) LZBt Meurzh 13. Tud Nienpehsien a enebas da vat ar prenan-man.

    B. Enebiñ ub.

    (1) S'opposer à, lutter contre qqn.

    ●(1857) HTB 66-67. evit enebi an diaoul, en em diwallomp ervad diouz an daou bec'het-ze.

    ●(1924) LZBt Mezheven 10. Evit enebi heman ha diskar e c'halloud.

    (2) = (?) Contrecarrer les projets de qqn. (?).

    ●(1920) LZBt Meurzh 16. Eun dra all a enebas anon c'hoaz.

    II. V. tr. i.

    (1) Enebiñ ouzh ub. : s'opposer à qqn.

    ●(1856) VNA 174. je ne les ai jamais contrariés, tr. «biscoah ne mès inembet doh-t-hai. ●(1877) EKG I 237. ep esa enebi ouc'h ar re a gase an traou enn dro er vro. ●(1878) EKG II 81. ne garient ket enebi ouc'h ar re en em zavet out-ho. ●(1883) MIL 27. enebi ous an dud fall.

    (2) Enebiñ ouzh udb. : lutter contre, résister à qqc.

    ●(1907) PERS 73. Enebi a rea deuz ar c'hoant kousket.

    III. V. intr.

    (1) Résister, lutter.

    ●(1878) EKG II 67. da rein dourn d'ezho e ken kaz ma teufent da enebi.

    ●(1915) KANNlandunvez 43/325. Guelet a ran n’euz ket da enebi. ●(1945) GPRV 5. ma ne enebomp ket, ez ay en traon dizale ar c'hiz eus ar grasou.

    (2) S'opposer.

    ●(1877) BSA 273. petra benac mac'h enebe an aotrou Guillouzo guella ma c'helle.

  • enebour / eneber
    enebour / eneber

    m. –ion

    (1) Ennemi, adversaire.

    ●(1849) LLB 1383-1384. dakor d’é enebour / En tauleu en des bet. ●(1857) HTB 94. kastidigez he enebourien. ●(1870) FHB 300/306a. enebourien an iliz. ●(1878) EKG ii 26. Da chaseal tud, enebourien ar Republik. ●(1879) BMN 263. evit mont da stourm ouz an enebourien. ●(1882) BAR 172. diarbenn an enebourien.

    ●(1912) MMPM 65. epad ma oa an enebourien o tigeri fecher. ●(1916) KANNlandunvez 64/462. goulen ma vezo diarbennet an enebour kriz a dennaz ar goaleuriou-ma var ar bed. ●(1930) FHAB Meurzh 97. enebourien Yann Vonffort a labouras dre zindan.

    (2) Opposant.

    ●(1927) GERI.Ern 134. eneber, tr. «opposant, contradicteur.»

    (3) Surnom du diable.

    ●(1867) FHB 127/178a. An enebour a dle eta beza bet e counnar o velet an oll o stouet dirag hor Zalver.

    (4) Enebour an dud : surnom du diable.

    ●(1876) TDE.BF 442a. Ann intanvez, goude eur zell, a anavezaz enebour ann dud. ●(1879) BAN 195. Enebour an dud a labouras gant he holl arrach.

    (5) Enebour ar salvedigezh : surnom du diable.

    ●(1844) LZBg 2l blezad-1añ lodenn 67. énebour er salvedigueah.

     

  • enebourez
    enebourez

    f. –ed Ennemie.

    ●(1906) KANngalon Genver 3. enebourez touet d'ar feiz katolik.

  • enebouriñ
    enebouriñ

    v. tr. d. Piller.

    ●(1904) DBFV 73b. énebourein, v. a., tr. «piller.» ●(1927) GERI.Ern 134. enebourein V[annetais], tr. «traiter en ennemi, piller.»

  • enebrann
    enebrann

    s. Compensation ; égard, honneur.

    ●(14--) Jer.ms 101. Bezet ouff, credyt splan / Ha hep nep enebran / Ahanan da Egyt / Entre foul e goulen, tr. « J’ai été, croyez bien, / Et sans aucune compensation, / D’ici en Egypte. / Parmi la foule, le demander ». ●(1650) Nlou 44. Hep enebran ez voé cannet, tr. «Sans égard il fut battu.» ●557. Hep enebrant ez voe cannet, tr. «sans égard il fut battu.»

  • enebrezh
    enebrezh

    m. Physionomie.

    ●(1943) FHAB Meurzh/Ebrel 269. enebrez (très usité en bigoudennie = physionomie.

  • enebwerzh
    enebwerzh

    f. (droit) Douaire. cf. enebarzh

    ●(1931) VALL 229a. Douaire, tr. «enebwerz m.»

  • enebwirionez
    enebwirionez

    f. –ioù Contre-vérité.

    ●(1931) VALL 151b. Contre-vérité, tr. «enep-gwirionez f.»

  • ened
    ened

    m.

    (1) Les jours gras.

    ●(1732) GReg 137a. Carnaval, tr. «ened. ezned.» ●(1752) PEll 276. Enet, Carnaval, les trois jours gras qui précèdent immédatiement le Carême. Di-sul enet, Dimanche gras, le premier de ces trois jours.

    ●(1944) ARVR 168/1. Tremenet eo adarre an Ened. Tremenet eo ivez ar C'horaiz.

    (2) An deizioù ened : les jours gras.

    ●(1732) GReg 546a. Les jours gras, tr. «Deizyou ezned.» ●(1752) BS 694. epad an deizou ened.

    ●(1866) FHB 57/33a. An derveziou ened, ha zoken marteze an derveziou kenta eus ar c'horaïz.

    (3) Kouign-ened : gâteau du Mardi gras.

    ●(1988) TIEZ II 244. Le pastez, ou encore bara joan au Cap-Sizun, est, comme son nom au Pays bigouden l'indique, le gâteau du Mardi gras, kuign ened.

  • eneel
    eneel

    adj. Qui se rapporte à l'âme.

    ●(1958) BAHE 17/24. Breizh hag he feadra korfel, eneel ha speredel.

  • enemi
    enemi

    m. –ed Ennemi.

    ●(1790) MG 400. hou pou de gombattein rust inemb d'un enemis.

    ●(c.1825-1830) AJC 4049. mes on enemied a guese a drullado.

  • eneñv
    eneñv

    m. -où Âme. Doublet orthographique de ene. Eneñvoù koed (blason populaire) : surnom des habitants de Camors.

    ●(1912) PBHV 157. Kamorhiz, eneanneu koed.

  • eneoniezh
    eneoniezh

    f. Psychologie.

    ●(1931) VALL 602a. Psychologie, tr. «eneoniez f.»

  • eneoniezhel
    eneoniezhel

    adj. Pyschologique.

    ●(1958) BAHE 14/13. frankiz eneoniezhel.

  • enep
    enep

    prép. & adj.

    I. Prép.

    (1) Contre.

    ●(1866) FHB 69/131b. rak pec'het hor boa enep hor breur.

    ●(1900) MSJO 28. n'halle ket ives asanti eur c'hiz a oa enep lezen ar vro. ●(1907) FHAB Eost 168. enep ar c'hollou chatal. ●(1909) FHAB Kerzu 357. Dougen a raï poaniou vetepanz enep ar gerent a gredfe ober brezel d'al leoriou fall. ●(1911) BUAZperrot 116. a yeas en egar eneb ar re-man. ●(1922) FHAB C'hwevrer 51. enep kildraon ar park. ●(1924) BILZbubr 45/1067. Bilizg a bolee a nerz e gorf, met enep ar mare !...

    (2) Enep da : contre.

    ●(1849) LLB 597-598. Hag émber, tra chifus, é peb leh é huéler / En tad éneb d'er mab, er brer éneb d'er brer.

    ●(1907) AVKA 255. ar vugale a zavo enep d'ho zud.

    (3) Enep tra : le contraire.

    ●(1862) JKS 23. Enep tra eo a c'hoarvez aliez gan-e-omp.

    II. Adj.

    (1) Contraire, envers, adverse.

    ●(1732) GReg 14b. Partie adverse, tr. «qevrenn ænep. p. qevennou ænep.» ●356a. Envers, le vilain côté de l'étoffe, tr. «an tu enep. an tu erep.»

    ●(1857) CBF 9. Ann tamm kreun a zo eat e toull enep va gouzouk eo, tr. «C'est le morceau de croûte que j'ai dans la fausse-gorge.»

    ●(1906) KPSA 28. eur vantel kroc'hen lapined en tu eneb. ●(1911) BUAZperrot 126. troët an traou var an tu enep.

    (2) (en plt d'un chemin) Droit.

    ●(1732) GReg 160a. Le droit chemin, tr. «An hend enep.» ●Le plus droit chemin, tr. «An enepâ hend.» ●308a. Le plus droit chemin, tr. «An enepâ hend.»

    III. Loc. adv.

    (1) En enep : au contraire.

    ●(18--) SAQ II 276. tân an ifern, en eneb, a zeo mez ne bulluc'h ket.

    ●(1936) PRBD 97. Er gador-gofez, en eneb, n'eus forz pegen bras e vo ar pec'hed, e c'heller lavaret anezan heb aon.

    (2) War enep : à l'envers.

    ●(1890) MOA 243b. Robe à l'envers, tr. «sae var enep.»

    ►[form. conju.]

    S3f enepti

    ●(1821) SST iii. revoltet u er muihan ag en dut enepthi. ●(1878) EKG II 181. ar veleien pennou-fall a ia enep-d'hi.

    ►[form. conju.]

    P2 eneboc'h

    ●(1831) RDU 140. Enep oh, ô me zad a garanté, é mès hum revoltet !

    ►[form. comb.]

    S1 am enep / em enep

    ●(1723) CHal 71. Amë énep, tr. «Contre moi.» ●(17--) BMa 718. Evezo an ol em henep, tr. «Tous les gens seront contre moi.»

    ●(1862) JKS 157. Ha pa zavfe em enep tud sternet a vagad. ●(1866) SEV 107. oc'h bet savet gant ann drouk-spered em enep-me.

    ●(1907) AVKA 100. Neb n'ema ket ganen a zo em eneb.

    S2 ez enep / en da enep

    ●(1575) M 820. Az enep hep nep span, ez stourmo glan an Croas, tr. «Contre toi sans aucune trêve combattra saintement la croix.»

    ●(1710) IN I 277. e c'henep da hunan, va ene, eo e c'harm Doue e venjanç.

    ●(1844) GBI II 462. Arru 'zo lizer 'n es eneb, tr. «il m'est arrivé une lettre contre toi.» ●(1847) MDM 339. e laki ar barrez da sevel en da enep abenn nemeur.

    S3m en e enep

    ●(1866) HSH 220. brezellou al Lig a gontinue hac an oll Liguerien a oa en he enep. ●(18--) SAQ I 279. trei a reomp he vadoberou en he enep.

    ●(1908) PIGO II 17. Droug zo ennan en e eneb e-unan. ●(1911) BUAZperrot 116. Pa veze deuet a benn da rei lamm d'eur rum enebourien, eur rum all a zave en e enep kerkent. ●285. kerkent ha ma vez douget ar varnedigez en e eneb.

    P1 en hon enep

    ●(1710) IN I 195. da zroug-coms en hon enep.

    ●(1824) BAM 351. Eno eo en deus effacet al libell a yoa en hon enep. ●(1866) FHB 99/372a. da vuanekaat en hon eneb. ●(1869) FHB 223/105a. a lakea an Aotrou Doue da vuanecat en hon enep.

    ●(1905) KANngalon Ebrel 371. Dic'hallout e vezint en hon enep, ha ne skoaziint ket relijion ar C'hrist.

    P2 en hoc'h enep

    ●(1710) IN I 42. en hoc'h enep hoc'h-unan.

    ●(1862) JKS 330-331. Pegen dishevel oc'h-hu kerkent ha ma teu (...) enn hoc'h enep ann distera enebiez. ●(1866) SEV 49. o vont enn hoc'h enep gant kement a er hag a rogoni. ●107. Ha klevet ar c'homzou-ze enn hoc'h enep a garfac'h-hu ?

    P3 en o enep

    ●(1834) SIM 55. coupabl en o enep o-unan. ●(1866) HSH 60. da zroucpedi en ho enep. ●(1878) EKG II 143. aoun o doa na viche en em zavet ar bourkiz enn ho enep.

    ●(1907) FHAB Meurzh/Ebrel 34. ar geïer a lavar en o eneb an dud dibater. ●(1911) BUAZperrot 310. troada geier en o enep.

    ►[form. comb.]

    S3m e enep

    ●(1575) M 949. E enep ez saffo, tr. «Contre lui il s'élèvera.»

    S3f he enep

    ●(1576) Cath p. 23. neuse e taulas sentencç he enep, tr. «Alors il porta sentence contre elle.»

    P1 hon enep

    ●(1575) M 738. Quentse yen hon enep, ez saffo rep pep re, tr. «Mais froidement contre nous se lèveront, sévères, toutes choses.»

    P2 hoc'h enep

    ●(1557) B I 766. Quen rep ouz enep, tr. «contre vous si violemment.»

    ●(1710) IN I 31. ez-on en em revoltet hoc'henep.

    P3 o enep

    ●(1557) B I 495. Maz reniff o enep heb fent.

    ●(1834) SIM 55. coupabl en o enep o-unan.

    (6) Enep da =

    ●(1790) MG 6. me hrond, me vourboutt inemb d'er-ré pihuiq. ●7. er Person hun nès bermen, e gav de larèt inemb de guemènt-tra-zou. ●179. mæs guæd e zou a vameu péré e béh inemb d'er bembvèt gourhæmèn. ●400. hou pou de gombattein rust inemb d'un enemis.

    ●(1838) OVD 265. Conzet huerhue inemb d'en dud avaricius. ●(1850) MOY 166. rebeli enep d'am bolonte. ●(1879) GDI 58. Penaus é péhér enep d'er religion dré vihan. (...) péhein énep d'er vertu a religion é dihue fæçon : dré rai pé dré vihan. ●(1887) LZBg 45et blezad-3e lodenn 160. Pennadet-é énep d'er relijion catholiq.

    ●(1908) PIGO II 162-163. enep d'an drez, d'ar speren, d'al loened, d'an drouk-louzou. ●(1910) MBJL 11. enep da Skosiz, o gwaskerien. ●169. ledet o deus papero enep d'ar c'hendalc'h. ●(1928) DIHU 204/86. Enep de derhian en âl.

    ►[form. comb.]

    S1 enep din

    ●(1790) MG 401. er-ré e eèllehai hum sehuel enemb deign.

    ●(1911) BUAZperrot 157. Holl emaoc'h eneb d'in.

    S3m enep dezhañ

    ●(1838) OVD 135. hi e larde inemb dehou téadeu er goal-gonzereah. ●(1856) VNA 147. gout e ret deja hum chervige a zevis un aral inemb dehou. ●(18--) SAQ II 4. Er c'hazetennou e kaser eneb d'hezan.

    ●(1924) BILZbubr 42/978. enep d'ean ive ar mammou.

    P1 enep dimp

    ●(1910) MBJL 176. Ar meulodi a roe d'imp vit an deio ar Pab (…) a vo troet breman, dre wap, enep d'imp.

    P2 enep deoc'h

    ●(1860) BAL 24. pec'hed em euz eneb deoc'h.

    P3 enep dezho

    ●(1838) OVD 191. inemb dehai, drès peb-tra, é ma arfleuet me holér. ●(1856) VNA 150. je tâche de les combattre, tr. «me assai combattein inemb dehai.»

    ●(1921) GRSA 189. Ha ne zrouget ket énep dehè.

  • enepbannwel
    enepbannwel

    m. (astronomie) Nadir.

    ●(1931) VALL 489a. Nadir, tr. «enep-bannwel m.»

  • enepbroadel
    enepbroadel

    adj. Antinational.

    ●(1931) VALL 28b. Antinational, tr. «enep-brôadel.»

  • enepbroadeler / enepbroadelour
    enepbroadeler / enepbroadelour

    m. –ion Antinationaliste.

    ●(1931) VALL 28b. Antinationaliste, tr. «enep-brôadeler, enep-brôadelour.»

  • enepbroadelerezh
    enepbroadelerezh

    m. Antinationalisme.

    ●(1931) VALL 28b. Antinationaliste, tr. «enep-brôadelerez m.»

  • enepbroadelour
    enepbroadelour

    voir enepbroadeler

  • enepbroadelouriezh
    enepbroadelouriezh

    m. Antinationalisme.

    ●(1931) VALL 28b. Antinationaliste, tr. «enep-brôadelouriez f.»

  • enepdispac'her
    enepdispac'her

    m. Contre-révolutionnaire.

    ●(1914) DFBP 17b. antirévolutionnaire, tr. «Enebdispac'her.»

  • enepklev
    enepklev

    m. Écho.

    ●(1752) PEll 276. Enep-clew, Echo, voix ou bruit réfléchi.

    ●(1927) GERI.Ern 134. enepkleo m., tr. «écho.»

  • enepkloer
    enepkloer

    adj. Anticlérical.

    ●(1931) VALL 28a. Anticlérical, tr. «enep-kloer.»

  • enepkloeregezh
    enepkloeregezh

    f. Anticléricalisme.

    ●(1931) VALL 28a. Anticlérical, tr. «enepkloeregez f.»

  • enepkloerelezh
    enepkloerelezh

    f. Anticléricalisme.

    ●(1931) VALL 28a. Anticlérical, tr. «enepkloerelez f.»

  • enepkloerour
    enepkloerour

    m. –ion Anticlérical.

    ●(1963) BAHE 34/20. n'eo ket bet doujet nemeur e Breizh gant an enepkloerourion.

  • enepkristen
    enepkristen

    adj. Antichrétien.

    ●(1931) VALL 28a. Antichrétien, tr. «enep-kristen.»

  • enepkurun
    enepkurun

    adj. Paratonnerre.

    ●(1907) BOBL 26 octobre 161/3a. an orjalen enebkurun a oa si ennhi.

  • eneplavar
    eneplavar

    m. –où Contradiction.

    ●(1931) VALL 149b. Contradiction, tr. «enep-lavar m.»

  • eneplezenn
    eneplezenn

    adj. Illégal.

    ●(1931) VALL 373a. Illégal, tr. «enep-lezenn.»

  • enepmennad
    enepmennad

    m. –où Contre-projet.

    ●(1931) VALL 151a. Contre-projet, tr. «enep-mrennad m.»

  • enepnatur
    enepnatur

    adj. Contre nature.

    ●(1943) VKST Meurzh/Ebrel 257. Eur skol hag he deus roet hevelep kelennadurez enep-natur, a zo eur skol enep-natur.

  • enepsoudarderezh
    enepsoudarderezh

    m. Antimilitarisme.

    ●(1907) BOBL 19 octobre 160/1c-d. En e ene a zen dizrouk e oa kouezet an haden genta a enebsoudardërez…

  • enepster
    enepster

    adj. Antonyme.

    ●(1931) VALL 29a. Antonyme, tr. «(ger) enep-ster.»

  • enepsteriezh
    enepsteriezh

    f. Antonymie.

    ●(1931) VALL 29a. Antonymie, tr. «enep-steriez f.»

  • enepstourm .1
    enepstourm .1

    m. –où Contre-attaque.

    ●(1931) VALL 150b. Contre-attaque, tr. «enep-stourm m.»

  • enepstourm .2
    enepstourm .2

    v. Contre-attaquer.

    ●(1931) VALL 150b. Contre-attaquer, tr. «enep-stourm.»

  • enepstourmad
    enepstourmad

    m. –où Contre-attaque.

    ●(1931) VALL 150b. Contre-attaque, tr. «enep-stourmad m.»

  • eneptamall
    eneptamall

    m. –où Contre-accusation.

    ●(1931) VALL 150b. Contre-accusation, tr. «enep-tamall m.»

  • eneptaol
    eneptaol

    m. –ioù Contre-coup.

    ●(1931) VALL 150b. Contre-coup, tr. «enep-taol m.»

  • enestamant
    enestamant

    voir nestamant

  • enevad
    enevad

    voir emzivad

  • enez .1
    enez .1

    f. –ed, –i Poulette.

    ●(1633) Nom 38a. Penelops : Oiseau coulouré, geline d'Afrique : vn ezn á liou, ez nes Affriqua. ●39a. Gallina iuuenca, nouella, pullastra :poullette : heznes, vr boles.

    ●(1659) SCger 95a. Poulette, tr. «énés.» ●(1732) GReg 744a. Poulette, tr. «Eznès. p. eznesed.» ●(1752) PEll 295. Eznés, & Aiznés, est le féminin d'Ezn, ou Aizn, & signifie spécialement une poulette, ou une petite poule. Plur. Eznesi, Iznisi & Aiznesi.

    ●(1962) EGRH I 75. enez f. inizi, tr. « poulette. »

  • enez .2
    enez .2

    f. inizi Île.

    ●(1530) Pm 91. Me ayoae pep guis en inisi, tr. «J'étais de toute façon dans les îles.» ●(1580) G 468. Enes Capsyzun, tr. «l'île de Cap-Sizun.»

    ●(1659) SCger 71a. Isle, tr. «enés.» ●(1732) GReg 548b. Isle, tr. «enès. p. enesy.» ●(1744) L'Arm 208b. Isle, tr. «Iniss.. izi. f.» ●(17--) TE 464. én un Inis hanhùet Malthe.

    ●(1846) BAZ 145. en eun enes vian. ●(1889) ISV 79. er vri tro var dro d'an enez. ●226. Rouantelez ar Japon ne deo nemet eun toullad enezi.

    (2) Enez vor : île en mer.

    ●(1732) GReg 548b. Isle dans la mer, tr. «enès-vor.»

    (3) Enez dour : île en eau douce.

    ●(1732) GReg 548b. Isle dans une riviere, tr. «enès-dour.»

  • Enez-Adar
    Enez-Adar

    n. de l. île Adar (golfe du Morbihan).

    ●(1732) GReg 548b. Enes. Adar.

    ●(1927) GERI.Ern 134. enez Adar. ●(1962) EGRH I 75. Enez Adar, tr. « île Dar (Ern.). »

  • Enez-Aganton
    Enez-Aganton

    n. de l. île à Canton (Pleumeur-Bodou).

    ●(1962) EGRH I 75. Enez Aganton, tr. « île Canton (A. Le Braz). » ●(1973) TONA XIX 692/12113. Île à Canton, Enez Aganton, Île de (saint) Agathon, Île Gato (N[eptune François, 1693]); île d'Agaton (C[assini]).

  • Enez-ar-Razhed
    Enez-ar-Razhed

    n. de l. Île aux Rats (Loctudy).

    ●(1936) IVGA 124. A-hont, e tenesae ivez Enezig ar Razed, gant he strobad gwez pin, mistr, uhel, ha sonn, ma flamme an oabl etre o feuliou.

Ce site utilise des cookies pour son fonctionnement.En savoir plus...