Recherche 'tri...' : 175 mots trouvés
Page 3 : de trimizvezh (101) à tristamzer (150) :- trimizvezh
- trimizvezhiadtrimizvezhiad
m. –ioù Contenu d'un trimestre.
●(1931) VALL 758b. le contenu, le travail, etc. d'un trimestre, tr. «trimizveziad m.»
- triñchintriñchin
coll. (botanique)
I.
(1) Oseille.
●(1633) Nom 90a. Oxalis, rumex, officinis acetosa : vinette, ozeille, salette : trinchen.
●(1659) SCger 86b. oseille, tr. «trinchen.» ●176a. trinchen, tr. «oseille.» ●(1732) GReg 680b. Oseille, vinette, ou saliette, plante, tr. «Triñchin. trinchen. (Van[netois] trechon.»
●(1876) TDE.BF 638b. Triñchinenn, s. f., tr. «Un plant d'oseille ; pl. triñchin, masc. des plants d'oseille, de l'oseille.»
(2) Triñchin munut, triñchin Bro-Saoz : petite oseille.
●(1633) Nom 90a. Oxalis minuta, vulgò acetolla : petite salette : trinchen munut, trinchen bro-sam (lire : saoz).
●(1732) GReg 699a. Pas d'âne, plante, tr. «triñchin Bro-saus.»
II.
(1) Kas da glask triñchin : envoyer paître (qqn).
●(1890) (L) MOA 171-172. River le clou à quelqu'un, tr. J. Moal «kas u.b. da glask trichin.»
(2) Kaout triñchin e-lec'h pour : recevoir des reproches au lieu de louanges.
●(1960) (K) Y. ar Gow PETO 52. Pa'z oc'h ken dispont ha yer-dour, / N'ho po 'met trichin e-lec'h pour.
(3) Dont an triñchin war-lerc'h ar pour : les mauvaises choses après les bonnes.
●(1968) (T) *Roc'h Vur LOLE 32. Beteg an deiz ma teuas an trichin warlerh ar pour. ●(1970) (T) E. ar Barzhig BHAF 30. Med eur wech er-maez ha trugarekaet ganin va mignon, e teuas an trichin warlerh ar pour hag e trenkas ar soubenn. ●284-285. Rag, evel 'ouzoh, red e oa diwall da lezel an triñchin da zond warlerh ar pour.
- triñchin-brastriñchin-bras
coll. (botanique) Oseille Rumex acetosa.
●(1955) STBJ 146. Hag e ris neuze anaoudegez gant an trichin bras, an trichin-logod, an trichin-koukou, ar piz-logod hag ar c'hig treut. Hennez eo an ano a ra du-mañ ar vugale ouz ar c'hreskou drez tener.
- triñchin-goueztriñchin-gouez
coll. (botanique) Oseille des prés, oseille commune Rumex acetosa – Oxalis pratensis.
●(1732) GReg 680b. Petite oseille, ou vinette sauvage, tr. «Triñchin gouëz.»
●(1821) GON 451-b-452a. Trinchin-lôgôd, s. m., tr. «Petite oseille sauvage. A la lettre, oseille de souris. On dit aussi, mais plus rarement, trinchin gwéz, oseille sauvage.» ●(1879) BLE 320. Oseille des prés. (O. pratensis. Bauh. – Rumex acetosa. L.) Trinchin gouéz.
- triñchin-koadtriñchin-koad
coll. (botanique) Oseille Oxalis acetolla.
●(1879) BLE 296. Oxalis oseille. (O. acetosella. L.) Trinchin koat.
- triñchin-koukougtriñchin-koukoug
coll. (botanique)
(1) Triñchin-koukoug : primevère Primula officinalis – Primula veris.
●(1633) Nom 94b. Verbasculum articularis, officinis herba paralysis, primula veris : coquu : læz pe trinchen couccoucq.
(2) Oseille Rumex acetocella.
●(1955) STBJ 146. Hag e ris neuze anaoudegez gant an trichin bras, an trichin-logod, an trichin-koukou, ar piz-logod hag ar c'hig treut. Hennez eo an ano a ra du-mañ ar vugale ouz ar c'hreskou drez tener.
- triñchin-logodtriñchin-logod
coll. (botanique) Oseille des champs, oseille sauvage Rumex acetosella – Oxalis arvensis.
●(1821) GON 451-b-452a. Trinchin-lôgôd, s. m., tr. «Petite oseille sauvage. A la lettre, oseille de souris. On dit aussi, mais plus rarement, trinchin gwéz, oseille sauvage.» ●(1879) BLE 320. Oseille des champs. (O. arvensis. Bauh. – Rumex acetosella. L.) Trinchin logod. Petite Oseille, Petite Vinette.
●(1927) FHAB Meurzh 67a. En douarou ha n'eus ket a raz e weler o sevel trichin-logod. ●(1955) STBJ 146. Hag e ris neuze anaoudegez gant an trichin bras, an trichin-logod, an trichin-koukou, ar piz-logod hag ar c'hig treut. Hennez eo an ano a ra du-mañ ar vugale ouz ar c'hreskou drez tener.
- triñchinatriñchina
v. intr. Cueillir de l'oseille.
I.
●(1732) GReg 680b. Cueillir de l'oseille, tr. «Triñchina. pr. triñchinet (Van[netois] Trechoneiñ.»
●(1876) TDE.BF 638b. Triñchina, v. n., tr. «Cueillir de l'oseille.»
II. Kas da driñchina : envoyer paître.
●(1732) GReg 687a. Je vous envoirai paître, tr. G. Rostrenenn «Me o caçzo da driñchina.»
●(1890) (L) MOA 436. Rembarrer, envoyer paître aux landes, tr. J. Moal «kas u.b. da drichina.»
●(1931) VALL 525. au fig. envoyer paître, tr. F. Vallée «kas da driñchina.» ●(1943) (T) *Jarl Priel SAV 29/27. Kae da drichina, babouzeg !... ●(1951) (T) *Jarl Priel LLMM 25/52. Ya, met kit da drichinañ ! ●(1968) (T) *Roc'h Vur LOLE 87. Touzet eben ha kaset ar varnerien da drichina.
- triñchinenntriñchinenn
f. triñchin (botanique)
(1) Pied d'oseille
●(1499) Ca 202b. Trinchonenn. gal. trinchon / ou vinete / ou oseille.
●(1876) TDE.BF 638b. Triñchinenn, s. f., tr. «Un plant d'oseille ; pl. triñchin, masc. des plants d'oseille, de l'oseille.»
(2) Feuille d'oseille.
●(1732) GReg 680b. Feüille d'oseille, tr. «Triñchinen. p. triñchin triñchenen. p. triñchen. (Van[netois] trechonen. p. trechon.»
- TrindedTrinded
voir Treinded
- Trinded-KarnagTrinded-Karnag
n. de l. An Drinded-Karnag : La Trinité-sur-Mer.
(1) An Drinded-Karnag.
●(1902) LZBg Mae 100. En Drinded-Karnak.
► An Drinded.
●(1895) (1932) FOVE 19. Barh é Lokmariaker, é Krah, barh en Drinded.
●(1934) BRUS 297. en Drinded. ●(1971) LLMM 149/407. En Dreinded hon eus kavet bara segal mat da brenañ.
► An Drinded-war-vor.
●(1905) ALMA 70. Dreinded-var-vor.
(2) [Toponymie locale]
●(1909) CARN 98. Manni-Seuil. (...) Paskourek est situé entre Kermarquer et Kerispert, commune de la Trinité. ●101. Iuarh-Narbon, chemin creux du Narbon, est situé entre les villages du Penher et de Kervilor.
- Trinded-LangonedTrinded-Langoned
n. de l. An Drinded-Langoned : La Trinité-Langonnet (Langonnet).
●(1902) LZBg Mae 100. En Drindet-Langonet.
- Trinded-Porc'hoedTrinded-Porc'hoed
n. de l. An Drinded-Porc'hoed : La Trinité-Porhoët.
●(1906) BOBL 17 février 74/3d. En Drinded-Porhoet, ar bobl a zo chomet an trec'h gantan deuz tregont archer.
- Trinded-SurzhurTrinded-Surzhur
n. de l. An Drinded-Surzhur : La Trinité-Surzur.
●(1902) LZBg Mae 100. En Drinded-Surhur.
- trinel
- trineudtrineud
adj. Qui est composé de trois sortes de fil.
●(1499) Ca 202b. Trineut g. ce qui est tissu de troys filz.
- tringlotringlo
m. Tringlot.
●(1934) DIHU 275/80. Er uéh-man éh es reit dein, de gondui er har, un «tringlo» ha ne oui na tus na dehel doh er ronsed.
- trinkadenn
- trinkañ / trinkiñtrinkañ / trinkiñ
v.
(1) V. intr. Trinquer.
●(1732) GReg 939b. Trinquer, tr. «Tricqa. pr. tricqet. dricqa. pr. dricqet. triñcqa. pr. triñcqet. Van[netois] triñcqeiñ. pr. et.»
●(1838) CGK 9. Brema zan pa me sec'het / Da droncqa (lire : drincqa) gant ar pesquet. ●(1850) JAC 108. trinc da yec'het da dad.
●(1903) JOZO 29. golh 'ta ur huéren ma hellou trinkein ! ●(1920) FHAB C'hwevrer 261. trinka ranke pa deue unan bennak en ti. ●(1920) FHAB Gwengolo 452. eur banne hini dous evit trinka da yec'hed an dud yaouank.
(2) V. tr. d. Trinkañ ur ger : prononcer, dire un mot.
●(1909) FHAB Du 348. ma vez trinket eur ger divar benn an traou-man. ●(1909) FHAB Kerzu 379. Ma trink Barba eur ger benag, emezan, eus ar pez am eus lavaret dezi...
- trinkenntrinkenn
f. –où
(1) Trique.
●(1924) CBOU 2/29. Ar c'halvez a ra eler hevel atao ouz re an amzer goz : eun drinkenn deo, kroummet, gant eur beg kaledet en tan : setu holl. ●(1958) BLBR 114/5. eun drinkenn, ar penn, pounner awalah da ober eur mailh.
(2) (charpente) Liteau.
●(1986) CCBR 251. (Brieg) Liteau, tr. «trinkenn –où.»
- trinkettrinket
adj. =
●(1900) KAKE 262. En em gavaz trinket hag evel eur potr fin / E lounkaz re a zour evit trempa e vin.
- trinkiñtrinkiñ
voir trinkañ
- triontrion
m. (agriculture) Jachère. cf. tirien
●(1931) VALL 403a. Jachère, tr. «trion, tréiañn V[annetais] m.»
- trionenntrionenn
f. (agriculture) Partie d'un champ en jachère.
●(1931) VALL 403a. Jachère, tr. «trion, tréiañn V[annetais] m. d'où partie d'un champ en jachère trionenn V[annetais] f.»
- trioñftrioñf
m. –où
(1) Triomphe.
●(1659) SCger 121a. triomphe, tr. «triomphl.» ●(1710) IN I (oræson) i. Cantic a driomphl.
●(1854) PSA II 85. triomfleu en Ilis. ●(1868) KMM 4. caera trionf deoc'h ! ●238. pegen caër trionf a oe great d'ar Verc'hez. ●(1877) FHB (3e série) 30/236a. o tougen e triomph ho mamm vad, Itron Varia Lambader.
●(1905) BOBL 22 avril 31/2c. dougen anean en trionf.
(2) Gwareg a drioñf : arc de triomphe.
●(17--) TE 155. er oarêq a driomfl en doai greit er Roué sehuel.
- trioñfiñ
- trip .1trip .1
f./m. Trot léger.
●(1938) WDAP 2/126. (Pleiben) Trip, hano gwregel, Trot, tus. Skouer : Mont a ra brao ar marc'h-mañ d'an drip (pe d'an dripig). ●(1939) MGGD 20. He marc'h (...) a yae d'an dripig. ●(1955) STBJ 103. En diskennou ha war ar plên e kerzent ganti d'an dripig, met, er zaoiou, o laoske [ar c'hezeg] da vont war o madober. ●225. Tripig : trot skañv. ●(1975) YABA 20.12. Donet e hrént d'ho kavoud d'en trip.
►[en plt de qqn]
●(1943) SAV 27/84. Kerkent ha ma voe aet er-maez eus ar vourc'h, e kerzas Franseza d'an dripig.
- trip .2trip .2
s. (textile) Trip voulouz : tripe de velours.
●(1633) Nom 108b. Vestis heteromalla lanea : de tripe, de chamois velouté : habit græt á tripe voulous.
- trip ha trap ha trap
- trip treptrip trep
interj.
(1) Bruit de pas d'un animal.
●(1921) FHAB Meurzh 65. Trip ! Trep ! Trip ! Trep !... Eur marc'heg a zave ar grec'hen goustad, war gein e loen. ●(1975) YABA 20.12. Turel e hrent arnoh ur sell e gavèh gozik truhéus hag e talhént ged en hent, trip-trep, trip-trep...
(2) Bruit des sabots claquant sur le sol.
●(1958) BRUD 4/91. ha, «trip trap», tarheim (lire : tarhein) e hré o boteu ar ren hent-praz.
- tripadurezh
- tripal / tripañ / tripiñtripal / tripañ / tripiñ
v.
I. V. intr.
A. (en plt de qqn)
(1) Trépigner.
●(1732) GReg 938a. Trepigner, battre des piez contre terre, tr. «Trèpal. pr. trèpet.» ●(17--) FG II 31. Mar goufac'h, va breur ar boan zo ôc'h évésaat kundu daou fumellen, ispisial ho nizez Margod, me gred é choum ar c'héler enn he bensou ; tripal a ra hed ann deiz.
●(1868) KTB.ms 14 p 194. Klask a ra, tripall ha mallozi. ●(1896) GMB 721. pet[it] tréc[orois] tripal tressaillir, s'agiter d'impatience, comme un enfant à qui on montre un jouet.
●(1910) MBJL 145. an oll en o zav, 'n eur dripal ha 'n eur drouzan gant treid ha gant daouarn.
(2) Tripal gant : trépigner de.
●(1855) MAV 37. ar bugel o teari hag o tripa gant ar vuanegez.
●(1935) ANTO 68. Tripal a raen gant ar joa. Ne zistrojen ket gant eur bouc'h (revenir bredouille) d'ar gêr.
(3) Tressaillir.
●(1848) GBI II 438. Annaïg a dripe he c'halon, tr. «Anne (sentait) son cœur tressaillir.»
(4) Trottiner.
●(1982) PBLS 644. (Sant-Servez-Kallag) tripel, tr. «trottiner.»
(5) Se démener.
●(1982) PBLS 644. (Sant-Servez-Kallag) tripel, tr. «se démener.»
(6) Danser.
●(1499) Ca 202b. Tripal. g. triper dancer.
●(1659) SCger 36a. danser, tr. «tripall.» ●176a. tripal, tr. «danser.» ●(1732) GReg 243a. Danser, tr. «tripal. pr. tripet.» ●(1752) PEll 910. Tripal, & Trimpal, comme M. Roussel l'écrivoit, Danser.
●(1876) TDE.BF 638b. Tripal, v. n., tr. «danser par métier.»
(7) Gambader.
●(1732) GReg 447b. Gambader, sauter, tr. «tripal. pr. tripet.» ●849a. Sautiller, tr. «tripal. pr. tripet.» ●(1752) PEll 910. Tripal, & Trimpal, comme M. Roussel l'écrivoit, sauter, en jouant, en se divertissant.
B. (en plt de chevaux) Trotter.
●(1903) MBJJ 109. Bragal, tripan 'ra ar c'hezek. ●(1909) KTLR 103. Ar marc'h zoken a c'houriche hag a drimpe evel ma vije eurus ha postur ennhan. ●(1938) WDAP 2/126. (Pleiben) Tripal, verb, mont d'an drip, trotal, mont d'an tus. Skouer : Tripal a ra ar gazeg.
II. V. tr. d. (cuisine) Faire sauter.
●(1919) DBFVsup 70b. tripein, tr. «faire sauter la crêpe dans la poêle.»
- tripalañtripalañ
v. intr. Trépigner.
●(1557) B I 562. A te eno naz vezo mez / En iain goude da finuez / Noz dez en lastez pan vezy / En creiz an cisternn inffernal / En tan ha tourmant ha scandal / En un hual maz tripaly, tr. « N'auras-tu pas de honte, là, après ta mort, quand tu seras torturé nuit et jour dans l'ordure, au sein de la citerne infernale, dans le feu et l'horrible tourment, trépignant, enchaîné ? »
- triper
- triperez
- triperezh
- tripladenntripladenn
f. –où Mariage de trois membres d'une fratrie avec trois membres d'une autre fratrie.
●(2000) PCRMM 401. (Plougastell-Daoulaz) Il faut dire que ce mariage fut l'occasion d'une tripladenn, c'est à dire du mariage de trois membres d'une fratrie avec trois membres correspondants d'une autre fratrie, trois frères épousant trois sœurs, par exemple ou encore deux sœurs et leur frère épousant deux garçons et leur sœur.
- tripodtripod
m. –où (jeu)
(1) Tripot, paume.
●(1732) GReg 704a. Paume, jeu de paume, tr. «Tripod. p. tripodou.» ●940a. Tripot, tr. «Trypod. p. trypodou, trypojou.»
(2) C’hoari (an) tripod : jouer à la paume / jeu de paume.
●(1621) Mc 17. na choaryhet muy an trypot. ●(1633) Nom 135b. Sphæristerium : ieu de paume, tripot, ieu de boule : hoary bolot, tripot, hoary boulou. ●195a. Sphæristerium : tripot, ieu de paulme : tripot.
●(1732) GReg 544a. Joüer à la paume. C'hoari bolod. c'hoari 'r bolod. c'hoari 'n tripod.
- tripodertripoder
m. –ion Tripotier.
●(1732) GReg 704a. Paumier, tripotier, tr. «tripoder. p. tripodéryen.» ●940a. Tripotier, le maitre du tripot, tr. «Trypoder. p. yen.»
- tripotaj
- tripotaltripotal
v. tr. d. Courir (les routes).
●(1996) CRYK 186. tripotal an hentoù, tr. «courir les routes.»
- tripotertripoter
m. –ion
(1) Négociateur, entremetteur.
●(c.1718) CHal.ms iii. negotiateur, tr. «en hani a gondu un affer' benac, un tripotour.» ●c'est un bon negotiateur, tr. «capabl' de gondu' un affer' dia's, un tripotour mat.»
●(1910-15) CTPV I 70. Komensein en dripotouriañn, e komansint balé, tr. «Les entremetteurs commenceront à démarcher.»
(2) Coureur, celui qui parcourt les routes.
●(1996) CRYK 186. Daou dripotour 'oe toull an nor, tr. «Les deux coureurs, sur le seuil de la porte.»
- tripoterezh
- trist .1trist .1
adj.
I. Adj.
A. Attr./Épith.
(1) (en plt de qqn) Triste, abattu.
●(1499) Ca 202b. Trist. g. triste dolent.
●(1659) SCger 121b. triste, tr. «trist.» ●(1790) MG 390. N'en dès meit Juliett e gavan trist ha disconfort.
●(1880) SAB 136. trist a vareadou.
●(1907) VBFV.bf 78b. trist, adj., tr. «triste.»
(2) sens fig. Maigre.
●(1907) VBFV.bf 78b. trist, adj., tr. «maigre.»
B. (en plt de qqc.) Qui provoque la tristesse, qui donne une impression de tristesse.
●(1575) 2936. Na ne tra trest no molesto, tr. «Et rien de triste ne les gênera.» ●3208. Na netra trest medest en molesthe, tr. «Ni rien de triste, je l'atteste, qui le gênerait.» ●(1633) Nom 122a. Color surdus, lentus, austerus : couleur morne & qui n'est point bien viue : liou morn ha teual, liou trist.
●(1860) BAL 10. Ar c'homsou a gavit ama a zo ive, martese, dem-c'huero a trist da gompren. ●103. Trista destinadur, o va Doue ! ●(1861) BELeu 17. chongeu trist, chagrinus. ●(1880) SAB 266. Ar palez caerra pa vez diloj a vez caved trist.
C. Attr. Trist eo : c'est triste de.
●(1868) KMM 255. Trist eo en em gaout vardro un den clanv.
II. Adv. Tristement.
●(1908) PIGO II 45. Ar gir-ze a deuas ganin ken trist (...) ma tic'hoarzas krenn.
III.
(1) Trist evel ar marv : voir marv.
(2) Trist evel an Ankou : voir Ankou.
(3) Trist evel ur pesk en ur bod lann : voir pesk.
(4) Trist evel Doue Pleuveur : voir Doue.
(5) Trist evel Doue Pleuveur pa en dez bet yod ed-du d'e goan : voir Doue.
(6) Trist evel Doue Pleuveur pa en devoa bet yod ed-du d'e goan, noz e bardon : voir Doue.
- trist .2trist .2
s. (droit) Assignation.
●(1575) M 122. Bescoaz ne voe Iurist, dan trist, á resistas, tr. «Jamais il n'y eut juriste qui fit défaut à l'assignation.»
- tristatrista
v. intr. Mont war drista : s'attrister.
●(1941) SAV 19/40. War drista ha war nec'heta e oa aet ivez ar sellou.
- tristaattristaat
v.
I. V. intr.
(1) Devenir plus triste.
●(1732) GReg 940a. Devenir triste, tr. «Tristaat. pr. tristeet.»
●(1824) BAM 26. tristaat o velet emaint e graç Doue. ●(1880) SAB 271. e tristaio va buez ama. ●279. dre ma tristaio ar vuez-ma.
●(1900) LZBg 57 blezad-1añ lodenn 42. En aral [er hliñuèd] er lak de dristat. ●(1907) VBFV.bf 78b. tristat, v. n. tr. «devenir triste.» ●(1958) BAHE 15/8. e talc'he-hi da dristaat bemdeiz.
(2) sens fig. Maigrir.
●(17--) TE 277. eit goud hac ind e vezai tristeit guet er bihance e oulènnènt.
●(1902) LZBg Meurzh 66. Tristat e hra, n'hel ket mui dèbrein. ●(1907) VBFV.bf 78b. tristat, v. n. tr. «devenir maigre.» ●(1916) LILH 13 a C'hwevrer. Nag er jau, tristeit hé des ? pe larteit ? ●(1934) BRUS 71. Maigrir, tr. «tristat.»
II. V. tr. d.
(1) Attrister.
●(c.1500) Cb 95b-96a. [goelaff] Jtem mestifico / as. ac. g. faire triste. b. tristat.
●(1732) GReg 62a. Attrister, donner des sujets de tristesse à quelqu'un, tr. «Tristaat ur re.» ●940a. Rendre triste, tr. «Tristaat. pr. tristeet.» ●(1744) L'Arm 20a. Attrister, tr. «Tristal.»
●(1824) BAM 101. Dre ar goler e tristait ar Speret-Sante[l]. ●(1880) SAB 257. tristaat ar vuez christen.
●(1907) VBFV.bf 78b. tristat, v. n. tr. «rendre triste.»
(2) Rendre maigre.
●(1907) VBFV.bf 78b. tristat, v. a. tr. «rendre maigre.»
(3) Enlaidir.
●(c.1718) CHal.ms i. enlaidir, tr. «digaerat, difeçonnein, tristat, uilat.»
- tristaet
- tristamzertristamzer
m. (météorologie) Temps triste, mauvais.
●(1727) HB 58. Trist-amser so gant glao hac avel.