Recherche 'han...' : 175 mots trouvés
Page 3 : de hanterouelvezh (101) à hanvalder (150) :- hanterouelvezh
- hanterouenn
- hanterourhanterour
m. –ion Intermédiaire, médiateur.
●(c.1500) Cb 107a. mediator / ris. g. moyenneur / ou mediateur. b. hantereur.
●(1732) GReg 354b. Entremetteur, tr. «Hantereur. p. hantereuryen. hanterour. p. yen.» ●S'entremettre, s'interposer pour quelque affaire, tr. «beza hanterour èn un æffer.» ●610b. Mediateur, tr. «Hanterour. p. hanterouryen.» ●611a. Emploïez vôtre mediation pour nous accorder, tr. «bezit hanterour èñtrezomp, me oz ped.»
●(1862) JKS 374. ez eo lekeat da hanterour etre Doue hag ar bec'herien.
●(1911) BUAZperrot 33. eur manac'h all (…) dre ma oa saoz a vije an anterour etrezo hag e genvroiz. ●(1926) FHAB Here 371. ar mestr ne oar ket a vrezoneg hag an den koz ne oar ket a c'halleg. Ret eo kaout eun hanterour a droio d'an eil komzou egile.
- hanterouraj
- hanterourañshanterourañs
f. Médiation, entremise.
●(1732) GReg 354b. Entremise, tr. «Hanterouranz.» ●Par vôtre entremise, tr. «Dre ho hanterouranz.» ●610b. Mediation, entremise, tr. «Hanterouranz.» ●j'espere que par vôtre mediation &c., tr. «Espèr am eus penaus gand oc'h hanterouranz.»
- hanterourezhanterourez
f. –ed Médiatrice.
●(c.1500) Cb 197a. g. moyenneresse. b. hantereres.
●(1732) GReg 611a. Mediatrice, tr. «Hanterourès. p. hanterouresed.» ●La Sainte Vierge est mediatrice auprès de Dieu le fils, tr. «Ar Verc'hès sacr a so hanterourès evidomp dirag he map hon Salver.»
●(1868) KMM 11. un Anterourez ac un Alvocadez etre Doue ac ii.
●(1911) BUAZperrot 845. Hi zo bet anterourez etre an nenv hag an douar.
- hanterouriezhhanterouriezh
f.
(1) Entremise, intercession,, intermédiaire.
●(1931) VALL 263b. Entremise, tr. «hanterouriez f.» ●396b. Intercession, tr. «hanterouriez f.» ●397b. Intermédiaire, tr. «hanterouriez f.» ●398b. Intervention, tr. «hanterrouriez f.»
(2) Médiation.
●(1931) VALL 457a. Médiation, tr. «hanterouriez f.»
- hanterozhac'h
- hantersellout
- hantersod
- hantersodethantersodet
adj. Á moitié fou, affolé.
●(1924) ZAMA 202. hag ar paour kêz pilhaouer, hanter-zodet, a zonje : (…).
- hantersodiñhantersodiñ
v. intr. Devenir à moitié fou.
●(1924) ZAMA 170. An diou all a hanter-zodas. Sonjit !! Eur mevel o pokat d'ezo ! Ec'h !
- hantersonennhantersonenn
f. –où (linguistique) Demi-voyelle.
●(1931) VALL 792b. demi-voyelle, tr. «hanter-sonenn f.»
- hantersothantersot
adj. Á moitié imbécile.
●(1766) MM 638. ac en draic ouc'h pen antersot, tr. «et un petit peu plus qu'à moitié imbécile.»
- hantervagañhantervagañ
v. tr. d. Rationner, nourrir à moitié.
●(1874) FHB 474/29b. he gorf ne anter vage ket soken couls lavaret.
- hantervarehantervare
m. (domaine maritime) Mi-marée.
●(1960) GOGO 222. (Kerlouan, Brignogan) à l'heure de la demi-marée, anter-vare (hanter-vare). ●224. Le goémon recueilli est celui que la mer a déposé sur le sable, var an tréāz (war an traez). Et l'on procède alors au partage, mareran (mare-rann), au prorata des personnes présentes lors de l'hanter-vare. ●(1971) TONA.morl 5. hanter-vare, tr. «mi-marée.» ●(1978) BZNZ 18. (Lilia-Plougernev) A-benn hanter-vare, a-benn ma vije dija hanter-ziskennet ar mor, oa poent mont d'an aod ; ha pa veze da hanter-vare, a-raok ma teue hanter-vare lanv, 'rankemp dont adarre d'ar gear.
- hantervezh
- hantervloaz
- hantervloaziek
- hantervogalennhantervogalenn
f. (linguistique) Semi-voyelle.
●(1931) VALL 684b. Semi-voyelle, tr. «hanter-vogalenn f.» ●792b. demi-voyelle, tr. «hanter-vogalenn f.»
- hantervouedhantervoued
m.
(1) Demi-ration.
●(1752) BS 501. rei dezo hanter voed epquen.
●(1868) FHB 167/88b. ar vam hag he merc'hed n'o devoa mui antervouet. ●(1870) FHB 280/151a. C'hoas peurliessa ar vugale geis n'o deus ket anter vouet. ●(1890) MOA 432a. Nous en étions réduits à la demi-ration, tr. «n'or boa nemed hanter-voed da zibri.» ●(1894) BUZmornik 135. Ne roe ket hanter-voued nag hanter-zillad d'ezhan. ●193. ne veze ket roet hanter-voued d'ezhan.
●(1907) BSPD I 216. Ne ré ket dehou hanter vouid nag hantér dillad. ●302. ne vezé ket reit hantér vouid tehon. ●(1911) BUAZperrot 554. Gant an dra-ze n'o devoa ket anter voued da zibri. ●(1925) BUAZmadeg 502. n'o devoa ket hanter-voued da zibri. ●(1954) VAZA 49. tremen a raen gant hanter-voued. ●(1957) AMAH 219. E wreg hag e verc'h a ranke tremen o-div gant hanter-voued.
(2) Bezañ hantervoued gwelout ub. = (?).
●(1766) MM 847. ïa anter vouet oa he velet / pa renquet mont hé tro'r veret, tr. «Oui, c'était pour nous demi-gavion que de le voir, quand on devait faire le tour du cimetière.»
- hantervoul
- hantervoulek
- hantervreurhantervreur
m. hantervreudeur Demi-frère.
●(1732) GReg 87a. Beau-frere, celui qui est d'un autre lit, tr. «Hanter-vreuzr. p. hantervreuzdeur. (Van[netois] Breurec. p. brérec. bréregued, brérigued.» ●(1744) L'Arm 29a. Demi-Frere, tr. «Hantér-Braire. m.» ●(17--) TE 127. quemènt-ce e ras d'é hantér-verdér er forbannein a ou mésq.
●(1883) MIL 25. anter-vreur da Vudik-Meur. ●(1889) ISV 302. gant he anter vreur.
●(1911) BUAZperrot 432. he anter-breudeur hag he anter-c'hoarezed. ●(1941) FHAB Meurzh/Ebrel 37a. e hanter vreur Yann Vonfort.
- hanterwad
- hanterwaz
- hanterwelet
- hanterwerzenn
- hanterwisk
- hanterzañshanterzañs
f. –où (danse) Danse du pays vannetais.
●(1963) TDBB 321. Autour d'Hennebont et de Pont-Scorff, hanterdañs ou hanterzañs est au moins aussi fréquent [que hanterdro].
- hanterzen
- hanterzigeriñ
- hanterzigor
- hanterzilhadhanterzilhad
La moité assez de vêtements.
●(1894) BUZmornik 135. Ne roe ket hanter-voued nag hanter-zillad d'ezhan. ●294-295. eur paour keaz ha n'oa ket hanter-zillad enn dro d'ezhan.
- hanterzouarhanterzouar
m. –où Hémisphère terrestre.
●(1931) VALL 357a. Hémisphère (cosmog.), tr. «hanterzouar m.»
- hanterzoue
- hantiñ
- hantizhantiz
f. –où Fréquentation, hantise.
●(1732) GReg 486b. Hantise, tr. «Van[netois] hantiçz.» ●(1790) Ismar 388. en hantiss a dud youanq. ●(1792) CAg 136. Hantisse criminele, / Amourustæd cruele. ●(17--) TE 6. ur fal hantiss.
●(1821) SST 229. en hantiss a dut yoancq debauchet dé dibarfait. ●(1838) OVD 170. en hantis amouêd. ●(1856) GRD 256. er hrolleu, en hantisseu, en dibaucheu.
●(1907) BSPD I 146. n'hum blijé meit ér fal hantizeu.
- hantouti
- hañvhañv
m. –où
I.
(1) Été.
●(1499) Ca 107a. Haff. g. este. ●(c. 1501) Lv 234/99. haff gl. torrens. ●(1575) M 543-544. tremenet eo an haff, / An eaust medest he stat, hac amser an hadaff, tr. «L'été est passé, / L'époque de la moisson, je l'atteste, et le temps de semer.» ●(1633) Nom 66b. Pomum præcox, præcoquum : pomme de hastiueau, fruict d'été, ou hastif : frouez an haff, frouez buhan. ●114b. Theristrum : vn cottillon d'esté : vr coutillon pe losten euit an haf. ●223a. Æstas, ad æstu : Esté : an Haf.
●(1659) SCger 53b. été, tr. «hân.» ●153b. hân, tr. «esté.» ●(1732) GReg 372b. Été, saison de l'année, tr. «Hañ. Van[netois] hañv.» ●Les étés sont differens, tr. «An hañvou a so dishêvel an eil ouc'h eguile.»
●(1838) CGK 19. Epad tommder an hanvou. ●(1849) LLB 1561. Én dilost ag en han. ●(1856) VNA 236. dans le fort de l'été, tr. «é creis en han.» ●(1857) CBF 4. Glaoek eo bet ann hanv, tr. «L'été a été pluvieux.» ●79. Enn han, tr. «L'été.» ●(1876) TDE.BF 804. Ne ket eeunn devez tomm a ra ann hanv, / Nag eunn devez ien ar goanv.
●(1908) PIGO II 31. Haddeut eo gant an hanv reuz ar pardoniou. ●(1924) BILZbubr 43-44/1026. eun devez hanv iè. ●(1928) KANNgwital 313/226. eun hanv tom dreist. ●(1935) ANTO 3. tommder an hanvou.
(2) En hañv bras : en plein été.
●(1995) BRYV II 85. (Milizag) pa veze brao an amzer, en hañv braz.
(3) Beg an hañv : début de l'été.
●(1914) KZVr 78 - 30/08/14. Da veg an hanv, an êst, tr. «au commencement de l'été, de la récolte.»
(4) Boulc'h an hañv : début de l'été.
●(1905) MRPL 62. D'an neb a varv e boulc'h an hanv.
(5) Hañvig ar rozera : été de la saint Martin.
●(1982) PBLS 75. (Langoned) Hañvig ar Rozera, tr. «l'été de la Saint Martin.»
(6) War an hañv : l'été.
●(1921) PGAZ 27. Eur zulvez, var an hanv, Fanch ar Vezo a voe red d'ezhan chomm er gear. ●45. Mont a rejont, eun dervez var an hanv, goude lein, d'en em voalc'hi e lenn an Nidel.
II. [en apposition]
A. (zoologie)
(1) Gavrig-an-hañv : bécassine (ornithologie).
●(1928) FHAB Mezheven 212. Gavrig an hanv a zo eul lezhano a roer d'ar c'hioc'h, e Gorre-Leon, dre ma'z eus kalz heveledigez etre an trouz a ra ar par, gand e blunv, p'o laka da zourral, ha begelierez ar c'havrig.
(2) Begel-an-hañv = (?) c'hwil-derv (?).
●(18--) MM 1043 (édition Ledan). Peoc'h a roi, beguel an hân ! = te tairas-tu, hanneton ! (d'après La vie et les œuvres comiques de Claude-Marie le Laé p. 211, & DGEShy 33.)
(3) Yarig-an-hañv : papillon.
●(1982) LLMM 211-212/130. ken dibreder hag ur yarig-an-hañv.
B. (botanique)
(1) Boked-an-hañv : primevère.
●(1931) GWAL 136-137/424. (kornbro Perroz, Treger-Vras) Bokejo- (Bokedou) -an-hañv : bokedou-laez (unander : boked-an-hañv).
C. (agriculture)
(1) Kastell-hañv : chartil.
●(1732) GReg 155b. Chartil, grande charrete pour les foins, & les blez, tr. «Qastel-hañ. q. qæstel-hañ.»
(2) Boued-hañv : fourrage d'été.
●(1929) FHAB Genver 9. ar foenneier a zo o feuri eur boued-hanv hag o foenn eur boued-goanv.
- hañv-c'hoañvhañv-c'hoañv
adv. Tout le long de l'année, en toute saison.
●(1575) M 409. A comps rez ho bezaff, haff gouaff diauanç, tr. «Dit nettement qu'ils sont, été et hiver, sans profit.»
●(1732) GReg 373a. Hyver & été, tr. «Hañ-goañ.»
●(1868) KMM 186. Ar guez palmez, atao glaz, anv-goanv. ●(1876) TDE.BF 280b. Hañv-goañv, adv., tr. «Eté et hiver.» ●(1889) SFA 207. o rei han-c'hoan roz e-pad ar bloaz.
●(1900) MSJO 13. ar jardinou-ze (...) a roe dezhan añv-c'hoañv froues ha fleur. ●(1925) BUAZmadeg 24. na zouge hanv-c'hoanv nemet he zae a vanac'h. ●(1955) STBJ 144. Met an darn vrasa a ranke tremen, hañv-c'hoañv, gant eun tamm bara zegal amanennet.
- hañv-goañvhañv-goañv
voir hañv-c'hoañv
- hañv-ha-goañvhañv-ha-goañv
adv. Tout le long de l'année, en toute saison.
●(1930) DIHU 231/139. é dreid dilor énné han ha gouian.
- hañvad
- hañvadur
- hañval .1hañval .1
adj.
I.
(1) Semblable.
●(1499) Ca 109a. Haual. g. semblablez. ●110b-111a. [heuelep] g. dung semblant. Jtem vide in haual. ●(c.1500) Cb 35b. [cas] g. cest nom qui na nulz cas dissemblablez / sicut sponte. b. haffual e pep cas.
●(1659) SCger 153b. hânvel, tr. «semblable.»
(2) Hañval ouzh : semblable à.
●(1633) Nom 30a. Camelopardalis : giraffe, beste ressemblant au chameau & panthere : giraf, vn loezn so aual ouz vn caual hac ouz vn panthera. ●98b. Nucamentum, panicula, iulus : la fleur de noyer semblable à la queuë d'vn rat : bleuzu an guezen craou aual ouz lost vn raz.
(3) Hañval ganin : il me semble que, il me paraît que.
●(1790) MG 2. Haval gueneoh enta, me zud vat, é ma requis boud a vitin beèd en noz én Ilis eit gounid er Baraouis ? ●13. Haval gueneign un dra n'en dès quet a gorv, n'en dai a zevri netra. ●243. haval gueneign é vèn tachét inou.
●(1854) PSA I 12. haval guet-n-emp ne vé quet memb criet erhoalh jamæs énep d'ur vince èlcé.
(4) Hañval eo, e oa, e vehe : paraît-il.
●(1787) BI 19. É Tad hac é vam ne oüent, haval oai, sourciuss meit d'er honservein ér stad à graice. ●57. unn amzér ë zeliai, haval é, ol d'é Vestre. ●(17--) TE 20. folleah en dud péré ne chongeant, haval vehai, meid a sehuel un Tour eit hum laquad én abri doh justice en Eutru-doué.
(5) Semblable à.
●(1924) SBED 60. haval ur pen devéd.
(6) Hañval da : semblable à.
●(1861) BSJ 257. ind e daulas mi de zeu Æl, haval de zeu zén.
(7) Tel, pareil.
●(1861) BSJ 175. péh quer bras vou scont ha lorh mab-dén é huélèt un distreimen haval. ●234. Jesus ne brezé quet rescond d'ur paillard ha d'ur multrér haval.
II.
(1) Hañval-petu : tout à fait semblable.
●(1929) DIHU 215/267. hanval petu en eil doh égilé. ●(1937) TBBN 216. petu, tr. «tout à fait semblable.» ●(1941) DIHU 357/231. Ia , Franséz, haval petu én é uiskamant soudard.
(2) Hañval-pakret : tout à fait semblable.
●(1921) GRSA 196. haval pakret doh er péh e oè guéharal.
- hañval .2hañval .2
adv. Ainsi, comme, semblablement.
●(897) MSvbr IV f° 78b, main A (DGVB 231a, DVBR 496). is amal it duducer memor porté sur « quas et proximo secuturas » tr. « c’est ainsi que le souvenir est apporté ».
- hañval .3hañval .3
m. –où
(1) Hep hañval : sans pareil.
●(1821) SST 34. Dré ur miracle hemp haval. ●(1821) SST.ab vi. un tour hemp haval hanvet Babel. ●(1854) PSA II 44. Ur joé hag ul lehuiné hemb haval. ●(1861) BSJ 29. hanhue hemb é haval.
(2) (en plt d'un mort) Emañ en e hañvaloù : il n'a pas changé, c'est bien lui.
●(1934) BRUS 133. Il (elle) n'a pas changé (en parlant d'un mort), tr. «é ma én é (hé) havaleu.»
- hañvaladenn
- hañvalderhañvalder
m. Ressemblance.
●(c.1500) Cb 85a. [figur] Jtem hic tipus / pi. g. figure ou semblance. b. haualder.